Category Archives: Carbid schieten

Voorkant van het gelijk organiseert bijeenkomst

In de Meppeler Courant van 5 december 2014 verscheen het volgende zorgwekkende bericht over een bijeenkomst over het ‘kebied scheet’n’ in de gemeente Westenveld.

Informatiebijeenkomst over carbid schieten.
Diever. In het gemeentehuis in Diever wordt maandagavond een informatiebijeenkomst gehouden over het schieten met carbid. Burgemeester Rikus Jager roept iedereen die van plan is om bij de oudjaarviering met carbid te schieten om aanwezig te zijn bij deze bijeenkomst. Tijdens de avond die om 19,00 uur begint, worden de organisatie, traditie en de regels besproken. De wijkagenten en toezichthouders in de gemeente zijn ook aanwezig.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
Het is zorgwekkend dat de voorkant van het gelijk zich in grote getale op de oudejaarstraditie van het ‘kebied scheet’n’ heeft gestort. Het bericht wekt de suggestie dat de burgemeester van de gemeente Westenveld zelf ook aanwezig zal zijn bij de mineure bijeenkomst. Wat is de reden van de bemoeizucht en regeldrang van de voorkant van het gelijk met deze toch al jaren door de voorkant van het gelijk verregelde traditie, die daarmee dreigt te verworden tot een plastic traditie ? Is het niet veel beter een en ander te delegeren en per ‘balderplaats’ een gratis dorpskracht als ‘kebied-scheet-coördinator’ te benoemen, dan dat de voorkant van het gelijk er zijn dure tijd in steekt’ ?

 

 

 

Posted in Carbid schieten, Diever, Dorpskracht, Traditie | Leave a comment

Is dit hangjongerenontmoetingskotje 3.0 ?

De redactie van ut Deevers Archief heeft de kleurenfoto van het paardenmarktterrein op 29 november 2019 gemaakt. Toen was het donkere object, dat op de virtuele afbeelding is afgebeeld, nog niet gebouwd in het kader van de uitvoering van het project Deever op Drift.
De redactie tast in het duister, als een mol boven de grond bij fel zonlicht, wat betreft de bestemming van het in zijn aanstaande omgeving gevisualiseerde object.
De redactie denkt vooral dat het gaat om een constructie, die het goeie oude paardenmarktterrein nog verder gaat vernielen, dus vooral niet moet worden gebouwd.
De redactie denkt dat het kan gaan om hangjongerenontmoetingskotje 3.0, dat wil zegger de vervanger van hangjongerenontmoetingskotje 1.0 op het paardenmarkterrein en hangjongerenontmoetingskotje 2.0 op de langparkerenbrink bij de sportvelden in Deever, de hangjongerenontmoetingskotjes van voormalig C.D.A.-wethouder Homme Geertsma.
De redactie hoopt in dat geval dat in de futuristische dakconstructie wel apparatuur voor gratis wi-fi wordt geïnstalleerd en dat in de kolom (de stam van een vernielde ekkelboom ?), die de dakconstructie moet gaan dragen wel oplaadpunten voor de slimme telefoon van de hangjongeren worden opgenomen, anders gaat de doelgroep niet in hangjongerenontmoetingskotje 3.0 rondhangen. Ech neet !
De redactie denkt in iets mindere mate dat het kan gaan om een soort van podium voor een soort van mini-openluchtspel. De toeschouwers mogen dan zitten op stukken hout die wellicht gezaagd zijn uut de ekkelboo’m die in 2018/2019 wegeknooid bint uut ut pièrdemaarktturrein.
Een applausjewaardig feit is dat de Hoge Heren Van Het Grote En Wijze Beleid Voor Het Handhaven Van Het Traditionele Carbid Schieten In De Gemeente Westenveld ut kebied skeet’n op 31 december 2019 op het marktterrein van Deever hebben toegestaan. Het kebied skeet’n werd bij vergissing weliswaar op het koeienmarktterrein toegestaan en niet zoals vroeger altijd het geval was op het paardenmarktterrein. Maar was niet is geweest, zal zeker komen.
Als op 31 december 2020 de melkbussen voor het carbid schieten aan de stukken eikenhout, die te zien zijn op de virtuele afbeelding, kunnen worden vastgebonden, dan is de oeroude traditie van balder’n op ut maarktturrein helemaal in ere hersteld. Want waar kunnen boze geesten beter worden verjaagd, dan zo dicht mogelijk bij de kaarkhof ?

Noot van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft toestemming van adviesbureau Tauw (https://www.tauw.com) en het multimediacontentbureau 3Dimensions (https://www.3dimensions.nl) bijgaande virtuele afbeelding te tonen in het Deevers Archief.
Het adviesbureau Tauw heeft het ontwerp gemaakt van wat is te zien op de virtuele afbeelding.
Het multimediacontentbureau 3Dimensions is de bouwer van de virtuele omgeving van de herinrichting van het marktterrein in het kader van het project Diever op Dreef, die is gepresenteerd tijdens de bewonersavonden in 2019.
Helaas is het ontwerp van het toekomstige marktterrein na de bewonersavonden toch nog gewijzigd, dus zal de hier getoonde toekomstige situatie wellicht anders zijn geworden.

Posted in Carbid schieten, Marktterrein | Leave a comment

Carbid schieten is nu een nationaal erfgoed

Op 30 juni 2014 verscheen in de Meppeler Courant het navolgende korte bericht over het kebid scheet’n (carbid schieten), dat op de lijst van zo genoemd immaterieel erfgoed is komen te staan.

Wapse – Carbid schieten krijgt een plaats op de nationale erfgoedlijst. De traditie waarbij een melkbus wordt gevuld met carbid die dan met veel kabaal moet ontploffen, komt als vijftigste op die lijst. Dat heeft Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) bekend gemaakt. De zo genoemde Nationale Inventaris van Immaterieel Erfgoed in Nederland moet gemaakt worden, omdat Nederland de conventie van de VN-organisatie heeft ondertekend.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
Dit bericht is zeker de moeite waard in het Deevers Archief te worden opgenomen. Eindelijk is daar die nationale erkenning voor een breed over het Nederlandse platteland verspreide oudejaarsgebruik. Zie de webstee www.immaterieelerfgoed.nl.

Hebben de kebied scheeters in Deever en Wapse daar zo lang op zitten wachten ? Dat zal toch niet zo zijn ? Het nalaten van deze lawaaiige traditie aan komende generaties zal zonder die vijftigste plaats (en laatste ?) op die erfgoedlijst zeker ook wel lukken. Of zitten er voordelen aan om op zo’n lijst te staan ? Bijvoorbeeld stelt het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed uit een erfgoedfonds zo nu en dan geld beschikbaar voor het aanschaffen van nieuwe melkbussen (worden die nog wel gemaakt) ?

En waarom is de op sterven na dood zijnde prachtige traditie van bolderen niet, nog niet of nog steeds niet in die Nationale Inventaris Immateriaal Cultureel Erfgoed Koninkrijk Nederland opgenomen ? En waarom staat het ‘poasvuur sleep’m’ niet op die lijst ?.

De vraag wanneer het kebied scheet’n binnen de gemiente Deever is begonnen lijkt niet zo moeilijk te beantwoorden.
De vraag is meer wanneer Grote Frièrik Ofrein an ’t Kleine Brinkie, de Kloeze in de Heufdstroate, de Kloeze in Wittelte en Santing in Wapse daadwerkelijk zijn begonnen met autogeen lassen, want bij deze lasmethode wordt kebied gebruikt.
Het autogeen lassen dateert van na 1880. Voorstelbaar is dat deze lasmethode ongeveer 110 jaar geleden voor het eerst binnen de gemiente Deever werd toegepast. Omstreeks die tijd of later zal in de gemiente Deever met kebied scheet’n zijn begonnen. Dus deze traditie zal ongeveer een eeuw oud zijn. Voorstelbaar is ook dat het kebied scheet’n uit andere streken is overgenomen en niet in de gemiente Deever is uitgevonden..

In de naoorlogse periode van weinig geld en weinig vuurwerk kocht de jeugd tegen het oude jaar voor een paar kwartjes een klompe kebied bij de smid. Voor het gewone lichtere gebolder (geknal) maakten de jongens gebruik van goed afsluitbare blikken (bijvoorbeeld verfblikken), hoe beter het blik afsloot hoe harder de knal, maar een Buisman-blikje deed het ook wel een tijdje. Met een hamer en een spijker een gaatje in het midden van de onderkant van het blik slaan, een klontje kebied in het blikje, flink wat speeje (spuug) erbij, lid (deksel) op het blikje drukken, even schudden voor een goede gasontwikkeling, blikje onder de klomp, vuurtje bij het gaatje houden en boem. En dan doorgaan met het gebolder, totdat het blikje het begaf. Je was een soort van held voor tien minuten als je de grotere blikken vanuit de hand durfde te laten knallen.

Maar als de culturele verscheidenheid in Nederland mag worden vergeleken met de zeer rijke culturele verscheidenheid in een land, zoals Perú, dan is het in Nederland maar armoedig gesteld met het nog overgebleven immateriële culturele erfgoed.

Posted in Aarfgood, Carbid schieten, Poasvuur sleep'm | Leave a comment

Ook dit jaar weer carbid voor ouderwets knalplezier

In het Nieuwsblad van het Noorden verscheen zo tegen het einde van het jaar op 23 december 1988 bijgaande niet te missen en niet mis te verstane advertentie (de bovenste afbeelding) van de Firma De Twee Hendrikken, te weten de gebroeders Berend en alleskunner Klaas Kleine, voor de verkoop van kebied (carbid) voor f 10,- per kilogram voor het in Deever zeer traditionele kebied scheet’n rond de jaarwisseling.
Kort daarna verscheen in het Nieuwsblad van het Noorden van 29 december 1988 een diepte-interview met De Twee Hendrikken over het kebied scheet’n.
In het Nieuwsblad van het Noorden verscheen op 20 december 1989 weer een kebied-advertentie van Berend en alleskunner Klaas Kleine. De prijs per kilogram was in 1989 echter wel met 1 gulden gedaald ! Het carbid kon worden bekomen in smederij ‘de Grote Hendrik’.
Alleskunner Klaas kleine had zijn smederij ‘de Kleine Hendrik’ op de hoek van de Kleine Peperstroate en de Peperstroate in Deever en Berend Kleine had zijn smederij ‘de Grote Hendrik’ in ut paand an de Heufdstroate 49 in Deever, waar vroeger de smederij van de Kloeze was gevestigd.
Het oude jaar uitknallen met kebied is door de lange jaren heen veel veiliger en uiteraard ook veel en steeds goedkoper gebleken dan het oude jaar uitknallen met gewoon vuurwerk. Dus de reclameslogan ‘natuurlijk hebben wij ook dit jaar weer carbid voor ouderwets knalplezier’ is volkomen juist.
Het is de redactie van het Deevers Archief niet bekend of de nijvere grijze en grauwe voorkant van het gelijk ook een gemeentelijke verordening of gemeentelijke wet heeft bedacht, bezig is te bedenken, gaat bedenken of overweegt te gaan bedenken, die de verkoop van kebied verbiedt.

Abracadabra-1456

Abracadabra-1457

Abracadabra-1458

Posted in Carbid schieten, Diever, Klaas Kleine, Traditie | Leave a comment

De laatste melkbussen, de laatste melkrit ……

In de Olde Möppeler (Meppeler Courant) van 24 december 1979 verscheen het navolgende berichtje over de laatste melkrit van de laatste melkrijder uut Deever. Het is goed zo nu en dan eens in het archief van de Olde Möppeler (de Meppeler Courant) rond te neuzen en wat historisch archiefmateriaal tegen te komen.

De laatste bussen ….
Diever. De heer J. Kiers uit Diever maakte dezer dagen zijn laatste rit naar de Domo-fabriek in Beilen. Hij was 11,5 jaar melkrijder. De eerste zeven weken deed hij het met paard en wagen, daarna met de tractor.
Hij bracht eerst de melk naar de fabriek in Diever, maar toen die werd opgeheven, achtereenvolgens naar Dwingelo, Wapserveen, Kolderveen en de laatste jaren naar Beilen.
In de eerste jaren moest hij de melk afhalen bij 50 boeren, de laatste jaren nog maar bij 20 boeren. De komende jaren komt er een auto om de melk af te halen en dan moeten alle boeren in het bezit zijn van een tank.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
De toen vijfenveertigjarige melkrijder Jan Kiers (Jan Kiersie) werd aan de Veentjesweg in Deever op de foto gezet. Voor de show had hij eerst een gedeukte melkbus van de wagen gehaald om deze voor de foto op de wagen te kunnen slingeren, zogenaamd de laatste melkbus…..
Op de plek waar dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm Hessels deze prachtige foto heeft gemaakt, is echter geen melkveehouder te vinden, want Jans Kruid, die woonde in de boerderij die te zien is rechts achter de melkbussen, was toen al gestopt met zijn boerderij.
Het lijkt wel of de melkbussen leeg zijn, want het lid (deksel) van sommige melkbussen is niet helemaal aangedrukt. Jan Kiers moet de melk al naar ‘de Domo’ in Beilen hebben gebracht en is bezig aan zijn echt laatste rit, te weten het afleveren van de lege melkbussen bij de boeren van zijn melkrit.
Het nummer op sommige melkbussen begint met een 4…, waaruit de melkrit van Jan Kiers (Jan Kiersie) ongeveer zou kunnen worden afgeleid.
Melkbussen doen in Deever op oudejaarsdag gelukkig nog steeds dienst als carbidkanon. En dat moet vooral zo blijven. Die traditie mogen de Hoge Heren Van De Voorkant Van Het Grote Gelijk Van De Gemeente Westenveld vooral niet betuttelen en verpesten.
Melkrijder Jan Kiers (Jan Kiersie) leeft niet meer. Zie de hier getoonde rouwadvertentie die op maandag 10 december 2018 in de Olde Möppeler (Meppeler Courant) is gepubliceerd.


 

 

Posted in Alle Deeversen, Carbid schieten, Harm Hessels, Overlijdensbericht, Veentjesweg, Zuivelfabriek Diever | Leave a comment

Knallen met carbid wint terecht aan populariteit

In het Nieuwsblad van het Noorden verscheen op 29 december 1988 het navolgende bericht over het kebied scheet’n in Deever,

Neveninkomst voor de gebroederers Kleine in Diever
Knallen met carbid wint aan populariteit
Diever – Onze ouders wisten eigenlijk niet anders. Rondom de jaarwisseling lekker knallen met een blikje met carbid. Was je echt ruig, dan gebruikte je een melkbus en waren de dreunen tot ver in de omtrek te horen. Uren was je er mee bezig. Tegenwoordig wordt er voor miljoenen aan vuurwerk ‘verknald’. Lontje aansteken, weggooien, volgende ronde. Van echt tijdverdrijf is geen sprake, althans dat vinden de gebroeders Klaas en Berend Kleine uit Diever.
Ze zijn smid van beroep, maar hebben deze dagen bescheiden neveninkomsten aan de verkoop van carbid. Dat wordt de laatste tijd weer aardig populair volgens Berend, die namens de twee het woord voert. ‘Dit is het derde jaar dat we het verkopen en aanvankelijk waren we de enige in de wijde omtrek. Maar er komen steeds meer verkooppunten, zodat we vorig jaar tien kilo overhielden. Dat betekent tien procent van de omzet, want de gebroeders Kleine kopen niet meer dan honderd kilo in. ‘Het moet een lolletje blijven’ vinden ze.
Carbid is een gangbare afkorting van calciumcarbide, staat in de encyclopdie te lezen. Het is een verbinding van calcium en koolstof , die wordt verkregen door calciumoxide met cokes in een elektrische oven te verhitten. Met water geeft het acetyleen, Vroeger werd carbid gebruikt voor verlichtingsdoeleinden en bij het lassen. Tegenwoordig tracht een enkeling de mollen in zijn tuin met de gasontwikkeling van carbid te verdrijven. De mogelijke knaleffecten zijn echter de belangrijkste attractie.
Het toevoegen van de juiste hoeveelheid water is erg belangrijk, vertelt Berend Kleine. ‘Doe je er teveel bij, dan doet het niets. Dan heb je een te rijk mengsel. Dan moet je het blikje maar weggooien en weglopen en wachten tot hij helemaal uit is.’
Mits er verantwoord mee wordt omgesprongen, hoeft knallen van carbid niet gevaarlijker te zijn dan het afsteken van gewoon vuurwerk. Het is in elk geval veel spannender, want je moet er zelf heel wat voor doen om een mooie knal te krijgen. Doorgaans wordt een stevig blikje met een precies sluitend deksel gebruikt. Via een gaatje onderin wordt de carbid aangestoken. Dank zij de gasontwikkeling ontstaat de explosie. Doordat de deksel er af vliegt, blijft het blikje voor een volgende keer behouden, maar soms zoek je je natuurlijk wel een ongeluk naar deze afsluiter. ‘Wij deden er vroeger wel eens een lang touw aan’, vertelt Berend, wiens ogen gaan glinsteren bij de herinneringen aan vroeger. Een lang stuk touw is zeker geen luxe aan het deksel van een melkbus, waarmee ook wordt geschoten. Dat is zeker niet zonder gevaar, want zo’n zwaar deksel kan een eind vliegen. Ook komt het wel voor dat achter uit de bus, als het deksel er te stevig op is gedrukt, een forse steekvlam komt. Uitkijken, dus.
Voor de verkoop van carbid heb je geen vergunning nodig, zoals bij vuurwerk. Ook de jeugd loopt geen gevaar door de politie in de kraag te worden gevat. ‘Hoogstens voor ordeverstoring. De wet zal er nog wel op aangepast worden, denk ik. Een bromfiets die te veel lawaai maakt, mag toch ook niet.’

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
Berend Kleine (de grote Hendrik) beschrijft in het artikel op sublieme wijze hoe je op een veilige en mooie manier op oudejaarsdag en oudejaarsavond voor 10 gulden per kilo met carbid kunt schieten. Het artikel is een kleine maar goede handleiding voor de doe-het-zelver.
Lekker bolder’n zonder de aanwezigheid van politieagenten en zonder de hinderlijke bemoeienissen van de voorkant van het gelijk. Heeft de voorkant van het gelijk de verkoop van carbid inmiddels al vergunningsplichtig gemaakt ? Dat zou best eens zo kunnen zijn.

Abracadabra-441

Posted in Aarfgood, Carbid schieten, Hoofdstraat, Traditie | Leave a comment

Gemeente gaat om tafel met carbidschutters

In de Meppeler Courant (de Olde Möppeler) van 26 november 2012 verscheen het navolgende bericht over het traditionele carbid schieten (kebied scheet’n) in Deever.

Gemeente gaat om tafel met carbidschutters
Diever – Over een aantal weken is het oudejaarsavond en wordt er traditiegetrouw flink met carbid geschoten in de gemeente Westenveld. Om ervoor te zorgen dat het carbidschieten veilig gebeurt, wil de gemeente om de tafel met carbidschieters. Burgemeester Jager wil graag meewerken aan het in stand houden van de traditie en daarom worden er twee bijeenkomsten gehouden over de spelregels voor carbidschieters. De overleggen vinden plaats op 6 en 13 december om 20.00 uur in het gemeentehuis. Aan bod komen onder meer de huidige en de toekomstige schietlocaties.

Aantekeningen van het redactie van het Deevers Archief
De ‘spelregels’ voor het ‘kebiet scheet’n’ zullen wel bedacht zijn door die nijvere niet uut Deever komende en niets van tradities begrijpende ambtenaren van het Team Veiligheid van de gemeente Westenveld. Wie wil nou regels bedenken voor het spel ‘kebiet scheet’n’ ? Het is geen spel, het is een traditie !
Traditie is een melkbusse an ‘n iekeboom bien’n op ‘t maarktterrein bee’j de kaarkhof, ‘t lid an ’n laank stuk touw knupp’m en dan in ’t pikkedonker bolder’n tot daij ‘r doof van wödt of tot dat de plisie komp. Dat möt now en doalijk de stee veur ’t scheet’n weed’n.
Het plaatselijke correspondentje van de Olde Möppelers vergiste zich een beetje bij het bedenken van de titel voor zijn berichtje: carbitschutters = carbidschieters. Het zij hem vergeven.

 

Posted in Carbid schieten, Gemeentehuis, Traditie | Leave a comment