Category Archives: Gereformeerde kerk

Het algemeen protestants christelijke pepermuntje

In de Gereformeerd Kerkblad van 9 december 1995 neemt in de rubriek ‘Kris kras uit eigen archief’ de vroegere domeneer Onno Doorn van de gereformeerde gemeente uut Deever een artikeltje uit het Gereformeerd Kerkblad van 30 april 1966 van domeneer Goldschmeding uit Dussen over. Dit artikeltje luidt als volgt.

Het algemeen protestants christelijk pepermuntje
Een domme vraag. Onlangs vroeg iemand hoe het toch kwam, dat de eerste woorden van een preek de gemeente vaak zo in opschudding kunnen brengen.
Nauwelijks heeft de dominee een paar woorden gezegd, of je merkt hoe er een hele deining ontstaat onder het kerkvolk. Hij vroeg zich af, hoe het kwam, dat die eerste woorden zo ingeslagen waren.
U merkt wel: dit kan nooit een geoefend kerkganger zijn geweest, anders had hij het antwoord wel geweten. De gemeente was namelijk niet diep getroffen door ’s predikanten woorden. De man was nog maar pas begonnen. Het was iets anders. Zodra de dominee begonnen is, breekt voor de gemeente een bijna geheiligd ogenblik aan. Dan gaan de tassen open, opa graait in zijn broekzak … er ritselt papier; de gemeente eet.
Ik waag het niet, aan deze traditie te tornen. Die is misschien nog ouder dan de beste liturgische gebruiken. Je kunt het een christenmens ook niet aandoen hem een half uur naar een preek te laten luisteren zonder een kleine hartversterking. Dat zou bijna onmenselijk zijn.
Zelf heb ik hiervoor altijd zoveel mogelijk pastoraal begrip gehad. Voordat ik begin, wacht ik vaak even om de mensen de gelegenheid te geven hun hartversterking tot zich te nemen. Maar vreemd, zolang ik wacht maakt niemand van de gelegenheid gebruikt. Soms denk je: toe dan, pak die pepermunt dan ! Maar nee hoor, niemand. Pas als je met de preek begint, is het of het startsein gegeven is. Dan begint de smulpartij. Dat is niet typisch Dussens, o nee zo gaat het overal.
Ik dacht zo: als u uw pepermuntje, uw dropje, uw gombal, nu eens nam in die kleine pauze voor de preek . Dan kunnen we er allemaal van het begin af rustig met onze gedachten bij zijn. Gebruik de tijd, die u gegund wordt, goed.
Of dit stukje zal helpen ? Ik zou er blij om zijn. Maar ik weet: tradities zijn hecht, vooral die van het algemeen protestants christelijk pepermuntje. Maar wie weet, wie weet …… misschien zal het begin van onze preken minder deining veroorzaken ?

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
Het kan natuurlijk ook zo zijn dat het kaarkvolk nogal sünig was en pas op zijn algemeen protestants christelijke pepermuntje wilde gaan zuigen, zodra oense domeneer echt begonnen was met zijn preek.
Het kan natuurlijk ook zo zijn dat het kaarkvolk oense domeneer tijdens zijn preek in zijn geheel niet wilde storen met gehoest, geproest, genies, gekuch, gekeelschraap, gesnuif, gekwalster en gerochel en daarom respectvol en sünig tot het einde van de preek op een pepermuntje zoog, wat die domeneer Goldschmeding toch echt wel in zijn stukje had mogen noemen.

Het natuurzuivere King pepermuntje was een populair want hard pepermuntje, waar de sünige kerkganger lang op kon zuigen, zeker wel een preek lang. Echt wel.
Op de zwart-wit foto uit 1936 is vooral vrouwelijk kaarkvolk in de Gereformeerd Kerk an de Kruusstroate te zien tijdens de dienst ter gelegenheid van het feit dat op 31 oktober 1936 het 100 jaar geleden was dat in Deever de gereformeerde kerk werd gesticht. Moesten of wilden de vrouwen – veelal (voor de gelegenheid ?) met oorijzer (waar zijn toch al die oorijzers gebleven ?) – zo veel mogelijk bij elkaar zitten ?
Bezoekers van het Deevers Archief worden vriendelijke verzocht namen van personen op deze foto aan de redactie door te geven. Alvast daarvoor hartelijk dank.
De zwart-foto van het kaarkvolk  – een topstuk – is afkomstig uit de fotoverzameling van Margreeth Dijkstra, dochter van domeneer Harmen Ages Dijkstra en Aaltje Kok. Op de zwart-wit foto van het kaarkvolk is rechts onder de geridderde emeritus domeneer Harmen Ages Dijkstra te zien.

Op de afbeelding van de zwart-wit ansichtkaart uit 1965 is het oude kerkgebouw van de gereformeerde gemeente an de Kruusstroate te zien. Vlak achter de kruidenierswinkel van Jan Breimer is een auto te zien. Blijkbaar mocht de Peperstroate toen nog in twee richtingen worden bereden.


Posted in Alle Deeversen, Ansichtkaarten, Gereformeerde kerk, Kruisstraat, Topstukken | Leave a comment

Diever – Gereformeerde Kerk – 1936

In het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is de volgende mini-essay (nummer 73) over het verleden van de Griffemeerde Kaarke an de Kruusstroate in Deever met bijbehorende afbeelding van een ansichtkaart uit 1936 gepubliceerd.

Op 31 oktober 1836 werd in Diever een van de Hervormde Kerk afgescheiden gemeente gesticht. Deze had in de eerste jaren van haar bestaan nog geen gebouw voor het houden van kerkdiensten.
Op 1 februari 1841 werd echter aan koning Willem II verzocht in te stemmen met het timmeren van een kerkgebouw en de daarvoor nodige vrijheid van godsdienst te verlenen. Bij Koninklijk Besluit van 28 juli 1841 werd het bestaan van een Christelijk Afgescheiden Gemeente in Diever vergund. Vervolgens werd op 15 augustus 1841 besloten tot het bouwen van een kerk. De gemeente ging meteen en voortvarend aan de slag, want al op 25 december 1841 werd de eerste kerkdienst in het nieuwe gebouw aan de Kruisstraat gehouden.
De gemeente groeide, zodat op 27 mei 1874 werd besloten de kerk te vergroten. In de zomer van dat jaar werd weer druk gebouwd. Bij deze verbouwing werd ook het karakteristieke torentje op de kerk geplaatst.
De gemeente bleef groeien, zodat in 1929 de kerk opnieuw werd verbouwd en uitgebreid met twee zijvleugels.
Op 3 mei 1938 werd vanwege gebrek aan ruimte besloten de zuidelijke zijvleugel te verlengen.
In 1951 werd het kerkgebouw nog een keer opgeknapt en verruimd. Op 19 december 1951 werden de nieuwe lokalen achter de kerk in gebruik genomen.
In de zestiger jaren ontstond het besef dat de oude kerk zijn langste tijd wel had gehad. Toch werd in de laatste week van februari 1976 het oude torentje nog vervangen door een identieke nieuwe.
Na een lange periode van voorbereiding werd op 28 maart 1980 op dezelfde plek de nieuwe Kruiskerk in gebruik genomen. Deze was niet helemáál nieuw, want op de kerk werd het hier zichtbare en nog heel goed bruikbare karakteristieke torentje van de oude kerk geplaatst.
Links achter de paal is nog net een stuk van de kruidenierswinkel van Albert Fledderus en Reintje Timmerman te zien.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
De echtelieden Albert Fledderus en Reintje Timmerman emigreerden in de vijftiger jaren van de vorige eeuw naar Saint Ann’s in Ontario in Canada..
Op 31 januari 1925 trouwde Albert Fledderus, geboren te Beilen; leeftijd: 22 jaar; beroep: landbouwer (zoon van Willem Fledderus, beroep: landbouwer en Tietje de Weerd, beroep: zonder) met Reintje Timmerman, geboren te Diever; leeftijd: 25 jaar; beroep: zonder (dochter van Koert Timmerman, beroep: landbouwer en Anna Oost, overleden).
Albert Fledderus overleed op 4 augustus 1981 op 79-jarige leeftijd in Saint Ann’s in Ontario in Canada.
Reintje Timmerman overleed op 3 mei 1970 op 70-jarige leeftijd in Saint Ann’s in Ontario.
Het plaatsje Saint Ann’s ligt vlak bij de Niagara watervallen.
Wellicht kunnen bezoekers van de webstee wat meer over het geëmigreerde echtpaar Albert Fledderus en Reintje Timmerman vertellen. De redactie verneemt het graag. Wellicht wonen binnen de grenzen van de gemiente Diever nog familieleden van het echtpaar en hebben zij nog contact met de familie in Canada.

Posted in Ansichtkaarten, Diever, Diever, ie bint 't wel ..., Gereformeerde kerk, Kruisstraat, Landverhuizers, Verdwenen bouwwerken | Leave a comment

De nieuwe pastorie van de gereformeerde kerk

In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7 februari 1931 verscheen de volgende advertentie over de aanbesteding van het bouwen van de nieuwe gereformeerde pastorie an de Kruusstroate in Deever.

Aanbesteding
Op zaterdag 14 februari 1931, des middags 2 uur, zal ondergetekende, trachten aan te besteden, namens den kerkeraad van de gereformeerde kerk te Diever, in het verlof van mejuffrouw L. Oostenbrink. aldaar:
het bouwen van een pastorie in 2 perceelen.
Perceel I: Timmer- en metselwerken, enzovoort.
Percerel II: Schilderswerken.
Bestedingsvoorwaarden zijn á f. 5,00 per stel verkrijgbaar bij den bouwkundige. Restitutie f. 2,50.
Inlichtingen op den dag van aanbesteding verstrekt:
S. Staal, bouwkundige te Diever.

In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17 februari 1931 verscheen de volgende advertentie over het resultaat van de aanbesteding van het bouwen van de nieuwe gereformeerde pastorie an de Kruusstroate in Deever

Aanbesteding Gereformeerde Pastorie – 16 februari
Voor rekening van de gereformeerde gemeente alhier werd in ’t café Oostenbrink de openbare aanbesteding gehouden van het bouwen eener pastorie onder architectuur van den heer S. Staal alhier,
Timmer- en metselwerk: Hoogste inschrijvers Nijlunsing en Timmer, Westerbork, f. 8000, laagste gebroeders Huisman, Smilde, f, 7105.
Verf- en glaswerk: Hoogste inschrijver B. Hoogsma, Donkerbroek, f. 796, laagste gebroeders Koster, alhier, f. 687.
Gegund aan de laagste inschrijvers.
De begroting was f. 7800.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
De nieuwe pastorie van de gereformeerde geloofsgemeente is gebouwd na afbraak van de oude pastorie.
Deze afbeelding van een in 1941 verstuurde ansichtkaart, die aanwezig is in het Deevers Archief, toont de tien jaar eerder gebouwde pastorie.
Het pand an de Kruusstroate in Deever bestaat nog steeds. Deredactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto op 2 januari 2017 gemaakt.
Het verlof van Lammigje Oostenbrink stond an de Heufdstroate. In het verlof werd geen alcoholhoudende drank geschonken.
S. Staal was timmerman Siebo Staal. Wie heeft gegevens over Siebo Staal ? Was Siebo Staal niet alleen timmerman, maar ook architect ? Waar woonde Siebo Staal in Deever ?

abracadabra-567Abracadabra-573abracadabra-566abracadabra-565

Posted in Ansichtkaarten, Diever, Gereformeerde kerk, Kruisstraat | Leave a comment

Breimer Zelfbediening op speldje van Tiktak thee

Jan Breimer (geboren op 24 juni 1922 in Beilen, overleden op 10 december 2012 in Assen) en Lammigje Kloeze (geboren op 12 februari 1927 in Wittelte, overleden op 30 juni 1911 in Assen) verkochten in hun zelfbedieningszaak met drogisterij op de hoek van de Kruusstroate en de Peperstroate in Deever aan het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw ook de zo genoemde namiddagthee van de firma Klaas Tiktak uut Grönningen in de bekende gele verpakking.
Ter bevordering van de verkoop van deze thee kregen kopers van deze thee ten tijde van de grote speldjesverzamelrage in die jaren bij de aankoop van een pakje (?) of twee pakjes (?) thee een speldje cadeau. Deze is te zien op bijgaande afbeelding. In dit geval is het speldje zelfs voorzien van de tekst ‘Breimer Zelfbediening Diever’.
Op bijgaande in juni 1960 uitgegeven zwart-wit ansichtkaart staat op de hoek van de Kruusstroate en de Peperstroate het pand waarin de zelfbedieningszaak met drogisterij van Jan Breimer en Lammigje Kloeze was gevestigd.
De redactie van het Deevers Archief is naarstig op zoek naar foto’s van de zaak van Jan Breimer en Lammigje Kloeze. Wie wil een goede scan van deze foto’s naar de redactie voor publicatie in het Deevers Archief sturen ?
Wanneer is de familie Breimer naar Beilen vertrokken ? Wie het weet, die mag het natuurlijk zeggen.

abracadabra-526abracadabra-527

 

Posted in Alle Deeversen, Ansichtkaarten, Gereformeerde kerk, Kruisstraat, Neringdoenden, Peperstraat, Verdwenen bouwwerken | Leave a comment

Familie Dijkstra voor de pastorie an de Kruusstroate

Voor de pastorie van de Gereformeerde Kerk an de Kruusstroate in Deever staat op een winterse dag de familie Dijkstra. Harmen Ages Dijkstra was de domeneer van de gereformeerde geloofsgemeente uut Deever. De oude pastorie is in 1931 op dezelfde plek vervangen door een nieuwe (dit pand bestaat nog steeds, in het pand is nu gevestigd het bedrijf De Kapper, Kruisstraat 8). Let op de bevestiging van de bovengrondse electricteitsdraden aan de gevel van de pastorie. Let ook op de trekbel in de deurpost, De vraag is wel wat in het gebouwtje direct naast de pastorie werd gedaan ? Was dit gebouwtje onderdeel van de pastorie ? Wie het weet mag het zeggen.

De persoon aan de linkerkant is Ynschken (Ina) Dijkstra, Zij is geboren op 1 april; 1884 in Opsterland. Zij is overleden op 12 mei 1965 in Hoogeveen.
Naast Ina Dijkstra staat Margaretha Tjitske (Margreeth) Dijkstra. Zij is geboren op 29 januari 1910 in Deever. Zij is overleden op 9 september 2005 in Assen.
De derde persoon van links gezien is Aaltje Kok. Zij is geboren op 11 september 1867 in Dwingeloo. Zij is overleden op 23 mei 1960 in De Wijk. Aaltje Kok is een achterkleindochter van ‘meister Albert’ Kok.
De derde persoon van rechts gezien is dominee Harmen Ages Dijkstra. Hij is geboren op 3 april 1856 in Oosterend (Hennaarderadeel). Hij is overleden op 27 februari 1942 in Zuidlaren.
De tweede persoon van rechts gezien is Johanna Hilberdiena (Jo) Dijkstra. Zij is geboren op 6 augustus 1905 in Deever. Zij is overleden op 19 april 1960 in Assen.
De man aan de rechterkant is de verloofde van Jo Dijkstra. Tot een huwelijk is het echter niet gekomen. Jo werd onderwijzeres en bleef haar hele leven vrijgezel.

Niet op de foto staat Age Dijkstra. Hij is geboren op 21 mei 1887 in Opsterland. Hij is overleden op 2 mei 1958 in Des Moines, hoofdstad van de deelstaat Iowa van de Verenigde Staten van Amerika. Age Dijkstra zal op de dag dat deze foto is gemaakt al zijn geëmigreerd.
Niet op de foto staat Harm Dijkstra. Hij is geboren op 19 september 1894 in Deever. Hij is overleden op 23 maart 1975 in Winschoten.

De foto is rond 1931 op een winterse dag gemaakt. Zou het zo kunnen zijn dat de foto is gemaakt op zondag 4 januari 1931 ?Op die datum hield dominee Harmen Ages Dijkstra zijn afscheidsdienst in de Gereformeerde Kerk an de Kruusstraote in Deever, waarna hij met emeritaat ging.

Bijgaande foto is afkomstig uit de fotocollectie van Margreeth Dijkstra, dochter van dominee Harmen Ages Dijkstra en Aaltje Kok.

abracadabra-561

Posted in Diever, Gereformeerde kerk, Kruisstraat, Topstukken | Leave a comment

Café Berend Slagter an de Kruusstroate in Deever

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief, versie van 2016-11-19

In het Deevers Archief is van bijgaande fraaie zwart-wit ansichtkaart van het café van Berend Slagter (die in de volksmond Berend Pik werd genoemd) an de Kruusstroate in Deever een aantal exemplaren aanwezig. De redactie wil een afbeelding deze ansichtkaart niet onthouden aan de trouwe bezoekers van zijn dynamische webstee.
Berend Slagter (die in de volksmond Berend Pik werd genoemd) was in die jaren voor Deeverse begrippen zijn tijd ver vooruit, want het café had een terras, dat bovendien overdadig overdekt was om aan alle terraszitters bescherming te bieden tegen zon en regen.
Links naast het café van Berend Slagter (die in de volksmond Berend Pik werd genoemd) is het oude gebouw van de gereformeerde geloofsgemeente te zien. Daarnaast is de zijgevel van de kruidenierswinkel van neringdoende Albert Fledderus zichtbaar.
Let vooral ook op de benzinepomp van Jan Slagter, die te zien is bij de houten paal, waaraan de draden voor het transport van elektrische energie zijn bevestigd.
Van deze ansichtkaart was het moeilijk een goede scan te maken, omdat de foto die gebruikt is voor de ansichtkaart, eigenlijk te donker en eigenlijk niet geschikt was.

Een exemplaar van de ansichtkaart is op 24 juli 1948 verstuurd aan de heer en mevrouw A. en K. van Leusen, Anthonie van Dijckstraat 9 boven, Amsterdam-Zuid. Logeerden de verstuurders van deze ansichtkaart bij Berend Slagter (die in de volksmond Berend Pik werd genoemd) ? Als de verstuurders van deze ansichtkaart zo’n anderhalve maand later op vakantie waren gegaan in Deever, dan hadden zij – volgens de advertentie in de Provinciale en Asser Courant van 7 september 1948 – op 10 september 1948 op de muziek van een prima orkest al vroeg in de middag een walsje, een foxtrotje of een tangootje mee kunnen dansen op het jubileum- en kroningsfeest in het café van Berend Slagter an de Kruusstroate in Deever. Op maandag 6 september 1948, precies vijftig jaar na haar moeder koningin Wilhelmina, werd immers de toen 39-jarige prinses Juliana in de Nieuwe Kerk in Amsterdam ingehuldigd als koningin.Wie de tekst op de achterzijde van de ansichtkaart kan ontletteren, die mag het aan de redactie melden. Bij voorbaat dank daarvoor.

Een ander exemplaar van de ansichtkaart is in 1952 verzonden aan den heer P. Barelds, p/a Knud Hansen, Ammendrup, Helsinge, N-Sjaelland, Danmark. De kaart is verstuurd door de Wed. P. Barelds en L.B. Barelds, Wittelte bij Dieverbrug, Drenthe, Nederland.
De familie Barelds had en heeft een boerenbedrijf aan de Wittelterweg in Wittelte.
Pieter Barelds, geboren te Diever; leeftijd: 26 jaar; beroep: landbouwer, zoon van Hendrik Lefferts Barelds en Berendina Veeze trouwde op 21 mei 1899 met Hilligje Wesseling, geboren te Diever; leeftijd: 24, dochter van Teunis Wesseling, beroep: landbouwer en Lummina Hessels. Pieter Barelds overleed op 5 mei 1926 in Wittelte.
De weduwe P. Barelds is Hilligje Wesseling. Zij overleed op 28 mei 1959 in Wittelte.
L.B. Barelds is Lummina Berendina Barelds, geboren op 6 maart 1903 in Wittelte, dochter van Pieter Barelds en Hilligje Wesseling.
Hendrik Lefferts Barelds is een zoon van Pieter Barelds en Hilligje Wesseling. Hij is geboren op 6 oktober 1900 in Wittelte. Hij is overleden op 10 augustus 1954.
De vraag is wie de ontvanger van deze kaart is. P. Barelds zal Pieter (Piet) Barelds zijn. Hij is wellicht een zoon van Hendrik Hendrik Lefferts Barelds en Aaltje Pieper, maar zijn gegevens zijn niet te vinden in de webstee www.alledrenten.nl. De redactie is op zoek naar zijn gegevens. Wie kan helpen ?
Het is wel aannemelijk dat boerenzoon Pieter Barelds uut Wittelte een tijdje bij boer Knud Hansen in het dorp Helsinge in het noorden van Zeeland in Denemarken in de leer is geweest. Een zomer lang ? Een heel jaar lang ?

abracadabra-496

abracadabra-497abracadabra-498
abracadabra-553

Posted in Ansichtkaarten, Boer'nwaark, Café Slagter, Gereformeerde kerk, Kruisstraat, Neringdoenden, Wittelte | Leave a comment

Ansichtkaart van de Kruisstraat in Diever in 1953

De redactie van het Deevers Archief laat de trouwe bezoekers van het Deevers Archief graag genieten van ansichtkaarten met mooie oude dorpsbeelden uit de verzameling van het Deevers Archief.
De foto voor deze ansichtkaart is in 1953 gemaakt. De kaart werd verkocht door Hendrik Mulder, die als bijnaam Moesie Piep had, en de eigenaar was van drogisterij ‘de Gaper’ an de Heufdstroate tegenover de bakkerij-kruidenierswinkel van ‘de Coeperasie’.
Links de woning van ….. de Graaf. Rechts op de voorgrond is de tot eendenvijver verworden braandkoele te zien. De eendenvijver heeft de merkwaardige naam ‘de Doolhof’.
Aan de rechterkant is ook café ‘Marktzicht’ van de gezusters Seinen te zien, later café de Lange, nog weer later café Kragt, nu …….
Links van café Marktzicht is hotel-café-restaurant Centrum van Klaas Doorten en Berendina Slagter te zien, later uitgebaat door Roelof Warnders en Albertje van Nijen, later …..
Daarnaast is te zien het Esso-benzinepompje van Jan Slagter, die tevens fietsenmaker was, een winkel voor elektro- en huishoudelijke apparaten had en een taxibedrijfje had.
Vervolgens is de kerkgebouw van de gereformeerde geloofsgemeente te zien.
Daarnaast is te zien de kruidenierswinkel van Jan Breimer en Lammigje Kloeze te zien. In dat pand zaten later Henk ten Hoor en Jan Kuiper met de Familux winkel, die het pand van Henk ten Hoor huurde.
De redactie heeft het vermoeden dat de lijst niet juist is. De bezoekers van het Deevers Archief worden uitgenodigd verbeteringen in en aanvullingen op deze lang nog niet volledige beschrijving in te brengen.

Posted in Ansichtkaarten, Café Centrum, Diever, Eendenvijver, Gereformeerde kerk, Kruisstraat | Leave a comment