Category Archives: Toren op de brink

Diever – Hoofdstraat – Gezicht op Diever – ± 1912

In het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is de volgende mini-essay (nummer 22) over de Deeverse schilderijen van de in Noordwolde geleefd hebbende, maar in Diever geboren kunstschilder Hans Kuiper met een zwart-wit afbeelding van het schilderij ‘Gezicht op Diever’ uit ± 1912 gepubliceerd.

De in de Hoofdstraat (adres Diever 129) van Diever geboren fotograaf en schilder Hans Kuiper maakte van onderwerpen uit Diever ook een aantal schilderijen. In de catalogus van zijn kleinzoon Hermannus Deuling is het hier afgebeelde doek ‘Gezicht op Diever’ onder nummer 518 te vinden.
Links is de Hoofdstraat in de buurt van de dokterswoning te zien. Rechts achter de bomen is de toren van de Nederlands Hervormde Kerk zichtbaar. Het olieverfschilderij is omstreeks 1912 gemaakt.
Het eveneens omstreeks 1912 gemaakte schilderij ‘Laantje in Diever’ is in de genoemde catalogus onder nummer 520 geregistreerd.
Hans Kuiper was op Zorgvlied bevriend met mr. Lodewijk Guillaume Verwer en dr. Julius Johannes Verwer. Hij heeft tussen 1900 en 1910 in opdracht van de gebroeders Verwer een aantal doeken geschilderd. De genoemde catalogus vermeldt ‘Brug in ’t Bosch te Zorgvlied’ (nummer 104), Lodewijk Guillaume Verwer (nummer 109), ‘Landweg in Zorgvlied’ (nummer 110) en Familie Leemkoel (nummer 120).
Het schilderij ‘Landweg in Zorgvlied’ heeft lange tijd in Vancouver in Canada gehangen, maar is in ruil voor twee flessen jenever terug in Nederland. Het mooie schilderij ‘Familie Leemkoel’ hangt in de directiekamer van het Sint Joseph Ziekenhuis in Harlingen.
De nazaten van Hans Kuiper hebben een aantal van de genoemde schilderijen gekocht van de familie Verwer.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
Het schilderij ‘Gezicht op Diever’ was in 1998, toen de tekst voor het fotoboekje ‘Diever, Ie bint ’t wel …’ is geschreven, in het bezit van Hermannus Deuling, een kleinzoon van Hans Kuiper.
De redactie is bezig uit te zoeken wie de actuele eigenaar van dit schilderij is en waar het schilderij zich bevindt, teneinde een kleurenfoto van het schilderij te kunnen maken en deze te tonen in het Deevers Archief, want de trouwe bezoekers van het Deevers Archief hebben daar wel recht op.
In de tekst staat dat het schilderpunt in de buurt van de dokterswoning lag, maar het zal bij nadere beschouwing meer in de buurt van de voormalige burgemeesterswoning hebben gelegen.
De vraag is eigenlijk niet of Hans Kuiper het schilderij ter plekke heeft geschilderd, nee de vraag is meer of zijn eigen foto van de situatie op het schilderij en of het betreffende glasplaatnegatief door hem is bewaard en bewaard is gebleven.

Posted in Diever, Diever, ie bint 't wel ..., Hans Kuiper, Hoofdstraat, Kunst, Schilderijen, Topstukken, Toren op de brink | Leave a comment

Dieverder landschappen – September 1643

De redactie van het Deevers Archief toont bijzonder graag getekende en geschilderde objecten uut de gemiente Deever aan zijn trouwe bezoekers. Hoe meer afbeeldingen van tekeningen en schilderijen getoond kunnen worden, hoe liever het de redactie is.

De hier afgebeelde tekeningen zijn aanwezig in een bewaard gebleven schetsboek van Pieter Serwouters. Het schetsboek ‘Assens Album, folio 69v-70r’ bevindt zich in de collectie van het Drentsch Museum in Assen.

Pieter Serwouters (geboren in 1586 in Antwerpen, overleden in 1657 in Amsterdam) was boekhouder en cartograaf. Vanaf 1629 tot aan zijn dood was hij boekhouder van de Compagnie van de Hollandse Participanten van de Dieverder en Leggeler Smildervenen. Hij was blijkbaar ook een begaafd tekenaar.

De tekeningen zijn gemaakt in september 1643. De drager van de tekening in kleur is papier. De tekenaar gebruikte waterverf en inkt. De liggende rechthoek van de tekeningen heeft een breedte van 145 mm en een hoogte van 96 mm.

Het opschrift van de bovenste tekening luidt als volgt:
Dieveren in Drenthe gelegen, alsoot hem vertoont komende vande Leggeler brug a° 1643 in September / voorden middach.

De toren met het aangebouwde kerkgebouw is herkenbaar. De redactie heeft het vermoeden dat de afgebeelde molen die van Oldendeever is en niet de beltmolen aan het Katteneinde. De weg die zichtbaar is aan de linkerkant van de bovenste tekening zal de Stienwiekerweg zijn.

De redactie heeft het opschrift van de onderste tekening helaas nog niet kunnen ontcijferen.

De redactie wil de in Pieter Serwouters geïnteresseerde bezoekers van het Deevers Archief graag verwijzen naar het lezenswaardige artikel ‘De kunst van het boekhouden – Pieter Serwouters (1567-1657)’ van de Amerikaanse kunsthistorica Claudia Swan, dat in 2001 is verschenen in nummer 2 van het tijdschrift Waardeel. In dit artikel is bijgaande afbeelding opgenomen.

De topografische deskundige van de heemkundige vereniging uut Deever noemt op de webstee van deze vereniging de resultaten van zijn diepgaande en diepgravende bronnenonderzoek naar de door de eeuwen heen veranderende naam van het esdorp Deever: Deuvre (1188), Deveren (1258), de Devere (1262), apud Duvere (1298-1304), van Dyveren (1327), van Deveren (1377), tot Deveren (1402), Dieveren (1475).

De topografische deskundige van de heemkundige vereniging uut Deever zou op basis van het hiervoor genoemde jaartal 1643 Dieveren (1475) uit kunnen breiden tot Dieveren (1475-1643).

In de Deeverse streektoal is Deever de hedendaagse schrijfwijze van Diever.

Posted in Deevers, Deeverse dialect, Diever, Kerk op de brink, Kunst, Molen 'de Vlijt', Tekeningen, Topstukken, Toren op de brink | Leave a comment

Een kijkje in een van de intieme straatjes van Deever

De redactie van het Deevers Archief vond bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever bijgaand knipsel met een afbeelding van een boer met een door een paard getrokken geladen kar in de Heufdstroate in Deever vroeg in de ochtend.

De redactie weet helaas nog niet in welke tijdschrift deze fraaie afbeelding heeft gestaan en in welk jaar de foto is gemaakt. De redactie heeft het vermoeden dat de foto voor deze afbeelding ongeveer rond 1935 is gemaakt. Wie het wel weet, die mag het de redactie natuurlijk melden.
De maker van de foto voor de kleuren ansichtkaart met de titel Groet’n uut Deever stond ongeveer op hetzelfde punt als de maker van de foto voor de afbeelding uit het tijdschrift. De maker van de kleurenfoto deed dat op de vuilnisophaaldag. Ee’m de conteen’r an de weg zett’n.
De organisatie Diever Sportief heeft de kleuren ansichtkaart in 2016 uitgegeven ter gelegenheid van de Internationale Drents-Friese Woud Wandelvierdaagse. Daarvoor hulde, hulde, hulde.

Posted in Ansichtkaarten, Boer'nwaark, Diever, Hoofdstraat, Kerk op de brink, Topstukken, Toren op de brink | Leave a comment

Als ’t kouder wordt in Drenthe’s landschap

De redactie van het Deevers Archief kwam bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief – bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal en zo voort en zo voort uut de gemiente Deever – bijgaande foto van de Kleine Brink van Deever tegen in een knipsel uit het geïllustreerde blad Het Noorden in Woord en Beeld, jaargang 11, 1935-1936, datum 20 december 1935.

In het boerderijtje met de twee gotische ramen in de voorgevel woonde tot 28 november 1934 kleermaker Fredrik (Frièrik) Westerhof. Hij was op 25 oktober 1919 medeoprichter van de ‘Coöperatieve Bakkerij en Winkelvereeniging ‘Samenwerking’ te Diever’. Fredrik Westerhof is op 28 november 1934 overleden in Deever.
In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 31 december 1928 wensen kleermaker Frederik (Frièrik) Westerhof en echtgenote Christina Houwer familie, vrienden en begunstigers een gelukkig nieuwjaar.
De redactie verzoekt zijn trouwe bezoekers gegevens te verschaffen over de bewoners van de andere zichtbare huizen.


Posted in Alle Deeversen, Diever, Kerk op de brink, Kleine Brink, Neringdoenden, Toren op de brink | Leave a comment

Ansichtkaart van toren en kerk op de brinq van Deever

In het papieren clubblad met de merkwaardige titel Opraekelen van januari 2017 (jaargang 23, 2017, nummer 1) van de heemkundige vereniging uut Deever is als bladvulling op bladzijde 33 een afbeelding van een mooie zwart-wit ansichtkaart van de gemeentelijke toren en het kerkgebouw op de brink van Deever opgenomen. De betreffende ansichtkaart is afkomstig uit de verzameling van J.F. Dekker. Wie is toch die J.F. Dekker ?
Wie leest tegenwoordig nog het papieren clubblad van de hiervoor genoemde vereniging ? Wie leest in het huidige tijdperk van snel en veel beelden kijken op smartphone, tablet en laptop überhaupt eigenlijk nog wel tekst op papier ?
De redactie van het Deevers Archief wil zijn trouwe bezoekers een afbeelding van de hiervoor genoemde zwart-wit ansichtkaart uit eigen verzameling niet onthouden. Deze ansichtkaart is in 1948 uitgegeven. De kaart is vóór de grote vernieling van de brink in de jaren 1955/1957 uitgegeven en laat derhalve een oudere versie van een deel van de brink zien.
De redactie weet nog niet welke neringdoende deze kaart heeft uitgegeven.
De redactie kwam er onlangs achter dat de voorkant van het gelijk de schrijfwijze van brink rücksichtlos heeft gewijzigd in brinq.
De grote vraag is wat voor soort brinq de brink bij de gemeentelijke toren en het kerkgebouw in Deever is. Is het een marktbrinq, een torenbrinq, een kerkbrinq, een boerderijbrinq, een brandkoelebrinq, een schapenbrinq, een gemeentehuisbrinq, een cafébrinq, een cafetariabrinq, een toeristenindustriebrinq, een schultehuisbrinq, een nostalgiebrinq of ….. ?
Voor het beoogde oppimpen van deze schaarse ruimte naar versie 13.8 schijnt het voor de voorkant van het gelijk merkwaardig genoeg wel van belang te zijn wat voor soort ruimte het in het verleden is geweest. Het was in alle gevallen een brinq zonder trottoirbanden en zonder automobielen en zonder toeristenindustrie, maar wel met veel erfgoed.


Posted in Ansichtkaarten, Brink, Diever, Kerk op de brink, Toren op de brink | Leave a comment

Foto van de Brink van Deever

De redactie van het Deevers Archief heeft deze foto van de Brink van Deever met het Schultehuis en het kerkgebouw met de gemeentelijke toren gemaakt op 20 november 2005.

Posted in Brink, Diever, Kerk op de brink, Schultehuis, Toren op de brink | Leave a comment

De luider van de klokken in de gemeentelijke toren

De redactie van het Deevers Archief kreeg in de jaren 2000-2005 bij zijn bezoeken aan wijlen Anne Mulder, Deeverse uut de Aachterstroate, die eerst in Gasselte en later in Assen woonde, steeds van hem verhalen, schrijfsels, artikelen, krantenknipsels en documenten over Deever ter hand gesteld met de bedoeling deze voor hem al dan niet in geredigeerde vorm te publiceren.
Het is de redactie bij het leven van Anne Mulder helaas niet gelukt al zijn Deeverse documenten in het blad Opraekelen van de heemkundige vereniging uut Deever te publiceren, dan maar posthuum en beetje bij beetje opnemen in het Deevers Archief.

Tussen de documenten zat ook het rijmsel, dat wijlen Anne Mulder voor dorpsfiguur Geert Dekker schreef ter gelegenheid van diens veertigjarige luiderschap van de klokken in de gemeentelijke toren op de brinq van Deever.

Geachte gemeente
Veertig lange, lange jaren
Werd het orgel en de klok
Van de kerk in ’t dorpje Diever
Regelmatig als een klok
Trouw bediend door steeds dezelfde
Alom bekende dorpsfiguur
Geert Dekker en wij weten
Hoe trouw en hoe secuur
Hij deze functies naast veel anderen
Als nevenfuncties heeft verricht
En hoe hem dit werk bezielde
Als man van eer en deugd en plicht.

Geachte jubilaris
Ik weet, U bent een man van eerzucht
Niet één, die graag gehuldigd wordt
Maar toch, als Diever dit thans naliet
Schoot het schromelijk tekort
Aan z’n verplichting tegen iemand
Als U, die hier bij groot en klein
De klokkenluider van ’t dorp Diever
Was en is en nog zal zijn
Wat hebt ge in al die veertig jaren
Niet aan Uw oog voorbij zien gaan
Bij hoeveel verenigingen en burgers
Hebt ge al niet in dienst gestaan ?
U bent, in dubbele zin gesproken
Naast de kerk hier opgegroeid
Zelfs met begrafenis en ’t kerkhof
Was u jarenlang gemoeid
Nooit, in al die veertig jaren
Was u daarbij eens absent
Hetgeen getuigd, hoe kerngezond U
En uit welk houd U gesneden bent
Diever, zonder een Geert Dekker
Zou bepaald ondenkbaar zijn
In deze dorpsgemeenschap vast verankert
Is U, bij oud en jong, bij groot en klein
Naast U, zie ik voor mijn oog verschijnen
Eén, die thans met u jubileert
Een vrouwspersoon achter ’t gordijntje
Van ’t olde huus, Uw zuster Geert
Zij was die U steeds verzorgde
Meeleefde met haar werk en geest
Als een figuur achter de schermen
Zij is deelachtig aan dit feest
Ik hoop van harte, trouwe dienaar
Dat u nog lang het klokketouw
Als voorheen moogt bedienen
Zowel bij vreugde, als bij rouw
En dat ook de orgeltonen
Nog zullen galmen jarenlang
Met behulp van Uwe krachten
Bij des Heerens lofgezang.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
De redactie verwijst voor berichten over Geert Dekker naar het bericht Geert Dekker, Aebel Wiekstroa en Hillechien Dekker en naar het bericht Er staat een kerk op instorten. In het laatst genoemde bericht is ook een foto van Geert Dekker opgenomen.

Posted in Alle Deeversen, Diever, Toren op de brink | Leave a comment

Kopafbeelding webstee Deevers Archief is vervangen

De redactie van het Deevers Archief vervangt zo nu en dan de kopafbeelding van de webstee van het Deevers Archief (www.dieversarchief.nl).
Als jij in het bezit bent van een mooie afbeelding uut de gemiente Deever en jij acht deze geschikt als kopafbeelding van deze webstee, aarzel dan niet deze mooie afbeelding naar de redactie te sturen.
Het formaat van een kopafbeelding is 940 x 198 puntjes (200 dpi).
Als jij bijgaande kopafbeelding niet geschikt acht als kopafbeelding van de webstee van het Deevers Archief, aarzel dan niet jouw mening aan de redactie kenbaar te maken.
Op deze kopafbeelding is tussen de bomen door het mooie dak van de gemeentelijke toren op de brink van Deever te zien. Let op de zichtbare vlaggestok. De betreffende kleurenfoto is gemaakt op 7 juli 2015.
Deze kopafbeelding is geplaatst op 29 mei 2017 en op 28 september 2017 vervangen door een andere

Posted in Brink, Diever, Kopafbeeldingen, Toren op de brink | Leave a comment

Lantaarnplaatje van het gemeentehuis en de pastorie

Zo zag een deel van de brink van Deever er in de Tweede Wereldoorlog uit als je boven op de gemeentelijke toren op de brink van Deever klom en vanuit het geopende luik een foto nam.
De brink van Deever leek toen nog een beetje op een brink, zoals een brink hoort te zijn.
Bij de grote vernieling in de jaren 1955-1957 verdwenen het oude gemeentehuis (in Deever hoort een gemeentehuis op de brink te staan) op de voorgrond met daarnaast de pastorie van de Nederlands hervormde gemeente (in Deever hoort een pastorie op de brink te staan).
Het gemeentehuis, dat daarvóór de openbare lagere school en daarvóór een boerderij was geweest, werd in de jaren 1955-1957 vervangen door een lomp bouwwerk, dat heden ten dage nog steeds de brink ontsierd.
Let vooral op de slijtpaden over de brink.
Links onder aan de foto is een deel van de omheinde braandkoele te zien, met daaromheen rhodhodhendhron struiken. Dit kenmerkende onderdeel van de brink werd tijdens de grote vernieling van de brink in de jaren 1955-1957 dicht gegooid.
De pastorie had zo te zien achter het huis een grote tuin met een soort van slecht onderhouden boomgaard.
Achter de pastorie staat het huis met de naam Iemenhof, dat gebouwd is op een deel van de akker met de naam Iemenkamp. Het huis met de naam Iemenhof staat heden ten dage nog steeds aan de brink.

Posted in Brink, Brinkstraat, Gemeente Diever, Gemeentehuis, Topstukken, Toren op de brink, Veldnamen | Leave a comment

Een vierkante band van straatklinkertjes

In de Volkskrant van 1 juni 1962 verscheen nummer 340 van de door Lijntrekker getekende rubriek ‘het merckwaerdigste meyn bekent’, waarin hij aandacht besteedde aan de hervormde kerk op de Brink van Diever. Als Lijntrekker tekende en beschreef Jan Bouman decennia lang heemkundige varia voor de Volkskrant. Geen gevelsteen, windwijzer of tegeltableau in Amsterdam en de rest van Nederland sloeg hij over. Zo vergat hij ook de kerk van de hervormde gemeente op de Brink van Diever niet.
De tekst die boven de zuidelijke ingang van de kerk staat, is links boven in de afbeelding duidelijk te lezen, echter de tekst van de voetnoten niet, die luidt als volgt:
In het Drentse dorp Diever staat op het ruime plein de hervormde kerk, eertijds gewijd aan Sint Pancratius. Boven de zuidelijke ingang staat een vierregelig vers te lezen, verduidelijkt door twee voetnoten, dat herinnert aan de blikseminslag van 1759, die de toren trof. Het bovendeel van de toren en de kerk brandden uit.
Bij de restauratie van het kerkgebouw in 1955 werden de resten ontdekt van niet minder dan zeven voorgaande kerken, waarvan de eerste drie uit de negende en tiende eeuw dateren.
Aan de westkant van de toren is de opmerkelijkste ‘voetnoot’ aangebracht. Een vierkante band van straatklinkertjes geeft tussen het gras de grondslag aan van de vroegere toren, die los stond van een houten zaalkerkje met versmalde absis.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief, versie van 2014-12-03
De redactie van het Deevers Archief heeft de kleurenfoto, met daarop te zien de vierkante band van straatklinkertjes, op 21 november 2014 gemaakt. De redactie van het Deevers Archief heeft de kleurenfoto, met daarop te zien de markante paarsgebroekte koster en klokkenluider (en orgelpomper ?) van de Heilige Sint Pancratius Kathedraal op de Brink van Diever, op 13 november 2008 gemaakt.

Posted in Brink, Diever, Kerk op de brink, Tekeningen, Tilgröppe, Toren op de brink | Leave a comment

Vervanging wijzerplaten van de gemeentelijke toren

In de Meppeler Courant van 10 februari 2010 verscheen het volgende korte bericht over het renoveren van de wijzerplaten van de klok in de toren op de brink van Deever.

Renovatie cijfers en wijzers Pancratiuskerk in Diever
Diever, De wijzers en de cijferplaten van de vier uurwerken op de Pancratiuskerk aan de Brink in Diever worden gerenoveerd. Eén cijferbord wordt zelfs volledig vervangen. De andere drie borden krijgen een opknapbeurt. Ook de mechanische werken achter de wijzers worden vervangen en de bestaande verlichting gecontroleerd.
De renovatie van de uurwerken op de Pancratiuskerk start komende donderdag. Wanneer de weersomstandigheden meewerken moeten de werkzaamheden eind maart afgerond zijn. Vanaf die tijd kan een ieder weer vertrouwen op de aangegeven tijd op de toren van Diever.
De renovatiewerkzaamheden worden uitgevoerd door Koninklijke Eijsbouts uit Asten, Klokkengieterij en fabriek van torenuurwerken.
Het slaan van de klok op de hele en halve uren staat los van de uurwerken en gaat tijdens de werkzaamheden gewoon door. Ook het klok luiden voor de kerkdienst en begrafenissen ondervindt geen hinder van de werkzaamheden.

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief, versie van 2016-12-13
Voor alle duidelijkheid moet wel onderscheid blijven worden gemaakt tussen de toren en het kerkgebouw op de brink van Deever. De toren was eigendom van de gemiente Deever en is nu eigendom van de gemeente Westenveld. Het kerkgebouw is eigendom van de hervormde gelooofsgemeente van Deever.
De hervormde geloofsgemeente heeft de gemeentelijke toren weliswaar in erfpacht van de gemeente Westenveld, maar de flinke kosten voor het vernieuwen van de vier wijzerplaten zullen ongetwijfeld voor rekening van de gemeente Westenveld zijn gekomen. Dit moet zijn terug te vinden in de financiële verantwoording van de gemeente Westenveld over het boekjaar 2010.

Bij het artikeltje in de Olde Möppeler was helaas geen foto van de gemeentelijke toren zonder wijzerplaten geplaatst. De redactie van het Deevers Archief kon toevallig op 26 maart 2010 in het voorbijgaan bijgaande foto van de gemeentelijke toren zonder wijzerplaten maken en toont deze graag aan zijn trouwe bezoekers. Voor wat deze waard is.

abracadabra-532

abracadabra-533

Posted in Gemeente Westenveld, Kerk op de brink, Toevallige waarnemingen, Toren op de brink | Leave a comment

De kerk op de Brink van Deever – 1935-1936

Met de naamgeving van het kerkgebouw op de Brink van Deever is iets merkwaardigs aan de hand. In de webstee van Wikipedia is te lezen dat de Sint Pancratiuskerk een Nederlands hervormde kerk is. Dit is een contradictio in terminis, een tegenstrijdigheid in de gebruikte woorden.
Tot 1598 was het kerkgebouw in gebruik bij de rooms-katholieke geloofsgemeente, het gebouw was gewijd aan de heilige Pancratius. In de periode van de beeldenstorm is het kerkgebouw gestript van alles wat met heiligen had te maken. Het kerkgebouw was daarom niet meer gewijd aan de heilige Pancratius. Toen was het afgelopen met die naam, Vanaf 1598 was het niet meer dan een veel te groot en veel te duur kerkgebouw op de brink, nu het kerkgebouw op de brink dat in gebruik is bij de kleine hervormde geloofsgemeente.
De zwart-wit-foto is gemaakt in 1936, toen het kerkgebouw gelukkig nog niet tot Sint Pancratiuskerk was gebombardeerd. De vrienden van het kerkgebouw op de Brink van Deever gebruiken de naam Oude Kerk, een veel beter passende naam.
Let op het hekwerk om de hof van de kerk. In die jaren werden op de kerkhof al geen doden meer begraven, stonden op de kerkhof geen grafstenen meer, maar de hof bij de kerk was nog niet geruimd, dat gebeurde pas bij de Grote Restauratie van het kerkgebouw in de vijftiger jaren van de vorige eeuw.

Abracadabra-1601

Posted in Brink, Diever, Kerk op de brink, Toren op de brink | Leave a comment