In de bou bee boer Oarend Bult in Oll’ndeever

De hier afgebeelde zwart-wit foto is gemaakt tijdens het rogge maaien in Oll’ndeever.
Bij de paarden staat knecht Gerrit Haanstra (geboren op 15 januari 1915 op Woater’n, overleden op 7 september 1990). Hij was een jaar lang arbeider bij boer Arend Bult.
Naast de maaimachine staat knecht Jan Buiter (geboren op 13 december 1915 in Pesse, overleden op 4 juni 1994 in Meppel). Hij werkte tijdelijk ‘ín de bouw’ bij de familie Bult.
Op de maaimachine zit Jannes Bult (geboren op 3 augustus 1861 in Oll’ndeever, overleden op 17 januari 1949 in Grönning).
Rechts met strohoed op en met pijp in de mond staat Arend Bult (geboren op 25 maart 1890 in Oll’ndeever, overleden op 28 juli 1962 in Zwolle).
Deze foto moet in 1938 of 1939 zijn gemaakt door een logerend lid van de familie Bult. De hier afgebeelde foto was aanwezig in de verzameling van wijlen Jans Bult.

Posted in Boer'nlee'm, Boer'nwaark, Oll'ndeever | Leave a comment

Ut eulievaarfskildereeje Ode aan Shakespeare

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag getekende en geschilderde objecten uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief. Hoe meer afbeeldingen van tekeningen en schilderijen zijn opgenomen in ut Deevers Archief, hoe liever het de redactie is.
De redactie is de realistisch kunstschilder mevrouw Anneke Boers-Hoogeveen uit Hoogersmilde bijzonder erkentelijk voor haar toestemming een afbeelding van haar olieverfschilderij ‘Ode aan Shakespeare’ te mogen tonen in ut Deevers Archief. Het schilderij heeft een breedte van 60 cm en een hoogte van 50 cm.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief kan mevrouw Anneke Boers-Hoogeveen volgen op haar eigen mooie webstee Anneke Boers – Realistisch kunstschilder.
Mevrouw Anneke Boers-Hoogeveen schreef het volgende:
Dank u voor de interesse in mijn schilderij van Shakespeare. Ik heb uw hobbywebstee bekeken en vind het erg leuk dat u daar een afbeelding van mijn schilderijen in wilt opnemen.
Het schilderij ‘Ode aan Shakespeare’ heb ik geschilderd, toen we als Schilderskring Diever -waar ik actief lid van ben- in het jaar 2019 voor de zomerexpositie in de kerk aan de brink van Diever, Shakespeare als inspiratiebron hadden. Het schilderij is een geheel eigen compositie, waarbij ik mij heb voorgesteld hoe Shakespeare in zijn tijd zou hebben zitten schrijven bij kaarslicht en met veer en inkt. Ik heb het geschilderd in olieverf.

Aantekeningen van de reactie van ut Deevers Archief
De grote vraag is: heeft -gelet op haar uitleg- de realistisch kunstschilder mevrouw Anneke Boers-Hoogeveen met het olieverf op doek schilderij ‘Ode aan Shakespeare’ een realistisch kunstwerk geschapen of niet ?

Posted in Deever in de kuunst, Skildereeje | Leave a comment

Wie bint toch die vrou’n bee ut skultehuus ?

De redactie van ut Deevers Archief vond in ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 1 maart 2000 een aflevering in de rubriek ‘Diever in grootmoe’s tied ?’. Zie afbeelding 1. Deze belangwekkende rubriek werd verzorgd door alles-van-Deever-weter en alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak uut de Aachterstroate (vrogger de Saandhook) verzorgd. Daarvoor postuum alsnog driewerf hulde: hulde, hulde, hulde.
Jan Roelof Tabak stelt de vraag: Ter gelegenheid waarvan en wanneer is deze foto gemaakt ?
De redactie kwam de in afbeelding 1 afgebeelde foto nogal enigszins bekend voor. Deze foto heeft gestaan in het geïllustreerde tijdschrift ‘Het noorden in woord en beeld’, jaargang 15, 1939-1940, nummer 37, 24 november 1939. De foto maakte deel uit van de foto-reportage Burgemeesters-afscheid en -installatie Diever. Het betreft de kleine foto rechts onder in de afbeelding. Zie afbeelding 2. Het bijschrift bij deze foto luidt: Een achttal Drentse meiskes in oud historisch costuum serveerden in de schultezaal de thee.
De redactie trekt de conclusie dat alles-van-Deever-weter en alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak de beschikking had over een goede afdruk van het originele negatief van deze foto. Het zal wel zo zijn geweest dat de dames op de foto als dank voor hun inzet bij de installatie van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die toen nog niet in de Deeverse volksmond ome Kees werd genoemd) op 17 november 1939 in het Schultehuis aan de brink van Deever een afdruk van het negatief van de foto hebben gekregen en dat Jans Roelof Tabak van een van die dames op de foto haar exemplaar heeft gekregen.
Op bladzijde 18 van het nummer 05/3 (september 2005) van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is een afbeelding opgenomen, waarbij gebruik is gemaakt van de afdruk van het negatief van de foto, welke in het bezit was van Wilhelmina Bult uut Oll’ndeever.
Jans Roelof Tabak stelt terecht de vraag: wie staan op deze foto ?
Een groepje jonge boerendochters van diverse kerkelijke gezindten -twee uut Deever, twee uut Wapse, twee uut Wittelte en twee uut Woater’n/Zorgvliet– bewees op de dag van de installatie van de nieuwe burgemeester goede diensten bij het bedienen van de genodigden. Ze hadden zich voor deze gelegenheid speciaal getooid in de oude klederdracht van de streek met het oorijzer van hun moeder of hun grootmoeder. Van links naar rechts zijn te zien de boerendochters:

Margje Hessels
Zij is geboren op 8 september 1920 op ’t Noave. Zij is overleden op 15 juni 1998. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 19 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Aaltje Muggen
Zij is geboren op 20 juli 1914 op ’t Noave. Zij is overleden op 14 december 1989. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde met Jan Wesseling. Zij woonde in het najaar van 1939 in Wapse. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 25 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Aaltje Thijen
Aaltje Thijen is geboren op 2 februari 1917 in de Veldhuus’n in Wittelte. Zij is overleden op 14 juni 1999. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde met Albert Westerveen. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 22 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Anna Zantinge (Anna Wiltinge)
Zij is geboren op 13 mei 1919 op ’t Noord. Zij is overleden op 22 december 2001. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde met Hendrik Jan Klaassen. Zij woonde in het najaar van 1939 op ’t Noord. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 20 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Wilhelmina (Mina) Bult

Zij is geboren op 18 december 1916 in Oll’ndeever. Zij is overleden op 9 oktober 2004 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was niet getrouwd. Zij woonde in het najaar van 1939 in Oll’ndeever. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 22 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Trijntje (Trientie) Haanstra
Zij is geboren op 13 augustus 1919 op Woater’n. Zij is overleden op 4 november 2000. Zij woonde in het najaar van 1939 op Woater’n. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 20 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Hendrikje (Hennie) Bos
Zij is geboren op 23 april 1920 op Zorgvlied. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 19 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

Griet Krol Jdr.
Zij is geboren op 27 februari 1917 in Deever. Zij is overleden op 16 september 1981. Zij woonde in het najaar van 1939 in Deever. Op 17 november 1939 was haar leeftijd 20 jaar.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van haar. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens ?

(© Persfoto Bureau
Folkers, Groningen, foto uit de verzameling van de familie Bult, Diever, Oldendiever

De afgebeelde foto in afbeelding 1 moet aanwezig zijn geweest in de verzameling van alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak. Na zijn overlijden is zijn grote verzameling foto’s bij het leeghalen van zijn woning an de Aachterstroate in Deever hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk: hoe had dit voorkómen kunnen worden ?

Afbeelding 1
Rubriek ‘Diever in grootmoe’s tied ?’ in ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 1 maart 2000.


Afbeelding 2
Afbeelding in het tijdschrift ‘Het noorden in woord en beeld’, jaargang 15, 1939-1940, nummer 37, 24 november 1939.


Afbeelding 3
© Persfoto Bureau Folkers, Groningen. Foto uit de verzameling van Wilhelmina Bult. 

Posted in Alle Deeversen | Leave a comment

Kentiek’nplaèt’n mit ut D-nummer in Deever

Volgens artikel 5 van het Motor-registreerbesluit van 10 februari 1905, gepubliceerd in Staatsblad 69 van dat jaar, was op kentekenplaten de letter A voor Groningen, B voor Friesland, D voor Drenthe, E voor Overijssel, G voor Noord-Holland, H voor Zuid-Holland, K voor Zeeland, L voor Utrecht, M voor Gelderland, N voor Noord-Brabant en P voor Limburg.
Volgens artikel 7 van het Motor-registreerbesluit van 1905 moest elke provinciale griffie een register van houders van nummerbewijzen aanleggen.
Uit het bijzonder goed bewaard gebleven Drentse register is de navolgende lijst van D-nummers, houders, adressen en afgiftedatums overgenomen. In het register werd helaas niet aangetekend of het kentekenbewijs bestemd was voor een motorrijwiel, een automobiel of een vrachtwagen. Ook het merk en andere gegevens van het motorvoertuig werden helaas niet geregistreerd.
De redactie van ut Deevers Archief heeft zich met het willen uitzoeken en opzoeken van zoveel mogelijk gegevens bij de Deeverse kentekenbewijzen een grote uitdagende klus op de hals gehaald.
Maar de redactie rekent bij het uitzoeken en opzoeken op hulp van de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief.
En vooral: wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft foto’s van motorvoertuigen met een D-nummer van houders die in de gemiente Deever woonden ?

D-230
Dit kentekenbewijs is op 20 juni 1911 afgegeven aan Gijsbertus Antonius Meijer. De redactie weet nog niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel, een automobiel of een vrachtwagen was. Hij is geboren op 30 december 1880 in Emmen. Hij was ontvanger der directe belastingen en accijnzen in Deever. De redactie weet ook niet op welk adres hij in Deever woonde.
Wellicht beschikken de nazaten van Gijsbertus Antonius Meijer over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-230 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van deze foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-256
Dit kentekenbewijs is op 20 april 1912 afgegeven aan Jan Pieter de Ruiter. Het kentekenbewijs was bestemd voor zijn motorrijwiel. Hij was in 1912 opzichter van de Rijkswaterstaat. Hij was in 1911 overgeplaatst van Breskens naar de Deeverbrogge.  Hij en zijn gezin bewoonden de woning voor de rijksopzichter an de Deeverse sluus.
Wellicht beschikken de nazaten van Jan Pieter de Ruiter over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-256 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van deze foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-421
Dit kentekenbewijs is op 10 juni 1914 afgegeven aan Lambert Rolden. Hij woonde toen nog in Dwingel. Het kentekenbewijs was bestemd voor zijn automobiel van het merk Dodge. Lambert Rolden is geboren op 15 maart 1891 in Weerwille. Hij is op 2 februari 1958 overleden in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Lambert Rolden en zijn vrouw Elisabeth Johanna Schoemaker vestigden zich in 1919 in Diever. Lambert Rolden liet daartoe in 1919 een nieuw pand an de brink van Deever bouwen. In het aan de brink liggende gedeelte van het huis werd de woning ingericht, in het middengedeelte dreef hij zijn rijwielhandel, terwijl in het achterhuis een werkplaats werd gemaakt. Die gebruikte hij voor het herstellen van fietsen, later ook voor het onderhouden van auto’s.
In ut Deevers Archief is een afbeelding van een foto van het bedrijf van Lambert Rolden en zijn Dodge met kenteken D-421 aanwezig. Lambert Rolden staat naast zijn Dodge.

D-458
Dit kenteken is op 20 juli 1914 afgegeven aan Willem Richard Benthem. De redactie weet nog niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Hij is de tweede zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 9 maart 1892 in het café-logement an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 26 juni 1957 op 65-jarige leeftijd in Doorn in de provincie Utrecht. De redactie weet niet welk beroep de 22-jarige Willem Richard Benthem in 1914 uitoefende.
Wellicht beschikken de nazaten van Willem Richard Benthem over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-458 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van deze foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-431
Dit kentekenbewijs is op 8 december 1914 afgegeven aan Eduard Johannes Miedema. Het kentekenbewijs was bestemd voor zijn motorrijwiel. Hij is geboren op 21 december 1882 in Zwartsluis. Hij was van 12 augustus 1912 tot en met 31 december 1917 gemeentelijk geneesheer (arts) in de gemiente Deever. Na zijn vertrek uit Deever was hij gemeentelijk geneesheer in de gemeente Havelte. De familie Miedema woonde in Deever in het rechter deel van het oude gemeentehuis an de brink van Deever. Het adres was Brink 4. De gemeentelijke woning voor de gemeentelijke geneesheer op de Noorderesch an de Heufdstroate in Deever was in 1917 nog niet gebouwd.
Een foto van Eduard Johannes Miedema en zijn motorrijwiel met kenteken D-431 is te zien in het boekje Kent u ze nog… die van Diever.

D-544
Dit kentekenbewijs is op 7 april 1915 afgegeven aan Albert Benthem. De redactie weet nog niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Hij woonde an de Deeverbrogge. De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Albert Benthem. De redactie weet niet welk beroep Albert Benthem in 1915 uitoefende.
Wellicht beschikken de nazaten van Albert Benthem over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-544 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van deze foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-553
Dit kentekenbewijs is op 20 april 1915 afgegeven aan Jan Benthem. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Hij is de jongste zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 12 mei 1894 an de Deeverbrogge. Hij trouwde op 3 augustus 1923 in Avereest met Hillechina Helena Roode. Toen hij trouwde was hij chef van het tramstation van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (N.T.M.) an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 13 mei 1963 op 69-jarige leeftijd in Heerenveen. De redactie weet nog niet welk beroep de bijna 21-jarige Jan Benthem in 1915 uitoefende.
Wellicht beschikken de nazaten van Jan Benthem over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-553 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van deze foto in ut Deevers Archief opnemen.


D-832
Dit kentekenbewijs is op 9 mei 1919 afgegeven aan Nanne Brandenburg. Het kentekenbewijs was bestemd voor zijn motorrijwiel. Hij woonde an de Deeverbrogge. Hij is geboren op 11 november 1887 in Oldeholtwolde. Hij is overleden op 24 mei 1968 in Groningen. In 1919 was hij rijksveearts (dierenarts) in de gemiente Deever. Hij trouwde op 16 april 1918 in Dwingel met Grietje Dolfing uut Dwingel.
In ut Deevers Archief is gelukkig wel een afbeelding van een foto van de Chevrolet met kenteken D-832 aanwezig.
Wellicht beschikken de nazaten van Nanne Brandenburg over een andere foto van de automobiel met kenteken D-832 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-976
Dit kenteken is op 29 juli 1919 afgegeven aan Lambertus Schoemaker. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Lambertus Schoemaker was in 1919 notarisklerk. Hij is geboren op 16 oktober 1900 in het huis met adres Deever 156. Hij is overleden op 27 januari 1960 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.  Hij trouwde op 26 maart 1920 met Hilligje van Es. Zij is geboren op 15 augustus 1898 an de Beilervoat. Zij is overleden op 18 februari 1978 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Wellicht beschikken de nazaten van Lambertus Schoemaker over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-976 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-1898
Dit kenteken is op 5 april 1921 afgegeven aan Frederik Wilhelm Ackermann. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. De redactie weet ook nog niet welk beroep Frederik Wilhelm Ackermann in 1921 uitoefende. Hij woonde in de villa Castra Verera op Zorgvlied. Hij is geboren op 30 mei 1888 in Sloten (thans Amsterdam). Hij is op 9 december 1969 overleden in de stad Groningen.
Wellicht beschikken de nazaten van Frederik Wilhelm Ackermann over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-1898 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-1939
Dit kenteken is op 11 april 1921 afgegeven aan de vennootschap Van der Meer & Werkhoven. De redactie heeft het vermoeden dat het motorvoertuig een vrachtwagen was. Hendrikus van der Meer was in 1921 pluimveehouder op Zorgvlied. Monze Werkhoven was in 1921 koopman in Witmarsum. Hun firma had de naam ‘Hoenderpark en Eendenfokkerij Van der Meer en Werkhoven. De redactie weet niet waar op Zorgvlied hun bedrijf was gevestigd.
Wellicht beschikken de nazaten van Hendrikus van der Meer en Monze Werkhoven over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-1939 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-2132
Dit kenteken is op 26 augustus 1921 afgegeven aan Gerard Meijering. Hij woonde in het huis adres Diever 144. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Gerard Meijering was in 1921 boer.
Wellicht beschikken de nazaten van Gerard Meijering over een foto van het motorvoertuig met kenteken D-2132 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-2138
Dit kenteken is op 30 augustus 1921 afgegeven aan Albert Kloeze. Hij woonde in het huis bij de smederij an de Heufdstroate in Deever. De redactie heeft het vermoeden dat een oud automobiel is omgebouwd tot een soort van trekker voor een dorsmachine. Albert Kloeze was in 1921 smid. Albert Kloeze is geboren op 24 april 1901 in Zuidwolde. Hij is overleden op 22 april 1961 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
In ut Deevers Archief is gelukkig wel een afbeelding van een foto van het motorvoertuig met kenteken D-2138 aanwezig.
Wellicht beschikken de nazaten van Albert Kloeze over een andere foto van het motorvoertuig met kenteken D-2138 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto in ut Deevers Archief opnemen.

D-2478
Dit kenteken is op 7 juli 1922 afgegeven aan Sijtze Keizer. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Hij woonde in Wapse, adres Wapse 66b. Hij was in 1922 directeur van de Wapser zuivelfabriek. Sijtze Keizer is geboren 20 juli 1874 in Frederiksoord onder Noordwolde. Hij is overleden op 20 maart 1951 in Staphorst. Hij trouwde op 1 juni 1900 in Oosterwolde met Romkje van der Burg.
Wellicht beschikken de nazaten van Sijtze Keizer over foto’s van het motorvoertuig met kenteken D-2138 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto’s in ut Deevers Archief opnemen.

D-2602
Dit kenteken is op 1 oktober 1922 afgegeven aan Jochem (Jo) Berend Martinus van Dalfsen. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. Hij was in de periode 1905-1931 dominee van de hervormde kerkgemeente van Deever. Hij woonde in de pastorie van de hervormde kerkgemeente aan de brink van Deever. Hij is geboren op 11 juli 1878 in Aalsmeer. Hij is overleden op 6 mei 1957 in Zutphen. Hij trouwde op 22 juli 1910 in Deever met Hilligje Geertruida (Trui) Kuiper. Een portretfoto van hem is te vinden in het fotoboekje Diever in oude ansichten, dat is samengesteld door Bat Andree (Andrea ? of Andreae ?)
Wellicht beschikken de nazaten van Jochem (Jo) Berend Martinus van Dalfsen over foto’s van het motorvoertuig met kenteken D-2138 ? Wie brengt de redactie in contact met deze nazaten ? De redactie wil bijzonder graag een goede scan van die foto’s in ut Deevers Archief opnemen.

D-2618
Dit kenteken is op 14 oktober 1922 afgegeven aan Gerrit Bakker. De redactie weet niet of zijn motorvoertuig een motorrijwiel of een automobiel was. De redactie heeft van hem nog geen gegevens in de openbare bronnen gevonden. De redactie weet niet welk beroep Gerrit Bakker in 1922 uitoefende. De redactie weet niet waar Gerrit Bakker in Deever woonde.

D-2620
Dit kenteken is afgegeven aan Berend Slagter op 15 oktober 1922. Hij woonde an de Kruusstroate in Deever.

D-2765
Dit kenteken is afgegeven aan Harm Noorman op 16 februari 1923. Hij woonde in Diever.

D-2767
Dit kentekenbewijs is afgegeven aan Hendrikus Damhuis op 16 maart 1923. Hij woonde op Zorgvliet.

D-2790
Dit kentekenbewijs is afgegeven aan Jacobus Romswinckel op 5 maart 1923. Hij woonde op Zorgvliet.

D-2829
Dit kentekenbewijs is afgegeven aan Dirk Moes op 6 maart 1923. Het kenteken was bestemd voor zijn auto. Hij woonde aan het Moleneinde in Diever. Hij was boer/veekoopman.

D-2948
Dit kentekenbewijs is afgegeven aan Arnold Dijkstra op 29 mei 1923. Hij woonde in Wapse.

D-3090
Dit kentekenbewijs is afgegeven op 23 juli 1923 aan Lucas Zwiers. Hij woonde in Deever.

D-3143
Dit kentekenbewijs is afgegeven op 9 oktober 1923 aan Nanne Brandenburg. Het kenteken was bestemd voor zijn automobiel. Hij woonde in het huis met adres Dieverbrug 134. Hij was rijksveearts.

D-3221
Dit kenteken is afgegeven op 25 oktober 1923 aan Nicolaas Schwering. Hij woonde op Zorgvliet. Hij was de plaatselijke postkantoorhouder

D-3299
Dit kenteken is afgegeven op 13 november 1923 aan Harm Hogenkamp. Hij woonde in Wittelte.

D-3386
Dit kenteken is afgegeven op 11 maart 1924 aan Philippus (Flip) Zaligman. Het kenteken was bestemd voor zijn automobiel. Hij woonde met zijn gezin boven zijn manufacturenwinkel met de naam De Toekomst an de Heufdstroate in Deever.

D-3384
Dit kenteken is afgegeven op 5 mei 1924 aan Hendrik Jansma. Hij woonde in Deever.

D-3621
Paulus Mulder Zorgvlied .. 27-06-24 Fietsenmaker Motor

D-3731
Jan Kloeze Dieverbrug .. 04-10-24 – ..

D-3791
Jan Bos Dieverbrug .. 29-08-24 – ..

D-3918
Eisgo Jongstra Zorgvlied .. 30-10-24 – ..

D-4340
Hendrik Warries Dieverbrug .. 13-07-25 – ..

D-4436
Johannes Brouwer Zorgvlied 47 08-10-25 – ..

D-4600
Hendrik Gerard van Os Diever 41 11-02-26 Burgemeester ..

D-4707
Albertus Westerhof Diever .. 19-04-26 – ..

D-4734
Jannes Koetsier Dieverbrug .. 29-04-26 – ..

D-4746
Willem Seinen Dieverbrug .. 10-05-26 – ..

D-4855
Andries Betten Wateren 36 02-07-26 Veekoopman ..

D-4888
Hendrik Krans Wateren .. 19-07-26 Boer ..

D-5051
Hendrik Nijzingh Diever .. 25-10-26 Timmerman Motor

D-5067
Piet Barelds Diever 6 05-10-26 – ..

D-5068
Frederik Offerein Diever 52 05-09-26 Smid Motor

D-5182
Eliza Paul Slaa Wittelte .. 18-03-27 – ..

D-5353
Carel Boekwijt Zorgvlied .. 13-01-27 – ..

D-5389
Jan Slagter Diever 82 01-07-27 – Motor

D-5439
Jacob van Brandenburg Dieverbrug .. 22-07-27 Veearts ..

D-5518
Geert Koster Diever 191 26-08-27 Huisschilder Motor

D-5568
Klaas Veentra Wateren 1 28-09-27 – Motor

D-5589
Jan Mulder Diever 183 27-10-27 Boer Auto

D-5901
Jan Krol Dieverbrug 227 04-10-28 – ..

D-6133
Geert Dorenbos Wittelterbrug 30a 30-04-29 – ..

D-6248
Goitse van Wijk Dieverbrug 236 17-06-29 Timmerman Motor

D-6250
Zuivelfabriek Diever Diever .. 17-06-29 – Vrachtwagen

D-6364
Johan Blok Dieverbrug .. 08-08-29 – ..

D-6565
Aaldert Slot Wittelte .. 27-12-29 Bakker/Kruidenier ..

D-6686
Johan Blok Dieverbrug 233 29-03-30 – ..

D-6766
Zuivelfabriek Wapse Wapse .. 01-05-30 – Vrachtwagen

D-6799
Leffert Klok Dieverbrug 230 16-05-30 Transporteur ..

D-6823
Andries Otten Wapse .. 23-05-30 Boer ..

D-7074
Willem Stevens Diever .. 18-09-30 – ..

D-7239
Gustaaf Gerdus Wittelte 15 23-02-31 – ..

D-7265
Lolke Smid Zorgvlied 44 18-03-31 Politieagent Motor

D-7300
Alle Dalstra Zorgvlied 43a 10-04-31 Timmerman .

D-7301
Hendrik Krans Wateren .. 10-04-31 Boer ..

D-7324
Leffert Klok Dieverbrug 230 21-04-31 Transporteur ..

D-7525
Albert Strik Dieverveld 215 30-01-31 – ..

D-7681
Theunis Westenberg Brink 1c 18-08-31 – ..

D-7753
Klaas Hessels Wittelte .. 11-09-31 – Motor

D-7759
Albert Kuiper Diever .. 17-09-31 – ..

D-7867
Siebe Staal Dieverbrug 142a 02-11-31 Aannemer ..

D-7875
Cornelis de Graaf Diever 126 06-11-31 Vrachtrijder ..

D-7987
Alle Brouwer Zorgvlied 47 04-01-32 – ..

D-8010
Lambert Vierhoven Dieverbrug .. 19-02-32 – ..

D-8016
Rengel Jansen Wateren 2 20-02-32 Boer ..

D-8067
Jan Kloeze Wittelte 22-03-32 – ..

D-8101
Gabriël Verboom Wapse 75a 08-04-32 – ..

D-8461
Hendrik van den Brink Zorgvlied 56 09-09-32 – ..

D-8464
Lambert Rolden Hoofdstraat 202 12-09-32 – ..

D-3820
Oene Migchels Brink 3 1932 – ..

D-8622
Zuivelfabriek Diever Diever 10-02-33 – Vrachtwagen

D-8732
Steven Mulder Wittelte 263 24-05-33 – ..

D-8842
Jan Pook Diever 130 14-06-33 – ..

D-8860
Jan Bakker Dieverbrug 142a 22-06-33 Slager ..

D-9111
Wiebe te Mast Zorgvlied 65 20-10-33 – ..

D-9139
Jan Oosterhof Zorgvlied 55 16-11-33 – Motor

D-9194
Pieter Punter Diever 86a 29-01-34 – ..

D-9199
D-Jan Fledderus Diever 116 01-02-34 – ..

D-9333
Albertus Steenbergen Diever 71 27-04-34 – ..

D-9586
Roelof van Goor Diever 190 11-09-34 – ..

D-9758
Meine Klaas Vos Diever 193 12-01-35 – ..

D-6630
Antje Edam Dieverbrug .. 31-05-35 – ..

D-9908
Eltje Doodhagen Dieverbrug 232 17-06-35 – ..

D-10033
Leffert Klok Dieverbrug 230 23-07-35 – ..

D-10134
Jan Brugging Diever 133 30-08-35 – Auto

D-10274
Hendrik Boonstra Dieverbrug 170 10-12-35 – ..

D-10636
Johanna Prins Dieverbrug .. 09-07-36 – ..

D-10856
Jan Mulder Diever 1 15-12-36 Boer ..

D-10882
Pieter Stevens Wapse 90 16-01-37 – ..

D-10920
Jan Pook Diever 130 04-03-37 – Auto

D-10961
Gipko Huisman Diever 6 03-04-37 – ..

D-11220
Johannes Hoogeveen Dieverbrug .. 29-07-37 – ..

D-11249
Jan Brugging Diever 133 06-08-37 Winkelier ..

D-11376
Gerrit IJko Warries Geeuwenbrug 217 1937 – ..

D-11382
Jochem Kamp Diever 185 25-10-37 – ..

D-11444
Hendrik Punt Wateren 16 06-01-38 – ..

D-11784
Willem Zwiers Zorgvlied 36 02-07-38 Autohandelaar ..

D-12227
Paulus Wiersma Diever 15 27-02-39 – ..

D-12504
Peter Kool Dieverbrug 242 12-06-39 – ..

D-12886
Jan Casper Welmans Dieverveld 215b 23-10-39 – ..

D-12882
Johannes Hatzmann Hoofdstraat 202 20-10-39 Winkelier ..

D-13071
Jan Wieken Hoofdstraat 45 08-04-40 – ..

D-13158
Fokke Lindeboom Wateren 21bis 08-05-40 – ..

D-13240
Gebroeders Hoogeveen Dieverbrug .. 31-08-40 – ..

D-13485
Willem Kiewiet Zorgvlied 28 27-08-43 – ..

D-13797
Gerrit de Vogd Oude Willem 9 18-06-45 – ..

D-13954
Gerardus Koster Brink 9 13-07-45 – ..

D-14010
Albertus Boesjes Hoofdstraat 16 19-07-45 – ..

D-14232
Ludolf Dirk Broekema Hoofdstraat 6 27-08-45 Huisarts Motor

D-14334
Albert Strik Brinkstraat 9 19-09-45 – ..

D-14361
Cornelis de Graaf Kruisstraat 5 27-09-45 – ..

D-14593
Hendrik Jalving Dieverbrug 23 29-11-45 – ..

D-14756
Jan Hermannus Post Hoofdstraat 50 02-02-46 – ..

D-14915
Leffert Klok Dieverbrug 25 27-03-46 – ..

D-14931
Arend de Groot Wapse 88 29-03-46 – ..

De lijst is wel volledig, maar moet nog uitgewerkt worden.
Wordt vervolgd.

Posted in D-nummer, Olde auto, Olde moter, Olde vrachtwaèg'n | Leave a comment

See daacht’n dat ut un jeugdgevangenis was

De heer Chris de Werd reageerde op 24 september 2022 op het bericht Un paèr joar eleene he’k un bookie eskree’m. In dat bericht worden enige leiders en onderwijzers uit de periode 1965-1966 vermeld: Juf Kievits, Juf Klomp, Robert Mulder, Sjoerd Schokker, Gerard Blikman en Han Besseling.

Buitengewoon interessant !
Ik bracht in 1958-1959 een jaar door in de Eikenhorst. Ik herken echter geen van de namen, die in het bericht worden genoemd. Kennelijk wisselde het personeel vaak, wat begrijpelijk is, want velen waren daar tewerkgesteld om een of andere reden, bijvoorbeeld dienstweigering.
Hoewel ik het -achteraf bezien- heerlijk heb gehad in het kamp, had ik destijds toch het gevoel naar Siberië verbannen te zijn. Ik woonde in Brabant. Ik liep dan ook twee keer weg. De tweede keer had ik de twijfelachtige eer het eerste jongetje te zijn dat het lukte om liftend thuis te komen.
Mijn verblijf in de Eikenhorst ben ik gaan verzwijgen, nadat de ouders van vriendjes mij de omgang met hun kinderen verboden, omdat ze hadden gehoord dat ik daar ‘gezeten’ had. Ze dachten dat het een jeugdgevangenis was.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De heer Chris de Werd geeft terecht aan dat het in het jongenskamp De Eikenhorst een komen en gaan was van leiders en onderwijzers. De leiders en onderwijzers uit de periode 1958-1959 waren in 1965-1966 waarschijnlijk al vervangen.

Posted in de Gowe, Jongenskamp de Eikenhorst | Leave a comment

Boer’ngerak van de gebroeders Haarm en Jan Hessels

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm (Haarm) Hessels hebben geschiedkundige waarde.
Dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels maakte vooral heel veel zwart-wit foto’s, maar heeft in zijn latere jaren toch ook wel kleurenfoto’s gemaakt. Zie als voorbeeld de bijgaand afgebeelde kleurenfoto. Op de twee afgebeelde kleurenfoto’s is enig boer’ngerak van de gebroeders Harm (Haarm) en Jan Hessels op het erf bij hun boerderij an de Kruusstroate in Deever te zien. Let daarbij ook op de zichtbare daken van de bejaardenwoningen achter de boerderij in de Weier.
Hun voornaamste boerenwerktuig was natuurlijk die oude trekker. Waren ze op de dag dat Harm (Haarm) de twee kleurenfoto’s heeft gemaakt naar het land geweest met vreepoal’n voor het repareren van een vreding ? Let vooral ook op de foto waarop enkel hun boerenwagen is te zien. De achteras van deze boerenwagen is zonder twijfel afkomstig uit een oud afgedankt vrachtwagentje. De boerenwagen is vast en zeker in elkaar gebouwd door de gebroeders Kloeze an de Heufdstroate in Deever. Dat moet een kolfje naar hun handige hand zijn geweest.
Het dateren van deze kleurenfoto is niet gemakkelijk. De redactie schat in dat deze foto in de tweede helft van de tachtiger jaren van de vorige eeuw is gemaakt. Wie heeft een betere schatting ?
Die twee hier afgebeelde foto’s van Harm (Haarm) Hessels zijn toch maar weer hele mooie kleurenfragmentjes uit het boerenverleden in de gemiente Deever.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)

Posted in Boer'nlee'm, Boer'nwaark, Kruusstroate | Leave a comment

Un vingerhood mit ut woap’m van Deever

Voor de verzamelaar van Deeverse prullaria is de hier afgebeelde handgemaakte aardewerken vingerhoed mit ut woap’m van de gemiente Deever natuurlijk een echt ‘must have’ voorwerpje. Dat ding moet jij in jouw verzameling hebben. De redactie van ut Deevers Archief is helaas zelf nog niet in het bezit van een exemplaar van dit verzamelobjectje. Maar wat niet is, dat kan komen. De redactie weet niet bij welke neringdoenden in Deever dit model vingerhoed te koop was. De redactie weet ook niet in welke jaren dit model vingerhoed te koop was in Deever. Wie van de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief is in het bezit van een exemplaar van dit model vingerhoed en kan daar een verhaal bij vertellen ?

Posted in Deeverse prullaria, Woap'm van Deever | Leave a comment

De groet’n uut Deever op un koelkaastemagnetie

Bijgaand afgebeeld kleuren ansichtkaart, een zogenaamde vijfluiks ansichtkaart, was in 2004/2005 te koop bij neringdoenden in ut dörp Deever. De kaart is uitgegeven door de firma Van der Meulen in Sneek. De enige opvallende afbeelding op deze ansichtkaart is de afbeelding linksonder. Na het opgedrongen en gedwongen samengaan van de gemiente Deever mit de gemiente Dwingel, de gemiente Vledder en de gemiente Oavelte moesten de grensstenen met het wapen van de gemiente Deever langs wegen op de grens met de buurgemeenten verdwijnen. De redactie van ut Deevers Archief zou bijzonder graag van de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief willen weten waar de hier afgebeelde grenssteen stond of heeft gestaan. Met andere woorden: is de foto van de grenssteen vóór of ná de start van de gemeente Westenveld gemaakt ?
De firma Van der Meulen uit Sneek produceerde in die jaren naast ansichtkaarten onder meer ook koelkastmagneten. Bijgaand afgebeelde ansichtkaart (afbeelding 1) is ook afgebeeld op een koelkastmagneet (afbeelding 2). De koellastmagneet is 80 mm breed en 55 mm hoog.
Je kan zo’n koelkastmagneet toch maar beter wel in je verzameling van Deeverse prullaria hebben ! Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een koelkastmagneet waarop andere afbeeldingen van Deeverse ansichtkaarten staan ? De redactie ontvangt graag een scherpe digitale foto van deze koelkastmagneten en wil deze graag tonen in ut Deevers Archief.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Ansichtkoate, Deeverse prullaria | Leave a comment

Un tiekening van ut hüsie van Teunis Kuper

De redactie van ut Deevers Archief heeft nog niet kunnen uitvogelen of tekenaar Johannes Minderaa zijn hier afgebeelde pentekening uit 1975 ter plekke op ut Kastiel in Deever heeft getekend of thuis heeft nagetekend van een foto of een ansichtkaart. Tekenaar Johannes Minderaa maakte deze tekening in opdracht van de eigenaren Ron Zegers en Eefke Steketee van de museumboerderij met de wel erg oorspronkelijke naam de Boerderij, adres Brink 2 in Deever.
Een hele serie pentekeningen van objecten in Deever van tekenaar Johannes Minderaa is zo in de vorm van een ansichtkaart in de Boerderij verkocht geweest. De redactie brengt voor de tekenaar Johannes Minderaa en de hiervoor genoemde eigenaren van museumboerderij de Boerderij alsnog driewerf hulde uit: hulde, hulde, hulde. De redactie zal in ut Deevers Archief -deo volente- alle tekeningen tonen, die Johannes Minderaa in 1975 heeft gemaakt voor museumboerderij de Boerderij. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief klikke voor een stand van zaken aan de rechterkant van het scherm op het onderwerp Johannes Minderaa.
De redactie herinnert zich uit zijn jeugd dat in het huisje achter de drie eiken op ut Kastiel het echtpaar Teunis Mulder (die in de Deeverse volksmond Teunis Kuper werd genoemd) en Maria Houwer woonde. Teunis Mulder is geboren op 26 maart 1883 in Dwingel en is overleden op 17 november 1976 op 93-jarige leeftijd in Deever. Maria Houwer is geboren op 5 oktober 1885 in Deever en is overleden op 24 november 1969 in Deever.
Ludina Mulder was een dochter van Teunis Mulder en Maria Houwer. Zij is geboren op 24 juni 1913 en is overleden op 11 april 1989. Ludina Mulder trouwde op 29 augustus 1936 met Hendrik Rozeboom. Hendrik Rozeboom is geboren op 5 juli 1909 in Wittelte. Hij is overleden op 18 augustus 1973 in Deever.
De redactie weet nog niet precies of direct na het overlijden van Teunis Mulder in 1976 zijn dochter Ludina Mulder, de weduwe van Hendrik Rozeboom, en haar ongetrouwde zoon Teunis Rozeboom in het huisje zijn gaan wonen. Na het overlijden van Ludina Mulder in 1989 bleef Teunis Rozeboom hier eerst alleen wonen, later met vriendin Rita Kristeerius. Teunis Rozeboom is geboren op 12 oktober 1937, hij is in 2018 op 80-jarige leeftijd overleden in Deever. In 2021, een paar jaar na het overlijden van Teunis Rozeboom, is het huisje verkocht. De redactie heeft wat voor wat meer gegevens over de familie Rozeboom nog enig huiswerk te doen.
De nieuwe eigenaren (Drentenierders ?) hebben het huisje nogal laten verbouwen, maar ze hebben gelukkig het witgekalkte kalkzandstenen pothokke laten staan. Pothokk’n bint Deevers aarfgood, doar meu’j mit de fikk’n van ofblie’m, ai’j dat moar good in de reek’n hept.
De redactie heeft de hier afgebeelde kleurenfoto’s gemaakt op dinsdag 19 april 2022.
De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met geschwinde spoed en ook niet in gestrekte draf enig kleurenfoto’s van de verbouwde woning aan dit bericht toevoegen.





Posted in Ansichtkoate, Deever in de kuunst, Johannes Minderaa, Keutereegie, Tiekening, ut Kastiel | Leave a comment

De fumilie Aaldert Slot veur de bakkereeje op de foto

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is de volgende tekst over het verleden van de bakkerij van Aaldert Slot en Wubbegien (Giene) Woppenkamp aan het Pot’s-weggie in Wittelte gepubliceerd bij afbeelding 39 van een foto, die ongeveer in 1921 is gemaakt.

39 – Wittelte – Bakkerij Aaldert Slot – ± 1921
Aaldert Slot begon in 1912 als bakker en kruidenier in Wapse. Hij was getrouwd met Wubbegien (Giene) Woppenkamp. In 1914 kochten zij de bakkerij en kruidenierswinkel van Berend Wolters in Wittelte. De familie Jan Echten uit Dwingeloo nam het bedrijf op 1 augustus 1945 over.
Voor het pas vergrote huis aan het Pot’s-weggie, later ook wel Slot’s-weggie genoemd, staan van links naar rechts: Jacoba Slot, knecht Albert Reinders uit de Peperstraat in Diever, Aaldert Slot, Etje Slot en Wubbegien Woppenkamp. Jacob Slot en Geert Slot staan achter de winkeldeur.
In de bakkerij werkten later twee knechten, die het bakkersvak beheersten. De bakoven werd toen nog aangemaakt met bakkersturf, waarna deze werd warm gestookt met takkebossen. Aaldert Slot ventte met paard en wagen. Giene deed de winkel. Ze verkochten naast enkel en dubbel gebakken brood, koek en koekjes uit de bakkerij ook kruidenierswaren, zoals soda en pruimtabak. Ook verkocht ze drogisterij en huishoudelijke artikelen. Klompen waren ook verkrijgbaar. Deze waren in een aparte schuur opgeslagen. Voor al het werk in de huishouding was er een dienstmeid voor de hele week, met de kost en het wassen toe.
Aaldert Slot was ook een kleine boer. Hij hield altijd zo’n drie of vier koeien en een paar varkens. Het boerenwerk werd een paar dagen per week door een arbeider gedaan. De meid moest de koeien melken. In de zomer ging ze met de melkbussen op de kar, die getrokken werd door een mooie grote gele hond, naar het land, dat over de Wittelterbrug langs de vaart lag. Achter het huis en naast de bakkerij stond een waterpomp. In het grondwater zat redolm, zodat het water voor gebruik eerst gefilterd moest worden. De dienstmeid moest het filter gevuld houden. Lakens mochten niet in redolmwater worden gewassen, want dan kregen ze roestvlekken.

Tekst van Geert Slot, woonachtig Hoofdstraat 72 in Deever, opgesteld 12 juni 1998
Mijn vader is als bakke-kruidenier in Wapse begonnen en wel in 1912 en in 1914 is hij verhuisd naar Wittelte. Daar heeft hij toen de bakkerij gekocht van Berend Wolters. Tot 1946 heeft hij daar zijn bedrijf uitgeoefend. In 1946 is de bakkerij overgegaan naar de familie Echten uit Dwingelo.
In de bakkerij werd in hoofdzaak gestookt met takkebossen en grote aanmaakturven. In latere jaren werd meer gasolie gebruikt.
Bij mijn vader werkte altijd een volledige knecht, die het bakkersvak ook beheerste.
Mijn moeder Gine was er voor de klanten. Zij bestuurde de kruidenierswinkel, waar praktisch alles te koop was. Niet alleen kruidenierswaren, maar ook drogisterij artikelen en huishoudelijke artikelen.
Verder was er altijd een huishoudelijke hulp aanwezig. Dat was een dienstmeisje voor dag en nacht.
Naast het uitoefenen van het bakkersbedrijf was mijn vader ook nog een beetje boer. Hij had altijd drie tot vier koeien en een aantal varkens. Voor het boerenwerk was dan enige dagen een arbeider aanwezig. Het dienstmeisje moest naast haar huishoudelijke werk ook de koeien melken en meehelpen met het verzorgen van de dieren.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het openbare weggetje langs de bakkerij werd in de Witteler volksmond Potsweggie en later Slotsweggie genoemd. Ut weggie liep langs de boerderij van Gerrit (Garriet) Pot en eindigde in 1921 nog ergens op de Oosteresch van Wittelte. Ut weggie heet tegenwoordig meester Hendrik Broerweg. Meester Hendrik Broer was de laatste hoofdmeester van de opgeheven en afgebroken Wittelter Skoele an ut Potsweggie of ut Slotsweggie. 
Aaldert Slot is geboren op 30 mei 1885 in Huizen (Hoogeveen) en is overleden op 23 februari 1980 in bejaardentehuis De Boshorst in Assen.
Wubbigje (Wubbegien) (Giene) Woppenkamp is geboren op 12 september 1889 aan de Norgervaart in Norg en is overleden op 28 november 1955 in Assen.
Bakker Aaldert Slot en dienstmeid Wubbigje (Giene) Woppenkamp trouwden op 25 mei 1912 in Deever.
Albert Reinders is geboren op 22 juli 1900 in Pesse.
De redactie moet de ontbrekende gegevens van de personen op de foto nog vermelden. Dat wordt hard zoeken en navragen.
De redactie heeft de kleurenfoto van de voorgevel van het pand met de naam ‘de Johanneshoeve’ op woensdag 6 november 2019 gemaakt. In het pand is kunstgalerie De Herkenning gevestigd. De redactie heeft toestemming van de eigenaar van het pand de kleurenfoto van de voorgevel in ut Deevers Archief op te nemen, teneinde deze met de ongeveer honderd jaar geleden gemaakte zwart-foto te kunnen vergelijken.
Voor personen die ut Deevers echt willen gaan beheersen, zoals kiender van Deeversen die ut Deevers neet meer van heur Deevers proat’nde vaè en mow hept elièrt, of Drentenierders (import) die druk en ernstig bezig zijn met een indeeveringscursus Deevers voor Drentenierders, volgt hier enig huiswerk: Wat is de betekenis van het oude Deeverse woord redolm ? En noteer ook maar dat het woord weggie de Deeverse vertaling van het Nederlandse woord weggetje is.

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Neringdoende, Wittelte | Leave a comment

Olde plaèties uut de vroggere gemiente Deever

eGolff Supermarkt an de Heufdstroate in Deever heeft in september 2007 de papieren publicatie Voormalige Gemeente Diever in oude ansichtkaarten uitgegeven. De harde kern van vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever, heeft de inhoud van deze publicatie in de vorm van 60 afbeeldingen van ansichtkaarten en foto’s met bijschriften samengesteld. Daarvoor driewerf hulde: hulde, hulde, hulde.
De redactie van ut Deevers Archief wijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief op het feit dat nog niet alle afbeeldingen in de publicatie Voormalige Gemeente Diever in oude ansichtkaarten zijn gekoppeld aan de betreffende afbeeldingen in ut Deevers Archief. De redactie zal die ontbrekenden koppelingen de komende tijd met geschwinde spoed en in gestrekte draf aanbrengen. 

Bladzijde 5 – Afbeelding van een ansichtkaart van café Brinkzicht uit omstreeks 1910
Op de zwart-wit ansichtkaart zijn bij het café van Jan Barelds enige mensen te zien, waaronder leden van de familie Jan Barelds. Twee jongens zitten op de stang van hun fiets. Naast het café is de toen al beeldbepalende kastanjeboom te zien.
In ut Deevers Archief is in verschillende berichten aandacht besteed aan dit cafeé en zijn opvolger. In ut Deevers Archief is een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart aanwezig.

Bladzijde 6 – Foto van het schultehuis aan de brink van Deever omstreeks 1935
Op de foto is het oude schultehuis van vóór de ‘restauratie’ in de periode 1935-1937 te zien.
In ut Deevers Archief is in het bericht Ut schultehuus is neet beholl’n moar vurropt een afbeelding van deze foto opgenomen.

Bladzijde 7 – Ansichtkoate van drie huus’n an de Dwarsdrift in Deever, ± 1950
In ut Deevers Archief is een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart aanwezig. Deze ansichtkaart is in maart 1970 uitgegeven door Boekhandel Roelof (Roef) van Goor an de Kruusstroate in Deever. Op de afgebeelde zwart-wit ansichtkaart zijn drie boerderijtjes (keuterijtjes) aan de Dwarsdrift in Deever te zien. In de vijftiger/zestiger jaren van de vorige eeuw woonde in het voorste boerderijtje de familie (Jeene ?) Haanstra, woonde in het middelste boerderijtje de familie Wolter Oost en woonde in het achterste boerderijtje de familie Roelof (Roef) van Nijen. Groepen personen konden toen in de zomer kamperen in de boerderij van de familie Haanstra.

Bladzijde 8 – Ansichtkoate van de student’nkaamp bee ut Mast’nveltie, ± 1943
Op de zwart-wit ansichtkaart met kartelrand zijn enige slaaptenten in het studentenkamp bij het Mastenveldje aan de Bosweg te zien. In ut Deevers Archief is in verschillende berichten aandacht besteed aan dit christelijke studentenkamp, lees bijvoorbeeld het bericht Sloaptent’n in de student’nkaamp bee ut Mast’nveltie.

Bladzijde 9 – Zwart-wit ansichtkaart van bejaardenwoningen in de Weier in Deever, omstreeks 1969
De op bladzijde 9 afgebeelde zwart-wit ansichtkaart van de Weier an de Heufdstroate in Deever was nota bene te koop bij N.V. Recreatie Centrum Ellert en Brammert an de Deeverbrogge. De ansichtkaart is in december 1969 uitgegeven door JosPé in Arnhem.  In ut Deevers Archief is in een bericht aandacht besteed aan deze ansichtkaart van de Weier, lees het bericht De ièste huussies veur oll’n van daèg’n in Deever.

Bladzijde 10 – Foto van melkboer Dirk van Leeuwen an de Heufdstroate in Deever, omstreeks 1953/1954
Van melkventer Dirk van Leeuwen is tijdens zijn werk als melkventer wel een prachtige foto gemaakt en bewaard gebleven. De redactie vindt het wel jammer dat op deze foto niet de hele melkkar én het trekpaard zijn te zien. De foto is in de Heufdstroate van Deever in de buurt van het huis van de dokter en de burgemeester gemaakt. Op de achtergrond is rijpende rogge op een bouwakker op de Westeresch te zien. De bouwakker reikte tot an de Heufdstroate.
In ut Deevers Archief is in een bericht aandacht besteed aan deze foto van melkboer Dirk van Leeuwen, lees het bericht De melkventer mit de melkkarre in de Heufdstroate.

Bladzijde 11 – Foto van de petroleumwagen met paard van de gebroeders Gerrits, omstreeks 1955/1960
De foto is gemaakt bij het boerderijtje van Jan Krol an de Heufdstroate in Deever. De gebroeders Jantinus en Willem Gerrits verkochten petroleum van het merk Esso. De redactie van ut Deevers Archief beschikt helaas nog niet over een scherpe scan van deze foto.

Bladzijde 12 – Ansichtkaart van zwembad Dieverzand aan de Bosweg in Deever, omstreeks 1945/1950
Van het zwembad Dieverzand an de Bosweg in Deever zijn in de loop van de jaren van het bestaan van dit zwembad in de open lucht veel mooie zwart-wit ansichtkaarten uitgegeven. Deze zwart-wit ansichtkaart van zwembad Dieverzand is tussen 1945 en 1950 uitgegeven. In ut Deevers Archief is aandacht besteed aan deze ansichtkaart, lees het bericht Mooie olde ansichtkoate van swömbad Deeversaand.

Bladzijde 13 – Ansichtkaart van de gereformeerde kerk aan de Kruisstraat in Deever, omstreeks juli 1960
De redactie verwijst voor een beschrijving van wat te zien is op deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht Ansichtkoate van de Kruusstroate in juli 1960.

Bladzijde 14 – Ansichtkaart van de studentenkamp aan de Bosweg, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 15 – Ansichtkaart van de Brinkstroate met rechts De Iemenhof, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 16 – Ansichtkaart van het begin van het Moleneinde, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 17 – Detail van een luchtfoto van ut Brinkie en de Hoofdstraat richting Kalteren, omstreeks 1944
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze luchtfoto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 18 – Zwart-wit ansichtkaart van de zuivelfabriek an ut Meul’nende in Deever, omstreeks 1952
Op de fabriek staat: Coöp. Zuivelfabriek en Korenmalerij Diever. Boven de naam van de fabriek zijn de ramen met luiken van de kaasopslag te zien. Voor de fabriek staat bij de boterafdeling een melkwagen met melkbussen. De foto is genomen in de richting van het Moleneinde. Aan de rechterkant van de weg staat een telefoonpaal. Tot wanneer waren in Deever de telefoonverbindingen bovengronds ?
De redactie van ut Deevers Archief heeft in diverse berichten aandacht besteed aan de zuivelfabriek aan het Moleneinde in Deever. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief klikke aan de rechterkant van het scherm op het onderwerp süvelfubriek voor meer gegevens.

Bladzijde 19 – Ansichtkaart van de Bosweg, de Noorderesch en Deever, omstreeks 1952
De maker van de foto voor deze zwart-wit ansichtkaart stond op het platform van de gemeentelijke uitkijktoren aan de Bosweg tegenover het pension-theehuis Berkenheuvel van Cornelis (Knelus) Vierhoven.
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor meer gegevens naar bijvoorbeeld het bericht Op de boortoor’n an de Bosweg hai’j un mooi uutsicht.

Bladzijde 20 – Ansichtkaart van de Openbare Lagere School an de Tusschendarp in Deever, omstreeks 1950
De bouw van de lagere school an de Tusschendarp in Deever is in 1942 begonnen. Wouterus Albertus Meiboom, de oudste zoon van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de volksmond altijd ome Kees werd genoemd, was op 4 juni 1942 de legger van de zo genoemde eerste steen. Op de afgebeelde zwart-wit foto van de zesklassige lagere school an de Tusschendarp in Deever op een ansichtkaart uit 1950 zijn drie van de vier klaslokalen te zien. Vier klaslokalen moet hebben betekend dat twee klassen gecombineerd zaten met een andere klas. Zaten de eerste en de tweede klas gecombineerd en zaten de derde en de vierde klas gecombineerd ? De Tusschendarp bevindt zich aan de linkerkant van het lokaal van de eerste klas.

Bladzijde 21 – Fotokaart van de pastorie van de Nederlands hervormde kerk an de Brink in Deever, omstreeks 1939
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze fotokaart naar het bericht Ien kièr in de weke wödde de bièr eslaagt. De laatste bewoners van deze pastorie waren predikant Cas Smit en zijn gezin. Zie de lijst met predikanten in de webstee van de Hervormde Gemeente Diever.

Bladzijde 22 – Ansichtkaart van het huisje van Albert Keizer op ut Kastiel in Deever, omstreeks 1970
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht Ut keutereegie van Aubut Keizer veur op ut Kastiel.

Bladzijde 23 – Foto van het café, rijwiel- en taxibedrijf van de familie Slagter an de Kruusstroate, omstreeks ….
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 24 – Ansichtkoate van de neebouw an de Veentiesweg in Deever, omstreeks 1952
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht De Veentiesweg is vlak noa de oorlog anelegt. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief klikke op het onderwerp Veentiesweg voor meer berichten over de Veentiesweg

Bladzijde 25 – Ansichtkoate van de Bosweg en ut maarktturrein, omstreeks 1929
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze sepiakleurige ansichtkaart naar het bericht Maarktturrein an ut begun van de Bosweg in 1929.

Bladzijde 26 – Foto van de Nederlands hervormde kerk an de brink van Deever, omstreeks 1935
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij het reilen en zeilen in deze voormalige rooms katholieke kerk naar het bericht Elk joar un vette kiepe uut elk huus in Vledder.

Bladzijde 27 – Ansichtkaart van de bejaardenwoningen in de Weier, omstreeks 1965
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 28 – Ansichtkoate van ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht Disse ansichtkoate van de Dikke Stien’n is un topstuk.

Bladzijde 29 – Foto van het nieuwe gemeentehuis an de brink van Deever, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 30 – Foto van huizen en de Nederlands hervormde kerk, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 31 – Foto van de Hoofdstraat met op de achtergrond de kerk an de brink van Deever, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 32 – Foto van de familie Kloeze bee de smedereeje an de Heufdstroate in Deever, omstreeks 1930
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 33 – Ansichtkoate van de Kruusstraote in Deever, omstreeks 1955
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht Ansichtkoate van de Kruusstroate in Deever in 1953.

Bladzijde 34 – Ansichtkoate van de beltmeule en de süvelfubriek aan ut Meul’nende, omstreeks 1903
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 35 – Ansichtkoate van de legere skoele an de Heufdstroate in Deever, omstreeks 1920
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 36 – Foto van huizen in de Peperstroate in Deever, omstreeks …
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 37 – Ansichtkaart van twee huisjes op de baarg op ut Kastiel in Deever, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 38 – Ansichtkaart van café-logement Benthem an de Deeverbrogge, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 39 – Ansichtkoate van de Deeverse sluus, omstreeks 1905
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 40 – Ansichtkaart van een tjalk bij de Deeverse sluus, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 41 – Foto van de kalkovens an de Deeverbrogge, omstreeks 1959
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 42 – Ansichtkaart van de wolspinnerij an de Deeverbrogge, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 43 – Ansichtkaart van de brugwachterswoning en hotel Blok, omstreeks 1935
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 44 – Ansichtkaart van de löswal bij cafe-logement Sjoert Benthem, omstreeks 1905
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 45 – Ansichtkaart van de boerderij van de familie Hendrik Hilberts, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 46 – Ansichtkaart van twee boerderijen aan de Ten Darperweg, omstreeks 1905
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 47 – Ansichtkaart van soldaten te paard bij café weduwe van Zomeren, omstreeks 1907/1908
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 48 – Ansichtkoate van soldoat’n in de kaamp op de Oeren, ± 1906
De redactie van ut Deevers Archief verwijst voor enige tekst en uitleg bij deze zwart-wit ansichtkaart naar het bericht En ok nog ee’m wat pièd’n en veer kenonn’n.

Bladzijde 49 – Foto van de legere skoele in Wapse, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 50 – Foto van de boerdereeje van Klaas Hofstee in Oll’ndeever, omstreeks 1955
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 51 – Ansichtkaart met de woning van Gijs van Broek en Griet de Leeuw in Oll’ndeever, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 52 – Foto van molen De Vlijt zonder omloop op de Westeresch, omstreeks 1950
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 53 – Ansichtkaart van het café Jonkers an de Gowe, omstreeks 1966
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 54 – Ansichtkaart van de barak met eetzaal van jongenskamp De Eikenhorst, omstreeks 1965
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 55 – Ansichtkaart van de eerste rooms katholieke kerk op Zorgvlied, omstreeks 1910
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 57 – Ansichtkaaert van huizen aan de Dorpsstraat op Zorgvlied, omstreeks 1920
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 57 – Ansichtkaart van Villa Nova op Zorgvlied, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 58 – Ansichtkaart van het pand van de familie Jan van Opzeeland, omstreeks 1955
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 59 – Foto van huizen aan de Wapserveense weg in Wittelte, omstreeks 1955|
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 60 – Foto van de Witteler skoele met juffrouw van der Horst, omstreeks 1967
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze kleuren foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 61 – Foto van de Wittelerbrogge, omstreeks 1935/1940
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 62 – Foto van de Woaterseweg met de boerderij van de familie Benthem, omstreeks 1960
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 63 – Ansichtkaart van kinderen bij de lagere school op Wateren, omstreeks 1910/1915
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit ansichtkaart met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Bladzijde 64 – Luchtfoto van LFN van de boerderij de Uilenhorst in de Olde Willem, omstreeks 1953
De redactie van ut Deevers Archief moet nog een afbeelding van deze zwart-wit foto met enige tekst en uitleg toevoegen aan ut Deevers Archief.

Posted in Publicatie | Leave a comment

Ut keutereegie van Aubut Keizer veur op ut Kastiel

De hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart is in het begin van de zeventiger jaren van de vorige eeuw, dat was in de nadagen van de zwart-wit ansichtkaarten, uitgegeven door de firma J.F. la Roux in Assen. De redactie weet niet bij welke neringdoenden in Deever deze kaart te koop was.
Op de ansichtkaart is het keuterijtje van dorpsfiguur Albert (Aubut) Keizer en Jantje Warring te zien. Het huisje stond vooraan op ut Kastiel in Deever. Links naast het huisje zit Albert (Aubut) Keizer op een bankje. Aan de rechterkant is nog net een beetje van het huis van de familie Cornelis de Graaf te zien. Albert (Aubut) Keizer en Jantje Warring zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Het huisje van Albert Keizer en Jantje Warring wordt vaak een keuterijtje genoemd, maar het staat de redactie van ut Deevers Archief bij dat Albert (Aubut) Keizer geen keuterboer was. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan hier enige helderheid in verschaffen ?
De redactie heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan dorpsfiguur Albert (Aubut) Keizer. In ut Deevers Archief is een afbeelding aanwezig waarop Albert (Aubut) Keizer (links) en Koendert Tissingh (rechts) zijn te zien.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds een verstokte liefhebber van afbeeldingen van mooie ansichtkaarten op papier is, kan de hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart van café Brinkzicht ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 22 van het in september 2007 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje Voormalige gemeente Diever in oude ansichtkaarten, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje bij iemand in kunnen zien.

Posted in Ansichtkoate, Dorpsfiguur, ut Kastiel | Leave a comment

See hept de saandweg deur ut Grünedal vurneelt

De redactie van ut Deevers Archief laat graag mooie beelden van ut olde Deever zien. Een van de meest fotogenieke plaatsen in de gemiente Deever is de slingerende zandweg door het Groenendal, gezien vanaf de Bosweg.
De eerste foto (afbeelding 1) van het Groenendal is gemaakt in 1934 en is gepubliceerd in het tijdschrift ‘het Noorden in Woord en Beeld’. Nog net links naast de bosrand is het keuterijtje van de familie Jan Booiman te zien.
De Deeverse dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels (geboren op 8 oktober 1927 te Diever, overleden op 21 maart 1995 te Diever) maakte de tweede foto (afbeelding 2) van het Groenendal in de strenge winter van 1967-1968.
Wijlen mr. Albertus Christiaan van Daalen uit Bennekom, de grondlegger van het landgoed Berkenheuvel, wist al direct bij zijn aankomst in Deever in 1891 dat de veldnaam van de akkers aan de rechterkant van de foto’s Groenendal was.
Toch gaven de almachtige ambtenaren van de voorkant van het onstuitbare gelijk – niet gehinderd door enige historische kennis van de gemiente Deever – de weg door het Groenendal volkomen onterecht de naam Heezenesch.
In de zestiger (?) of zeventiger jaren (?) van de vorige eeuw werd het uitzonderlijk fraaie karakter van het Groenendal vernield en door burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) en consorten opgeofferd aan Het Wereldberoemde Amateuristische Openluchtspel In Het Openluchttheater: de eeuwenoude bochtige saandweg werd helaas omgefrommeld tot een rechte asfaltweg. En weer was het burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) en consorten gelukt een fraai stuk Deevers erfgoed de nek om te draaien.

Afbeelding 1
Abracadabra-1495
Afbeelding 2
Abracadabra-1493

Posted in Bosweg, Grünedal, Saandweg, Topstuk, Veldnaeme | Leave a comment

De old-germaansche urn uut de Stienakkers is vöt

In de krant ‘Het nieuws van den dag: kleine courant’ is op 14 april 1905 het volgende artikeltje gepubliceerd.

In een akker bouwland, niet ver van het hunnebed te Diever, is een fraai oud-Germaansche urn gevonden, gevuld met asch, houtskool en beenderen.
Het voorwerp, dat geheel onbeschadigd is, werd aangekocht voor het Museum van Oudheden te Assen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Wellicht doelde de schrijver van dit artikeltje met ‘oud-Germaansche urn’ op een ‘oude Germaansche urn’, wellicht een van de oudste Germaansche urnen, die ooit in de omgeving van Deever is gevonden.
De redactie zal pogingen doen meer gegevens van deze urn te achterhalen.
Hunnebed D52 is te vinden in de Stienakkers op de Heezeresch an de Grönnegerweg bee Deever.
Met Provinciaal Museum van Oudheden te Assen was de voorloper van het huidige Drents Museum te Assen.
De zeer gewaardeerde trouwe bezoeker van ut Deevers Archief
 wordt tevens verwezen naar een ander bericht over deze vondst.

Op 24 augustus 2022 stuurde de redactie van ut Deevers Archief het volgende bericht naar het Drents Museum in Assen:
Geachte heer/mevrouw,
Ik wil graag verwijzen naar het bericht ‘Oud-Germaansche urn evön’n in de Stienakkers’. 
Ik zou graag een scherpe afbeelding (jpg.bestand) van deze urn willen ontvangen, teneinde deze aan het bericht in ut Deevers Archief toe te kunnen voegen.
Ik ben u bij voorbaat bijzonder erkentelijk voor de te nemen moeite.
Met vriendelijke groet.

Pas op 20 september 2022 stuurde het Drents Museum in Assen de volgende teleurstellende korte reactie:
Beste redactie,
We hebben in de collectieadministratie van 1905 en 1906 gezocht, maar we kunnen geen gegevens vinden over een urn gevonden in de omgeving van het hunebed te Diever.
Wij kunnen dus helaas niet herleiden om welke urn dit zou gaan.
Met vriendelijke groeten.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief van 23 september 2022
Dat is wel een zeer verontrustende reactie van een medewerker van het Drents Museum.
Het volgende is mogelijk. Het bericht in ‘Het nieuws van de dag’ was een nepbericht. De medewerker van het Drents Museum had geen zin het geval goed te onderzoeken. De urn is nota bene wel aangekocht, maar nooit in het Museum voor Oudheden terecht gekomen. De aangekochte urn is doorverkocht. De urn is anoniem in het Drents Museum aanwezig. De urn is verdwenen. De urn is gestolen. De urn is weggegooid. De urn is per ongeluk gevallen en in tienduizend stukjes gebroken. De urn is uitgeleend en nooit weer teruggebracht. Wellicht zijn nog vele andere mogelijkheden te bedenken. De administratie van het Museum van Oudheden in Assen, nu het Drents Museum in Assen, was bij alle mogelijkheden een grote puinhoop.

abracadabra-480

Posted in Deever, Grönnegerweg, Hunnebedde D52, Oudheidkunde | Leave a comment

Moar wet de toerist ok ut T.I.P.-kantoor te vien’n ?

De redactie kwam bij het scannen van Deeverse berichten in kranten uit de jaargang 2021 van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) in het nummer van 16 juli 2021 bijgaand kort bericht tegen.

Toeristen weten Drente te vinden
Diever. ‘Het hoogseizoen is begonnen en de wensen weten Drente te vinden’, vertelt Hennie Zoer, coördinator van de Tourist Info Punten (T.I.P.) in Westerveld.
De gemeente Westerveld heeft in vier dorpskernen een T.I.P.-kantoor: Diever, Dwingelo, Havelte en Vledder/Frederiksoord. ‘Het toeristisch informatie punt is een soort bibliotheek met veel informatie. Voor de toerist of recreant, maar ook van en voor (recreatie)ondernemers’, legt Hennie Zoer uit. Zo zijn er verschillende wandel- en fietskaarten te koop, met daarop diverse routes vermeld, gratis brochures van overnachtingsmogelijkheden, horeca en uitstapjes.
Eigen karakter
De informatiepunten hebben allemaal een eigen karakter, met vrijwilligers die informatie verstrekken over de totale én de specifieke omgeving. Zo heeft het kantoor in Diever een tentoonstelling over de toneeluitvoeringen in het Shakespearetheater en is het startpunt van fiets- en wandeltochten in het Drents Friese Wold.
De vestiging in Havelte staat op de Holtingerpoort, die toegang geeft tot een natuurlijk gebied gevormd door ijs en oorlog.
In de monumentale boerderij aan de brink van Dwingelo (voorheen de bibliotheek) werkt de T.I.P. samen met Astron. Zij hebben daar een science hub ingericht met wetenswaardigheden. Er wordt bijvoorbeeld uitgelegd wat de functie is van de radiotelescoop, die aan de rand van het Dwingelerveld staat.
De vierde locatie, Frederiksoord, hoofdplaats van de Koloniën van Weldadigheid, is in het museum De Proefkolonie, waar het verhaal van Johannes van den Bosch in beeld wordt gebracht. Rond 25 juli wordt bekend gemaakt of zij de Werelderfgoed status krijgen toegewezen.
Wegwijzer
‘Dat gun je toch iedereen, de rust en de ruimte hier. Ontspanning en kunnen genieten van de goede dingen in het leven. Heerlijk om mensen blij te maken in een ongedwongen sfeer en een ‘wegwijzer’ daarin te kunnen zijn’, vertelt Zoer enthousiast. Nieuwe wegwijzers in Westerveld zijn welkom: stuur een bericht naar info@stpw.nl.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De vrijwilliger of vrijwilligster van dienst in het Toeristen Informatie Punt (T.I.P.) op het paardenmarktterrein aan het begin van de Bosweg in Deever steekt in het vakantiegangerseizoen elke dag met veel enthousiasme de stok met daaraan bevestigd de vlag met de Engelstalige tekst ‘Tourist info’ in de daarvoor aanwezige vlaggestokhouder.
De redactie loopt zo nu en dan over het paardenmarktterrein om te kijken of de greinsstien mit ut woap’m van Deever nog bij het T.I.P.-kantoor (voorheen V.V.V.-kantoor) staat. Je weet maar nooit. Gelukkig stond deze wel op zijn plaats op 19 oktober 2021 en ook nog op 19 april 2022.
Op 19 oktober 2021 stond naast de greinsstien mit up woap’m van Deever en onder de vlaggestokhouders een stabiel wit opstapje van kunststof. Dat moest wel een kort persoon zijn, die een opstapje nodig had voor het ophangen van de T.I.P.-vlag ! En dat bleek inderdaad ook zo te zijn, want zie de vast en zeker korte vrijwilligster op de afgebeelde foto in afbeelding 4.
De redactie heeft wel de indruk dat de greinsstien mit ut woap’m van Deever toe is aan een onderhoudsbeurt.
Het T.I.P.-kantoor moet inkrimpen en in en buiten het gebouw zal in 2023 Brasserie Puur in Diever worden geopend. De prangende vraag is wat dan gaat gebeuren met de greinsstien mit ut woap’m van Deever, let wel die is puur Deevers aarfgood. Terugplaatsen naar de voortuin van het schultehuis aan de brink van Deever ?

Afbeelding 1
De redactie heeft deze kleurenfoto op vrijdag 19 oktober 2021 gemaakt.


Afbeelding 2
De redactie heeft deze kleurenfoto op vrijdag 19 oktober 2021 gemaakt.

Afbeelding 3
De redactie heeft deze kleurenfoto op dinsdag 19 april 2022 gemaakt.

Afbeelding 4
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 16 juli 2021.

Posted in Maarktturrein, Toeristenindustrie, Woap'm van Deever | Leave a comment

Ut weilaand van Jan Tees en Hillegie en Oaltie Seinen

De redactie van ut Deevers Archief heeft van lagereschoolklasgenoot Lambert (Bert, Bertje) Rolden, zoon van Hendrik Jan (Henneman) Rolden en Zijntje (Sina, Sientie) Bel, toestemming oude foto’s uit de verzameling van zijn vader Hendrik Jan (Henneman) Rolden en zijn grootvader Lambert Rolden te tonen in ut Deevers Archief. De redactie is hem bijzonder erkentelijk voor deze toestemming.
Bijgaand afgebeelde zwart-wit foto (afbeelding 1) uit de Rolden-verzameling is in een winter in de tweede helft van de dertiger jaren van de vorige eeuw gemaakt van het land van boer Jan Thijs (Jan Tees), Hilligje (Hillegie) en Aaltje (Oaltie) Seinen an de Heufdstroate in Deever, tegenover het bedrijf van Lambert Rolden. Op de achtergrond zijn enige nog steeds bestaande boerderijen op ut Kastiel te zien.
Wat is boer Jan Thijs (Jan Tees) Seinen met paard en wagen aan het doen op het besneeuwde land ? Was hij aan het stronten ? Dat grote stuk weiland lag achter en naast de boerderij van Jan Thijs (Jan Tees), Hilligje (Hillegie) en Aaltje (Oaltie) Seinen an de Heufdstroate. Het weiland was te groot van oppervlakte om van de hof van Jan Thijs (Jan Tees) Seinen te kunnen spreken. Bovendien was de ongetrouwde Jan Thijs (Jan Tees) Seinen niet de enige eigenaar van het stuk land. Ook zijn twee ongetrouwde zusters Hilligje (Hillegie) en Aaltje (Oaltie) waren mede-eigenaressen.
In het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw zijn op het weiland van boer Jan Thijs (Jan Tees) Seinen en zijn zusters Hilligje (Hillegie) en Aaltje (Oaltie) de eerste oll’n van daèg’nwonings in de gemiente Deever gebouwd. Zie afbeelding 2. De foto voor deze ansichtkaart -één van de eerste gekleurde ansichtkaarten uit de gemiente Deever- is in het begin van de zeventiger jaren van de vorige eeuw gemaakt. Aan de rechterkant van afbeelding 2 is een stukje van een nog steeds bestaande boerderij op ut Kastiel te zien, die ook op afbeelding 1 is te zien. Deze boerderij heeft tegenwoordig de naam Lindehoeve.
De op afbeelding 2 zichtbare bejaardenwoningen zijn helaas al in het begin van de negentiger jaren van de vorige eeuw gesloopt ! Wat een vernietiging van kapitaal ! Ter plekke is een verpleeghuis (zie afbeelding 3) gebouwd, die -blijkens het voorgaande- volkomen onterecht de naam Jan Thijs Seinen Hof kreeg. Het ware beter het verpleeghuis met geschwinde spoed en in gestrekte draf de naam Jan Thijs en Hilligje en Aaltje Seinen Weiland te geven.
De redactie heeft de kleurenfoto (afbeelding 3) gemaakt op woensdag 11 december 2019.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Abeelding 3

Posted in de Weier | Leave a comment

Ut tankstation van Blok an de Deeverbrogge

Het bemande tankstation Blok met winkel tussen de provinciale weg N371 en de Drentse Hoofdvaart an de Deeverbrogge verkoopt sinds 6 november 2020 geen Shell-fossiele-brandstoffen meer, maar Argos-fossiele-brandstoffen. Vandaar dat het tankstation moest worden overgeschilderd in de kleuren van Argos. Zie afbeelding 2.
De redactie van ut Deevers Archief  prijst zich wel gelukkig dat hij toch een keer het tankstation Blok met winkel in de Shell-kleuren heeft gefotografeerd en wel op die winterachtige maandag 2 januari 2017. Zie afbeelding 1. Beide kleurenfoto’s zijn toch echt wel een beetje als een historisch waardevolle foto te beschouwen. Want over zeg maar twee decennia zal wellicht een nieuwe generatie Blok hier geen fossiele brandstoffen meer verkopen, maar een onbemand hypersnel oplaadstation voor elektrisch aangedreven voer- en vaartuigen en wellicht ook drones uitbaten. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief de toekomst an de Brogge beter kan voorspellen, die mag het direct vertellen.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief stelt scans van zijn foto’s van tankstation Blok voor opname in ut Deevers Archief beschikbaar ?
Het terrein van tankstation Blok was in de periode 1915-1933 rangeerterrein voor de stoomtrams van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (N.T.M.) langs de Drentse Hoofdvaart.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in An de Deeverbrogge | Leave a comment

Koate van de gemiente Deever in 1865

Rinse Willem Hugo Suringar (geboren op 7 december 1834 in Leeuwarden, overleden op 20 januari 1911 in Wageningen) was een Nederlandse uitgever die was gevestigd in Leeuwarden. Hij is bekend van onder meer de uitgave Gemeente-atlas van Nederland uit 1871, die zich nu in het publieke domein (vrij van auteursrecht) bevindt.
Deze uitgave bevat van elk van de in totaal 1200 gemeenten een door cartograaf Jacob Kuyper getekende kaart. Ook van de gemiente Deever is in de Gemeente-atlas van Nederland uiteraard een kaart aanwezig. Links onder aan de kaart staat het jaartal 1865. Zie de bijgaande afbeelding. Ten noorden van Deever is het Deeverse Saand ingetekend, zeg maar kort door de bocht de Deeverse Woestijn.

Posted in Gemiente Deever | Leave a comment

Bakkereeje Gerard Krol hef twintug joar bestoan

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 23 mei 1981 stond een kort berichtje over de overdracht van bakkerij Kuiper aan Gerard Krol en dientengevolge de naamsverandering van ‘bakkerij Kuiper’ in ‘bakkerij Gerard Krol’. 

Bakkerij Kuiper overgedragen
Diever – Bakkerij Kuiper aan de Peperstraat in Diever is overgedragen aan Gerard Krol. Dit werd gevierd met een receptie, waarvoor zeer veel belangstelling bestond van de zijde van de middenstand.
Gerard Krol is nog de enige warme bakker in de gemeente Diever en gaat verder onder de naam ‘bakkerij Gerard Krol’. Naast de bakkerij is er een levensmiddelenafdeling in de zaak.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De eigenaren van bakkerij Kuiper, te weten de gebroeders Hendrik Krol en Albert Krol, hebben nooit de moeite genomen de naam van hun zaak aan de Peperstraat te veranderen in ‘bakkerij Krol’. Hendrik Krol is de vader van Gerard Krol en Albert Krol is de oom van Gerard Krol. In de Deeverse volksmond werd nooit gesproken over ‘bakkerij Kuiper’, maar altijd over Albert Kuiper (Aubut Küper). Ik goa ee’m süker en solt haèl’n bee Aubut Küper.
De maker van de hier afgebeelde zwart-wit foto van de levensmiddelenafdeling van de zaak van Gerard Krol en Rita Lutterot is de Deeverse boer en dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels. Uiteraard staan de eigenaren van de zaak ook op de foto.
De redactie is Harm (Haarm) Hessels postuum bijzonder erkentelijk voor het maken van deze interieurfoto. Bij de redactie zijn maar heel weinig foto’s van interieurs van neringdoenden bekend.
Op zaterdag 1 september 2001, na het uitschakelen van de laatste oven, droegen de eigenaren Gerard Krol en Rita Lutterot de sleutels van hun zaak over aan hun opvolgers August van Vilsteren en Dorien Popkema. Vanaf maandag 3 september 2001 kon Diever ontbijten met vers gebakken brood van de ‘echte bakker’ Van Vilsteren. Zie het bericht Gerard Krol hef kukelvlaai en kukelbrood ebakt.
De redactie heeft de hier getoonde kleurenfoto van het winkelgedeelte van de bakkerij van ‘echte bakker’ August van Vilsteren gemaakt op maandag 19 april 2021. De redactie wil bijzonder graag van de voorgevel van bakkerij Gerard Krol een afbeelding van een in 1981 en 2001 gemaakte foto toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1
Interieurfoto van de levensmiddelenafdeling van bakkerij Gerard Krol an de Peperstroate in Deever.

Afbeelding 2
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 24 mei 1981

Afbeelding 3

Posted in Haarm Hessels, Neringdoende | Leave a comment

Wie wet ur now nog wat van vrogger in Deever ?

De redactie van ut Deevers Archief is in 2021 ten tijde van de steeds maar voortdurende coronapandemie druk bezig geweest met het digitaliseren (scannen) van enkele honderden nummers van ut Deeverse Blattie (Weekblad voor de gemeente Diever, Van Goor’s Blattie). De redactie kwam bij het scannen van de jaargang 1999 van ut Deeverse Blattie op bladzijde 7 van ut blattie van 13 mei 1999 de hier afgebeelde rubriek ‘Wat weet u nog van vroeger ?’ tegen. Deze rubriek werd een tijd lang wekelijks verzorgd door de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. De redactie wil deze rubriek niet onthouden aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.

De Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever wilde in al zijn gefingeerde onwetendheid graag weten in welk jaar de foto voor deze ansichtkaart is gemaakt. Dat is niet precies te beantwoorden. De afgebeelde ansichtkaart is in juni 1952 uitgegeven door JosPé in Arnhem. Deze ansichtkaart was te koop bij de firma A. Kuiper, bakker- en levensmiddelenbedrijf, Deever. Later was deze ansichtkaart ook te koop bij H. Mulder, Drogisterij De Gaper, Deever. De redactie heeft het vermoeden dat de foto voor de ansichtkaart hooguit een paar maanden vóór juni 1952 is gemaakt, de bladeren zitten aan de bomen.
De Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever wilde in al zijn gefingeerde onwetendheid ook graag weten wie in de boerderij aan de rechterkant hebben gewoond. Ook dat is niet precies te beantwoorden.
Dit erfgoedboerderijtje is destijds gekocht door bakker Albert Kuiper. Dit pand was één van de zo genoemde reddingsboten van het dorp. Mensen konden hier vaak terecht voor tijdelijke woonruimte, omdat het voorhuis van het boerderijtje in twee gedeelten werd verhuurd, adres Diever 62 en Diever 62a. In het pand hebben onder meer gewoond Jan Haveman (?), Frederik Haveman (?), Jan Drost (?), Jan Roelof Drost (?), Jan de Leeuw (?), Albert Stoker (?). Enig onderzoek in het bevolkingsregister van de gemiente Deever zou meer en betrouwbaarder gegevens over de bewoners van het erfgoedboerderijtje kunnen opleveren.
Het fraaie brinkbeeldbepalende erfgoedboerderijtje is helaas afgebroken in 1956, ten tijde van de regering van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd).
Aan de linkerkant van de afgebeelde ansichtkaart staat op de voorgevel Albert Kuiper, bakker. Echter de bakkerij en de kruidenierswinkel zal in 1952 nog van Gerard Krol zijn geweest of al zijn overgenomen door zijn zonen Hendrik en Albert Krol (?). In de woning naast de bakkerij woonde Koop Reinders, later woonde daar Harm Timmerman.
Het huis daarnaast is nauwelijks zichtbaar, maar daar hebben gewoond … Bergsma, Harm Hunneman, Johannes Schute, Geert Schute, Hendrik Koopman. Enig onderzoek in het bevolkingsregister van de gemiente Deever zou meer en betrouwbaarder gegevens over de bewoners van dit pand kunnen opleveren.

Posted in Peperstroate, Verdwenen object | Leave a comment

Un heuiwaèg’n op de riekseweg bee Johan Blok

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 74 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van hotel Blok an de Deeverbrogge. De foto voor de hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart is omstreeks 1937 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde foto is enige aandacht besteed aan hotel Blok en zijn bewoners en aan de boerderij aan de rechterkant van de ansichtkaart en zijn bewoners. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

74 – Dieverbrug – Hotel Blok met de rijksweg – 1937
Johan Blok uit Wapserveen kocht in 1929 het café-logement van Barteld Smit. Op 30 januari van dat jaar werd de sterke-drank-vergunning op naam van Johan Blok gesteld. Het bedrijf brandde op een nacht in 1932 af, volgens zeggen door het ontploffen van een cilinder met koolzuurgas.
Derk Buiter (Dörk Buter) achter uit de Bolderhoek maakte bij het zien van de grote brand zijn gezin wakker met de uitroep: de Deeverbrogge steet in de gluun!!
Op dezelfde plaats werd het voor die tijd moderne hotel Blok gebouwd. Buiten was zelfs al een terras met zitjes ingericht. Burgemeester en Wethouders verleenden Johan Blok met ingang van 25 februari 1933 vergunning voor de verkoop van sterke drank in de 103 m² grote zaal.
In de boerderij rechts achter de automobiel woonden Hendrik Warries, zijn vrouw Grietje List en hun dochter Grietje. Johan Blok was getrouwd met Hendrika Warries, een zuster van Hendrik Warries. Hun kinderen Jan en Grietje werden geboren op Wapserveen, Henk, Anne en Joop werden in het hotel geboren.
De rails van de in 1933 opgeheven stroomtramlijn van de Nederlandse Tram Maatschappij zijn al uit de rijksweg verwijderd. Het terrein links op de voorgrond werd door de maatschappij als emplacement gebruikt. Daar zijn de rails eveneens opgeruimd. Bij het rangeerspoor langs de vaart stond een bergplaats. Er was ook een perronnetje voor het verladen van dieren en goederen, zoals zuivelproducten. In de dertiger jaren begon het gemotoriseerde verkeer op de weg toe te nemen. De vraag naar benzine groeide mee en daarom opende Johan Blok in 1931 de op deze foto zichtbare benzinepomp. Het hotelbedrijf werd na het overlijden van Johan Blok voortgezet door Jan Blok en Margje Buiten.
Rijksweg 31 is nog een straatweg, maar lijkt op een zandweg, omdat het toen nog gebruikelijk was om de klinkers wat onder het zand te houden, wat bij droog weer voor de aanwonenden veel problemen met stof gaf.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in bovenstaande tekst een verbetering aangebracht: Noord Nederlandse Tram Maatschappij is gewijzigd in Nederlandse Tram Maatschappij.
De redactie heeft in een bericht aandacht besteed aan het slopen van de tramrails langs de vaart.
De benzinepomp bij hotel Blok was een handbenzinepomp, van het type dat ook stond bij Lambert Rolden (Laamut Roll’n) in de Heufdstroate in Deever en bij Berend Slagter (Berend Pik) in de Kruusstroate in Deever. Later heeft Johan Blok, door het steeds maar toenemende gemotoriseerde verkeer op de rijksweg, een benzinestation ter plekke van het rangeerterrein van de N.T.M. gebouwd. Dat benzinestation bestaat nog steeds.
Let op de hier afgebeelde ansichtkaart vooral ook op de twee betonnen paaltjes, die de plek van de straatweg naar Dwingel markeren. Let op de hier afgebeelde ansichtkaart vooral ook op de door een paard voortgetrokken wagen met hooi of rogge op de rijksweg.
In de boerderiij van Hendrik Warries en Grietje List, later de boerderij van Hendrik Warries en Hendrikje List, wordt nu de winkel met de naam Diverse Pluimage uitgebaat.
Johan Blok is geboren op 24 mei 1898 op Wapservene. De redactie moet de datum van zijn overlijden nog uitzoeken. Hij trouwde op 24 januari 1920 met Henderica Warries, dochter van Hendrik Warries en Grietje List. Zij is geboren op 27 november 1899 an de Deeverbrogge. De redactie moet de datum van haar overlijden nog zien te vinden.
De redactie moet in de openbare bonnen nog op zoek naar gegevens van caféhouder Barteld Smit.
Derk Buiter (Dörk Buter) is geboren op 20 november 1867 op Wapservene. Hij is overleden op 25 februari 1933 in de Bolderhook an de Deeverbrogge. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Hendrik Warries is geboren op 25 januari 1855 in Dwingel. Hij is overleden op 22 maart 1907. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Dus deze Hendrik Warries zal tot zijn overlijden wel in de boerderij hebben gewoond.
Grietje List is geboren op 12 juni 1863. Zij is overleden op 1 maart 1930. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Hun zoon Hendrik Warries woonde omstreeks 1937 in de boerderij. Hij is geboren op 6 november 1896. Hij is overleden op 30 juni 1977. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Hendrikje List. Zij is geboren op 10 juni 1897. Zij is overleden op 12 oktober 1936. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Grietje Warries.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Grietje Blok.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Hendrik (Henk) Blok.
Anne Blok is geboren op 27 februari 1931. Hij is overleden op 31 oktober 1982. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Jan Blok is geboren op 8 augustus 1920. Hij is overleden op 18 september 1985. Hij is begraven op de kaarkhof van Neejevene.
Margje Buiten is geboren op 11 februari 1921. Zij is overleden op 20 maart 2012. Zij is begraven op de kaarkhof van Neejevene.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heet kennis van ontbrekende gegevens en aanvullingen ? De redactie verneemt het graag.
De redactie zal te gelegener tijd enige kleurenfoto’s van de situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan de hier afgebeelde ansichtkaart ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 220 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje van iemand in kunnen zien.

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Hotel Blok | Leave a comment

De eeuwugheid begön as de klokke stille eset wödde

De redactie van ut Deevers Archief vond in een van de dozen met de (papieren) nalatenschap van zijn moeder het blad Avondzon, vijfde jaargang, nummer 4, april 1977, van de Stichting Welzijn Ouderen. In dit nummer van de Avondzon staat op de bladzijden 11, 12 en 13 het volgende artikel van een zekere schrijver M. Wie was toch die M ? De redactie wil dit artikel over de oprichting en de acceptatie van de begrafenisvereniging in de gemiente Deever zeer zeker niet onthouden aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.

Oude gewoonten en noaberschop
Het was in het voorjaar van 1948 dat hier in Diever een begrafenisvereniging werd opgericht. Wel bestond er voordien een lijkwagendienst, waarvan ieder gezin in de gemeente tegen een kontributie van 50 cent per jaar, later f. 1,– lid was. Bij een sterfgeval had men dan recht op gebruik van de lijkwagen en een voorloper.
De ouderen in onze gemeente hebben allen gekend de bekende dorpsfiguur Geert Dekker, die vele jaren rijder op deze wagen is geweest, later werd opgevolgd door Geert de Leeuw en naar ik meen is deze Geert Dekker toen nog lange tijd klokluider geweest.
Toen deze plannen voor oprichting van een begrafenisvereniging bekend werden, kwamen ook de tegenstanders hiervan, of anders gezegd, de voorstanders van de noaberschop en buurplichten in actie.
Verschillende buurtschappen werden bij elkaar geroepen. Het voor en tegen werd dan besproken, en heel vaak kwam men dan tot de konklusie, dan men de noodzaak van een dergelijke vereniging niet inzag, het altijd heel goed samen hadden kunnen doen, enzovoort. Heel begrijpelijk, de eensgezindheid en saamhorigheid van de buurtschappen om niet alleen bij blijde, maar ook in droevige omstandigheden het samen te dragen, hierin zat ook veel moois, en laten we eerlijk zijn, het breken met eeuwenoude tradities is moeilijk.
Maar toen de begrafenisvereniging enige jaren had gewerkt, kwamen toch velen tot de konklusie dat de vereniging echt wel in een behoefte voorzag. De verzorging van een overledene gebeurde door deskundige mensen.
De begrafenissen werden door de uitvaartgeleider keurig verzorgd, het personeel was stemmig gekleed. Het gevolg hiervan was dan ook, dat verschillenden zich melden als lid der vereniging en het voor de buurtschappen steeds moeilijker werd, zodat thans nagenoeg iedereen aangesloten is.
Na dit praatje vooraf, thans nog iets over oude gewoonten en noaberschop. Kwam iemand te overlijden, dan werd eerst de naaste buurman gewaarschuwd. Ieder huis had vroeger zijn buren op wie het in vreugde en tegenspoed kon rekenen. De twee naaste buren hadden de meeste rechten en ook de meeste plichten.
Wanneer de naaste buurman in kennis was gesteld van een sterfgeval, ging deze direct mee naar de nabestaanden en vertrok dan weer om de overige noabers te halen. Wanneer de buren binnen kwamen, werd vaak dezelfde vraag bij het binnen treden gesteld: ‘Goen avond, dat is hier ook een schielijke veraandering, meinsen !’ Of: ‘Zo, hef de Heere hier zien wil edaon ?’
Als alle buren aanwezig waren, gingen alle familieleden de kamer uit en hielpen verder helemaal niet.
Dit niet helpen kwam voort uit het begrip, dat men als familie te nauw met de dode was verbonden geweest. Op sommige plaatsen zei men dan ook, dat de reden hiervan was, dat men zijn eigen familie niet naar het graf mag helpen.
De buren sloten de gordijnen of men zette de vensterluiken voor de ramen en zette de klok stil: de eeuwigheid was ingegaan. Men bedekte de spiegel met een doek, liefst een zwarte of draaide hem om.
Het wassen van doden had in oudere tijden tot doel de stoffen of machten die aan het leven der overblijvenden of aan de dode zelf vijandig geacht werden, onschadelijk te maken .
Tegenwoordig is het wassen nog uitsluitende een hygiënische behandeling en gebeurt ook niet meer met heet water, zoals in de vorige eeuw. Men gebruikte toen heet water, om de zekerheid te krijgen, dat de overledene niet schijndood zou zijn, iets waarvoor men in de negentiende eeuw een panische angst had.
Was de dode gewassen, dan kwam de scheerbaas, als de overlevende een man was, die tegen een extra hoge beloning de dode scheerde en zijn haar bijwerkte. De meeste scheerbazen hadden een hekel aan dit werk, en alleen de goede beloning en de borrel hielpen menige scheerbazen over hun afkeer heen.
Het verzorgen van doden is praktisch altijd een taak geweest van buren en vrienden. In de middeleeuwen werden de doden, zonder kist, liggend op een draagbaar en bedekt door een kleed, ten grave gedragen.
In de zeventiende eeuw werd het gebruik van houten kisten meer algemener voor begraving van een overledene, zeker ook als gevolg van het feit, dat de welvaart toenam. Ook het bekend maken van een sterfgeval was een taak van de buren. Het groeve neugen werd onderling uit besteed. Wie het voor het laagste bedrag wilde doen, werd er mee belast en werd dan ook door de buren betaald. Deze groeve-neuger moest dan de buren en familie, zo nodig ook in verder gelegen plaatsen, persoonlijk nodigen en alleen aan veraf wonenden werd een briefkaart gestuurd. Ook op de dag van de begrafenis werd alles door de buren verzorgd. De koffiemaaltijd, het dragen van de overledene, het klokluiden, enzovoort.
Begrijpelijk is, dat de gebruiken en gewoonten bij de verzorging van overlevenden plaatselijk soms heel erg verschillend waren.  En toch is door het verdwijnen van deze oude gewoonten en noaberschop, de eensgezindheid en saamhorigheid van de buurtschappen heel vaak niet minder geworden.
Wij zijn ervan overtuigd dat de verzorging van overledenen thans beter, plechtiger en keuriger gebeurt.
M.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie betreurt het dat hij dit artikel niet heeft kunnen toetsen aan de grote groeve-kennis van wijlen Jans Roelof Tabak.
De redactie heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan dorpsfiguur Geert Dekker.
Geert de Leeuw woonde aan de Kastanjelaan in Oll’ndeever. De redactie herinnert zich dat Geert de Leeuw oud ijzer opkocht en dat hij in kerstbomen handelde. Was hij ook keuterboer ? Geert de Leeuw is geboren op 12 april 1888. Hij is overleden op 9 september 1979. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie zou bijzonder graag de naam van schrijver M willen weten.

Afbeelding 1
In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23 januari 1948 verscheen een bericht over de oprichting van een begrafenisvereniging in de gemiente Deever.

Posted in Dorpsfiguur, Geert Dekker, Traditie | Leave a comment

Die olde kustanjeboom bee café Brinkzicht is vot

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag oude dorpsbeelden op zwart-wit ansichtkaarten aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Roelof (Roef) van Goor verkocht de hier afgebeelde zogenaamde vierluiks-ansichtkaart in zijn boekhandel an de Kruusstroate in Deever. Drukker JosPé in Arnhem gaf deze ansichtkaart in juni 1963 uit. De redactie weet niet of de hier afgebeelde ansichtkaart een exemplaar is uit de eerste druk of dat vóór juni 1963 nog een andere druk is verschenen. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een ouder exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart ?
In de bovenste afbeelding aan de linkerkant van de afgebeelde ansichtkaart zijn de eerste vier in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwde bejaardenwoningen te zien. Als je in die jaren 65 jaar was geworden, dan was je oud, dan was je bejaard, dan ging je verhuizen naar een bejaardenwoning in de Weier in Deever. De redactie herinnert zich dat mevrouw Elsje Oost, de weduwe van Hilbert Smit van ut Kastiel in Deever, de allereerste bewoonster van de bejaardenwoningen in de Weier was. Zij woonde in de woning aan de kant van modehuis Schuil. De vier zichtbare bejaardenwoningen bestaan niet meer. Aan de onderkant van deze afbeelding is nog de oude betonweg in het binnendorp van Deever te zien.
In de bovenste afbeelding aan de rechterkant van de afgebeelde ansichtkaart is vlak naast café Brinkzicht de oude kastanjeboom nog aanwezig. Waarom moest deze monumentale boom verdwijnen ? In de zestiger jaren van de vorige eeuw konden auto’s nog zonder gemeentelijk betuttelgedoe en zonder kunstmatige verschaarsing van openbare ruimte gewoon op de brink van Deever worden geparkeerd.
In de onderste afbeelding aan de linkerkant van de afgebeelde ansichtkaart zijn de oude gereformeerde kerk en de kruidenierswinkel van Jan Breimer te zien. Beide gebouwen bestaan niet meer. Aan de onderkant van de afbeelding is nog een beetje van de oude betonweg in het binnendorp van Deever te zien.
In de onderste afbeelding aan de rechterkant van de afgebeelde ansichtkaart is het ‘nieuwe’ en laatste gemeentehuis van de gemiente Deever an de brink van Deever te zien.

Posted in Ansichtkoate, Verdwenen object | Leave a comment

Twee keutereegies op de Baarg op ut Kastiel

De redactie van ut Deevers Archief vervangt zo nu en dan voor de verandering ut kopplaètie van ut Deevers Archief.
Als jij in het bezit bent van een mooie afbeelding uut de gemiente Deever en jij acht een uitsnede van deze afbeelding echt wel geschikt als kopplaètie voor deze webstee, aarzel dan niet een goede scan van deze afbeelding naar de redactie te sturen.
Als jij vind dat het hier getoonde kopplaètie te lelijk is als kopplaètie van ut Deevers Archief, aarzel dan niet jouw mening luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken.
Als jij een reeds getoond kopplaètie graag nog een keer als kopplaètie van ut Deevers Archief wilt zien, aarzel dan niet dit luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken.
De maker van de hier afgebeelde foto (kleurendia) is U.L.O.-meester Hendrik (Henk) van den Bosch. Hij heeft deze prachtige foto in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw gemaakt. De redactie beschouwt deze foto als een Deevers fotografisch topstuk. Een uitsnede van deze hier getoonde kleurenfoto is van 7 september 2013 tot en met 18 oktober 2013 als kopplaètie van ut Deevers Archief getoond.

Op de Baarg op ut Kastiel in Deever is links het keuterboerderijtje van de weduwe Evertje Davids-Vierhoven en rechts het keuterboerderijtje waar tot in 1962 de familie Helprig Smit woonde. De weduwe Elsje (Elle, Olde Elle) Smit-Oost, de moeder van Helprig Smit woonde toen al in een van de eerst gebouwde bejaardenwoningen in de Weier an de Heufdstroate.
De redactie van ut Deevers Archief heeft nog niet uitgezocht wie na 1962 in het huisje woonde.
Tussen de twee keuterijtjes staat een grote vlierboom, waar altijd veel vlierbessen aan zaten. Wietske van Leeuwen, de echtgenote van Helprig Smit, is de uitvindster van de vlierbessenjam. Lekkerder jam was in Deever niet te vinden.
Evertje Vierhoven werd op 29 juli 1896 in Deever geboren als dochter van Albert Vierhoven en Trijntje Andree (Andrea of Andreae ?). Zij trouwde op 27 juni 1925 met Albert Davids, beroep arbeider, zoon van Hendrik Davids en Magrieta Sidonia Wibier. Albert Davids werd op 26 oktober 1881 geboren in Deever en overleed op 20 juni 1955 in Deever. Evertje Vierhoven overleed op 21 april 1972 in Deever. Het echtpaar ligt begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. In de webstee nieuwenhuis-genealogie is een mooie foto uit 1950 te zien van Albert Davids, Evertje Vierhoven en hun dochter Trijntje; de foto is genomen aan de voorkant van het keuterijtje.
Elsje (Elle, Olde Elle) Oost werd op 20 maart 1893 in Deever geboren als dochter van Helprig Oost en Hilligje Prikken. Zij trouwde op 31 augustus 1912 met Hilbert Smit, beroep arbeider, zoon van Jan Smit en Margje Hilberts de Wit. Zij overleed op 4 oktober 1985. Hilbert Smit werd op 18 september 1888 geboren in het Leggelerveld (gemiente Dwingel), hij overleed op jonge leeftijd op 5 juli 1931 in Deever, hij was toen landbouwer. Het echtpaar ligt begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie heeft de hier afgebeelde kleurenfoto gemaakt op woensdag 11 december 2019.

Posted in Keutereegie, Kopplaètie, Topstuk, ut Kastiel, Verdwenen object | Leave a comment

Ut boer’ncafé in de veurkaèmer an de westkaante

Het boerencafé Brinkzicht an de brink van Deever had als adres Diever 6. Het verlof gold voor de beide voorkamers. Op 19 april 1906 werd de drankvergunning ingetrokken, omdat Harm Pieter Hummelen verhuisde naar de Peperstraat.
Het café werd daarna voortgezet door Jan Barelds. Het college van burgemeester en wethouders van de gemiente Deever verleenden hem daartoe met ingang van 6 mei 1906 een drankvergunning voor de grote voorkamer aan de westkant, dat wil zeggen voor de kamer aan de kant van de Hoofdstraat. Op 6 juni 1922 werd in de vergunning een wijziging aangebracht, zodat deze ook gold voor de ten noorden aan de voorkamer grenzende kamer. De vergunning verviel op 5 januari 1927 door het overlijden van Jan Barelds en de daaraanvolgende afbraak van de localiteit.
De redactie van ut Deevers Archief schat in dat de hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart omstreeks 1910 is uitgegeven en te koop was in café Brinkzicht.
Jan Barelds is geboren op 2 juli 1855 op Nijensleek. Koffiehuishouder Jan Barelds is overleden op 24 mei 1926 in Deever. Smidsknecht Jan Barelds trouwde op 23 november 1882 met Aaltje Middelbrink. Aaltje Middelbrink is geboren op 4 maart 1860 op Nijensleek. Zij is overleden op 14 juli 1927 in Vledder. Waarschijnlijk is café Brinkzicht na het overlijden van Jan Barelds nog enige maanden voortgezet door Aaltje Middelbrink.
De redactie heeft de hier afgebeelde kleurenfoto van café Brinkzicht gemaakt op 20 november 2005.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds een verstokte liefhebber van afbeeldingen van mooie ansichtkaarten op papier is, kan de hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart van café Brinkzicht ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 5 van het in september 2007 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje Voormalige gemeente Diever in oude ansichtkaarten, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje bij iemand in kunnen zien.


Posted in Brink, Café Brinkzicht, Café Jan Barelds | Leave a comment

De offecier’n in de kaamp aat’n gien soldoat’nkost

In de Provinciale Drentsche en Asser Courant verscheen op 9 augustus 1906 het navolgende korte bericht over de veldoefeningen van het negende regiment infanterie van de landweer in de legerkaamp op de Oeren tussen Kalteren en Soerte.

De heer Th. Bakker, restaurateur hier ter stede, wordt van den 14en tot en met den 27en September aanstaande in het legerkamp bij Diever, ten tijde dat het 9e regiment infanterie aldaar zal kamperen, belast met het beheer der menage van de officieren.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Met de term ‘ter stede’ is in dit geval Assen bedoeld. Een restaurateur is in dit geval een restauranthouder. Met menage voor de officieren is bedoeld het eten en drinken voor de officieren. Dus in de legerkaamp op de Oeren was de catering voor de officieren uitbesteed aan een restauranthouder in Assen. Het eten zal ter plekke zijn bereid door de restauranthouder zelf of door een kok die in dienst was van de restauranthouder. Dus in de legerkaamp op de Oeren aten de officieren geen soldatenkost. Dus in de legerkaamp op de Oeren aten de officieren geen rats, kuch en bonen.
De hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart hoort bij een kleine serie eenvoudig uitgevoerde ansichtkaarten, die in 1906 is uitgegeven. En jij kunt zo’n ansichtkaart maar beter wel in jouw verzameling hebben, want ansichtkaarten van de legerkaamp op de Oeren worden steeds minder, maar wel steeds duurder, te koop aangeboden.

Posted in de Kaamp op de Oeren | Leave a comment

Jan Hessels vön un stien’n haèmer in de Hett’nkaamp

Dorpsfiguur, boer en anekkedotevuteller Jan Hessels vond omstreeks 1980 een meer dan 4000 jaar oude stenen hamer in een bouwakker in de Hertenkamp tijdens ut eap’l rooi’n mit de mesiene. Hij verkocht deze hamer op 3 maart 1988 aan de Prae- en Protohistorische Afdeling van het Provinciaal Museum van Drente in Assen. De hamer wordt tegenwoordig bewaard in het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis.
Jan Hessels beschreef de positie van de vindplaats van de hamer: ± 75 meter ten zuiden van de Tillegröppe, ± 200 meter ten oosten van de Middenlaan en ± 1400 meter ten zuiden van Woater’n. Dat is in de Hertenkamp. De redactie heeft de vindplaats bij benadering weergegeven op de topografische kaart uit omstreeks 1980 met een zwarte pijl in afbeelding 1..
Het gevonden object heeft in het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis het volgende inventarisnummer: 1988-III.1
Het object is als volgt beschreven: Steen: hamer (type Emmen) van groen/zwart wit gespikkeld gesteente (ophioliet). In dikte toelopend naar de top. Vrij zwaar verweerd, waardoor een echte snede zelfs ontbreekt. De breedte loopt op tot de achterzijde van het steelgat en vermindert daar met een knik naar de afgeplatte top. De snede ligt symmetrisch ten opzichte van het lichaam. Het steelgat is licht conisch. Met name op één smalle en één brede zijde zijn nog slijpvlakjes aanwezig. Halverwege tussen de snede en het steelgat loopt door de hamer een witte ader. Afmetingen: gr. l.= 12,3 cm; gr. br.= 5,0 cm; gr. d.= 3,8 cm; diameter steelgat: 1,9 cm en 2,1 cm. Periode: Neolithicum laat: 2850 – 2000 voor Christus. Zie afbeelding 2.
Nu kan je beschrijven wat je wilt, maar een foto kan meer zeggen dan 1000 woorden. Daarom heeft de redactie van ut Deevers Archief het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis ten zeerste uitgenodigd een digitale foto (jpg-bestand) van de hamer ter beschikking te stellen voor opname bij dit bericht. De redactie kan niet wachten deze foto aan dit bericht toe te voegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Oudheidkunde | Leave a comment

Bint ur grafplunderaars in Oll’ndeever besig ewest ?

De redactie van ut Deevers Archief beseft dat in ut Deevers Archief meer aandacht moet worden besteed aan de vele oudheidkundige vondsten in de bodem binnen de grenzen van de gemiente Deever. Een niet te verwaarlozen bron van gegevens over oudheidkundige vondsten zijn berichten in oude kranten. De redactie toont hier drie berichten uit 1936.

Bericht 1
In het Nieuwsblad van Friesland van 23 oktober 1936 stond het navolgende bericht ‘Urnen te Diever opgegraven’. Precies hetzelfde bericht stond ook op 23 oktober 1936 in het Nieuwsblad van het Noorden. En precies hetzelfde bericht stond ook op 24 oktober 1936 in de Leeuwarder Courant.

Urnen te Diever opgegraven
Diever, 22 October. Bij het graven van fundeeringen voor een nieuwe woning voor den heer Strik alhier stootte men op tamelijk grote keisteenen, waaronder tal van urnen waren geborgen. De urnen waren alle stuk, doch verschillende bevatten nog aschresten. Het waren alle onbewerkte urnen.
Dadelijk heeft men den archeoloog dr. Van Giffen gewaarschuwd en is men met graven opgehouden.
In de omgeving van ons dorp zijn reeds vaker oude begraafplaatsen aangetroffen, doch aan den Zuidkant, waar deze vindplaats is gelegen, voor zover bekend, nog niet.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Archeologie op bladzijde 38 een afbeelding van bijgaand afgebeeld bericht opgenomen.


Bericht 2
In het Nieuwsblad van Friesland (Hepkema’s Courant) van 26 oktober 1936 stond het navolgende bericht ‘Nog meer urnen te Diever. En hetzelfde bericht stond ook in het Leeuwarder Nieuwsblad van 27 oktober 1937.

Nog meer urnen gevonden te Diever
Diever, 24 October. Wederom zij alhier urnen gevonden en wel door den landbouwer Dolsma te Oldendiever bij het graven van een zogenaamde aardappelkuil. Deze urn ging bij het delven uit elkaar en was in tegenstelling met de op het terrein van de heer Strik gevondene, mooi bewerkt. Reeds eerder kwamen daar ter plaatse urnen te voorschijn. Op verzoek van dr. Van Giffen, archeoloog te Groningen, zijn alle scherven overgebracht naar het gemeentenhuis, waar ze later aan een nader onderzoek zullen worden onderworpen door den oudheidkundige, die thans in het buitenland vertoeft.
Uit de thans en de reeds eerder gevonden oudheden aan alle zijden van het dorp en de groote talrijkheid dezer voorwerpen blijkt, dat Diever reeds zeer vroeg een bewoond gebied geweest is.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Archeologie op bladzijde 38 een afbeelding van bijgaand afgebeeld bericht opgenomen.


Bericht 3
In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24 oktober 1936 stond het navolgende bericht ‘Diever – Oudheden gevonden’.

 Diever – Oudheden gevonden
Terwijl de timmerlieden Koning en Nijzingh alhier bezig waren met het graven van zand voor het fundament van een te bouwen woning voor den heer A. Strik, stootten ze daarbij op keien, welke bij verder doorgraven bleken te dienen als dekking van urnen. De steenen werden voorzichtig weggenomen, doch de urnen kwamen alle in stukken te voorschijn.
Ook de landbouwer Dolsma te Oldendiever vond bij het graven in de onmiddelijke nabijheid van zijn woning resten van urnen. Ook eeerder werden daar resten van urnen gevonden, zoodat het zeer wel mogelijk is, dat daar in de nabijheid een verzameling uit vroeger eeuwen werd bewaard of nog aanwezig is. Het gevondene blijft bewaard totdat dr. Van Giffen, die hiervan door den burgemeester op de hoogte is gesteld, te zijner tijd een onderzoek zal instellen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Met de timmerlieden Koning en Nijzingh worden bedoeld Jan Koning en Hendrik Nijzingh.
In dit bericht wordt de suggestie gewekt dat in het terrein van boer Dolsma in Oll’ndeever urnen zijn begraven, die afkomstig waren uit echte begraafplaatsen van urnen, zoals gevonden in het terrein van Albert Strik an de Brinkstroate in Deever. Zijn de urnen in het terrein van Dolsma begraven geworden door grafplunderaars ?
De redactie heeft nog niet uitgezocht wat de voornaam van landbouwer Dolsma was en waar het boerderijtje van landbouwer Dolsma in Oll’ndeever stond.

Posted in Oudheidkunde | Leave a comment

Un DSM-stoombootie veur de löswal an de Brogge

De redactie van ut Deevers Archief laat de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief bijzonder graag mooie afbeeldingen van objecten an de Deeverbrogge zien. In dit bericht betreft het een afbeelding van een op 20 september 1918 verstuurde ansichtkaart met de navolgende tekst in de schrijfruimte. Op de afgebeelde ansichtkaart is een van de stoombootjes (de Assen I of de Assen II) veur de löswal bee ut logement van de weduwe van Sjoert Benthem an de Deeverbrogge te zien.

Mejuffrouw S. Bruinenberg, Stationsdwarsstraat N° 1 te Assen
Harskamp, 20 september 1918
Beste vriendin,
Even een kaartje voor je alleen hoor !
Goed overgekomen en een voorspoedige reis gehad naar ’t kamp. Wel bedankt voor ’t kiekje ’t geen F. me gegeven heeft. ‘k Zal jullie gauw eens een van me sturen, maar eerst tractement beuren. Later iets meer.
Vooreerst de Hartelijke Groeten van je vriend,
H. Schoenmaker

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief,
In ut Deevers Archief zijn in de digitale bibliotheek met afbeeldingen uut de gemiente Deever enige afbeeldingen van ansichtkaarten aanwezig, waarop het stoombootje Assen I of Assen II van de Drentse Stoomboot Maatschappij an de Deeverbrogge is te zien. Deze zijn te vinden in het bericht  De stoomboot bee Sjoert Benthem an de Brogge. Op de drie in dat bericht getoonde ansichtkaarten is de vaarroute van het stoombootje van Assen naar Meppel. Op de bijgaand afgebeelde ansichtkaart is de vaarroute van het stoombootje van Meppel naar Assen.
De zwarte pluim rook uit de schoorsteen van het stoombootje, de vele mensen en de vele goederen op het dek van het stoombootje laten zien dat het stoombootje op het punt staat te vertrekken naar Assen.
Met Veerkade Dieverbrug wordt bedoeld de löswal bee ut logement van de weduwe van Sjoert Benthem an de Deeverbrogge.
Het is toch wel jammer dat een afbeelding van deze ansichtkaart niet is te bewonderen in het onvolprezen papieren ‘must have’ boek An de Brogge van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Dieverbrug op bladzijde 312 wel een, maar nogal bijgesneden, afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen. De redactie merkt wel op dat in het genoemde Magnum Opus heel veel afbeeldingen van foto’s, ansichtkaarten en zo voort nodeloos zijn bijgesneden. De lezer van dit boek wordt op die manier veel kijkplezier onthouden.
Bijgaande afbeelding van een werkelijk unieke ansichtkaart (een echt topstuk) is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verre verleden an de Deeverbrogge. 

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, Löswal, Topstuk, Verdwenen object | Leave a comment

Bouw van Villa Nova anbesteed veur 6777 guln’s

In de Leeuwarder Courant van 3 februari 1888 verscheen het volgende bericht over de aanbesteding van de bouw van een villa op het landgoed Wateren.

Ooststellingwerf, 29 februari. Het bouwen eener villa op het landgoed Wateren (Zorgvlied) voor den heer H.G. du Crocq te Amsterdam is gegund aan den laagsten inschrijver Jan Eitz Mz. te Noordwolde, voor f. 6777.
Verdere inschrijvers waren:
O. Offringa te Donkerbroek f 6785,
J.L. Eggenga te Lippenhuizen f. 6900,
R.A. v. d. Veen te Terwispel f 6944,
Jan E. Mulder te Noordwolde f. 7580,
A.R. v. d. Wijk te Lippenhuizen f. 7587,
J. Eizinga te Kortzwaag f. 8150.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Opvallend is dat alleen Friesche aannemers en geen Drentsche (Deeverse, Vledderse) aannemers inschreven op dit bouwwerk van de Friesche mr. Lodewijk Guillaume Verwer. Betrof het een aanbesteding met voorafgaande selectie van Friesche aannemers ?
Met de villa op het landgoed Wateren (Zorgvlied) wordt Villa Nova bedoeld, dit pand bestaat nog steeds. De eerste steen van de villa is gelegd op 23 juni 1888 door de op 27 augustus 1874 geboren Idse Johannes Verwer, de zoon van Lodewijk Guillaume Verwer en Johanna Cornelia Ludovika van Wensen.
De heer H.G. du Crocq uit Amsterdam was de architect van Villa Nova en zal als bouwmeester van het werk zijn opgetreden. Hij was ook de architect van het hoofdkantoor met conciërgewoning van de Noordelijke Hypotheekbank, dat in 1890 vlak bij Villa Nova werd gebouwd, ook dit pand bestaat ook nog steeds.

 

 

 

 

 

 

 

 

Posted in Lodewijk Guillaume Verwer, Villa Nova, Zorgvlied | Leave a comment

Un neet soon olde etse van Cock Overeem

De kunstenaar Cock Overeem komt oorspronkelijk uit Veenendaal. Hij heeft zijn opleiding genoten aan de kunstacademie in Arnhem (vrije kunst) en volgde later in Amersfoort de lerarenopleiding. Hij is 37 jaar werkzaam geweest als leraar creatief tekenen en handarbeid en kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing aan het Thamen College in Uithoorn.
Naast het lesgeven was hij zelf creatief bezig en specialiseerde hij zich in etsen en in gepointilleerde tekeningen.
Cock Overeem heeft de bijgaand afgebeelde ets met de titel ‘Diever’ gemaakt met oog voor detail. Het kunstwerk is met veel geduld en toewijding gemaakt en dat straalt het werk ook uit. De ets is niet groot, slechts 11 cm breed en 9 cm hoog. Hij heeft de ets ‘Diever’ gemaakt in de tachtiger of negentiger jaren van de vorige eeuw. De redactie moet de precieze datum nog bij de kunstenaar informeren.
Het mag duidelijk zijn dat het geëtste dorpsbeeld uit kunstzinnig oogpunt niet sprekend gelijkend hoeft te zijn en gelukkig niet sprekend gelijkend is geworden aan het werkelijke dorpsbeeld op dat standpunt. De kunstenaar heeft waarschijnlijk ergens op ut Swatte Pattie, ut pattie tuss’n de Heufdstroate bee kapper Gièt Vierhoo’m en ut Bultie (de Vlasstroate) een foto van het dorpsbeeld gemaakt en deze foto in zijn atelier als voorbeeld voor zijn ets gebruikt.

Posted in Deever in de kuunst, Ets | Leave a comment

De opkomst van ut internet in de gemiente Deever

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief. De redactie vond in ut Deevers Blattie van 22 april 1999 op bladzijde 1 bijgaand afgebeelde advertentie.

Kennismaken met internet
Wat is nu precies internet ? Hoe ‘surf’ je ermee de wereld over ? Wat zijn nu precies hyperlinks, bookmarks, homepages en het world wide web ? Hoe correspondeer je via e-mail ? Kortom: wilt u meer weten over wat u kunt met internet ?
De bibliotheek geeft u de kans.
De openbare bibliotheek Diever biedt u een introductiecursus internet. In drie dagdelen ontdekt u de vele mogelijkheden van dit medium.
Tijdens de cursus hebt u de beschikking over een eigen computer.
De cursusdata in Diever zijn: maandag 17-5, 31-5 en 7-6 ’s morgens van 9.30 tot 12.00 uur.
Indien er veel belangstelling is wordt er een extra cursus georganiseerd.
De kosten van de cursus zijn f. 95,- voor leden van de bibliotheek en f. 125,- voor niet-leden, inclusief cursusmateriaal.
Verdere informatie en opgave in de openbare bibliotheek Diever, telefoon 0521-592915.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In ut Deevers Archief mag aandacht voor de opkomst van ‘het internet’ in de gemiente Deever uiteraard niet ontbreken. Bijgaand weergegeven advertentie in ut Deevers Blattie van Japie van Goor laat zien dat het plaatselijke kenniscentrum met de naam Openbare Bibliotheek Diever een poging heeft gedaan de Deeversen een beetje mee te helpen bij het maken van de overgang naar het digitale tijdperk.
In 1993 werd het gebruik van het internet in Amerika voor het publiek opengesteld. Het gebruik van het internet nam vervolgens wereldwijd explosief toe. In 1996 was het internet algemeen bekend bij het grote publiek en hadden de mensen die een ‘personal computer’ hadden zich het gebruik van het internet al eigen gemaakt.

Dus gesteld kan worden dat het plaatselijke kenniscentrum met de naam Openbare Bibliotheek Diever in 1999 bezig is geweest met een toch wel sympathieke achterhoede-actie. Uiteraard wilde de Openbare Bibliotheek Diever daar ook een leuke grijpstuiver aan overhouden, maar dat is begrijpelijk.
Als je aan de tegenwoordige slimme ‘slimme telefoon’ jeugd-generatie vraagt: ‘Wat is nu precies internet ? Weet je hoe over het internet kunt ‘surfen’ ? Weet je wat hyperlinks, bookmarks, homepages en het world wide web zijn ? Weet je hoe je via e-mail kunt corresponderen ?’, dan zal 95 % van die jeugdigen deze vragen met ‘nee’ beantwoorden. E-mail ? Veel te ingewikkeld en tijdrovend en ouderwets. We hebben toch ‘wi-fi’ ! We hebben toch een ‘databundel’ ! We hebben toch ‘social media’ !

Posted in Algemeen | Leave a comment

De ièste en laèste krabbel van Jans Roelof Tabak

Op bladzijde 3 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 4 mei 1995 verscheen de ienige en kleinste krabbel van alles-van-Deever-verzamelaar en alles-van-ut-olde-Deever-wetende Jans Roelof Tabak uut de Aachterstroate (de Saandhook) in Deever. Hij schreef het op zijn eigen manier in sien Deevers.

Jans Tabak, Achterstraat 10
Nou ak veur de tweede maol ut ’t ziekenhuus é komen binne, wik alleman die, op wat veur meniere dan ok, an mij é dacht hef, hartelijk bedaanken daor vur.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie van ut Deevers Archief heeft in de periode 1998-2008, toen de redactie, tot grote ergernis van het onafscheidelijke drammerige bestuursduo Barteld Blaaauw en Jan Smit van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, nog meewerkte aan het maken van het papieren clubblad Opraekelen, het zeer gewaardeerde mede-redactielid Jans Roelof Tabak vele keren aangezet tot dat wat in zijn hoofd zat aan Deeverse verhalen ook op papier te zetten. Dat zou een schat aan verhalen hebben opgeleverd.
Dat schrijven is echter nooit gelukt bij Jans Roelof Tabak. Hij deed uitsluitend en alleen aan ‘oral history’. Dus wellicht is bijgaand bericht, nota bene geschreven in het Deevers, wel de enige ooit geschreven tekst van Jans Roelof Tabak.

Posted in Jans Roelof Tabak | Leave a comment

Cent’n griep’m bee ut olde gemientehuus

In de landelijke krant Het Parool verscheen op 6 mei 1954 het volgende bericht over het huwelijk van twee broers en twee zusters op dezelfde dag in het oude gemeentehuis aan de brink van Deever. Gelukkig strooiden de vier bruidegoms op 5 mei 1954 nog wel met centen naar de verzamelde jeugd bij het oude gemeentehuis. In de zestiger jaren van de vorige eeuw is de traditie van ut cent’n strooi’n en ut cent’n griep’m helaas verloren gegaan.

De centen rolden
Burgemeester J.C. Meiboom te Diever voltrok gisteren vier huwelijken, waarbij twee broers en twee zusters uit hetzelfde gezin. H.L. Pot trouwde Harm Hessels, Henderika Hessels koos Albert J. Reiber, Grietje Hessels huwde Albert de Weerd en Jacobus Hessels verbond zijn leven aan Henderika Mos. Naar oud Drents gebruik strooiden de bruidegoms centen bij het verlaten van het gemeentehuis.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het echtpaar Harm Hessels en Johanna Louissen kregen drie zonen, Hermannus (Mans), Harm en Jacobus (Kobus) en drie dochters Jantje, Henderika en Grietje. De familie woonde op een boerderij an ut Pot’sweggie, adres Wittelte 113, tegenwoordig Meester Broer 3 in Wittelte. In ut Deevers Archief is een op 11 februari 1933 door schooljuffrouw Christina Johanna Augusta ter Horst gemaakte foto van deze boerderij opgenomen. Deze boerderij brandde in december 1934 af. In de buurt van de verbrande boerderij is een nieuwe boerderij gebouwd.
Klaas de Boer besteed in zijn bijzonder waardevolle publicatie Wittelte – Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden uiteraard ook aandacht aan het echtpaar Hessels, hun kinderen en hun boerderij. Op bladzijde 18 van zijn publicatie is een foto van de vier bruidsparen voor het oude gemeentehuis an de brink van Deever te zien.
– Het bruidspaar Albert Jan Reiber en Henderika Hessels
Henderika Hessels is geboren op 24 april 1919 in Wittelte. Zij trouwde op 35-jarige leeftijd op 5 mei 1954  in Deever met Albert Jan Reiber. Zij is overleden op 26 januari 2002 op 82-jarige leeftijd in Dwingel. Zij is ten ruste gelegd op de kaarkhof in Dwingel.
Albert Jan Reiber is geboren 17 april 1921 in Dwingel. Hij is overleden op 30 juli 1987 op 66-jarige leeftijd in Dwingel. Hij is ten ruste gelegd op de kaarkhof in Dwingel.
Albert Jan Reiber en Henderika Hessels hadden een fietsenzaak aan de brink van Dwingel.
– Het bruidspaar Albert de Weerd en Grietje Hessels
Grietje Hessels is geboren op 20 maart 1923 in Wittelte. Zij trouwde op 31-jarige leeftijd op 5 mei 1954 in Deever met Albert de Weerd. Zij is overleden op 16 augustus 2020 op 93-jarige leeftijd in Deever.
Albert de Weerd is overleden op 26 augustus 2011.
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van Albert de Weerd gevonden.
Het echtpaar bleef wonen en werken op de boerderij aan ut Pot’sweggie.
– Het bruidspaar Jacobus (Kobus) Hessels en Hendrika Mos
Jacobus (Kobus) Hessels is geboren op 8 februari 1925 in Wittelte. Hij trouwde op 29-jarige leeftijd op 5 mei 1954 in Deever met Henderika Mos. Hij is overleden op 4 juli 1988 op 63-jarige leeftijd in Dwingel. Hij is ten ruste gelegd op de kaarkhof in Dwingel.
Henderika Mos is geboren op 6 februari 1930 in Dwingel. Zij is overleden op 4 juli 1988 op 58-jarige leeftijd in Dwingel. Zij is ten ruste gelegd op de kaarkhof in Dwingel.
Jacobus (Kobus) Hessels en Henderika Mos zijn gaan wonen en werken in Dwingel. Maar waar ? En wat deden ze ?

– Het bruidspaar Harm Hessels en Christina (Chris) Hendrika Leonora Pot
Harm Hessels is geboren op 8 oktober 1927 in Wittelte. Hij trouwde op 26-jarige leeftijd op 5 mei 1954 in Deever met Christina (Chris) Hendrika Leonora Pot. Hij is overleden op 21 maart 1995 op 67-jarige leeftijd. Hij is ten ruste gelegd op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Christina (Chris) Hendrika Leonora Pot is geboren op 27 juli 1923 in Wittelte. Zij is overleden op 10 december 1979 op 56-jarige leeftijd. Zij is ten ruste gelegd op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Harm Hessels en Christina (Chris) gingen wonen en werken op een boerderij bij de Wittelterbrug aan de Dwingeler kant. 

Posted in Cent'n griep'm, Traditie | Leave a comment

De ehoakte poaseierbuul van tante Nel

In de tijd van het burgemeesterschap van Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) was het in het dorp Deever gelukkig ook nog steeds de gewoonte dat met Palmpasen kinderen met ‘n haentie op ’n stokkie van de brink in Deever in optocht naar het huis van de burgemeester an de Heufstroate gingen. Daar hing Nelly Veltman (die in de Deeverse volksmond altijd tante Nel werd genoemd), de vrouw van de burgemeester, aan elke versierde stok een netje met eitjes. En het bijzondere was dat zij in de weken vóór Palmpasen al die netjes zelf had gehaakt. Of heeft dochter Elsebé ook wel eens mee geholpen met het haken van de netjes ?
De redactie van ut Deevers Archief vond in een van de dozen met de (papieren) nalatenschap van zijn moeder ook een door burgemeestersvrouw Nelly Veltman (die in de Deeverse volksmond altijd tante Nel werd genoemd) gehaakt netje uit de vijftiger jaren van de vorige eeuw terug. Zie de bijgaande afbeelding van dit netje. Tante Nel haakte met grote steken, snel klaar, om haar voorpret niet te veel te drukken. En ze haakte met garen in de kleuren rood, oranje, wit en blauw. Nationalistischer en koninginnegezinder kon je het met Palmpasen in de vijftiger jaren van de vorige eeuw in Deever niet krijgen.
De redactie heeft in een aantal berichten aandacht besteed aan de Palmpasen-traditie. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief klikke aan de rechterkant van het scherm op het onderwerp Palmpoas’n.

In de Friese Koerier (onafhankelijk dagblad voor Friesland en aangrenzende gebieden) verscheen op 1 april 1958 het volgende korte bericht.over de palmpasen-traditie in Deever

Diever – De kleuters hebben op Palmzondag met hun kleurige palmhaantjes weer hun opwachting gemaakt bij de burgemeesterswoning. Burgemeester en mevrouw Meiboom konden tot hun spijt niet aanwezig zijn, maar zij hadden voor een vervangster gezorgd. Zuster Broer ontving het jeugdige gezelschap en de ongeveer 120 kleuters gingen ieder met een netje vol lekkernijen naar huis.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief 
Burgemeestersvrouw Nelly Veltman (die in de Deeverse volksmond altijd tante Nel werd genoemd) zal ongetwijfeld voldoende netjes hebben gehaakt en hebben gevuld voor die 120 kleuterschoolkinderen en lagereschoolkinderen. En wijkzuster, beter gezegd dorpszuster, nog beter gezegd gemeentezuster Elje Broer-Doodhagen was een bijzonder goede vervangster van tante Nel, want per slot van rekening heeft ze als zuster de geboorte van heel veel van die 120 kinderen meegemaakt. Elje Doodhagen is geboren op 29 augustus 1894. Zij is overleden op 26 januari 1985 op 90-jarige leeftijd in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.

Posted in Deeverse prullaria, Palmpoas’n, Traditie | Leave a comment

Ut vurhaèl van Paolo over ut kaamp an de Gowe

De redactie van ut Deevers Archief kwam in januari 2022 op het internet het volgende verhaal over het jongenskamp De Eikenhorst an de Gowe tegen. Het verhaal is geschreven door een ex-bewoner met de naam Paolo. De redactie wil bijzonder graag met Paolo in contact komen. De redactie verzoekt ex-bewoners van jongenskamp De Eikenhorst vooral te reageren op het verhaal van Paolo.

De Vorming Buiten Schoolverband, later Buitengewoon Jeugdzorgwerk in Internaatsverband ging uit van het toenmalige ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. De grote baas in Den Haag was mr. A.J.M. Schats. De jongens (van 10 tot 14 jaar) konden worden opgenomen als bijvoorbeeld thuis of op school moeilijkheden waren. Daarbij gold wel de voorwaarde dat tijdens het verblijf van de jongen in het kamp aan de thuissituatie het nodige gedaan moest worden. De plaatsing van de jongens in een internaat verliep via contactambtenaren, die verzoeken tot opnamen van bijvoorbeeld scholen, huisartsen of de ouders zelf behandelden. Al naar gelang het inkomen van de ouders werd een ouderbijdrage gevraagd. De jongens verbleven een jaar in kamp De Eikenhorst. Om in contact te blijven met de eigen gezinssituatie hadden de jongens een paar maal ‘verlof”, bijvoorbeeld met Kerstmis.
Wat het personeel betreft, de directie werd gevoerd door ‘de commandant’, die bijgestaan werd door ‘de adjudant’. Dan waren er ten minste vier groepsleiders, twee (bevoegde) onderwijzers, een sportleider en een leider voor de creatieve vakken, zoals tekenen, knutselen en dergelijke. Naar ik meen zorgden twee jonge vrouwen voor de huishoudelijke dienst en waren tegelijkertijd ‘groepsdame’. Ze draaiden naast hun hoofdtaak mee in de groepen om het ‘vrouwelijk element’ bij de benadering van de jongens te realiseren. De onderwijzers waren veelal militaire dienstweigeraars, die hun vervangende dienstplicht in het kamp doorbrachten. De commandant en de adjudant hadden een eigen woning op het terrein. De overige stafleden hadden een (slaap)kamertje in de groepsbarakken. De administratie werd gedaan door een aparte kracht. Tot het personeel van het kamp behoorden ook een kok, een magazijnmeester en een kampmonteur, die buiten het terrein woonden.
Op ‘de Eikenhorst’ werd het ‘goudzoekersspel’ gespeeld. In de loop van hun jaar konden de jongens de rangen van ‘kompel’ tot en met ‘goudzoeker’ doorlopen. Het ‘goudzoekersspel’ was bedoeld om de jongens het goud van de vriendschap bij te brengen en op die manier aan hun problematiek te werken.
Het jongenskamp in Geeuwenbrug bood ruimte aan 64 jongens, die verdeeld waren over vier groepen van 16 jongens. In ‘mijn tijd’ is de bezetting altijd 100% geweest. De vier groepsbarakken hadden de namen Peru, Klondike, Transvaal en Alaska, streken waar ‘echt’ goud werd gevonden. De groepsbarak was het eigen home van de jongens. In de barak was een slaapzaal met 16 bedden, een toilettengroep en een washalletje. In de barak bevonden zich ook het schoenenhalletje en het groepsverblijf. In mijn tijd stonden in de groepsverblijven levensgrote kolenkachels. De eerste taak van een groepsleider na een verlof in de winter was de kachel aan te steken, want dan kon het venijnig koud zijn in de barakken.
In een aparte barak waren de douches en stonden de wasmachines. De ‘gewone was’ werd niet in het kamp gedaan, maar de was van de ‘straaljagers’ werd wel gedaan met de wasmachines in het kamp. ‘Straaljagers’ waren jongens die in hun bed plasten. ‘Bommenwerpers’ heb ik in mijn tijd gelukkig niet meegemaakt.
Voor de dagelijkse activiteiten buiten de groep waren de jongens ingedeeld in vier aparte groepen. De jongens met de meeste mogelijkheden, bijvoorbeeld in schoolkennis, werden ingedeeld bij groep C, iets minder ontwikkelden kwamen in groep L, daarna volgde A en tenslotte N. Samen: Clan!
Overdag, op ongeveer dezelfde tijden als ‘thuis’, namen de jongens deel aan onderwijs, sport, creativiteit en corvee.
In het dagelijks leven werd een forse discipline gehandhaafd. Als de jongens ‘s morgens van de groepsbarak naar de naar de eetzaal liepen, dan gebeurde dat netjes in een rij, die voor de barak werd gevormd. De groepsleider moest dan zeggen: ‘In de stand. Staat !’, waarop de jongens in de houding sprongen. Het volgende commando was dan ‘Kwartdraai linksom. Naar de eetzaal !’. Voor de dagactiviteiten begonnen werd het ‘vlagappèl’ gehouden, waarbij de jongens per leefgroep rond de vlaggenmast in de houding stonden en de vlag door een van hen werd gehesen.

Posted in de Gowe, Jongenskamp de Eikenhorst | Leave a comment

Kaèle wilg’n an de raand van de Deeverse bos

De redactie van ut Deevers Archief vervangt zo nu en dan voor de verandering ut kopplaètie van ut Deevers Archief.
Als jij in het bezit bent van een mooie afbeelding uut de gemiente Deever en jij acht een uitsnede van deze afbeelding echt wel geschikt als kopplaètie voor deze webstee, aarzel dan niet een goede scan van deze afbeelding naar de redactie te sturen.
Als jij vind dat het hier getoonde kopplaètie te lelijk is als kopplaètie van ut Deevers Archief, aarzel dan niet jouw mening luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken.
Als jij een reeds getoond kopplaètie graag nog een keer als kopplaètie van ut Deevers Archief wilt zien, aarzel dan niet dit luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken.
Fotograaf Bas Dekker uut Stienwiek had geen enkele moeite met het gebruiken van zijn hier afgebeelde mooie kleurenfoto van wilgen in de winter aan een bosrand van de Deeverse Bos in ut Deevers Archief. De redactie is Bas Dekker bijzonder erkentelijk voor deze toestemming. Bas Dekker heeft de hier afgebeelde kleurenfoto gemaakt op 14 december 2009. Deze kleurenfoto is toch wel een mooi fragmentje uit de geschiedenis van de natuurfotografie in de gemiente Deever.
Een uitsnede van deze hier getoonde kleurenfoto is op 25 augustus 2022 voor het eerst als kopplaètie van ut Deevers Archief getoond.

Posted in Kopplaètie, Landschap | Leave a comment

Jan Booiman en Jan Booiman op un boer’nkarre

Op bijgaand afgebeelde zwart-wit foto zijn vader Jan Booiman Sr. en zijn zoon Jan Booiman Jr. te zien op een boerenkar zonder luchtbanden. Jan Booiman Sr. ment het paard. De opgeschoten jongen Jan Booiman Jr. zit links naast zijn vader Jan Booiman Sr.. De redactie van ut Deevers. Archief weet niet wie het kleine kind op de karre is. De wegen over en langs de Heezeresch waren alleen maar zandwegen, beter uitgedrukt karresporen, onbegaanbaar in de regentijd. Aan de rechterkant van de hier afgebeelde foto is nog net een ander huisje te zien.
De hier afgebeelde foto is vlak voor de Tweede Wereldoorlog gemaakt. Een afdruk van het originele negatief van de hier afgebeelde foto was aanwezig in de verzameling van de familie Hilbrink in Wilhelminaoord.
Jan Booiman Sr. is geboren op 3 maart 1895 in Havelte. Hij is overleden op 7 april 1958 in Zwolle. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Schuitenvaarder Jan Booiman Sr. trouwde op 3 december 1921 in Deever met machine-breister Gezina Jentina Mastenbroek. Zij is geboren op 21 maart 1896 in Meppel. Zij is overleden op 15 januari 1958 in een plaats in de Noordoostpolder. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Jan Booiman Jr. is geboren op 4 april 1924 in ut keutereegie an de Heezeresch bee Deever. Hij is overleden op 29 juli 1943 op 19-jarige leeftijd in Warnemünde Rostock in Duitsland tijdens een bombardement van de geallieerden op de plaatselijke oorlogsindustrie van de Duitsers. De Duitse overlijdensakte vermeldt: durch Bombenangriff getötet. Zie de aan dit bericht bijgevoegde afbeelding van zijn overlijdensacte. Jan Booiman Jr. is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Voordat de jonge Jan Booiman Jr. als dwangarbeider moest vertrekken naar de oorlogsindustrie in Warnemünde Rostock in Duitsland was hij werkzaam op de meubelfabriek De Toekomst an de Deeverbrogge. Zie het overlijdensbericht van directie en personeel van De Toekomst. Het bericht vermeldt dat Jan Booiman Jr. is overleden als gevolg van een ongeluk, want in oorlogstijd kon vanwege de Duitse censuur niet worden vermeld dat Jan Booiman Jr. tijdens een geallieerd bombardement op de Duitse oorlogsindustrie was omgekomen.
Jan Booiman Sr. en Gezina Jentina Mastenbroek hadden un keutereegie an de Heezeresch bee Deever. Jan Booiman Sr. was naast keuterboer ook landarbeider en petroleumventer. Zijn keuterijtje is te zien op de hier afgebeelde zwart-wit foto achter de drie mensen op de boerenkar. Zie voor de plaats van het keuterijtje ook de zwarte pijl in een bijgevoegd detail van een topografische kaart uit 1933/1934. Op de plaats van het keuterijtje heeft zwembad-Dieverzand-badmeester Hendrik Kamphuis later pension-restaurant De Zandkamp gebouwd. Ter plekke is nu (2022) het opgekalefaterde toeristisch-industriële complex met de naam Villa De Zevende Hemel gevestigd.
De hier opgenomen uitsnede van de hier afgebeelde foto is van 26 oktober 2014 tot en met 21 november 2014 gebruikt als kopplaètie van ut Deevers Archief.


Posted in Keutereegie, Kopplaètie, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

De laèste schoemaèkers in de gemiente Deever

In 1956 is in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever voor de negende keer een toneelstuk van de oeroude William Shakespeare uit Stratford aan de rivier de Avon in Engeland opgevoerd. In 1956 koos huisdokter en regisseur Ludolf Dirk Broekema, net zoals in 1946, voor het opvoeren van het toneelstuk Een midzomernachtdroom.
Hordes journalisten uit het verre westen des lands stortten zich ook in de zomer van 1956 weer op het amateur-gebeuren om en in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. Die journalisten vonden het eigenlijk maar wat raar dat boeren, handwerkslieden, bouwvakkers, onderwijzers, middenstanders, arbeiders, burgers en fine fleur uut de gemiente Deever in dat onderontwikkelde achtergebleven verre Drenthe samen in staat waren op hoog niveau toneelstukken van Sjakie uut Spier te spelen. Hè ? Wat ? Uh ? Dat kon toch niet waar zijn ? Elke naar Deever gesnelde en zichzelf toneeldeskundig achtende journalist wist in zijn artikeltje van die prestatie dan ook altijd wel wat af te dingen.
In juni 1956 stond bij het bericht ‘Een dorp speelt toneel’ ter illustratie en ter accentuering van het amateur-toneelspelen in Deever bijgaande afbeelding waarop zijn te zien de schoenmakers vader Jan Mulder en zoon Marinus Mulder, de laatste schoenmakers in de gemiente Deever. Vader Jan Mulder en zoon Marinus Mulder hadden hun schoenmakerij in een pand an de Heufdstroate in Deever. Dit winkelpand bestaat nog steeds.
De redactie van ut Deevers Archief herinnert zich van deze schoenmakerij met name de elektrisch aangedreven machine voor het borstelen, schuren, enzovoort van schoeisel, die boven het hoofd van Jan Mulder is te zien. Aan de muur bij de deur hangen enige hölpseel’n, blijkbaar werden die ook in deze werkplaats gemaakt of gerepareerd.
De redactie van ut Deevers Archief weet helaas nog niet in welke krant en op welke datum het hiervoor genoemde bericht heeft gestaan. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan een goede scan van dit bericht ?
De redactie toont ook bijzonder graag bijgaande goede scan van een afdruk van het originele negatief van de afgebeelde zwart-wit foto. Bij de redactie zijn maar weinig foto’s uut de gemiente Deever bekend, die binnen de muren van een gebouw zijn gemaakt. De hier afgebeelde foto is één van die foto’s. De redactie rekent deze foto echt wel tot de topstukken van de binnemuurse fotografie in de gemiente Deever.

Afbeelding 1
Vader en zoon Mulder hebben beiden een aandeel in het openluchtspel. Vader Jan Mulder vervaardigt het schoeisel van de edelen en zijn zoon Marinus speelt de rol van Lysander, een der hoofdrollen in het toneelstuk Een Midzomernachtdroom.

Posted in Eup’mlogtspel, Neringdoende, Shakespearitis, Topstuk | Leave a comment

Saand menn’n veur paviljoen Baark en Heuvel

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 69 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van paviljoen Berk en Heuvel aan de Bosweg in Deever opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is in 1935 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de totstandkoming van dit paviljoen. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen

69 – Berkenheuvel – Paviljoen Berk en Heuvel – 1935
In die jaren was grond aan beide zijden van de weg van Diever naar Wateren tussen de Schaapsdrift en de Haarweg bestemd als bouwterrein. De N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Berkenheuvel wilde geld verdienen door de verkoop van villa-terreinen van diverse grootte.
Timmerman-architect Pieter Punter en zijn vrouw kochten in 1932 voor vijfhonderd gulden het eerste bouwterrein van 0.23.00 ha van mr. Albertus Christiaan van Daalen, bewindvoerder van N.V. Berkenheuvel.
Pieter Punter was een zoon van Jan Punter, bakker te Smilde en Maria Seinen, een dochter van koopman Pieter Seinen uit Dwingeloo en Grietje Schipper. Pieter Punter werd geboren op 8 januari 1912 te Bovensmilde.
In 1932 werd het door Pieter Punter ontworpen paviljoen of theehuis door hem gebouwd. Daartoe werd eerst het terrein opgehoogd met zand uit de Paaschberg, die aan de overkant van de Bosweg lag. Het zand werd met boerenkarren naar het bouwterrein vervoerd. Dit zo genoemde saand menn’n was aangenomen werk en werd uitgevoerd door Tieme Bakker, Hendrik Bakker, Marinus Bakker, Jan Bakker en Roelof Bennen.
Op de achterkant van de afgebeelde ansichtkaart staat het volgende: Bezoekt paviljoen Berk en Heuvel te midden van 1300 ha bosch, heide en zandverstuivingen, moderne speeltuin, te Diever.
De toegang tot de speeltuin samen met een glas ranja kostte wel tien cent. Van deze speeltuin met glijbaan en schommels is niets overgebleven. Enkelen herinneren zich nog dat het hout van de glijbaan niet al te hard was, want soms bleef een splinter in de billen achter.
Het paviljoen was voor wandelaars en fietsers een heel mooi vertrek- en aankomstpunt. Een jaarkaart voor de bossen, de heide en de zandverstuivingen van Berkenheuvel kostte tien cent. Leden van diverse verenigingen hadden echter op vertoon van hun bewijs van lidmaatschap vrij toegang, evenals kunstschilders en tekenaars.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan Punter is geboren op 4 maart 1884. Hij is overleden op 25 juli 1945. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Maria Punter is geboren op 24 november 1885. Zij is overleden op 21 september 1965. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Pieter Punter is geboren op 8 januari 1912 in Bovensmilde. Paviljoenhouder Pieter Punter trouwde op 14 september 1933 in Hoogkerk met Roelfina Jacobina Postema. Hij is overleden op 16 augustus 1994 in Hoogkerk. Hij is begraven op het kerkhof van Hoogkerk. De redactie is nog steeds op zoek naar aanvullende gegevens van Pieter Punter. Was Pieter Punter nu wel of niet timmerman-architect ?
Pieter Punter zou met zijn paviljoen-theehuis an de Bosweg in de Deeverse bos best wel eens de pionier-ondernemer van de Deeverse toeristenindustrie kunnen worden genoemd. Hij verkocht het paviljoen-theehuis in 1938 aan Kornelis Vierhoven.
Zie ook de bijgevoegde afbeelding van een advertentie in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 1 juni 1934, waarin melding wordt gemaakt van een prachtige speeltuin met rutschbaan.
De redactie twijfelt of de jonge toen 20-jarige Pieter Punter het eerste bouwterrein zelf heeft gekocht; wellicht was zijn vader Jan Punter de koper van het bouwterrein. De redactie moet nog enig aanvullend onderzoek doen.
Tijmen (Tieme) Bakker is geboren op 9 september 1902 in Deever. Hij is overleden op 3 april 1987 in Deever. Hij was getrouwd met Aaltje Bennen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Marinus Bakker is geboren op 13 februari 1891 in Deever. Hij is overleden op 12 december 1981. Hij was getrouwd met Geertje Bennen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Roelof Bennen is geboren op 13 november 1901 in Deever. Hij is overleden op 28 mei 1982 in Deever. Hij was getrouwd met Geesje Krol. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet nog op zoek naar gegevens van Hendrik Bakker en Jan Bakker.
De redactie zal te gelegener tijd enige zelfgemaakte kleurenfoto’s van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1
Abracadabra-299
Afbeelding 2

Afbeelding 3
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)
Het oorspronkelijke paviljoen met stolpdak (afbeelding 1) stond op de plek waar nu het middelste deel met stolpdak van het gebouw met adres Bosweg 17 staat.


Afbeelding 4
Advertentie in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 1 januari 1934.

Posted in Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Paviljoen Berkenheuvel, Toeristenindustrie, Verdwenen object | Leave a comment

Twee skiere kleur’nfoto’s van de kalkoom’s

Tussen de Deeverbrogge en de Gowe liggen an de voat de kalkovens. Vroeger werden de te branden schelpen in deze oven met het schip aangevoerd. Van de drie ovens zijn twee ovens gerestaureerd. De redactie van ut Deevers Archief  heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan de kalkovens.
De redactie toont graag mooie afbeeldingen van deze twee kalkovens aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief. Fotograaf Bas Dekker is de maker van bijgaande afgebeelde kleurenfoto’s van de kalkovens. De redactie is Bas Dekker bijzonder erkentelijk voor zijn toestemming bijgaand afgebeelde kleurenfoto’s in ut Deevers Archief te mogen tonen.
Het restanten van het kalkovencomplex tussen de Deeverbrogge en de Gowe zijn gebombardeerd tot rijksmonument.

Afbeelding 1
Bas Dekker heeft de hier afgebeelde kleurenfoto van de kalkovens gemaakt op 27 juli 2010 (© Bas Dekker, www.degrotedromer.nl).

Afbeelding 2
Bas Dekker heeft de hier afgebeelde kleurenfoto van de kalkovens gemaakt op 1 november 2011 bij zondsondergang(© Bas Dekker, www.degrotedromer.nl).

Posted in An de Deeverbrogge, de Kalkoo’ms | Leave a comment

Un pentiekening van de Peperstroate en de kaarke

In oude kranten is veel te vinden over het openluchtspel in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. In juni 1951 verscheen bijgaande pentekening van de tekenaar Bert Bouwman in een landelijke krant. Het is duidelijk te zien dat de pentekening een kopie is uit een krant, een beetje bruin geworden.
De redactie van ut Deevers Archief heeft zich een slag in het vierkant gezocht, teneinde te achterhalen in welke krant deze pentekening is gepubliceerd, maar dat is helaas niet gelukt. Weer zo’n gevalletje van jammer. Weer zo’n tegenvallertje. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet in welke krant deze pentekening heeft gestaan ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers weet waar het origineel van deze pentekening aan de muur hangt ? Maar zo’n leuke pentekening van de Peperstroate en de kaarke an de brink van Deever is toch maar mooi wel weer een mooi fragmentje uit het verleden van de kunst in Deever.

De redactie heeft het vermoeden dat de kunstenaar niet een foto als voorbeeld heeft gebruikt, maar dat hij de pentekening ter plekke heeft gemaakt, gelet op de ‘snelle lijnen’ in de tekening. Het is duidelijk te zien dat de tekenaar haast had. Maar hij heeft zelfs de schuur naast café Brinkzicht getekend ! En let op het mannetje aan de linkerkant in de tuin achter het oude boerderijtje, het lijkt alsof hij an ut eà’pl rooi’n is. En dat in juni ? Bert Bouwman was ’s avonds in het openluchttheater om voor die landelijke krant wat ‘penneschetsen’ van de spelers van Driekoningenavond te maken.
Van de grafisch ontwerper, illustrator, pentekenaar, tekenaar, typograaf, vervaardiger van houtsneden Bert Bouman zelf zijn wel gegevens te vinden.
De kunstenaar schreef bij zijn pentekening: Een paar dagen geleden raakte ik (voor ’t eerst van m’n leven) in het dorpje Diever verzeild, in de zuid-west hoek van Drente. Mijn bedoeling was hier wat te tekenen en schetsen te maken, maar van die schetsen is weinig terecht gekomen. Wel waren er de verwachte Saksische boerderijen om de brink, en de bomen en het hoge gras ruisten er inspirerende genoeg. …… 

Posted in Deever in de kuunst, Peperstroate, Tiekening | Leave a comment

De auto mit kentiek’n D-7940 van dokter Van Nooten

De redactie van ut Deevers Archief heeft van klasgenoot Lambert (Bert) Rolden, zoon van Hendrik Jan Rolden en Zijntje (Sina) Bel, toestemming oude foto’s van het bedrijf van zijn vader Hendrik Jan Rolden en zijn grootvader Lambert Rolden te tonen in ut Deevers Archief. De redactie is hem bijzonder erkentelijk voor deze toestemming.
Bijgaand afgebeelde foto is in 1936 gemaakt. Kort nadat Lambert Rolden zijn bedrijf voortzette in de boerderij van Teunis Wesseling aan de Hoofdstraat, die hij voor ongeveer vierduizend gulden van Teunis Wesseling had gekocht. Op deze plek staat nu de enige plaatselijke concurrentieloze zelfbedieningswinkel van Deever.
Op de hier afgebeelde foto zijn van links naar rechts te zien: monteur Piet Dekker uit Uffelte, Jo Rolden en Hendrik Jan Rolden (zijn voornaam was in de Deeverse volksmond Henneman).
Op de hier afgebeelde foto is achter de mensen de auto van dorpsdokter Sebastiaan van Nooten te zien. Kenteken D-7940 is op 21 december 1931 op naam van Sebastiaan van Nooten, adres Hoofdstraat 43 in Deever, geschreven.
Het kenteken op zijn naam is op 15 september 1944 vervallen. Het kenteken is op 15 september 1944 overgeschreven op naam van de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij (N.S.D.A.P.), Kreis Groningen-Friesland-Drenthe (Zweigstelle Assen). Zoek in het Drents Archief naar kenteken D-7940.
Een citaat uit het bericht Wat op 22 november 1944 en ur noa gebeude luidt:
Diezelfde dag, 27 november 1944, vervoegde zich de Kriminalsecretär P. Nauheim, zich wederom bij de woning van de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten. Hij eiste daarbij de auto op van de huisarts. Nadat een hem vergezellende monteur de auto rijklaar had gemaakt, reden de twee er mee weg.
Het is de redactie van ut Deevers Archief niet helemaal duidelijk, beter gezegd helemaal niet duidelijk, waarom de auto van dokter Sebastiaan van Nooten op 15 september 1944 is overgeschreven op naam van de N.S.D.A.P.  Is de auto toen in beslag genomen, maar mocht dokter Van Nooten zijn auto blijven gebruiken ? Want pas op 27 september 1944 kwam Kriminalsecretär P. Nauheim de auto opeisen en is de auto daadwerkelijk meegenomen ! Of heeft de Duitse bezetter bewust in de provinciale administratie van de kentekens geknoeid met datums ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan hier helderheid in verschaffen ?

Posted in Alle Deeversen, Old nummerbröt, Olde auto | Leave a comment

Kiender van de legere skoele op Eelde in 1956

De redactie van ut Deevers Archief heeft in de periode 1998-2000 een aantal keren een bezoek gebracht aan de gepensioneerde juffrouw Richtje (Rigtje ?) Johanna van der Land in haar huis -het eerst gebouwde- aan de Binnenesch in Deever. Wie heeft niet bij haar in de klas gezeten ? Ze had heel wat foto’s van groepen kinderen van de legere skoele an de Tusschendarp in Deever –waar ze zelf ook op staat- bewaard. Deze foto’s waren vaak gemaakt bij de legere skoele, maar ook tijdens schoolreisjes.
De redactie mocht al haar schoolfoto’s scannen. Daar had ze geen enkele moeite mee. De redactie is haar daar postuum alsnog bijzonder erkentelijk voor.
De bijgaand afgebeelde schoolfoto is gemaakt in 1956 op het platform van vliegveldje Eelde. Tijdens het schoolreisje is het vliegveldje Eelde bezocht en zal ongetwijfeld ook een boottochtje op het Paterswoldse meer zijn gemaakt. De namen van de kinderen en de onderwijzers op de afgebeelde foto zijn bekend. De chauffeur van de bus staat niet op de afgebeelde foto. De redactie zal trachten in de openbare bronnen enige gegevens van het K.L.M.-vliegtuig met de naam Willem van de Velde te vinden.


1.  Meino de Jong
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

2.  Willem Nijboer
Hij is geboren op 2 augustus 1945 in Oll’ndeever.
Hij is overleden op 18 december 1967.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

3.  Roelof (Roelie) Schieving
Hij woonde in 1956 aan de Veentjesweg in Deever.
Hij is overleden.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

4.  Jacob Koning
Hij is een zoon van Lambertus Koning en Deeltje van der Helm.
Hij woonde in 1956 aan de Veentjesweg in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

5.  Hendrik (Henk, Henkie) Tissingh
Hij woonde in 1956 aan de Westerdrift op Kalteren.
Hij is overleden.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

6.  Bront (Bronnie) Hayo Andree (Andreae of Andrea ?)
Hij is een zoon van hoofdmeester Albertus (Bart) Andree (Andreae of Andrea ?)
Hij is geboren in augustus 1946.
Hij woonde in 1956 aan de Tusschendarp in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

7.  Wemmigje (Wemmie) Warries
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

8.  Albertus (Bart) Andree (Andreae of Andree ?)
Hij is de hoofdmeester.
Hij woonde in 1956 in de gemeentelijke onderwijzerswoning aan de Tusschendarp.
Hij werd in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie genoemd.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

9.  Willy Bodenstaff
Zij woonde in 1956 in de woning bij de manufacturenwinkel van De Vries aan de Hoofdstraat in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

10.  Harmina Kuiper
Ze woonde in 1956 aan de Binnenesch in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

11.  Margje (Marrie) Smit Wdr.
Zij is een dochter van postbode Wolter Smit.
Zij woonde in 1956 an de Deeverbogge.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

12.  Jan Oostra
Hij woonde in 1956 aan de Binnenesch in Deever.
Hij nam later de achternaam Gritter van zijn moeder aan.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

13.  Richtje (Rigtje ?) Johanna van der Land
Zij is schooljuffrouw.
Zij is geboren op 1 november 1909 in Steenwijkerwold.
Zij is een dochter van onderwijzer Hendrik van der Land en Geertruida Catharina Posthumus
Zij woonde in 1956 en vele jaren daarna aan de Binnenesch in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

14.  Roelofje (Roelie) Stoker
Zij woonde in 1956 in de Olde Willem.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

15.  Pieter Bolding
Hij woonde in 1956 in de oude meesterswoning tegenover de oude lagere school aan de Hoofdstraat in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

16.  Jacob (Jaap, Japie) Barels
Hij woonde in 1956 aan het begin van de Bosweg
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

17.  Wout van Voorst
Hij woonde in 1956 an de Kloosterstroate in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

18.  Roel Hendriks
Hij is schoolmeester
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

19.  Hendrik Jan Tuut
Hij woonde in 1956 in de woning bij de Coöperatie an de Heufdstroate in Deever.
Hij is getrouwd met Meintje Brugging (zij staat ook op deze foto).
Zijn laatstelijk bekende woonplaats is Varsseveld.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

20.  Jitze Betten
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

21.  Ko Meiboom
Hij is een zoon van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) en Nelly Veltman (die in de Deeverse volksmond altijd tante Nel werd genoemd)
Hij is geboren in 1946.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

22.  Margje (Marrie of Marry) Seinen
Zij woonde in 1956 in de boerderij naast het gemeentehuis aan de brink van Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

23.  Geesje (Geeske) Wanningen
Zij is een dochter van Lubbert (Lub) Wanningen en ….
Zij woonde in 1956 bij de brink van Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

24.  Jantje Klok
Zij woonde in 1956 op ’t Kastiel.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

25.  Lammigje (Lammie) Wesseling
Zij woonde in 1956 in de boerderij mit de koe boo’m de deure an de Heufdstroate in Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

26.  Catrinus (Rinus) Kannegieter
Hij is een zoon van Jans Kannegieter.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

27.  Remmelt Warries
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.
Wie kan gegevens aanleveren ?

28.  Meintje Brugging
Zij is een dochter van Jan Brugging en Griet Oost.
Zij woonde in 1956 in het dorpswarenhuis an de Heufdstroate in Deever.
Zij trouwde met Hendrik Jan Tuut (staat ook op de foto).
Haar laatst bekende woonplaats is Varsseveld.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

29.  Jantje (Jannie of Janny) Mulder Hdr.
Zij is een dochter van Hendrik Mulder en Jantje Wesseling.
Zij woonde in 1956 in de boerderij van haar ouders aan de brink van Deever.
Laatst bekende woonplaats is Diever.
Zij is overleden.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

30.   Hilbert Smit
Hij is een zoon van Helprich Smit en Wietske van Leeuwen.
In Deever woonde hij op ut Kastiel.
Hij is in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw met zijn ouders verhuisd naar Capelle aan den IJssel.
Laatst bekende woonplaats is Amsterdam.
Hij is overleden.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.
Wie kan gegevens aanleveren ?

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever | Leave a comment

Ut swömbad Deeversaand hef 10000 gull’n ekost

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 juli 1967 verscheen het volgende bericht over het vijfentwintig jarig bestaan van het natuurzwembad Dieverzand aan de Bosweg in Deever.

Kwart eeuw zwemmen in Diever
Zwembad Dieverzand kostte 10 mille
Diever – Dinsdag was het een kwart eeuw geleden dat burgemeester J.C. Meyboom van Diever onder zeer grote belangstelling het zwembad Dieverzand opende. De feestelijke ingebruikneming van het toentertijd riante bad geschiedde op originele wijze. Door een groot aantal verenigingen, zoals gymnastiek-, voetbal- en korfbalclubs en tal van andere, waren groepen zwemmers en zwemsters gevormd die om het bad geschaard stonden. Op een bepaald moment sprong van iedere groep een zwemmer van de plank in het bad, zwom naar zijn groep, waarna alle zwemmers tegelijkertijd te water gingen. Het slot van de vierde juli 1942 werd gevormd door demonstraties van de zwemclub ‘de Spatters’ uit Beilen (redactie: deze zwemclub bestaat nog steeds).

De Vereniging voor Vreemdelingenverkeer in Diever had reeds jarenlang geijverd voor een zwembad, maar door allerlei omstandigheden was dit steeds op niets uitgelopen. toen echter van de zijde van de overheid het zwemmen voor scholieren werd verplicht, werd een nieuwe kans geboden en die werd niet onbenut gelaten. Het bad mocht niet duurder worden dan tienduizend gulden, een bedrag waarvoor in deze tijd zelfs het pierebadje niet te verwezenlijken zou zijn. Er werd een inschrijvingslijst aangeboden bij de voornaamste ingezetenen van Diever. Het lag in de bedoeling dat de gemeente ook zou bijdragen in de kosten, maar toen men na korte tijd reeds de helft van het bedrag bij elkaar had, zei het gemeentebestuur, dat de bevolking nu ook maar voor de andere helft moest zorgen, het ging immers toch zo goed …
Het geld kwam er, maar het bad nog niet, want de winter brak aan en de bouw kon nog niet worden begonnen. In het voorjaar, toen Diever al in spanning zat te wachten wanneer het werk zou beginnen, kwam er opnieuw een teleurstelling; er werd een verbod afgekondigd om arbeidskrachten tot een bepaalde leeftijd in dienst te nemen. Men kon alleen oudere werknemers krijgen en daardoor vlotte het werk niet erg, ook niet toen enkele kleine gesteunde boeren gingen helpen. De enige mogelijkheid was om de bevolking in te schakelen. Het resultaat was geweldig. Niet alleen mannen gaven zich op, maar ook dames, die hun hulp gaarne wilden geven. Zo was er onder meer de echtgenote van dokter Van Nooten, die met een spade heeft gewerkt op een wijze, die menigeen haar niet kon verbeteren. Het graven van het bassin was geen pretje, want honderden kubieke meters zand moesten worden verplaatst. Bomen moesten worden verplaatst, maar uiteindelijk kreeg Diever in de bange oorlogsjaren toch zijn zwembad.
Veranderingen
Er is in Diever heel wat veranderd in die vijfentwintig jaar. ook het zwembad is lang hetzelfde niet meer. Het bad is oud en een nieuw natuurbad zou voor toeristisch Diever lang geen overbodige luxe zijn. Er wordt wel aan gewerkt, maar er zullen nog heel wat moeilijkheden moeten worden overwonnen, voordat burgemeester Meyboom een nieuw zwembad in zijn gemeente zal kunnen openen. Over de plaats waar het bad zal komen te liggen is nog geen zekerheid. Voordat het oude natuurbad Dieverzand kon worden geopend, zijn er echter ook heel wat besprekingen gevoerd en plannen gemaakt en ging het ook niet van een leien dakje.
Misschien is deze korte opsomming van de moeilijkheden waarmee de Dieversen van vijfentwintig jaar geleden te maken hadden, een stimulans voor hen die nu aan de plannen voor een nieuw bad werken, want dat het bad er zal komen, dat staat vast.

Afbeelding 1
Bij deze foto in het bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van vrijdag 7 juli 1967 stond als onderschrift: ‘Het graven van het bassin was lang geen gemakkelijk karwei.’ De foto laat ook ‘het houten bruggetje’ in aanbouw zien. De redactie van ut Deevers Archief wil bijzonder graag de naam van de maker van deze foto vermelden.

Afbeelding 2
In het artikel in de  Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van vrijdag 7 juli 1967 was bijgaande foto opgenomen. De foto laat de kleedgebouwen van zwembad Dieverzand in aanbouw zien. Deze zijn gebouwd door lokale aannemers. Het benodigde hout was afkomstig uit de bossen van de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Berkenheuvel. De redactie van ut Deevers Archief wil bijzonder graag de naam van de maker van deze foto vermelden.

Afbeelding 3

 

Posted in Swömbad Deeverse Saand, Toeristenindustrie, Verdwenen object | Leave a comment

De offeskeid’n meugt neet Shakespeare speul’n

In de naoorlogse conservatieve anti-revolutionaire krant Trouw verscheen op 25 juni 1951 het volgende anti-shakespeariaanse bericht ‘Drents dorp speelt Shakespeare’s Driekoningenavond’.

Drents dorp speelt Shakespeare’s Driekoningenavond
(Van een onzer redacteuren)
Het aloude Devere, thans Diever geheten, is een bekoorlijk ongerept dorp, gelegen in de prachtige zuid-westhoek van Drente. Het landschap is er ongemeen boeiend; je kunt er heerlijke wandelingen maken; er zijn bossen en weiden, roggevelden en statige bomenlanen; langs de zandwegen zie ik het tedere paars van de wilde orchidee, en rijk bloeit er de kamperfoelie. Het dorp en de hoeven zien er verzorgd uit. Er is een uitstekend gerestaureerd schoutenhuis, het schultehuis geheten, er is een moderne coöperatieve zuivelfabriek, een hunnebed en een natuurbad, en ten slotte: er is een heel eenvoudig openluchttheater.
In dat theater is sinds de bevrijding elk jaar een uitstekend voorbereide, verzorgde opvoering gegeven van een niet-modern stuk: vijf maal Shakespeare en één maal Ibsen. Wie in de grote stad woont en in de omstandigheid verkeert, elke dag een bepaalde kunstmanifestatie te kunnen meemaken, kan moeilijk begrijpen, wat zulk een uitvoering voor een dorp als Diever betekent. Het is cultureel team-work, dat, naast Tegelen, enig is in Nederland.
Dit jaar is Shakespeare’s Driekoningenavond, voor het eerst op 22 juni, door de dorpelingen opgevoerd. Tal van autoriteiten waren aanwezig, o.a. de commissarissen van Drente, Friesland en Overijssel. De plaatselijke arts, L.D. Broekema had de regie. De spelers worden uit alle ‘rangen en standen’ gerecruteerd. De veearts en de kapper, de smid en het schoolhoofd, de landarbeider en de ambtenaar ter secretarie doen mee. Tekenend in dit verband is, dat van de twee uitvoerenden, die naar algemene opinie wel het best waren, de een de dochter van de café-houder en de andere de echtgenote van de veearts. Ook hier viel op, zoals dat bij de meeste amateur-toneelopvoeringen het geval is, dat de vrouwen over het grootste talent beschikken.
Het spel van deze groep mensen kan zeker een behoorlijke kritiek doorstaan; houding, beweging en gebaar zijn echter beter dan de stemtechniek. Waarom Driekoningenavond is gekozen, is niet geheel duidelijk. Het is te begrijpen, dat ditmaal eens aan een blijspel de voorkeur werd gegeven, maar voor een openluchtspel is dit Driekoningenavond toch niet allermeest geschikt. De waarde van dit hoofse spel is te vinden in de milde, kostelijke spot op de mens, dit ongedurig en ijdel wezen. Wat de nar zegt, het is vaak kostelijk om aan te horen en om te overdenken.
Toch, hoeveel verder staat het stuk van onze tijd af dan Shakespeare’s ernstig oeuvre, dat immers nog altijd actueel is, al noemen wij het niet meer modern. Het is helaas zo, dat ons leven misschien in nog beklemmender mate dan vroeger, de tragedie van de menselijke ondergang kent, maar de hoofse zwier en het romantische spel als onwezenlijk ervaart. Het zal wel daarom zijn, dat de mens van nu zo genieten kan van een spel als Driekoningenavond is. Dat zulk een uitvoering voor de spelers van niet geringe betekenis is, spreekt wel vanzelf. Het veredelt de smaak en verdiept het stijlbegrip. Juist hierom is het amateurtoneel (wat iets heel anders is dan dilettantisme) van minstens even grote betekenis is als het professioneel beoefenen van kunst.
Na de eerste opvoering zullen er nog vijf volgen, en wel op 26 en 30 juni en 7, 11 en 14 juli.
Aan de Dieverse opvoeringen zit echter helaas een onbevredigende kant. Bijna een kwart van de gemeente is gereformeerd en dit gedeelte van de dorpsgemeenschap doet aan het spel niet mee. Wij hadden een onderhoud met de plaatselijke predikant, die ons verzekerde, dat de gemeente niet principieel afwijzend stond tegenover openluchtspel van amateurs, maar dat zij als een volwaardig deel van de dorpsgemeenschap wenste gekend te worden in alles wat het openluchtspel betrof, wilde men een samenwerking overwegen. Ook spreekt de levenspractijk uiteraard een belangrijk woord mee. Wat allereerst nodig is, is eerbied en begrip voor elkaars standpunt.
Wij tekenen hierbij aan, dat de kwestie inderdaad moeilijk is. De samenspraak is altijd in orthodox-kerkelijke kringen in ere geweest. In de practijk werd het gezamenlijk voorstellen van bepaalde situaties niet verworpen. Iets anders is, of dit impliceert, dat nu alle toneelmanifestatie maar moet worden ingehaald. Wij geloven, dat dit niet het geval is, en dat het niet meedoen van een gedeelte der Dievenaren op grond van hun bezwaren tegen bepaalde stukken, allerminst mag worden gezien als een nukkig of benepen spel breken. Pas wanneer het alle partijen duidelijk is, dat aan de afwijzende houding zeer reële overwegingen ten grondslag liggen, overwegingen gegrond op historische ontwikkeling van levensstijl en overtuiging, zal een gesprek zonder rancuneuze ondertoon mogelijk zijn. Het resultaat er van laat zich echter nog allerminst bevroeden. Tot zolang speelt niet heel Diever, maar een gedeelte ervan de zomerspelen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het culturele, religieuze en maatschappelijke leven in de gemiente Deever scheurde volledig bij het ontstaan van de offeskeid’n kaarke in de negentiende eeuw. Een offeskeid’n jongen trouwde uitsluitend en alleen met een offeskeid’ n meisje. De offeskeid’
n gingen lekker samen volstrekt apart van de hervormden en de katholieken en de ongelovigen hun eigen offeskeid’n weg in de gemiente Deever. Dus niet meer naar de hervormde kaarke an de brink, maar lekker naar de eigen offeskeid’n kaarke an de Kruusstroate. Dus lekker een eigen offeskeid’n muziekcorps. Dus lekker een eigen offeskeid’n reciteervereniging. Dus lekker een eigen offeskeid’n gymnastiekvereniging. Dus niet meer naar de openbare lagere school voor alle gezindten, maar lekker naar een eigen offeskeid’n school. Dus ook lekker een eigen offeskeid’n toneelvereniging.
In de statuten van de toneelvereniging Diever staat uiteraard niet dat offeskeid’n Deeversen geen lid mogen worden van deze vereniging. Iedere offeskeid’n Deeverse kon zonder problemen een rol -ook de hoofdrol- in een toneelstuk van Shakespeare in het openluchttheater an de Heezeresch gaan spelen.
Het probleem in het begin van de vijftiger jaren van de vorige eeuw waren de onuitgesproken bezwaren tegen die goddeloos gevonden Shakespeare van die nukkige en benepen, zeg maar orthodox-fundamentalistische onbeweegbare dominee en het benauwend-conservatieve anti-revolutionaire onbeweegbare offeskeid’n Deeverse kerkbestuur. De shakespeare-toneel-speel-kat werd in het donkere onbeweegbare offeskeid’n Deever aan alle kanten doodgeknepen.
De grote vraag is natuurlijk of de situatie nu na zeventig jaar in enige mate is veranderd. Mogen offeskeid’n Deeversen van mijnheer de dominee en het kerkbestuur nu wel meespelen in een toneelstuk van Shakespeare ?

Posted in Shakespearitis | Leave a comment

De naèm’m op un wandelkoate van Baark’nheuvel

In het papieren blad Opraekelen 09/4 (december 1999) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkundugge vurening uut Deever, verscheen als gemakkelijke bladvulling (16 van de 32 bladzijden) het artikel ‘Een wandeling op het landgoed Berkenheuvel’.
De samensteller van het artikel maakt terecht trots melding van het feit dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkundugge vurening uut Deever, in het bezit is van een wandelkaart uit 1936, die is uitgegeven door de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Berkenheuvel. De naamloze vennnootschap was het geldverdienvehikel van eigenaar mr. Albertus Christiaan van Daalen uit Bennekom.
Zie ook het bericht Un wandelkoate veur Baark;nheuvel uut 1936.
De wandelkaart is gemaakt met behulp van de dunne metalen drukplaat, zoals op de bijgaande afbeelding 1 is te zien.
Dus houd een spiegel voor het scherm en de wandelkaart zal zichtbaar en wellicht leesbaar worden, maar tegenwoordig kunnen computerprogrammaatjes voor het bewerken van foto’s dit ook, zie afbeelding 2. En zie ook een afbeelding van een gedrukt exemplaar van deze wandelkaart.
De schrijver van het artikel in het papieren blad Opraekelen 09/4 (december 1999) vraagt zich ook terecht af wie alle namen van de zandwegen, de plassen, de veentjes, de stukken bos en diverse objecten nog kent.
De redactie van ut Deevers Archief doet daarom een poging niet alleen alle namen vast te leggen, maar daarbij ook een verklaring van het waarom van deze namen te geven.
Deze zullen in nieuwere versies worden herzien, waarbij ook afbeeldingen zullen worden geplaatst. De redactie verzoekt de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief gescande foto’s in te sturen.
De redactie van ut Deevers Archief baseert zich daarbij voor een deel op een serie interviews uit de periode 1999-2002 met Albert (Bert) Christiaan Doorman, kleinzoon van mr. Albertus Christiaan van Daalen, die toen met zijn gezin in de door hem in de zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwde bungalow Kon Tiki tegenover de weg naar het Openluchtspel woonde, zeg maar in de tippe grond bij de Bosweg en het begin van de zandweg langs de Noorderesch.
Het lijkt de redactie van ut Deevers Archief een uitdagende taak voor de dorpskrachten uut Deever (vrijwilligers van de heemkundugge vurening uut Deever) en de dorpskrachten uit Zorgvlied, Wateren en Oude Willem (in plaats van naar niet bestaande Friesche en Germaansche karresporen te zoeken) om bij elk van de hierna genoemde wegen, enzovoort, in samenwerking met Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ‘s Graveland weer van die mooie witte kleine naambordjes aan bomen vast te spijkeren. Je mag van de Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ‘s Graveland toch wel bordjes aan bomen vast spijkeren ? Nestkastjes worden in de Deeverse bos toch ook aan bomen vast gespijkerd ?). Ook in die gevallen dat de Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ’s Graveland de weg al heeft laten overwoekeren door kunstmatige tekentafelcultuurnatuur ! Laten we ons eigen Deeverse culturele erfgoed behouden en de steeds meer verloren gegane en verloren gaande namen aan de vergetelheid ontrukken. Zie het voorbeeld voor zo’n naambordje in bericht Ut naèmbröttie van de Greinsweg op Baark’nheuvel.

Afbeelding 1
Dunne metalen drukplaat van de wandelkaart van Berkenheuvel uit 1936. Deze zwart-wit foto is gemaakt op 26 april 2000 door Coen Broekema.

Afbeelding 2

Adderveenweg
Weg die langs het Adderveen loopt.
Albertweg
Albert Christaan van Daalen is geboren op 21 mei 1927. Hij was de oudste zoon van civiel-ingenieur Mello van Daalen, geboren op 14 september 1897 te Bennekom, en Johanna Maria Klik, geboren op 3 juli 1889 te Den Helder.
Mello van Daalen en Johanna Maria Klik trouwden op 12 mei 1925 in Heemstede.
Albert Christiaan van Daalen trouwde op 6 september 1952 met jonkvrouw Anny Leonore Elizabeth Röell, geboren op 7 november 1930 in Soerabaja.
Albertinaweg
Albertina Johanna Sichterman is geboren op 23 juni 1861 te Groningen. Zij is overleden op 30 maart 1935 in Huize Dorpszicht, Dorpsstraat 54 in Bennekom. Zij was de echtgenote van mr. Albertus Christiaan van Daalen. Hij is geboren op 1 juni 1853 in Bennekom. Hij is overleden op 16 januari 1939 in Huize Dorpszicht, Dorpsstraat 54 in Bennekom.
Albertina was ook de tweede voornaam van de derde dochter Christina Albertina van het echtpaar Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Christina Albertina van Daalen is geboren op 21 april 1896 in Arnhem. Zij is overleden op 30 september 1989 in Wassenaar. Bert Doorman noemde haar tante Zus. Zij trouwde op 29 maart 1920 in Bandoeng met Karel Meerkamp van Embden. Hij is geboren op 8 juli 1892 in Manilla. Hij was administrateur van de suikerfabriek Soerawinangoen van de Nederlandsche Handelsmaatschappij in Nederlands Indië.
Almaweg
Alma was een dochter van Christina Albertina van Daalen en Karel Meerkamp van Embden. Alma Meerkamp van Embden overleed op 28 december 1972 op 51-jarige leeftijd in Hoogeveen.
Annieweg
Antoinetta (Annie) was de jongste dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Zij is op 3 juni 1934 op 41-jarige leeftijd in Ede gestorven na een val van het paard. Zij kon goed piano spelen. Zij speelde op feestjes voor de kinderen van Bennekom. Bert Doorman heeft van haar pitriet leren vlechten.
Berkenheuvel
De naam van het landhuis van de beheerder en de vakantiewoning van de aandeelhouders van Berkenheuvel b.v.
Dit landhuis staat afgebeeld op veel ansichtkaarten.
Het landhuis is ontworpen door civiel-ingenieur Mello van Daalen, een zoon van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
De afgebeelde ansichtkaart (afbeelding 3) is in juli 1963 uitgegeven door JosPé in Arnhem en was te koop in het dorpswarenhuis van Jan Brugging en Griet Oost an de Heufdstroate in Deever.

Afbeelding 3

Afbeelding 2
De redactie van ut Deevers Archief heeft deze kleurenfoto gemaakt op donderdag 4 november 2017.


Berkenheuvel

De naam van het gehele landgoed (bosgoed).
De Berkenwal
De naam van een gedeelte van de bos.
Berkenwalweg
Weg door de Berkenwal.
Bertlaan
Bert is de roepnaam van Albert (Bert) Christiaan Doorman.
Hij is de eerste kleinzoon die naar mr. Albertus Christiaan van Daalen is vernoemd.
Albert Christiaan Doorman werd geboren op 3 maart 1918 en is op 12 oktober 2004 in Deever overleden.
Hij was een zoon van Paul Carel Louis Doorman en Josephine Harmanna Johanna van Daalen.

Blauwwater
Naam van een plas. Maar waarom had deze plas de naam Blauwwater ?
Boltsweg
Wie van de bezoekers van het Dievers Archief weet wie Bolts was.
Het zal wel een vrindje van mr. Albertus Christiaan van Daalen zijn geweest.
Wie van de aandeelhouders van de Berkenheuvel b.v. kan de redactie van ut Deevers Archief hierover inlichten ?
Brandpaal
Verticaal in een betonnen sokkel geplaatse houten paal met klimijzers, die in de zomer gebruikt werd als post voor het waarnemen van bosbrand. De dienstdoende waarnemer moest  daarvoor zo nu dan naar boven klimmen.
De Brandpaal heeft gestaan aan de Middenlaan, bij het begin van de Kelderweg en de Juniperusweg in het Laatste Zand.
Christinaweg
Christina (1896) was de eerste voornaam van de vierde dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. C.A. van Daalen en Karel Meerkamp van Embden, gescheiden in 1953.
C.J.O.-kamp
Het C.J.O.-kamp was een kamp van de Christelijke Jongeren Organisatie.
In 1951 is grond verkocht voor de ‘De Eikenhorst’, het kamp voor verwaaarloosde jeugd an de Gowe.
Het C.J.O.-kamp staat op verschillende ansichtkaarten afgebeeld.
De Haar
De naam van een gedeelte van de bos. De Haar is de oude naam van het gebied bij de Haarsluis.

De Dennekamp
De naam van een gedeelte van de bos. Mr. Albertus Christiaan van Daalen bedacht deze naam.
De Kelder
De naam van een gedeelte van de bos.
De Nul
De naam van een gedeelte van de bos in de buurt van de Wapser es met de oude naam De Nul.
De Veentjes
De naam van een veentje.
Dit veentje staat afgebeeld op ansichtkaarten.
Dieverveld
De naam van een gedeelte van de bos.
Dieverzand
De naam van een gedeelte van de bos.
Het zwembad Dieverzand aan de Bosweg is genoemd naar dit gedeelte van de bos.
Het zwembad Dieverzand staat op veel ansichtkaarten afgebeeld.
Eerste Dwarsweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Eerste Veentjesweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Evapad
Eva was de jongste zuster van Albertus (Bert) Christiaan Doorman
Ewoudweg
Ewoud was de zoon van Mello van Daalen en Johanna Maria Klik.
Gerardinaweg
Gerardina Barelds is geboren op 14 december 1889 in Rogat (de Wijk) als dochter van machinist Jan Barelds en Aaltje Middelbrink. Na hun verhuizing naar Deever was Jan Barelds de koffiehuishouder van café Brinkzicht an de brink van Deever..
Wolter Smit is geboren op 5 mei 1893, hij was een zoon van de Harm Smit, de tweede boschbaas op Berkenheuvel, en Jacoba Monis. Wolter Smit was de derde boschbaas op Berkenheuvel.
Wolter Smit en Gerardina Barelds trouwden op 30 oktober 1914 in Deever. Wolter Smit overleed op vrijdag 19 december 1947 in Rheden. Is hij vlak na de oorlog verhuisd naar Rheden ?
Gezina Catharina Smit was een dochter van Harm Smit en Jacoba Monis. Zij was een zuster van Wolter Smit. Zij was getrouwd met de in de Tweede Wereldoorlog in Deever beruchte N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma. Harm Smit kocht café Brinkzicht van zijn zwager Jan Barelds.
Grensweg Greinsweg)
Weg langs de grens van het landgoed Berkenheuvel.
Zie ook de afbeelding van de Grensweg op een zwart-wit ansichtkaart uit 1951.
Groningerweg (Grönnegerweg)
Deze bekende al heel oude zandweg (vooral zo houden), die loopt van het Kasteel naar de Gowe, was een weg langs de grens van Berkenheuvel.
 De Grönnegerweg is ook te zien op een aantal mooie ansichtkaarten.
Haarweg (Hoarweg)
De weg die van de Bosweg naar de Haar loopt. De Haar is de oude naam van het gebied bij de Haarsluis.
De Hoarweg is ook op enige ansichtkaarten te zien.

Harm Smitweg
Harm Smit was de tweede boschbaas op Berkenheuvel, de opvolger van de eerste boschbaas Marten Wouwenaar.
Hertekamp
De naam van een gedeelte van de bos.
Zag mr. Albertus Christiaan van Daalen hier voor het eerst een hert ?
Het Laatste Zand (Ut Laèste Saand)
De naam van een gedeelte van de bos.
Voor de bebossing was dit een gebied van woeste zandduinen.
Deze al zeer oude naam is niet bedacht door mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Hezeneschweg
Weg langs de Heezeresch.
Hoekeveenscheweg
Weg langs het Hoekveen.
Hoekveen
De naam van een gedeelte van de bos.
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt nog.
Hunnebedweg
De Hunnebedweg loopt langs de plaats van het verdwenen hunnebed met de naam Potties Baargie.
De Hunnebedweg is ook op enige ansichtkaarten te zien.
Janweg
Jan was de broer van Albertus (Bert) Christiaan Doorman.
Jodenzand
De naam van een gedeelte van de bos.
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Johannaweg
Johanna was de tweede voornaam van de echtgenote van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Johanna (1894) was ook de voornaam van de derde dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman.
Juniperusweg
Juniperus is de Latijnse naam voor de jeneverbes.
Deze struik komt niet veel voor op Berkenheuvel.
Kalterschegat
De oude naam van een gedeelte van Berkenheuvel
Drassige weilanden waar Albertus (Bert) Christiaan Doorman wel naar kievitseieren zocht.
Kampweg
Weg in het Deeverse Zaand.
De weg loopt langs het terrein van het V.C.J.C.-kamp.
Kanaalweg
Deze weg loopt van de Tolweg naar het Kanaal (Drentsche Hoofdvaart), vandaar de naam Kanaalweg.
Karelweg
Karel Meerkamp van Embden was een zoon van Christina Albertina van Daalentante en Karel Meerkamp van Emden
Karel is geboren op zaterdag 26 mei 1923 in Tjikini in Nederlands Indië.
Kelderweg
Weg in het bosgedeelte met de naam De Kelder.
Kijkduin
Toepasselijke naam van de heuvel waarop een houten brandtoren (de opvolger van de brandpaal) stond. De resten van de vier palen zijn nog steeds aanwezig. Het is een mooie heuvel met een lange helling om in de winter bij sneeuw van af te sleeën.  
Koekoeksvijver
Plas in de buurt van de Torenlaan, niet zo diep in de bos, is makkelijk vindbaar.
Het was in de zestiger jaren van de vorige eeuw een mooie grote plas om ’s winters bij ijs op te spelen, bijvoorbeeld ijshockey met een zelfgemaakte stick van een tak van een eik.

Kogelvangers
Resten van de plaats waar in het begin van de twintigste eeuw (1906-1908) schietoefeningen werden gehouden door het leger.
Kogelvangerweg
Langs deze weg liggen vier kogelvangers.
Krater
De naam van een heuvel in de buurt van de Tolweg.
Kraterweg
Weg naar de heuvel met de naam Krater.
Op de Krater heeft ook een uitkijktoren gestaan. Van deze uitkijktoren is geen foto bekend.
Kronkelweg
De naam van deze weg spreekt voor zich.
Martenshoek
De naam van een gedeelte van het bos dat is vernoemd naar Marten Wouwenaar, de eerste boschbaas van Berkenheuvel.
De naam van Marten Wouwenaar staat ook op het Monument.
Marten Wouwenaarweg
Marten Wouwenaar was de eerste boschbaas van Berkenheuvel.
De naam van Marten Wouwenaar staat ook op het Monument.
Mastenveldje
De naam van een veentje aan de Bosweg bij de Studentenkamp.
Dit veentje staat vaak afgebeeld op ansichtkaarten van voor de Tweede Wereldoorlog.
Meeuwenplas
Grote ondiepe plas achter in de bos.
Het is een mooie plas om in het voorjaar doorheen te banjeren en eieren te zoeken.
Deze plas staat afgebeeld op enige ansichtkaarten.
Melloweg
De Melloweg loopt vlak langs de Koekoeksvijver.
Mello van Daalen was de tweede en jongste zoon van mr Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Hij is geboren op 14 september 1897 in Bennekom. Civiel-ingenieur Mello van Daalen heeft in Indië gewerkt. Hij bouwde daar spoorbruggen.
Midden Dwarsweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Middenlaan
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Monument
Herdenkingsteken, geplaatst ter gelegenheid van de voltooiing van de bebossing van Berkenheuvel.
Het monument staat vaak afgebeeld op ansichtkaarten.
Nulweg
Weg in het gedeelte van de bos bij Wapse met de naam de Nul.
Ooster Schaapsdrift
Naam moet te maken hebben met de tijd dat Deever nog een kudde schapen had.
Oude Willemspark
De naam van een gedeelte van de bos in de Oude Willem.
Oude Willemsweg
Weg in het Willemspark.
Pastorieweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Paulweg
P
aul is de vader van Albertus (Bert) Christiaan Doorman. Paul Christiaan Louis Doorman is geboren op 6 april 1891 in Limbangan in Midden-Java. Hij is in 1943 overleden in Soekamiskien op Bandoeng. Hij trouwde op 23 oktober 1913 in Bennekom met Josephine Harmanna Johanna van Daalen.
De Paulweg loopt van de Ringweg naar de Adderveenweg.
Peterweg
Peter was ….., moet nog worden uitgezocht.
Reeënheuvel
Heuvel in de buurt van de Grensweg.
Ringweg
De langste zandweg van het landgoed Berkenheuvel.
Schaapsdrift
Looproute van de kudde schapen van Groot- en Klein Wateren.
Simonslaan
Simon was ….., moet nog worden uitgezocht.
Slangenbad
Plas in het Wapser Zand.
Een verklaring voor het ontstaan van het Slangenbad is dat ter plekke leem is afgegraven. Mr. Albertus Christiaan van Daalen gaf als verklaring dat het Slangenbad is gegraven voor de afwatering van het Adderveen. Klinkt logisch.
Snoekveen
Aaltje Smit, de dochter van Wolter Smit, wist te vertellen dat bij het Snoekveen turf is gegraven.
Studentenpad
Studenten die vóór de Tweede Wereldoorlog in de zomer hun kamp hadden in de boerderij De Uilenhorst in de Olde Willem hebben mede gewerkt aan de aanleg van deze weg.
Stroetlaan
De Stroeten zijn nog in het bezit van Berkenheuvel b.v. Deze zijn gedeeltelijk verpacht.
Tilgrup (Tillegröppe)
Een verklaring voor de naam van deze stroom ontbreekt nog.
Tolweg
Een verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt nog.
Toren
Uitkijktoren op de heuvel met de naam Kijkduin.
Deze uitkijktoren staat afgebeeld op een paar ansichtkaarten.
Torenlaan
Komende vanuit Wateren was vroeger in het verlengde van deze weg de toren van de gemiente Deever te zien.
Torenweg
Aan de Torenweg ligt een heuvel met de naam Kijkduin. Op deze heuvel heeft een houten uitkijktoren gestaan. De fundamenten van deze toren bevinden zich nog op de heuvel.  Het ontwerp van deze toren is gemaakt door civiel-ingenieur Mello van Daalen.
Tweede Veentjesweg
Deze plas staat afgebeeld op ansichtkaarten.
Van Daalenweg
Dit is de weg die mr. Albertus Christiaan van Daalen naar zichzelf vernoemde.
Van Tienhovenpark
De naam van een gedeelte van de bos.

Mr. Pieter Gerbrand van Tienhoven, was voorzitter van de Nederlandse Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten. Hij was ongetwijfeld een vrindje van de familie Van Daalen, wellicht een studievrindje van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Van Tienhovenweg
Weg in het van Tienhovenpark.
Veldweg
Deze plas staat afgebeeld op ansichtkaarten.
V.C.J.C.-kamp
Zomerkamp van de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Centrale bij het Mastenveldje aan de Bosweg.
Wapser Schaapsdrift
Oude naam van de looproute van de Wapserse kudde schapen naar de heide.
Wapserweg
Naam behoeft geen uitleg.
Wapser Zand
De oude naam van een gedeelte van de bos. Vóórr de bebossing was dit een gebied van woeste zandduinen van de marke van Wapse.
Wester Schaapsdrift
Oude naam van de looproute van de Dieverse kudde schapen naar de heide.
Wolter Smitweg
Wolter Smit was de zoon van Harm Smit en Gerdardina Barelds, zie hiervoor voor gegevens.
Hij was de twede boschbaas op Berkenheuvel. Zie ook de inscriptie op het Monument.
Zuurlandweg
Vrouw Kappe wist te vertellen dat ten westen van de Zuurlandweg in de buurt van de Vledder A ook turf is gegraven.

Posted in Aarfgood, Albertus Christiaan van Daalen, Ansichtkoate, Bosgesichte, Landgoed Berkenheuvel, Opraekelen | Leave a comment

Grös meej’n mit de sende in de Olde Willem

De redactie van ut Deevers Archief heeft in de periode 1999-2007 meegewerkt aan de totstandkoming van 40 nummers van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. In het najaar van 1999 interviewde hij de bejaarde Gerard Goettsch weer in zijn Amsterdamse huis an de Dörpstroate op Zorgvliet. De redactie publiceerde het volgende bericht in Opaekelen 99/4 (december 1999).

Gerard Goettsch vertelt verder

De nu 96-jarige Gerard Goettsch sukkelt met een zwakke rug, maar is gelukkig geestelijk nog altijd heel scherp. Gerard had het bij mijn binnenkomst een beetje koud en draaide het gaskacheltje hoger. Al suizend bracht deze het woonkamertje in zijn Amsterdamse huis op Zorgvlied snel op een tropische temperatuur. Hij stopte een verse pruim tabak achter z’n kiezen, leunde achterover in zijn speciale stoel bij het raam en begon te vertellen onder meer over boerenwerk, zoals het gras maaien mit de sende.

Het werken op de boerderij was zwaar. Alles werd met de hand gedaan. Als jongen van zestien liep ik al aachter de sende. In de zomer als het warm was, dan gingen we ’s nachts al om twee uur naar het land in de Oude Willem om te maaien. Langs het land stonden geen bomen. Daarom gooiden we om twaalf uur een hoop gras over het hek om bij de schoft te schuilen voor de zon. Als we gegeten hadden, dan gingen we eerst anderhalf uur slapen. Na de schoft moesten we eerst de sende haèr’n (de zeis scherpen). Ik maaide in mijn beste jaren wel een halve bunder per dag.

In mijn jonge jaren heb ik anderhalf jaar verkering gehad met de knappe Trijntje Wolters. Zij was huishoudster bij Albert Benthem. Ze was de dochter van Egbert Wolters, die boer was op de Uilenhorst en ook in schapen handelde. De Uilenhorst was een apart oud huis. Dwars achter het huis stond een grote stal. Egbert Wolters had een heleboel schapen op half gewin. De helft van de opbrengst was voor de eigenaar van de schapen, de andere helft was voor hem. Het is toen niet wat tussen Trijntje en mij geworden.

Na wat andere verhalen vond Gerard het toch wat te warm geworden. Hij gaf de brander wat minder gas en stuurde voor hij verder vertelde eerst deskundig een straal sap van zijn pruim tabak naar de emmer naast zijn stoel.

Na de overdracht van de boerderij aan mijn zoon heb ik nog een paar jaar gewerkt op de zuivelfabriek in Wapse. Op mijn vijfenzestigste ben ik daar gestopt. Daarna heb ik nog allerlei lös waark gedaan. Bij Levert Haveman heb ik nog samen met jonge jongens vrachtwagens met aardappelen geladen. De oude pastoor kwam daar voorbij en vond het toch nodig om te zeggen dat de jongens wel net zo hard moesten werken als ik. Bij meneer de Jong van de Gavere heb ik nog geholpen met het bouwen van bungalows. Toen ik 78 jaar was heb ik daar nog een welput gegraven. En nu gaan ze al met 54 jaar met de V.U.T.

Ik kwam weer met Trijntje in contact toen ik 83 jaar was. Zij was het die mij opbelde. Mijn vrouw was toen al een tijdje overleden. Ik ben op de fiets naar haar toe gegaan. Mijn kinderen vonden het denk ik wel goed. Ik zeg maar zo: je moet toch leven met de levenden. Trijntje woonde in Westerbork. Ik wist eerst niet eens goed waar dat lag. Ik ben toen eerst door de ruilverkaveling van Lheebroek naar Beilen gefietst.

Onderweg moest ik een keer van de fiets af. In een groot stuk grasland zag ik mannen bezig met zo’n grote snelle cycloonmaaier. Toen ik klaar was met plassen dacht ik: Here mien tied, die machine heeft in dat ogenblikje dat ik hier sta al meer gemaaid dan ik in mijn beste tijd in een halve dag maaide.|

Ik ben op twaalfjarige leeftijd op Zorgvliet komen wonen en ik heb daar de twee wereldoorlogen meegemaakt. Ik heb daar altijd gewoond en dat kan je als je 83 jaar bent niet meer achter je laten. Ik wilde niet verhuizen naar Westerbork en zij wilde niet naar Zorgvlied komen. Zo is het gegaan. Trijntje en ik hebben toch nog drieëneenhalf jaar kennis aan elkaar gehad. Toen overleed ze. Ze was een door en door goed mens.

Na nog wat andere verhalen vond Gerard het tijd voor een verse pruim half zware midden snede tabak. Zijn merk is ‘Het wapen van Drente’ van de tabaksfabriek Fransiscus Lieftinck uit Groningen.

Ons land in de Olde Willem lag langs de Tillegröppe. Samen met andere boeren moesten we de Tillegröppe voor een goede afwatering open houden. Dat deden we gewoon als boeren onderling, maar we waren geen waterschap. Mijn vader Johan Goettsch en Jan Thijs Seinen uut Deever hadden daar het toezicht op.

Mijn kleinzoon liet daar nog niet zo lang geleden tien bunder gras maaien door een loonwerker en die deed het met zijn grote machines zelfs in één uur. Mijn lieve God in wat voor tijd leven we nu toch.

Nu heeft Staatsbosbeheer veertig bunder land bij het Friese broek onder water gezet en tweehonderd bunder bos gekapt. Staatsbosbeheer doet maar waar het zin in heeft en als wij een boom willen kappen, dan mag dat niet…..

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Gerard Goettsch is geboren op 18 september 1903 in Putten in Gelderland en is overleden op 13 juni 2000 in het Amsterdamse huis. Hij is begraven op het nieuwe kerkhof achter Obadja aan de andere kant van de weg. Zie afbeelding 3.

Afbeelding 1
Gerard Goettsch in zijn speciale leunstoel bij het raam in zijn Amsterdamse huis. (© Coen Broekema, 10 november 1999)

Afbeelding 2
Het Amsterdamse huis an de Dörpsstroate op Zorgvliet. (© Coen Broekema, 10 november 1999)

Afbeelding 3
De redactie van ut Deevers Archief heeft deze kleurenfoto gemaakt op woensdag 22 mei 2022.

Posted in Amsterdamse huis, Boer'nwaark, de Olde Willem | Leave a comment

De keuneginne bee de speulers van ut eup’mlogtspel

In het door adelijken en hoogdoorgepromoveerde academici geredigeerde en geregeerde blad ‘Drenthe, provinciaal Drents Maandblad, tevens officieel orgaan van ‘Het Drents Genootschap’, mede voorzetting van de Studiekring D.H. van der Scheer’ verscheen in het nummer van september 1953 (jaargang 24) een kort berichtje over het bezoek van koningin Juliana op 25 juli 1953 aan de laatste opvoering van het openluchtspel ‘Eind goed, al goed’ van de Engelse toneelstukkenschrijver William Shakespeare in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever en de ontmoeting van deze koningin met de spelers van ‘Eind goed, al goed’ in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever.

De tekst bij het berichtje in het genoemde blad ‘Drenthe’ luidt als volgt:
H.M. Koningin Juliana in Diever
Het was in Diever ‘Eind goed. al goed’, want de laatste voorstelling van het Shakespeare-stuk van deze naam werd vereerd met een (onverwacht) bezoek van H.M. Koningin Juliana, die niet alleen de hele voorstelling bijwoonde, maar ook tegenover regisseur en spelers haar grote waardering uitte over het spel. Een welverdiende pluim voor Drenthe’s Shakespeare-dorp en een symbolisch besluit van ‘Eind goed, al goed’.

Uiteraard was het ‘onverwachte’ bezoek van koningin Juliana, die vergezeld was van een hofdame, in het geheel niet onverwacht. Bij het berichtje is een afbeelding van een foto opgenomen. Die foto is gemaakt in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever. Op de foto is aan de linkerkant koningin Juliana te zien. Regisseur en huisdokter Ludolf Dirk Broekema is in het midden van de foto te zien. In het midden van de foto is ook de als Helena verklede toptoneelspeelster Jantina Figeland te zien. De glimlachende man aan de rechterkant van de foto is baron Reint Hendrik de Vos van Steenwijk, commissaris van de koningin in Drente in de periode 1931-1943 en 1945-1951. Moest de gepensioneerde baron soms invallen voor commissaris Jaap Cramer ? Links achter de koningin is nog net het kalende hoofd van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) te zien.

De hier afgebeelde zwart-wit foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen toptoneelspeelster Jantina Figeland zelf. De foto is gemaakt op 25 juli 1953 in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever. De redactie van ut Deevers Archief mocht tijdens zijn bezoek aan Jantina Figeland in haar woonplaats Lochem in 2005 haar serie afdrukken van de originele negatieven van alle foto’s van het gezellige samenzijn van de koningin met de spelers van ‘Eind goed, al goed’ scannen. De redactie is wijlen Jantina Figeland daar alsnog postuum bijzonder erkentelijk voor. De redactie weet niet wie de maker is van de hier afgebeelde foto, maar zou deze wel graag bij de afbeelding willen vermelden.

Posted in Eup’mlogtspel, Schultehuis, Shakespearitis | Leave a comment

Hengelossche bieren an de Deeverbrogge

Deze foto moet in het begin van de twintigste eeuw, in 1903, 1904 of 1905 zijn gemaakt. De man met de baard is een bekend figuur. Hij is ook op oude door hem uitgegeven ansichtkaarten van zijn café-logement an de Deeverbrogge te zien. Hij en zijn vrouw liggen begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg in Deever.
De mensen om hem heen moeten zijn vrouw en kinderen zijn. Het sjofel geklede jongetje op klompen, dat op enige afstand van de -wellicht speciaal voor de foto geschoeide en netjes geklede- familie, het wiel van de kiddewagen vasthoudt, hoorde uiteraard niet bij de familie. En waarom staat de vrouw van de kroegbaas achter de kidde ? Vond ze haar jurk niet mooi genoeg voor de foto ?
Was de fotograaf bezig met het maken van foto’s voor een nieuwe serie ansichtkaarten voor de caféhouder en daarom zo aardig was een gratis fotootje voor zijn klant en familie te maken ? Wellicht prepareerde de fotograaf de glasplaten met lichtgevoelige emulsie in het donker in één van de schuren en ontwikkelde hij de glasplaat daar ook direct na de opname. Hij deed het wel vakkundig, want aan de randen van de foto zijn geen rafelingen te zien. Zou het jongetje op klompen ook een afdruk van het glasplaatnegatief hebben gekregen ?
Op de kiddewagen staat aan de zijkant Hengelossche bieren. Dit moet een verschrijving zijn geweest, het ging om Hengelosche bieren, want op 1 juni 1879 werd de Hengelosche Stoom Beiersch Bierbrouwerij opgericht, in 1918 werd de naam gewijzigd in Hengelosche bierbrouwerij. Uit deze schrijffout kan wel de conclusie worden getrokken dat de caféhouder deze kiddewagen niet van de bierbrouwer had gekregen.
Was de caféhouder ook de distributeur van Hengelossche bieren in de dorpen in de buurt van de Deeverbrogge ? Het Hengelossche bier kon gemakkelijk via de Drentse Hoofdvaart worden aangevoerd. Zit de oudste zoon van de kroegbaas met zijn zweepje in de aanslag klaar op de bok van deze solide ogende niet overdekte kiddewagen zonder veren om de kidde aan te sporen, om vervolgens bier naar kroegbazen in de omgeving te brengen ? Of is alles voor de foto in scène gezet ?
Het is wel een bijzondere kiddewagen, want deze is voorzien van een houten deksel, waarop enige kisten staan. Vanwege de bok voor de voerman moet de wagen veel gebruikt zijn voor het afleggen van grotere afstanden.
Stonden de schuren bee de löswal an de Deeverbrogge ? Tussen de benen van het trekpaardje bij de achtermuur naast de baander van de stenen schuur is een merkwaardig aanbouwsel te zien.
Wat opvalt is dat de ondergrond niet verhard is, dan zou de foto dus toch niet bee de löswal zijn genomen ? Maar waar dan wel ?

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan de hier afgebeelde foto ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 224 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje van iemand in kunnen zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Sjoert Benthem
Sjoert Benthem werd op 18 november 1864 geboren an de Deeverbrogge (Deever) als zoon van schipper Hendrik Benthem en Meika Roelfsema. Hij trouwde, toen van beroep marktschipper, op 5 mei 1886 op 21-jarige leeftijd met Grietje Merk, geboren in Zuidlaren; oud: 21 jaren; beroep: dienstmeid (dochter van Willem Richard Merk, beroep: rijksveldwachter, en Jantje Noorda, beroep: zonder). In 1886 was Willem Richard Merk rijksveldwachter in Uffelte. Sjoert Benthem overleed op 50-jarige leeftijd op 20 maart 1915 an de Deeverbrogge. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van de grafsteen.
In geboorte- en trouwakten van zijn kinderen geeft Sjoert Benthem achtereenvolgens als beroep op: marktschipper (1887), schipper (1889), schuitenvoerder (1891), schipper (1891), schipper (1892), tolgaarder (1894), schipper (1897), logementhouder (1910) en logementhouder (1914).
Grietje Merk
Achter het paard staat Grietje Merk. Zij is geboren op 31 oktober 1864 in Zuidlaren, zij is overleden op 30 november 1932 an de Deeverbrogge. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van de grafsteen. Waarom staat Grietje Merk áchter het paard en niet vóór het paard ? Is het omdat ze in verwachting was van dochter Grietje Klazina Alida en niet met haar dikke buik op de foto wilde ?
Hendrik Benthem
De jongen op de bok van de bierkarre is Hendrik Benthem. Hij is geboren op 27 mei 1887 an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 26 oktober 1953 op 66-jarige leeftijd in Zwolle. Hij trouwde op 31 augustus 1915 in Zwolle met Neeltje Prins.
Meika Benthem
Zij is geboren op 3 maart 1889 an de Deeverbrogge. Zij is overleden op 27 september 1951 op 62-jarige leeftijd in Assen. Zij trouwde op 2 juli 1010 met Barteld Lucas Knol.
Meika Benthem staat niet op de foto. Was zij toen al het huis uit, had zij toen al ergens een dienstbetrekking ? In Assen ?
Willem Richard Benthem
Rechts naast het meisje staat Willem Richard Benthem. Hij is de tweede zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 9 maart 1892 an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 26 juni 1957 op 65-jarige leeftijd in Doorn in de provincie Utrecht.
Jan Benthem
De jongen aan de rechterkant is Jan Benthem. Hij is de jongste zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 12 mei 1894 an de Deeverbrogge. Jan Benthem trouwde op 3 augustus 1923 in Avereest met Hillechina Helena Roode. Toen hij trouwde was hij chef van het tramstation van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (N.T.M.) an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 13 mei 1963 op 69-jarige leeftijd in Heerenveen.
Jantje Benthem
Het meisje is Jantje Benthem, dochter van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Jantje Benthem is geboren op 3 juni 1897 an de Deeverbrogge. Zij trouwde op 25 november 1914 op 17-jarige leeftijd met de 27-jarige dienstknecht Klaas Oldenkamp uut Deever. Jantje Benthem zal op de foto zes, zeven of acht jaar oud zijn, zodat de foto in 1903, 1904 of 1905 moet zijn gemaakt. Jantje Benthem heeft het café tot aan de dood van haar moeder Grietje Merk in 1932 voortgezet.
Grietje Klazina Alida
Zij staat niet op deze foto, omdat de afgebeelde foto vermoedelijk vóór 1905 is gemaakt.
Zij de jongste dochter van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Zij is geboren op 20 februari 1905 an de Deeverbrogge. Zij is overleden op 9 oktober 1967 op 62-jarige leeftijd in Dwingel. Zij trouwde op 28 oktober 1933 in Dwingel met Jannes Dolfing. Jannes Dolfing is geboren op 9 november 1894 in Beilen. Hij is overleden op 3 mei 1945 op 50-jarige leeftijd in Lubeckerbocht.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Steen op het graf van Sjoert Benthem en Grietje Merk. De redactie van ut Deevers Archief heeft de hier afgebeelde kleurenfoto gemaakt op 26 juli 2012.

Posted in Alle Deeversen, An de Deeverbrogge, Café-Logement Sjoert Benthem | Leave a comment

Alle 84 plaèties in ut bookie ‘Diever, ie bint ’t wel …’

Het in 1999 uitgegeven fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ bevat 86 foto’s uit de periode 1880-1940.
Bij elke foto is een korte min of meer geschiedkundig bedoelde tekst vermeld.

01 – Wittelte – Wittelter schutsluis – 1880
02 – Geeuwenbug – Haarschutsluis – 1884
03 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1891
04 – Diever – Hoofdstraat – 1891
05 – Kalteren – Huis op Berkenheuvel -1891
06 – Zorgvlied – Villa Castra Vetera – 1895
07 – Diever – Molen en boterfabriek – 28 juni 1903
08 – Wapse – Smederij Roelof Santing en Lagere School – 1903
09 – Diever – Kleine Brink -1904
10 – Wapse – Kantine in de Kaamp op de Oeren – 1905
11 – Dieverbrug – Dieverder schutsluis – 1906
12 – Diever – Café van Jan Barelds aan de Brink – Zomer 1906
13 – Diever- Gemeentehuis en Pastorie op de Brink – 1906
14 – Wapse – Soldatenkeuken in de Kaamp op de Oeren – 1907
15 – Zorgvlied – Kapel van de Evangelisatievereniging OBADJA – 1908
16 – Wapse – Winkel van Marinus Dijkstra – 1908
17 – Zorgvlied – Sigarenfabriek van Lodewijk Guillaume Verwer – 1908
18 – Dieverbrug – Draaibrug – 1909
19 – Diever – Bij Klaas Bennen in de Achterstraat – ± 1910
20 – Veldhuizen – Korenmolen – ± 1910
21 – Dieverbrug – Café-Logement van Sjoert Benthem – 1911
22 – Diever – Hoofdstraat – Gezicht op Diever – ± 1912
23 – Diever – Familie Hendrik Pook in de Kruisstraat – 1913
24 – Diever – Gemeentehuis – 1913
25 – Diever – Gemeentehuis en Pastorie – 1913
26 – Dieverbrug – Aankomst van de stoomboot – 1914
27 – Dieverbrug – Aanlegplaats van de stoomboot – 1914
28 – Dieverbrug – Vertrek van de stoomboot – 1914
29 – Diever – Op de kerkhof – ± 1914
30 – Diever – Smederij Albert Kloeze – ± 1914
31 – Diever – Vrouw aan de was – ± 1914
32 – Dieverbrug – Dieversluis en Woning van den Opzichter – 1915
33 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Sint Anthony Gasthuis – 1916
34 – Zorgvlied – Dorpsstraat met Amsterdamse Huis – 1917
35 – Diever- Schultehuis – 1918
36 – Zorgvlied – Villa Nova – ± 1919
37 – Diever – Peperstraat – 1920
38 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1920
39 – Wittelte – Bakkerij Aaldert Slot – ± 1921
40 – Diever- Bij café Slagter en café Seinen – 24 oktober 1922
41 – Diever- Kruisstraat – Onder de linden – ± 1923
42 – Dieverbrug – Café Barteld Smit – ± 1924
43 – Wapse -Openbare Lagere School – Zomer 1925
44 – Wateren – Openbare Lagere School – Zomer 1925
45 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Monument – 5 september 1925
46 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Rit met boerenwagens – 5 september 1925
47 – Diever – Kleine Brink – 1926
48 – Wapse- In ’t Bakkersveentie – Zomer 1926
49 – Diever – In de Achterstraat – 1927
50 – Diever – Bij de pomp van de Openbare Lagere School – 1927
51 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Witte Huis – 1928
52 – Diever- Hoofdstraat bij Garke Bakker’s jongen – 1929
53 – Dieverbrug – Bij de Dieversluis – ± 1929
54 – Wittelte – Bij de Berg – Voorjaar 1930
55 – Diever – In de Kleine Peperstraat  – 1930
56 – Ten Darp – Schilderachtig dorpsgezicht – ± 1930
57 – Dieverbrug – Stoomtram bij café-logement Johan Blok – 1930
58 – Diever – Zangvereniging Crescendo – 1930
59 – Diever – Hoofdstraat – 1930
60 – Diever – Hoofdstraat – 1934
61 – Diever – Brink met baorhuusie en braandkoele – ± 1930
62 – Diever – Naaicursus bij café Berend Slagter – Winter 1930-1931
63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
64 – Heezeresch – Hunebed op de Steenakkers – ± 1933
65 – Diever – Openbare Lagere School – 18 juni 1934
66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
67 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
68 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
69 – Berkenheuvel – Paviljoen Berk en Heuvel – 1935
70 – Wittelte – Bij de waterpomp op het schoolplein – 1936
71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
72 – Wittelte – Openbare Lagere School – Zomer 1936
73 – Diever – Gereformeerde Kerk – 1936
74 – Dieverbrug – Hotel Blok met de rijksweg – 1937
75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
76 – Diever – Bij de manufacturenwinkel van Flip Zaligman – 1936
77 – Diever – Christelijke School – 1938
78 – Geeuwenbrug – Draaibrug – ± 1938
79 – Diever – 40-jarig jubileum zuivelfabriek – 29 maart 1939
80 – Diever – Pastorie van de Hervormde Kerk – 1939
81 – Diever – Afscheid van burgemeester Van Os – 16 november 1939
82 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren op Berkenheuvel – 1939
83 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren bij de Geeuwenbrug – 1939
84 – Diever – Dorsen bij Gerrit Jan Wesseling in de Achterstraat – 1940

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Publicatie | Leave a comment

De skoele mit de Biebel an de Heufdstroate

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 77 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van de gereformeerde lagere school aan de Hoofdstraat in Diever uit 1938. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is onder meer enige aandacht besteed aan deze geschiedenis van deze school. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

77 – Diever – Christelijke school – 1938
Onder leiding van dominee Harmen Ages Dijkstra, predikant van de Gereformeerde kerk, werd op 26 december 1902 door een groep van 27 personen besloten tot de oprichting van een Vereniging tot stichting en instandhouding ener school met den Bijbel.
Op 1 mei 1904 kon het eerste lokaal van de school in gebruik worden genomen, zodat bovenmeester Geert de Boer kon beginnen met het geven van christelijk onderwijs aan 53 kinderen. Op 9 september 1904 werd de school officieel in gebruik genomen. De kerkeraad was toen van oordeel dat de zondagschool kon worden opgeheven.
Per 1 januari 1908 werd Geert de Boer als hoofd van de school opgevolgd door Broer Roosjen. Hij bleef hier tot zijn overlijden op 2 januari 1939. Het schoolbestuur benoemde toen per 1 april 1939 Sierd Okke Roosjen, een zoon van Broer Roosjen, als hoofdonderwijzer.
In zijn toespraak ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de school memoreerde dominee Jan Anthony van Arkel dat met het overlijden van Broer Roosjen de school een punctueel mens in de kracht van zijn leven was ontvallen en dat het schoolbestuur met de benoeming van Sierd Okke Roosjen de nagedachtenis van het overleden schoolhoofd niet beter had kunnen eren.
Sierd Okke Roosjen overleed op 5 februari 1973. Het schoolbestuur besloot toen de school te noemen naar vader en zoon Roosjen. Op 25 juni 1973 werd de naam Roosjenschool officieel onthuld.
Het rechter huis hoorde bij de school en werd toen bewoond door Jan Houwer en Jantje Boelens. Hij staat rechts bij het hek.
Links naast de school is te zien een deel van de zijgevel van het huis waar de hoofdonderwijzer met zijn gezin woonde. Achter de meesterswoning en achter de bomen staat de boerderij van de familie Jaopie Krol en Aoltie Odie. In de verte is nog net de dokterswoning te zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Deze school werd in de volksmond altijd de griffemeerde skoele (gereformeerde school) of de afgescheiden school (offeskeid’n skoele) genoemd. In Deever hadden de fervente voorstanders van openbaar lager onderwijs het ook wel over de grifvurkiède skoele. Tegenwoordig staat op het betreffende terrein an de Heufdstroate de christelijke basisschool met de naam Roosjenschool (christelijke school voor primair onderwijs). Ook kinderen uit gezinnen van onder meer hervormde en katholieke gezindte kunnen vanwege de krimpende aantallen kinderen blijkbaar nu wel terecht op deze school.
De verwachting van de redactie van ut Deevers Archief is dat -nadat het sluimerende streven is gelukt de openbare basisschool in Wapse over enige jaren op te heffen – de openbare en de christelijke basisschool in Deever om voor de hand liggende redenen (krimpgebied, geldgebrek, ontkerkelijking, de steeds meer seculariserende samenleving, enzovoort) zullen worden samengeknepen en gesaneerd tot één zo genoemde ‘brede basisschool’. Want hoe christelijk moet het vak rekenen, het vaak taal of het vak aardrijkskunde zijn? Na de sanering zal met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de naam ‘Roosjenschool’ verdwijnen. Dat zal voor de christenen in de gemiente Deever wellicht aanleiding kunnen zijn tot de wederoprichting van een christelijke zondagschool, want actie roept altijd reactie op.
Broer Roosjen is geboren op 20 januari 1884 in IJlst. Hij is op 2 januari 1939 overleden in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Jacoba Tiemersma. Zij is geboren op 30 mei 1888 in Hennaarderadeel en is op 1 mei 1955 overleden in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnigerweg bee Deever.
Domeneer Harmen Ages Dijkstra is geboren op 8 april 1854 in Oosterend. Hij is op 27 februari 1941 overleden in de stichting Dennenoord te Zuidlaren. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Aaltje Kok. Zij is op 8 april 1856 geboren in Dwingel. Zij is overleden op 23 mei 1960 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Sierd Okke Roosjen is geboren op 7 oktober 1908 in Deever. Hij is overleden op 5 februari 1973 in Amsterdam. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Grietje Fokkinga. Zij is geboren op 22 september 1907 en is overleden op 19 augustus 1998 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Broodventer Jan Houwer is geboren op 23 november 1911 op Kalteren en is op 10 april 1945 door de Duitse bezetter vermoord op het marktterrein an de Bosweg in Deever. Hij is een zoon van Nicolaas Houwer en Lammigje Westerhof. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Jantje Boelens is geboren op 9 augustus 1909 in Deever an de Brink. Zij was een dochter van schoenmaker Mans Boelens en Geesje de Leeuw. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever,
Het schoolgebouw op de afgebeelde ansichtkaart bestaat niet meer.

Abracadabra-1219

Posted in Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Griffemiède skoele, Verdwenen object | Leave a comment

De gristelukke somerkaamp’m an de Bosweg

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 75 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van het studentenkamp aan de Bosweg bij het Mastenveldje tussen Deever en de Olde Willem opgenomen. De foto voor de afgebeelde ansichtkaart is gemaakt in 1937. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan het ontstaan van de christelijke studentenkampen aan de Bosweg. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
In de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Centrale (V.C.J.C.) waren verenigd de Centrale Raad, de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond, de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Bond en de Rijzende Kerk. De V.C.J.C. stelde zich tot doel vanuit een vrijzinnig christelijke overtuiging de jeugd te helpen bij de groei naar volwassenheid, opdat zij bereid is in gezin, kerk en maatschappij verantwoordelijkheid te aanvaarden.
De V.C.J.C. trachtte haar doel onder meer te bereiken door het organiseren van kampen. De vereniging had dan ook als insigne
twee evenwijdige schuin oplopende rode strepen, waartussen zich een kampvuurvlam bevond. Het hoofdbestuur van de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond (V.C.S.B.) huurde al vanaf 1917 een flink bosterrein bij het Mastenveldje van mr. Albertus Christiaan van Daalen. De studentenbond mocht op het terrein bouwen. Zo stond er een professorenhuis en een kampgebouw.
Het secretariaat van het in de universiteitsstad Leiden gevestigde hoofdbestuur van de V.C.S.B. schreef op 29 juli 1922 in een brief aan burgemeester Hendrik Gerard Van Os dat het terrein aan de Bosweg in het vervolg niet meer zou worden gebruikt voor conferenties, maar voor meisjes en jongenskampen. Dezelfde dag nog schreef de commissie voor het zomerwerk van deze studentenbond aan de burgemeester dat daar die zomer twee meisjeskampen en één jongenskamp zouden worden gehouden.
De kampbewoners hadden vrij toegang tot de eigendommen van Berkenheuvel, voor zover die met kaarten toegankelijk waren. De bosbaas en de beheerder hadden het recht de toegang in te trekken bij misbruik, baldadigheid, vernieling en het ontstaan van brandgevaar. Voor het houden van kampvuren moest, ongeacht eventueel benodigde vergunningen, toestemming zijn verkregen van de bosbaas of de beheerder van het landgoed Berkenheuvel.

Posted in Ansichtkoate, Bosweg, Student’nkaamp | Leave a comment

Wat op 22 november 1944 en ur noa gebeude

De redactie van ut Deevers Archief onderhield -in de tijd dat hij lid van de redactie van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever was- goede contacten met wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen uut Stienwiek. Hij stuurde de redactie in 2002-2003 per post een heel pak papier (dus niet digitaal) met kopieën van documenten over de gebeurtenissen rond 22 november 1944 in Deever en de nasleep daarvan. Bijgaand bericht, dat in het genoemde pak papier zat, heeft de redactie opgenomen in het oorlogsnummer Opraekelen 03/1 (maart 2003). Wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen baseerde bijgaand bericht op zorgvuldig onderzoek van dossiers in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging van het Ministerie van Justitie in Den Haag. Zie de geraadpleegde bronnen. Deze dossiers worden thans bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag.

Diever: 22 november 1944 en de gevolgen

Inleiding
Gedurende het jaar 1944 bleek dat de positie van Duitsland steeds zwakker ging worden. Sovjettroepen rukten op in Oost-Europa en in juni 1944 had de geslaagde invasie in Normandië plaatsgevonden. In korte tijd rukten de geallieerden op door Noord-Frankrijk en België. Brussel was al bevrijd op 3 september 1944 en toen er vanuit Londen voorbarig melding werd gemaakt van het feit, dat de invasielegers al in Breda waren, brak ‘Dolle Dinsdag’ uit. Niet alleen raakten daardoor vele N.S.B.’ers, maar vooral ook de Duitsers in paniek.
Hoewel het Zuiden van Nederland vrij vlot bevrijd was, kwam de geallieerde opmars tot stilstand aan de Rijn bij Arnhem. De Slag bij Arnhem, eind september 1944, werd verloren en dat zou voor Nederland boven de rivieren en ook voor Diever en de directe omgeving verstrekkende gevolgen hebben.
Met de opmars van de geallieerden door Frankrijk waren namelijk speciale Duitse terreureenheden, de latere Einsatzkommandos voor hen uit gevlucht. Via een grote omweg door België en Duitsland kwamen deze Einsatzkommandos met name in Noord- en Oost-Nederland terecht, waar ze vooral de opdracht hadden de door de Duitsers aan te leggen IJssellinie te bewaken tegen sabotage en spionnage. Een van deze Einsatskommandos streek neer in Heerenveen, twee andere, welke onder het commando stonden van dat in Heerenveen, vestigden zich in Steenwijk en Meppel. Dat betekende dat de commandant van Heerenveen, de Oostenrijkse SS-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, tevens de hoogste leiding bezat over de vestigingen Steenwijk en Meppel.
Het was een vreemd allegaartje, dat bestond uit Oostenrijkers, Duitsers, Hongaren, Roemenen, Belgen en een paar Nederlanders. De groep, ongeveer 30 personen groot, was afkomstig uit La-Madeleine-les-Lille in Noord-Frankrijk en had daar tot september 1944 al danig huisgehouden tijdens het bestrijden van het Franse verzet. Via Mechelen, Düsseldorf, Velp, Almelo en Rotterdam kwamen Erich Karl Kronberger en zijn trawanten halt oktober 1944 in Heerenveen aan.
Voordien waren al enkele van deze heren, onder andere Erich Karl Kronberger zelf, actief geweest tijdens de Duitse veldtocht tegen Polen in 1939 en tegen de Sovjet-Unie in 1941. Hier hadden zij de opdracht meegekregen om alle joden, partizanen, geesteszieken, lijders aan besmettelijke ziekten, kortom iedereen, die de Duitse Lebensraum in de weg stond, te elimineren. Het resultaat van dit optreden was dat omstreeks 900.000 mensen door dergelijke eenheden in koele bloede werden vermoord.
Het optreden van deze groep(en) in Heerenveen, Steenwijk, Noordwolde, Meppel en Diever had alles te maken met het Führerbefehl van Adolf Hitler van 30 juli 1944. Het hield in dat de tot dan toe toegepaste Duitse berechting was komen te vervallen. Hanns Albin Rauter, Oostenrijker van geboorte en Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland, was degene die, vermoedelijk na overleg in augustus 1944 met Ernst Kaltenbrunner, de chef van het Reichssicherheitshauptamt in Berlijn, daar een persoonlijke draai aan gaf. Het kwam erop neer, dat gearresteerde illegale werkers onmiddellijk, zonder enige vorm van proces, gefusilleerd moesten worden en dat hun woningen in brand gestoken moesten worden. Na 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) werd deze maatregel verscherpt toegepast. Op 11 september 1944 gaf dr. Karl Georg Eberhard Schöngarth, Befehlshaber der Sicherheitspolizei (Sipo) en van de Sicherheitsdienst (SD) sinds 1 juni 1944, met Rauters toestemming het zogeheten ‘Niedermachungsbefehl’ of ‘Afmaakbevel’ uit. Om op de hoogte te komen van allerlei verzetsactiviteiten werd gebruik gemaakt van zogenaamde V-männer of vertrouwensmannen, die door middel van infiltratie in het verzet informatie moesten inwinnen, waar zich onderduikers, illegale werkers enzovoorts bevonden. Uiteraard moest deze informatie worden doorgespeeld aan de Duitsers. Dit systeem van werken zou met name ook in Diever en omgeving grote en tragische gevolgen hebben.

Arbeidsinzet
Reeds vóór de Tweede Wereldoorlog waren er al door de toenmalige regering Nederlandse arbeidskrachten naar Duitsland gestuurd om er te gaan werken. Dit lot had vooral de werklozen getroffen die bij weigering hun uitkering dreigden te verspelen. Achteraf gezien een dwaze maatregel, aangezien elke Nederlandse arbeidskracht in Duitsland de weg vrij maakte voor Duitse mannen om dienst te gaan nemen in het eigen Duitse leger of te gaan werken in de oorlogsindustrie. Meteen al na het begin van de Duitse bezetting probeerden de Duitsers Nederlandse arbeidskrachten in te schakelen voor hun eigen doelstellingen. Ging tot maart 1942 hun aandacht vooral uit naar werklozen, na maart 1942 trachtten ze ook de Nederlandse arbeidskrachten los te weken uit het Nederlandse bedrijfsleven. Aanvankelijk meldden zich velen vrijwillig om te gaan werken in Nederland of Duitsland, maar ook wel in België en Frankrijk. Vaak was hun bereidheid daartoe door armoede ingegeven. Later, toen de toeloop van vrijwilligers steeds minder werd, gingen de Duitsers over tot gedwongen tewerkstelling. De term arbeidsinzet slaat dus vooral op de groep welke in feite dwangarbeid moest verrichten. Dat begon in de zomer van 1942 toen jonge mannen van achttien jaar verplicht een half jaar lang moesten gaan werken voor de Nederlandse Arbeidsdienst (N.A.D.) Aangezien Adolf Hitler het niet passend vond voor Duitse vrouwen om de opengevallen plaatsen in de fabrieken in te nemen, werd het gebrek aan arbeidskrachten voor de Duitsers steeds nijpender. Vandaar dat er intensiever jacht werd gemaakt op arbeidskrachten om in de bezette de oorlogsproductie op peil te houden, vooral na de Duitse nederlagen bij Stalingrad en in Noord-Afrika. Vanwege de daarmee gepaard gaande verliezen moesten de Duitsers steeds meer Duitse arbeidskrachten inzetten in het leger en moest de oorlogsproductie opgevoerd worden.
Toen op 29 april 1943 de Duitsers bekend maakten dat Nederlandse ex-militairen zich moesten melden voor terugvoering in krijgsgevangenschap , reageerde de Nederlandse bevolking direct. Het antwoord op deze maatregel was de April-Meistaking, die overigens keihard door de Duitse bezetter werd neergeslagen. Zo voerde zij onder andere het politiestandrecht in, hetgeen betekende dat overtreders van verordeningen standrechtelijk, dat wil zeggen zonder enige vorm van berechting, ter plekke konden worden terechtgesteld. Op die manier vonden enkele honderden Nederlanders de door en werden vele honderden gearresteerd.

Onderduiken
Naarmate de oorlog vorderde probeerden steeds meer Nederlandse mannen zich aan gedwongen tewerkstelling in Duitsland te onttrekken. Dat gebeurde vooral door onder te duiken. In het begin was dat niet altijd even gemakkelijk wegens een tekort aan onderduikadressen. Bovendien was het risico voor zowel de onderduiker als voor degene die de mensen onderdak bood levensgroot aanwezig. Pas door een betere organisatie van de in het geheim opgerichte Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en de oprichting van het Nationaal Steunfonds kwamen er vooral in het laatste oorlogsjaar meer onderduikadressen beschikbaar.
Eind 1944 was de arbeidsinzet geldend voor alle mannen tussen de zestien en de veertig jaar. Aangezien de arbeidsinzet voor de Duitsers een groot fiasco was, moesten zij steeds meer razzia’s houden om hun tekort aan arbeidskrachten aan te vullen.
Uiteraard was het voor de Nederlandse illegaliteit niet altijd even gemakkelijk om geschikte en veilige onderduikadressen te vinden. Veelal moest er ook de nodige inventiviteit aan de dag worden gelegd om de Nederlandse onderduikers en later ook de geallieerde vliegtuigbemanningen onvindbaar te maken. Zo werden er schuilplaatsen gerealiseerd in bijvoorbeeld kruipruimtes onder de vloeren, in kasten, op zolders en in in het diepste geheim aangelegde holen in de Nederlandse bossen. Eén van dergelijke holen in het bos was de naderhand zo genoemde Wigwam op het landgoed Berkenheuvel van mr. Albertus Christiaan van Daalen bij Diever. Aanvankelijk ging het hier voor de daarin ondergebrachte onderduikers goed, totdat zich op 24 oktober 1944 een situatie voordeed met een uiterst noodlottige afloop.

Arrestaties in Oosterwolde
Op 24 oktober 1944 om ongeveer 00.30 uur arresteerde de Grenz- en Schutspolizei bij de burgemeesterswoning villa Balhof op het Oosteinde in Oosterwolde (Fr.) twee leden van de Knokploeg uit Smilde, namelijk T.S.W. en Hendrik de Jong. Beide bevonden zich in spertijd op straat en bleken in het bezit te zijn van een stengun. De ernst van hun situatie beseffende smeten ze die wapens snel van zich af. De Duitsers zetten evenwel hun speurhonden in en binnen enkele tellen kwamen die met de wapens in de bek terug. Beiden werden daarop de villa, waarin destijds de Feldgendarmerie onder het commando van de S.S.-Sturmführer Diehle was gezeteld, binnengebracht, gefouilleerd en zeer ernstig mishandeld. Enige tijd later arriveerde een deel van de Sicherheitsdienst (S.D.) uit Heerenveen en weer werden de twee geslagen en mishandeld. T.S.W. noemde geen namen, waarna hij werd overgebracht naar de S.D. in Assen. Daar vroeg men hem of hij een zekere boer Hermannus Vos uit het Grolloërveld kende. Nadat hij dat eerst ontkende, sloeg hij bij confrontatie met Vos door. Meteen daarop werd hij meegenomen naar Heerenveen. Het vervelende nu was echter dat een onbekende K.P.’er uit Smilde een goede relatie onderhield met een dochter van de postkantoorhouder Lambertus Schoemaker in Diever. Deze laatste zat ook in het verzet en was door zijn contacten met Geert Koster, de leider van het verzet in Diever, op de hoogte van de aanwezigheid van het onderduikershol. Hij beging de onvoorzichtigheid om dit aan die K.P.’er uit Smilde te vertellen. Deze was al eerder bij het hol geweest met de bedoeling om de inmiddels vertrokken Amerikanen mee te nemen naar zijn verzetsgroep. Het kan daarbij de bedoeling zijn geweest deze Amerikanen te ‘gebruiken’ voor het geven van wapeninstructies aan de K.P.-leden. Geert Koster en de zijnen hadden hem echter onverrichterzake weggestuurd. Men vroeg zich daarbij overigens wel af hoe deze K.P.’er op de hoogte was van het bestaan van het hol. Daarvan wisten alleen enkele K.P.’ers in Diever, Meppel en Dwingeloo. Het is niet uitgesloten dat T.S.W. via deze onbekende K.P.’er wist van het bestaan van het hol en in zijn angst voor mishandelingen enzovoort de S.D. te Heerenveen vertelde dat Geert Koster uit Diever illegaal werkzaam was.
Hoewel T.S.W. wel daartoe werd gedreigd, werd hij niet geslagen. Voortkomende uit de nodige angst noemde hij eveneens de naam van Sierd Okke Roosjen. Hij meende zeker van zijn zaak te zijn, omdat de genoemde twee waren ondergedoken. Vervolgens sprak hij over een hol in het bos, waarin volgens hem Geert Koster, Sierd Okke Roosjen en twee Amerikanen verscholen waren. Later noemde hij ook de namen van de huisarts Sebastiaan van Nooten en wachtmeester Gerrit Temmingh, die tot over zijn oren in het verzet zat in Diever, evenals die van onderluitenant Auke Feenstra te Dwingeloo. Tijdens de verhoren, die duurden van 24 oktober tot 22 november 1944 werd hij volgens eigen zeggen niet noemenswaardig geslagen, maar raakte hij wel zodanig geestelijk kapot dat hij alles vertelde wat de S.D. van hem wilde weten [1]. Daarmee sloeg het noodlot toe.
Op 22 november 1944 om ongeveer 07.00 uur vervoegden zich vier S.D.’ers uit Heereveen aan het adres Hoofdstraat 26 te Diever. Daar werd, terwijl hij zich nog in zijn onderkleding bevond, Gerrit Temmingh gearresteerd door de commandant van de S.D. te Heerenveen, de S.S.-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, de S.S.-Sturmscharführer en Kriminalsekretär P. Nauheim en twee Vlaamse S.D.-Wachmänner in Duitse dienst. Terwijl de mannen zich nog in de woning van Gerrit Temmingh woning bevonden, werd deze meteen een kort verhoor afgenomen en werd hem door Erich Karl Kronberger te verstaan gegeven dat hij alles moest vertellen wat hij van het hol in het bos en de ondergrondse beweging afwist. Wanneer hij dat deed, zo zei Erich Karl Kronberger, dan zou hij bij zijn vrouw thuis kunnen blijven, zo niet, dan werd hij gearresteerd en meegenomen naar Heerenveen. Toen Gerrit Temmingh alles ontkende werd hij -nog steeds in zijn onderkleding- mee naar buiten genomen en voor zijn woning geplaatst. Maar daar stond eveneens de N.S.B.-burgemeester Pier Obe Posthumus van Diever, die Erich Karl Kronberger na confrontatie met Gerrit Temmingh zei dat dat de man was die zij moesten hebben. Tevens werd hij geconfronteerd met een persoon die in een Opel zat. Gerrit Temmingh herkende hem als te zijn T.S.W., die in illegaal verband had gewerkt in de omgeving van Diever. Toen Erich Karl Kronberger vroeg of Gerrit Temmingh deze persoon kende, antwoordde deze ontkennend. T.S.W. op zijn beurt, wees daarop Gerrit Temmingh aan als degene die de S.D. moest hebben. Gerrit Temmingh werd daarop terug in zijn woning gebracht, waarbij Erich Karl Kronberger hem vier vragen stelde: ‘Waar is ome Joop ?’, ‘Waar zijn de wapens ?’, ‘Waar is het hol ?’ en ‘Waar zijn de Amerikanen ?’. Gerrit Temmingh verklaarde daarop van niets te weten. Nadat zijn vrouw hem de kleren had gebracht en hij zich stond aan te kleden, zag hij Erich Karl Kronberger in de richting van de keuken gaan en van de daar aanwezige schoorsteenmantel zijn nieuwe glacé-handschoenen wegnemen, die hij meteen aantrok. Bovendien pikte hij en passant ook nog zijn vulpen en vulpotlood in. Verder nam men Gerrit Temmingh zijn dienstpistool af, evenals zijn motor en zijn rijwiel. Aan de verdergaande huiszoeking nam ook P. Nauheim deel. Nadat Gerrit Temmingh zich had aangekleed werd hij mee naar buiten genomen naar een gereedstaande truck met oplegger. De eerste die hij in de trailer zag zitten was de ‘beul van Crackstate’, de Vlaming Emile Steylaerts. Even nadat Temmingh in de trailer had plaatsgenomen stopte er een personenwagen bij de trailer, waar de eveneens gearresteerde onder-luitenant Auke Feenstra uit Dwingeloo uit kwam. Vervolgens reed men naar het begin van de Doldersumseweg. Daar aangekomen moest Gerrit Temmingh uitstappen. Vrijwel op hetzelfde moment stopte er nog een auto en stapte de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten uit. Ook hij bleek gearresteerd te zijn en ook hij moest in de trailer plaatsnemen. Na nogmaals met T.S.W. geconfronteerd te zijn, die nogmaals toegaf Gerrit Temmingh te kennen, vertrok deze in het ‘gezelschap’ van een aantal leden van de Sicherheitspolizei in de richting van het hol in het bos. Het hol dat hier bedoeld werd was een schuilplaats voor leden van de illegaliteit, waaruit een week tevoren twee Amerikanen, Harry Dolph en Jim Moulton, waren weggebracht naar Noord-Friesland. Gerrit Temmingh moest toen onder bewaking van Erich Karl Kronberger en de S.S.-Hauptscharfüher en Kriminalsekretär Hermann Rosendahl achter T.S.W., die ook bekend was met het hol, aan lopen.
De Doldersumseweg was helemaal afgezet door leden van de Feldgendarmerie, de Wehrmacht, de S.D. en de Sipo uit Heerenveen en Meppel tot aan de directe nabijheid van het hol. Er stonden zelfs twee mitrailleurs opgesteld. Toen het ‘gezelschap’ bij het hol kwam stond T.S.W. daar al onder bewaking van enkele leden van de Sipo. Vrijwel op datzelfde moment schoot Hermann Rosendahl met een stengun dwars door het raam, dat in het hol aanwezig was. Daarna liep hij naar de ingang van het hol, waar zich ook al de S.S.-Sturmscharfüher en Kriminalsecretär Gerhard Johannes Frank bevond. Deze stond alom bekend als ‘de man met de gouden tand’ of als ‘de man met de hond’. Het was deze Gerhard Johannes Frank die zijn ongemeen felle herdershond ophitste en hem vervolgens het hol injoeg [2].
Het gevolg was dat vier personen het hol uitkwamen: Hermannus Vos, Geert Gerhardus Koster, Hilbert Gunnink en Roelof Eggink. Toen de vier het hol uitkwamen stond Hermann Rosendahl daar, die deze vier stuk voor stuk zwaar mishandelde met de achterzijde van zijn Amerikaanse stengun, die hij had aangetroffen in Huize Lidwina te Zenderen en waarbij een belangrijk deel van het Twentse verzet werd uitgeschakeld. Ook de S.S.-Kriminalsekretär Walter Paarmann liet zich hierbij niet onbetuigd. Dit alles gebeurde in het bijzijn van de commandant Erich Karl Kronberger. Dat dit slaan zeer hard aankwam bleek wel uit het feit dat het bloed bij Hilbert Gunnink uit de mond liep. Tijdens dit alles deed Erich Karl Kronberger geen pogingen deze mishandelingen te stoppen.
In het hol werden ook de rijwielen van de vier aangetroffen. Gerrit Temmingh, Hilbert Gunnink, Hermannus Vos en Roelof Eggink werden toen verplicht elk een rijwiel op hun schouders te nemen en deze naar de plaats te zeulen waar de trailer stond. Geert Gerhardus Koster moest met zijn handen in de lucht naar de trailer lopen. De afstand was ongeveer twee kilometer. Bij de trailer aangekomen werden Hermannus Vos, Roelof Eggink, Hilbert Gunnink en Geert Gerhardus Koster in de trailer geplaatst bij Sebastiaan van Nooten en Auke Feenstra, die al die tijd daar gebleven waren, terwijl Gerrit Temmingh naast Hermann Rosendahl en de S.D.-Wachmann Eugen Polianski in de Opel moest plaatsnemen. Om ongeveer 12.00 uur arriveerde men in Crackstate te Heerenveen, alwaar ze allen in de cel werden gezet [3].
Toen Thijs en Jan, de broers van Roelof Eggink, hoorden van arrestaties in Diever realiseerden zij zich meteen dat hun broer Roelof, ’s morgens in alle vroegte met drie anderen naar het hol was gegaan. Daarop trachtte Thijs Eggink meteen de jongens in en bij het hol te waarschuwen. Niets vermoedend liep hij regelrecht in de fuik van een tachtigtal Duitsers, die zich in de bossen rondom het hol verspreid hadden. Ook hij werd meteen ingerekend. Nadat de gevangen genomen personen waren afgevoerd, bleven twee S.D.’ers in het hol achter, wachtend op wellicht nog meer bezoekers. Toen na een week niemand was komen opdagen, vernielden zij het hol met behulp van een handgranaat en vertrokken.
Een paar dagen later, 27 november 1944, kwam een aantal S.D.’ers uit Heerenveen weer naar Diever. Dit werd spoedig opgemerkt door Jan Eggink uit Wapse, de broer van Roelof en Thijs. Deze familie stond midden in het verzet en had onder andere de bewoners van het hol voorzien van de nodige proviand, kleding, enzovoort. Jan Eggink had bijvoorbeeld ook deelgenomen aan overvallen op distributiekantoren en was actief geweest bij wapendroppings. Toen Jan Eggink op pad ging andere onderduikers, die ook door hen verzorgd werden, te waarschuwen, werd hij gearresteerd, hoewel hij nog probeerde weg te komen, nadat op hem was geschoten. Toen Aaltje Timmerman, de vrouw van Jan Eggink, aan een van de S.D.’ers, de Belg Emile Steylaerts, de vraag stelde waarom haar man was gearresteerd, antwoordde deze dat zij daar niets mee te maken had en dat zij nog blij mocht zijn dat ze hem niet hadden doodgeschoten. Hierna begaven de S.D.’ers zich naar de boerderij van de al eerder gearresteerde Thijs Eggink. Daar werden verschillende goederen en ook vee uit de boerderij gehaald en in een auto geladen.
Enkele dagen later meldden zich wederom enkele leden van de S.D. en de Sipo zich bij dezelfde boerderij. Zonder iets te zeggen begonnen zij de aanwezige voorraad levensmiddelen, zoals tarwe, rogge enzovoort in hun auto te laden. Maar dat was nog lang niet alles. Alles met enige waarde werd meegenomen, zodat de gehele boerderij werd leeggeroofd. Daarna was de boerderij van Thijs Eggink aan de beurt. Niet alleen werden hier de spullen, zoals een complete babyuitzet en het vee van Thijs Eggink gestolen, maar ook die van de inwonende zuster van Aaltje Fledderus, de vrouw van Thijs Eggink. De auto was zo volgeladen dat zelfs de in beslag genomen kippen aan de buitenzijde van de auto waren gehangen. Bovendien werd Aaltje Eggink-Fledderus uit de woning gezet. De Duitsers hadden intussen Klaas Marcus Balsma, de boerenleider van de N.S.B., gehaald, aan wiens zorgen de boerderij werd toevertrouwd [4].
Diezelfde dag, 27 november 1944, vervoegde zich de Kriminalsecretär P. Nauheim, zich wederom bij de woning van de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten. Hij eiste daarbij de auto op van de huisarts. Nadat een hem vergezellende monteur de auto rijklaar had gemaakt, reden de twee er mee weg.
Een paar keer hebben de dames Eggink en Constance van Nooten-Goedbloed, de echtgenote van Sebastiaan van Nooten, getracht inlichtingen te krijgen over hun gevangen genomen mannen. Maar zodra zij zich in Heerenveen bij huize Zevenwouden, de Dienststelle van de S.D., of bij de S.D.-gevangenis Crackstate vervoegden, werden zij vaak op een zeer onheuse manier bejegend of werden zij weggejaagd door de alom gevreesde en vaak opgehitste herdershond van de Kriminalsekretär Gerhard Johannes Frank [5].

De afloop
Uit de na de Tweede Wereldoorlog gedane verklaringen van Gerrit Temmingh blijkt dat niet alleen hij zelf, maar ook Geert Gerhardus Koster door de S.D.’ers Emile Steylaerts, H.J.L. de Wachtere en Hermann Rosendahl zwaar zijn mishandeld.
Op 5 januari 1945 werden Hilbert Gunnink, Geert Gerhardus Koster, Hermannus Vos, Roelof Eggink, Thijs Eggink, Jan Eggink, de inmiddels ook gearresteerde onderwijzer M.J. Koopmans uit Dwingeloo en een groot aantal andere gevangenen overgebracht naar het Polizeiliche Durchgangslager Amersfoort. Van daar zijn zij op transport gezet naar verschillende concentratiekampen in Duitsland. Geen van de hiervoor genoemde personen is daaruit teruggekeerd. Op 15 maart 1945 werden Auke Feenstra, Sebastiaan van Nooten, Gerrit Temmingh en de eveneens gearresteerde opperwachtmeester Jannes Willem Dolfing uit Dwingeloo met nog 23 andere gevangenen uit Heerenveen via het kamp Amersfoort overgebracht naar diverse concentratiekampen in Duitsland, waaronder het beruchte Neuengamme bij Hamburg. Van de hier genoemde gevangenen heeft alleen Gerrit Temmingh de verschrikkingen in de concentratiekampen overleefd. Hij keerde op 31 mei 1945 in Nederland terug. Vermoedelijk hebben zij allen de zogeheten Torsperre gekregen, dat wil zeggen dat zij als gevangenen een dergelijk kamp niet levend zouden mogen verlaten.

Nasleep
Veel van de hiervoor beschreven gebeurtenissen, die destijds in Diever hebben plaatsgevonen, zijn gebaseerd op deuitvoerige verklaringen, die Gerrit Temmingh, de weduwe Aaltje Eggink-Timmerman, de weduwe Aaltje Eggink-Fledderus, de weduwe Constance van Nooten-Goedbloed en T.S.W. na de Tweede Wereldoorlog aflegden. Zoals bij velen bekend zal zijn, hadden de gevangenen te lijden onder de onvoorstelbaar zware omstandigheden in Crackstate in Heerenveen. Velen zijn daar ongelooflijk zwaar mishandeld. Dat is ook Gerrit Temmingh overkomen. Volgens zijn eigen verklaringen hadden de beulen in Heerenveen er ‘wel slag van om datgene uit de gevangenen te slaan wat zij wilden weten’ [6]. Zo confronteerde Hermann Rosendahl hem al in de eerste week van zijn gevangenschap met vier verklaringen, die getekend waren door de vier personen die in het onderduikershol waren aangetroffen. Hij kreeg de indruk dat deze verklaringen niet vrijwillig waren afgelegd, aangezien enkele van deze verklaringen bloedsporen vertoonden. Door deze verklaringen en door hem ondergane mishandelingen gaf Gerrit Temmingh toe Amerikanen vervoerd te hebben.
Het hiervoor beschreven drama lijkt een op zich zelf staande gebeurtenis te zijn, is dat niet het geval. Ook de na de Tweede Wereldoorlog heeft een aantal gevangen genomen leden van de S.D. en de Sipo een verklaring afgelegd. Volgens de verklaringen van Erich Karl Kronberger, de commandant van Heereveen, de S.S.-Untersturmführer Robert Paul Thümmel, de commandant van het S.D.-commando in Meppel en van de S.S.-Oberscharführer en Kriminalsecretär Hugo Heinrich Geigolath in Meppel, zou Gerrit Temmingh de naam hebben genoemd van de Meppeler K.P.’er Peter van den Hurk, evenals het adres van de weduwe J.A. de Groot in Meppel. Dit was het adres van waaruit Peter van den Hurk en andere Meppeler K.P.’ers neergekomen geallieerde vliegtuigbemanningen doorsluisden naar het inmiddels bevrijde Zuiden. Gerrit Temmingh had overigens zelf twee Amerikanen in het hol in Diever achter op zijn motor uit Meppel gehaald.
Deze kennis aan Duitse kant had grote gevolgen voor de verzetsbeweging in Meppel. Het was de commandant van Heerenveen, Erich Karl Kronberger, die persoonlijk zijn collega in Meppel, Robert Paul Thümmel, op de hoogte stelde van de verklaringen welke Gerrit Temmingh had afgelegd [7]. Erich Karl Kronberger gaf als commandant van Robert Paul Thümmel hem opdracht over te gaan tot actie. Dat betekende dat op de avond van 18 december 1944 de S.D. van Meppel een inval deed in de woning van de weduwe J.A. de Groot aan de Weerdstraat in Meppel. Daarbij werden onder andere Peter van den Hurk, zijn verloofde M.A. de Jong en twee Amerikanen opgepakt [8].
De twee Amerikanen, Howard de Mally en Loel Bishop, werden overgebracht naar het Duitse vliegveld bij Havelte.
De gevangen genomen leden van de K.P. van Meppel, Peter van den Hurk en zijn verloofde M.A. de Jong, werden eerst meegenomen naar een villa in het Wilhelminapark in Meppel en daar op een verschrikkelijke manier mishandeld. Daarna werden zij opgesloten in het toenmalige politiebureau in de Hagenstraat in Meppel.
De Meppeler K.P. besloot zijn leden te bevrijden, vanwege de ernst van de situatie. Dat gebeurde in de avond van 24 december 1944. Deze leden werden op spectaculaire wijze bevrijd, maar het kostte wel het leven van de Meppeler K.P.’er Gerrit de Boer.

Geraadpleegde bronnen
[1]
Centraal Archief voor de Bijzondere Rechtspleging, ’s Gravenhage. Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces-Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232 Alg. S.D., 40e getuige T. S.W.
[2]
G. J. Frank was onder andere commandant geweest in de Dossin-kazerne te Mechelen in België. Vanuit deze kazerne werden de Belgische Joden gedeporteerd naar de vernietigingskampen. In België heeft hij een beruchte reputatie achter gelaten.
[3]
Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232, Alg. S.D., 43e getuige G. Temmingh.
[4]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman.
[5]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman;
Idem, 4e getuige Aaltje Doggen-Fledderus (weduwe van Thijs Eggink);
Idem, 5e getuige Constance van Nooten-Goedbloed.
[6]
Dossier Erich Karl Kronberger, zie [3].
[7]
Dossier Erich Karl Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, nr. 232, Proces-Verbaal van verhoor van voormalige S.D.-leden, d.d. 28-03-1946. Verklaringen van Erich Karl Kronberger en Hermann Rosendahl.
Dossier R.P. Thümmel, verklaring 2e verdachte, R.P. Thümmel en verklaring 3e verdachte Hugo Heinicht Geigolath.
[8]
Bureau Opsporing Oorlogsmisdadigers, Gemeentepolitie Assen. Proces-Verbaal, nr. 435, dossier nr. 80, 12e getuige P. van den Hurk.
Idem, dossier nr. 79, 3e getuige M.A. de Jong

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Drs. Hendrik (Henk) Spreen heeft in de tijd (2000-2002) dat hij het hiervoor opgenomen bericht schreef in overleg met en op aandringen van ambtenaren van het Ministerie van Justitie, de volledige naam van de K.P.’ er op de Smilde niet gebruikt en heeft volstaan met het gebruiken van zijn initialen T.S.W. De redactie heeft dat hier zo gelaten. Echter h
et is tegenwoordig na enig slim surfen op de golven van het wereld wijde web niet moeilijk meer achter de twee voornamen en de achternaam van T.S.W. te komen.
De historicus wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen is de schrijver van het boek ‘Steenwijk in 40-45. Een historisch document’.
De redactie heet wat betreft de paragraaf  ‘Nasleep’ onverkort en ongecensureerd de tekst van drs. Hendrik (Henk) Spreen overgenomen, dit in afwijking van de tekst in Opraekelen 03/1.

Afbeelding 1
De Oostenrijker Erich Karl Kronberger was S.S.-Hauptsturmführer bij de Sicherheitspolizei en de Sicherheitsdienst. Hij was oorspronkelijk goudsmid in Wenen. Hij werd in 1935 beroepssoldaat bij de S.S.-Standarte Deutschland. In 1939 nam hij deel aan de veldtocht tegen Polen en in 1941 tegen Rusland. Hij werd in 1943 overgeplaatst naar Denemarken en was daar het hoofd van een S.D.-eenheid. In mei 1944 ging hij naar Lille in Frankrijk, waar hij tot september 1944 bleef. Vanwege de opmars van de geallieerden trok hij met zijn eenheid via Mechelen en Duitsland naar Nederland, waar hij via Almelo, Velp en Rotterdam in Heerenveen terechtkwam. Tijdens zijn proces na de oorlog ‘beroemde’ hij zich erop dat hij veel ‘extra’s’ voor de gevangenen in Crackstate te Heerenveen had gedaan. Hij kreeg tot veertien jaar gevangenisstraf (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn).

Afbeelding 2
De Duitser Hermann Rosendahl was S.S.-Hauptscharführer en Kriminalsekretär in Heerenveen. Hij was de centrale figuur bij de S.D. in de strijd tegen het verzet. Hij was reeds bij het begin van de oorlog met Frankrijk in Lille. Hij was een fel voorstander van het zogenaamde ‘verscherpte verhoor’, wat betekende dat er tijdens verhoren ongelimiteerd op los moest worden geslagen. Dat deed hij dus ook ! Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en aldaar veroordeeld tot levenslange dwangarbeid. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 3
De Duitser Robert Paul Thümmel was S.S.-Untersturmführer. Hij was vanaf begin juni 1940 Befehlshaber van de Sicherheitspolizei en de S.D. in Parijs. Vervolgens was hij vanaf september 1941 Befehlshaber van de Nebenstelle van de Sicherheits Polizei en de S.D in Douai in Noord-Frankrijk en in België. Hij werd in september 1944 commandant van een S.D.-Kommando te Meppel. Hij gedroeg zich als een bruut en werd alom gevreesd. In Meppel executeerde hij vijf gevangenen. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij veroordeeld tot 11 jaar gevangenistraf, doch kreeg in 1950 één jaar gratie. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 4
De Duitser Walter Paarmann was S.S.-Kriminalsekretär bij de S.D. Hij verbleef enige jaren in Noord-Frankrijk. In september 1944 werd hij ingedeeld bij het Kommando Kronberger in Heerenveen. Hij was belast met ‘terroristische aangelegenheden’ en nam vaak deel aan razzia’s. Hij is na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en is daar ter dood veroordeeld. Hij is gelijktijdig gefusilleerd met de gevreesde, in Steenwijk gestationeerde, Fritz Habener, die op 10 april 1945 in Diever een bloedbad aanrichtte. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 5
De Belg Emile Steylaerts was S.D.-Wachmann. Hij was de zoon van een klompenfabrikant uit Herenthals. Hij verbleef van half oktober 1944 tot 15 april 1945 in Heerenveen. Hij deed onder meer dienst als tolk bij de verhoren. Hij was bij de gevangenen bekend als ‘de Beul’ of ‘de Bokser’ en werd alom gevreesd vanwege zijn brute optreden. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan België en aldaar berecht. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 6
De Roemeen Eugen Polianski was S.D.-Wachmann. Hij was slager van beroep. Hij werd in 1943 verplicht tewerkgesteld in Berlijn. Hij deserteerde, werd gearresteerd en mocht vervolgens kiezen uit gevangenisstraf of dienst nemen in het Duitse leger. Hij koos voor het laatste. Hij kreeg een militaire opleiding en werd in oktober 1944 in Heerenveen geplaatst. Hij trad tijdens razzia’s hardhandig op, hij sloeg veelvuldig met de kolf van zijn geweer. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Posted in 22 november 1944, Onderduikershol, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Ut anplakbiljet van de oam’d van de dree keunings

De toneelvereniging in Deever voerde in 1951 het toneelspel Driekoningenavond van William Shakspeare op in het openluchttheatertje an de Heezeresch bee Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaand afgebeelde tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel. De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet.
Maar wie kon in Deever en elders ontkomen aan die grote aanplakbiljetten ? Het aanplakbiljet hing zelfs bij de plaatselijke slager. Het aanplakbiljet hing ook bij de voorverkoopadressen in Assen, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Steenwijk. Bij de voorverkoopadressen was ook een folder met gegevens over de voorstellingen te verkrijgen. Zie afbeelding 2.
Allemaal eendere aanplakbiljetten van het soort, dat het vaker van het aantal moest hebben dan van de kwaliteit. In ferme letters en stoere regels werd kond gedaan van het feit dat in openluchttheatertje in de prachtige bossen van Deever opvoeringen zouden plaats vinden van Shakespeare’s Driekoningenavond en wel op 22, 26 en 40 juni en 7, 11 en 14 juli 1951.
Maar de tekening op het aanplakbiljet met reclame voor de Driekoningenavond was bepaald wel van goede kwaliteit ! Zie de bijgevoegde afbeelding.
Desalniettemin nochtans evenwel is de bijgaand afgebeelde tekening (afbeelding 1) toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening (afbeelding 1) toch echt wel een beetje als een soort van kunst.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Kiender bee de Witteler skoele an ut Pot’s Weggie

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 72 een afbeelding van een zwart-wit foto van leerlingen van de Witteler skoele in de zomer van 1936. In de tekst bij de afgebeelde foto is aandacht besteed aan de kinderen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

72 – Wittelte- Openbare Lagere School – 1936
Deze foto komt uit het bewaard gebleven Wittelter album van juffrouw Christina Augusta Johanna Ter Horst. Zij gaf dit mooie document in 1996, op 87-jarige leeftijd, aan de Wittelter gemeenschap. De lijst met namen kon zelfs na meer dan zestig jaar nog met succes worden opgesteld.
Vooraan zitten van links naar rechts:
Pieter Barelds (1929), Hendrik Jonker (1929), Hendrik Siemens (1926), Albert Winters (1924), Jan Kok (1930), Albert Jan Winters (1929) en Arent Noorman (1929).
Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:
Willem Gelmers (1930), Roelof Lensen (1930), Geert Kok, (1928), Egbert Gelmers (1928), Koop Steenbergen (1927), Lukas Pruntel (1927), Albert Berends (1927), Arend Vrieling (1925) en Albert Lensen (1926).
Op de derde rij staan van links naar rechts:
Trijn Gelmers (1926), Maria Jacoba Boer (1924), Arentje Pouwels (1927), Roelfina Smak (1926), Janna Hilligje Boerhof (1925), Frederika Jantina Odie (1930), Grietje Berends (1924), Jentje Gelmers (1927), Aaltje Jongebloed (1928), Hilligje Barelds (1927), Margje Jonker (1927) en Zwaantje Boer (1929).
Op de vierde rij staan van links naar rechts:
juffrouw Christina Augusta Johanna ter Horst (1909), Hendrik Jan Tabak (1926), Sent Jonker (1924), Albertus Berends (1928), Albert Noorman (1928), Hendrik Slot (1928), Hendrik Jan Zegeren (1928), Lenze Cornelis Boer (1927) en hoofdmeester Hendrik van Leenders (1905).
Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:
Lambertus Jonkers (1926), Lambertus Koning (1928), Martinus Harm Lensen (1923), Lubertus Boer (1922), Hendrik Berends (1923), Jacobus (Koos) Smak (1924) en Klaas Tabak (1924).

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De zandweg voor de Witteler skoele werd Slot’s Weggie of Pot’s Weggie genoemd. Pas na de sloop van de Witteler skoele heeft dit weggetje de naam Meester Broerweg gekregen. De redactie geeft echter de voorkeur aan de naam Pot’s Weggie.
De redactie wil bijzonder graag van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief, hopelijk ook kinderen van de kinderen die op de hier afgebeelde schoolfoto staan, ontbrekende gegevens ontvangen.
Het schoolgebouw achter de kinderen bestaat niet meer. 

1.  Pieter Barelds
Hij is geboren op 30 augustus 1929 an de Wittelerweg in Wittelte. Hij is een zoon van Hendrik Lefferts Barelds en Aaltje Pieper. Hij trouwde in 1957 met Trientje Hingstman. Hij was boer an de Wittelterweg 18 in Wittelte. De laatste jaren van zijn leven woonde hij in Dwingel. Hij is overleden op 16 april 2008 op 78-jarige leeftijd in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel. De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.

2.  Hendrik Jonker
Hij is geboren op 23 juni 1929 an de Wittelerbrogge in Wittelte. Hij is overleden. Hij trouwde met Nella Godwaldt uut Wapse. Hij woonde de laatste jaren van zijn leven in Vledder. Hij is een zoon van Roelof Jonker en Albertje Pouwels.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

3.  Hendrik Siemens
Hij is geboren op 30 september 1926 in Wittelte. Hij is overleden op …. Hij trouwde met Roelofje Boverhof. Hij woonde na zijn pensionering in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

4.  Albert Winters
Hij is geboren op 22 april 1924 in Wittelte. Hij is overleden op 18 december 1978. Hij trouwde met Geesje Doorten. Hij woonde in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

5.  Jan Kok
Hij is geboren op 4 maart 1930 aachter op ’t Noord. Hij is in 1996 overleden. Hij is niet getrouwd geweest. Hij is een zoon van Lambert Kok en Aaltje Harms. Hij was een beetje boer. Hij was ongetrouwd en woonde met zijn twee zusters Jantje en Jantina in een boerderij aachter op ut Noord, die nu als adres Noordswegje 10 heeft.
De redactie verwijst de geïnteresseerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

6.  Albert Jan Winters
Hij is geboren op 24 juli 1929 in Wittelte. Hij trouwde met Margje Smit. Hij woonde in Hengelo.
Hij was machinist bij de Nederlandse Spoorwegen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

7.  Arent Noorman
Hij is geboren in 1929 in Wittelte. Hij woonde in Oll’ndeever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:

8.  Willem Gelmers
Hij is geboren op 14 februari 1930 in Havelte. Hij trouwde in Meppel met Minke Dijkstra. Hij woonde in Meppel.
Hij is een zoon van Jan Gelmers. Hij woonde op ’t Moer in de eerste boerderij aan de Wapserveense kant. Hij is in 1978 overleden. Willem was invalide. Hij had manke benen. Hij had een apart ding om te kunnen lopen. De familie Jan Gelmers heeft ook nog een paar jaar gewoond in de eerste boerderij voorbij de Steenbaarger bochte in de gemiente Oavelte. De familie Jan Gelmers is in november 1939 verhuist naar Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

9.  Roelof Lensen
Hij is geboren in 1930.
Hij is geboren op 4 januari 1930 op ’t Moer. Hij is overleden op zondag 11 april 1943 in Meppel.
Hij is een zoon van Roelof Lensen en Grietje Jonkers.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

10.  Geert Kok
Hij is geboren in 1928 op ’t Noord. Hij trouwde met Janna Keizer. Hij was boer op ’t Noord.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

11.  Egbert Gelmers
Hij is geboren op 18 augustus 1928 in Havelte. Hij is overleden op 7 november 1994 in Meppel. Hij trouwde met Geesje Zwolle. Hij woonde in Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

12.  Koop Steenbergen
Hij is geboren op 27 juli 1927 in Wittelte. Hij trouwde met Maria Lutina Tiemes.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

13.  Lukas Pruntel
Hij is geboren in 1927. Hij trouwde met Jantje Schreuder.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

14.  Albert Berends
Hij is geboren in 1927. Hij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

15.  Arend Vrieling
Hij is geboren in 1925.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

16.  Albert Lensen
Hij is geboren op 1 januari 1926. Hij is overleden op 4 september 2005. Hij trouwde met Vrougje Snijder. Hij woonde in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de derde rij staan van links naar rechts:

17.  Trijn Gelmers
Zij is in 1926 geboren in Havelte. Zij trouwde met P…. Winters.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

18.  Maria Jacoba Boer
Zij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

19.  Arentje Pouwels
Zij is geboren in 1927.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

20.  Roelfina (Roelie of Fina) Smak
Zij is geboren op 15 april 1926 op ’t Moer. Zij trouwde met Johan Frederik Goettsch.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

21.  Janna Hilligje Boerhof
Zij is geboren op 6 april 1925 in Wittelte. Zij is overleden op 20 augustus 2003 op Wapservene. Zij trouwde met Hilbert Hessels. Zij is begraven op de kaarkhof op Wapservene.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

22.  Frederika Jantina Odie
Zij is geboren op 17 februari 1930 op ’t Moer. Zij is overleden op 23 oktober 1983.
Zij trouwde op 7 november 1952 met Albert Veen. Zij woonde in Joure in Fryslân.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

23.  Grietje Berends
Zij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

24.  Jentje Gelmers
Zij is geboren in 1927 in Havelte. Zij trouwde op 21-jarige leeftijd op 29 juni 1946 met Hendrik Westerhuis.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

25.  Aaltje Jongebloed
Zij is geboren in 1928. Zij trouwde met ….. Kiers. Zij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

26.  Hilligje (Hillie) Barelds
Zij is geboren op 6 maart 1927 in Wittelte. Zij is overleden op 28 juli 2016 in Emmeloord. Zij trouwde met Geert Nijhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

27.  Margje Jonker
Zij is geboren in 1927. Zij trouwde met Jan Mones.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

28.  Zwaantje Boer
Zij is geboren in 1929 in Oll’ndeever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

Op de vierde rij staan van links naar rechts:

29.  Christina Augusta Johanna ter Horst 
Zij was de juffrouw.
Zij is geboren in 1909.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

30.  Hendrik Jan Tabak
Hij is geboren op 6 september 1926. Hij is overleden op 19 juni 1990. Hij trouwde met Trijntje Greveling. Hij was boer an de Wapserveenseweg in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

31.  Sent Jonker
Hij is geboren in 1924 in Wittelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

32.  Albertus Berends
Hij is geboren op 16 juni 1928 in Wittelte. Hij is overleden op 26 april 2011 in Dwingel. Hij woonde de laatste van zijn leven in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

33.  Albert Noorman
Hij is in 1928 geboren in Wittelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

34.  Hendrik Slot
Hij is in 1928 geboren in Wittelte.
Hij is een zoon van bakker Aaltert Slot.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

35.  Hendrik Jan Zegeren
Hij is geboren in 1928. Hij woonde in Assen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

36.  Lenze (Leinse) Cornelis Boer
Hij is geboren op 24 februari 1927 in Oll’ndeever.
Hij is een zoon van Hendrik Jacob Boer en Lammigje Nieuwenhuis.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van Leinse Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

37.  Hendrik van Leenders
Hij was de hoofdmeester van de Witteler skoele.
Hij is geboren op 21 mei 1909 in Meppel. Hij is overleden op 3 februari 1999 in Zandvoort.
Hij trouwde met Fennegien Speek. Zij was onderwijzeres.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:

38.  Lambertus (Lambert) Jonker
Hij is geboren in 1926. Hij troude met …. Westerhof. Hij woonde an de Heufdstroate in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

39.  Lambertus Koning
Hij is geboren in 1928. Hij woonde in Gramsbergen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

40.  Martinus Harm Lensen
Hij is geboren op 24 maart 1923. Hij is overleden op xx oktober 2001.
Hij trouwde met Grietje Tebbenhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

41.  Lubertus (Bertus) Boer
Hij is geboren op 18 augustus 1922 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 14 september 1984. Hij trouwde met A.. Nijland. Hij woonde in Oll’ndeever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

42.  Hendrik Berends
Hij is geboren op 2 juli 1922 in Wittelte. Hij is overleden op 27 april 2004. Hij woonde lang in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

43.  Jacobus (Koos) Smak (1924)
Hij is geboren op 17 maart 1924 op ’t Moer. Hij is overleden op …..
Hij trouwde met Anna Francina Goettsch. Hij woonde op de Smilde.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

44.  Klaas Tabak
Hij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Posted in Verdwenen object, Witteler skoele | Leave a comment

De storm bee ut eilaand van Prospero

De toneelvereniging in Deever voerde in 1948 het toneelspel de Storm van William Shakspeare op in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaande tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets groot papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel.

In het toneelspel De Storm is Prospero door zijn meineedige broer Antonio verbannen naar een eiland. Door stom toeval zeilt Antonio voorbij dit eiland. Prospero gebruikt zijn magische gave om elementen en geesten aan te roepen en zo een storm te veroorzaken, die het schip met daarop Antonio doet zinken. Op het aanplakbiljet is het zinkende zeilschip te zien.

De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet. Desalniettemin nochtans evenwel is de tekening op bijgaande afbeelding toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening toch ook echt wel een beetje als een soort van kunst.

Posted in Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Hielke Siebrand Schrale wödde in Wapse vumooid

De redactie van ut Deevers Archief besteedt graag aandacht aan het gebeurde in de Tweede Wereldoorlog in de gemiente Deever. Zo besteedt de redactie ook aandacht aan omgekomen personen, die niet in de gemiente Deever zijn geboren, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog niet in de gemiente Deever woonden, maar wel door toedoen van de Duitse bezetter zijn omgekomen in de gemiente Deever.  

In de webstee van de Oorlogsgravenstichting zijn enige gegevens over het oorlogsslachtoffer Hielke Siebrand Schrale te vinden.
Hij is geboren op 13 augustus 1904 in Otterlo in Gelderland. Hij was in de Tweede Wereldoorlog tandarts in Steenwijk, adres Stationsstraat 14.
Hielke Siebrand Schrale zat in Steenwijk in het verzet tegen de Duitse bezetter. Hij werd op 15 september 1944 gearresteerd door de Duitsers. De Duitsers vermoordden hem diezelfde dag in de gemiente Deever. Hij is op 18 september 1944 begraven op de Algemene Begraafplaats in Steenwijk.
Pas op 19 september 1944 deed wachtmeester der staatspolitie Gerrit Temmingh aangifte van het overlijden in de gemiente Deever van Hielke Siebrand Schrale. Gerrit Temmingh verklaart dat hij de vermoorde Hielke Siebrand Schrale op 15 september 1944 dood heeft gezien. Zie afbeelding 1.
Wijlen drs. Henk Spreen beschrijft in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ op de bladzijden 245, 246, 247 en 248 het treurige einde van Hielke Siebrand Schrale.
Vlak over de gemeentegrens tussen Vledder en Deever, ter hoogte van het oude tolhuis bij Wapse lag links van de weg nog een klein heideveld. Daar stapten de ook later in Deever beruchte S.S. Hauptscharfüher Fritz Habener, de Sturmmann Verwee (een Vlaming) en Hielke Siebrand Schrale uit de auto. In het heideveld, zo’n twintig meter van de weg (zie de pijl in afbeelding 2), schoten Habener en Verwee omstreeks 17.00 uur elk een kogel door het hoofd van Schrale. Echter Schrale overleed niet direct, hij was buiten bewustzijn. Hij overleed pas na 19.00 uur aan de schotwonden in zijn hoofd.
De redactie verwijst voor een samenvatting van de tekst van drs. Henk Spreen in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ naar de webstee Traces of War.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Oorlogsslachtoffers, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Kiender op ut plein veur de offeskeid’n skoele

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 66 een afbeelding van een schoolfoto met kinderen van de gereformeerde school an de Heufdstroate in Deever opgenomen. De afgebeelde foto is gemaakt in 1934. In de tekst bij de afgebeelde foto is de naam van alle op de foto aanwezige kinderen vermeld. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
De kinderen op deze foto zijn een deel van de leerlingen die dat jaar op de christelijke lagere school aan de Hoofdstraat zaten. Een flink aantal kinderen kwam uit Oldendiever, Wittelte, Wapse en Wateren. De kinderen uit deze buitendorpen kwamen bijna allemaal uit boerenfamilies.
De bovenste rij wordt van links naar rechts gevormd door:
Jantje Haanstra, Grietje Hessels, Hendrika Hessels, Neel de Graaf, Adrie de Graaf, Klaas de Graaf, Jan Timmerman, Jaap Moes, Jan Zantinge en Roelof Schuring.
Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:
hoofdmeester Broer Roosjen, zijn vrouw Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien), juffrouw Grietje Schipper, Hendrik Kerssies, Jaap Kerssies, Kobus Hessels, Arendina Zantinge, Keimpe Roosjen, Lucas Noord, Engbert Oosterga, Dirk Moes, Jans Bult en uiteraard met hoed meester Martinus Strating.
Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:
Freek Zantinge, Margje Haanstra, Arend Zantinge, Klaas Vording, Albert Jan Vording, Corrie de Graaf, Aaltinus Noord, Hendrik Noord, Jan Hilberts, Hendrik Hilberts, Gerrit Jan Pook en Jantje Hessels.
Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:
Wubbina Kruid, Jaap Kruid, Geert Gerhardus Koster, Grietje Haanstra, Klazien Oosterga, Hendrik Pook, Jans Hessels en Lambertus Hessels.
De op 24 mei 1925 geboren Geert Gerhardus Koster werd op 22 november 1944, samen met Hilbert Gunning, Hermannus Vos en Roelof Eggink, door de Duitse Sicherheitsdienst bij het onderduikershol gearresteerd. Hij stierf op 24 maart 1945 in het concentratiekamp Paigerhorst.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De hier afgebeelde foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen Klaas Vording.

1.  Jntje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

2.  Grietje Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

3.  Hendrika Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

4.  Neel de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

5.  Adrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

6.  Klaas de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

7.  Jan Timmerman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

8.  Jaap Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

9.  Jan Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

10.  Roelof Schuring
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:

11.  hoofdmeester Broer Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

12.  Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien)
Zij is de echtgenote van Broer Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

13.  juffrouw Grietje Schipper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

14.  Hendrik Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

15.  Jaap Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

16.  Kobus Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

17.  Arendina Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

18.  Keimpe Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

19.  Lucas Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

20.  Engbert Oosterga
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

21.  Dirk Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

22.  Jans Bult
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

23.  Martinus Strating
De meester droeg altijd een hoed.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:

24.  Freek Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

25.  Margje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

26.  Arend Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

27.  Klaas Vording
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

28.  Albert Jan Vording
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

29.  Corrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

30.  Aaltinus Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

31.  Hendrik Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

32.  Jan Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

33.  Hendrik Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

34.  Gerrit Jan Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

35.  Jantje Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:

36.  Wubbina Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

37.  Jaap Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

38.  Geert Gerhardus Koster
Hij is geboren op 24 mei 1925 in Deever. Hij is overleden op 22 november 1944 op 19-jarige leeftijd in het concentratiekamp Paigerhorst.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

39.  Grietje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

40.  Klazien Oosterga
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

41.  Hendrik Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

42.  Jans Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

43.  Lambertus Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Posted in Alle Deeversen, Griffemiède skoele | Leave a comment

Wim Stuver vutelt over radioos in de oorlog

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond op de bladzijden 5 en 6 van de op 12 april 1995 -veertig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Deever- door de gemeente Diever uitgegeven speciale Oorlogskrant het bericht ‘Radio in de periode 1940-1945’. Deze krant is niet betaald met belastinggeld, maar met een vette subsidie van de Stichting Cultuurfonds Diever.

Radio in de periode 1940-1945
Radio: Een belangrijk communicatie-middel

De radio heeft in deze periode een heel belangrijke rol gespeeld. Het was oorlog in Nederland en via het radio-toestel (televisie was er nog niet) konden de mensen afstemmen op de Hilversumse zenders om het nieuws te beluisteren. Nieuwsberichten zijn in tijden van oorlog heel belangrijk voor de mensen. De berichten die de huiskamer binnenkwamen via de radio waren na de Duitse inval noet zo betrouwbaar. Het Duitse leger viel op 10 mei 1940 Nederland binnen en de Duitse soldaten bezetten spoedig de radio-zenders in Hilversum. De Nederlandse omroepverenigingen kregen vanaf die tijd een verbod voor bepaalde uitzendingen (censuur). Het uitgezonden nieuws was door de Duitsers samengesteld en was vaak onwaar en onbetrouwbaar, dus Duitse propaganda. Zogenaamde Goebbels propaganda. Goebbels was onder het bewind van Hitler minister van propaganda.

Radio Oranje
Vlak na de Duitse inval week de Nederlandse regering, het Koninklijk Huis en een aantal bekende Nederlanders, waaronder dr. L. de Jong, schrijver A. den Doolaard en een zekere H.J. van de Broek, uit naar Engeland. In de BBC-studio’s (BBC = British Broadcasting Corporation) te Londen kregen ze een ruimte en begonnen radio-uitzendingen in de Nederlandse taal, bestemd voor het bezette Nederland. Vooral nieuwsuitzendingen en berichten in code, bestemd voor het actieve verzet. De zender kreeg als naam Radio Oranje en het doel was de verzetswil en het vertrouwen in de uiteindelijke bevrijding hoog te houden. Ook werd er later muziek en cabaret uitgezonden. De meeste Nederlanders stemden een paar keer per dag op vaste tijden af op Radio Oranje. Het gevolg was dat er praktisch niet meer naar Hilversum geluisterd werd. De Duitse bezetter kwam hier achter en het werd verboden naar de Engelse zender te luisteren. De Duitsers richtten stoorzenders op om de radiogolven vanuit Engeland onhoorbaar te maken. We bleven luisteren met zelfgebouwde raamantennes, die richting gevoelig waren en de storing uitfilterden.

Inleveren van het radio-toestel
Om het luisteren naar de Engelse zenders onmogelijk te maken, maakte de bezetter via raambiljetten door heel Nederland bekend, dat alle radio’s ingeleverd moesten worden (me/juni 1943). Veel mensen deden dit met tranen in hun ogen, omdat ze vaak voor dit kostbare bezit jarenlang hadden gespaard. Nu moest je gewoonweg de radio wegbrengen en zag je het waarschijnlijk nooit weer terug. Sommige mensen hadden nog een oud kapot toestel op de zolder staan. Dit toestel werd dan ingeleverd en hun eigen goede toestel werd verstopt in een kast of onder de vloer. Als de kust veilig was, dan werd het ondergedoken radio-toestel tevoorschijn gehaald en werd er toch naar Radio Oranje geluisterd. Pientere vaders en zoons bouwden vaak een simpele radio, die in een trommel, sigarendoos, schemerlamp of achter een schilderij opgeborgen werd. Soms werd de radio in een dikke bijbel gebouwd. Een mens in nood is zeer vindingrijk. Via vlugschriften werden werden berichten doorgeseind naar mensen die geen radio-toestel hadden.
Wat gebeurde er nu met die ingeleverde radio-toestellen ? Heel veel zijn, met wagonladingen vol, per trein en per volle boten naar Duitsland vervoerd. Sommige toestellen zijn gewoon op de zolder van het gemeentehuis blijven staan. Een mijnheer uit Heerenveen vertelde ons: ‘Mijn toestel stond nog mooi ingepakt en na de oorlog kon ik het zo weer meenemen.’ Gelukkig maar, want hij staat nu in het museum.

Herrijzend Nederland
In september 1944 werd Eindhoven al bevrijd. Bij Philips hadden ze tijdens de oorlog in het geheim, onder leiding van de verzetsman Gehrels, een radio-zender gebouwd met de bedoeling direct met uitzendingen vanuit bevrijd gebied te beginnen. Op 3 oktober 1944 begint men met de uitzendingen vanuit Eindhoven. De zender begint met de woorden: ‘Hier is herrijzend Nederland, de zender op vrije Nederlandse bodem, …..’ De omroeper is Van de Broek, voormalig Radio Oranje medewerker, gevlucht naar Engeland, en via België naar Eindhoven gekomen. De taak van Herrijzend Nederland is de mensen in het bevrijde zuiden van nieuws te voorzien en de mensen boven de grote rivieren, in het nog bezette Nederland, voor hen kwam de bevrijding pas in mei 1945, moed in te spreken en hopen op een spoedige bevrijding. Voor het westen van Nederland kwam toen nog die vreselijke ‘hongerwinter’. Herrijzend Nederland is gebleven tot januari 1946, daarna zijn de uitzendingen weer verzorgd vanuit Hilversum. In het museum vinden we op de schaal van kleine bakelieten radio-toestellen, gemaakt in die periode, xde naam Herrijzend Nederland. Deze toestellen zijn zeer geliefd bij de verzamelaars.

Expositie in Museum Radio-Wereld
Vanaf 1 mei tot 1 november is er een speciale expositie ter herinnering aan het feit, dat het vijftig jaar geleden is dat de bevrijding kwam, genaamd: ‘Radio en elektriciteit in de Tweede Wereldoorlog’. Tijdens de rondleidingen in deze periode, ook voor scholen die het museum bezoeken, wordt extra aandacht aan deze periode besteed.

W.H.G. Stuiver, conservator
S. Stuiver-Van der Heide, educatief medewerkster

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft aan dit bericht een afbeelding van de voor- en achterkant van het reclame-strooibiljet van Museum Radio-Wereld uit 1997 toegevoegd.
Museum Radio-Wereld (voorheen Museum d’Olde Radio) is gevestigd geweest in de boerderij met adres Aachterstroate 9 in Deever.
Wim Stuiver en Sjoukje van der Heide kochten in 1965 deze boerderij en openden hun radio-museum in mei 1987. Daarvoor was de boerderij eigendom van Sime Smidt.

Posted in Museum, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Dörk Kist vumooidde Jan van der Helm

In de Hoogeveensche Courant van 4 februari 2022 verscheen van de amateurhistoricus Albert Metselaar het bijzonder goed geschreven en solide bericht ‘Dodelijke samenloop van omstandigheden’ over de op 7 en 8 februari 1945 gepleegde moord op de in Wittelte geboren Jan van der Helm en de jood Szaya Reiner. 

Moscou, 7 en 8 februari 1945
Dodelijke samenloop van omstandigheden
Nieuw-Moscou – Wie een steen in de vijver gooit, krijgt kringen die zich van klein naar groot uitspreiden. Ligt er iets wat ze kan keren, kun ja rimpels op onverwachte manier terugkrijgen of iets op gang brengen waar je ook niet op had gerekend. In de zomer van 1943 was met name de KP-Nieuwlande actief met de brandstichtingen in en rond de gemeente Hoogeveen.
Geruchtmakend was de brand bij Jan Kist, boerenleider van de Landstand, een organisatie waarvan iedere landbouwer en veehouder verplicht lid moest worden. Brand was gemakkelijk te stichten en de effecten onder de bevolking groot. De bezetter heeft gedurende deze Tweede Wereldoorlog ingespeeld op de angst en ervaren terreur, waardoor het leven van de N.S.B.’ers en andere pro-Duitse Nederlanders onzeker werd. De N.S.B.’ers werden bewapend, voor wie dat wilde, en ingedeeld bij een afdeling van de Landwacht. Dat was een vorm van hulppolitie. Ze werden ingezet bij straatcontroles en huiszoekingen, in ieder geval tegen de Nederlandse bevolking die vasthield aan een vrij Nederland. Eén van hen was Derk Kist, een gekwetste zoon van Jan Kist. Bang en kwaad tegelijk. Dát is geen excuus voor wat er gebeurde, maar wel een verklaring voor wat er kon gebeuren, toen Derk in een onverwachte situatie terechtkwam. Het ontsloeg Derk niet van zijn verantwoordelijkheid voor zijn daad ….
Jan van der Helm en Jo Moes hadden onderduikers in hun woning. We kennen het pand nog steeds. Zuideropgaande 154. Het was de joodse familie Reiner, later Rinat genoemd, met een pleegzoon, en er waren enige tijd twee zussen, de dames Hoepelmans. De zussen gingen door naar de buurman, meester Pennings. Op 7 februari 1945 was Jo boodschappen aan het doen. Derk Kist kwam aan de deur van de boerderij, samen met zijn directe leidinggevende Landwachter, Jan Scholing. De deur zat op slot. Er klonk wel wat gestommel op de deel. Ze liepen om het pand. Jan van der Helm werkte achter zijn boerderij op het land, met zijn paard en had zijn oudste zoontje bij zich. Een kleine jongen, die voor zijn leeftijd veel te veel te zien en te horen kreeg. Derk Kist en Jan Scholing liepen naar het land bij de Riegshoogtendijk. Ze zeiden dat ze het paardentuig in beslag zouden nemen. Jan van der Helm weigerde dat niet, wat zou hem dat opleveren, hij had onderduikers te beschermen. Toen kwam de vraag hoe het kon dat er toch mensen in huis werden gehoord, terwijl de deur op slot zat.
Jan van der Helm wist dat er huiszoeking zou komen. Hij zette het op een lopen, westwaarts, naar de familie aan de nabijgelegen Wijdewijk. Aan die wijk haalde een kogel hem in. Derk Kist had hem doodgeschoten. Onder leiding van de S.S.ér Karl Robbertsen zorgde een flinke groep Landwachters voor doorzoeking van de boerderij. De familie Reiner werd gevonden, evenals de pleegzoon. Het ging er hard aan toe bij de verhoren. Er werd een radio gevonden. Het ging er nog harder aan toe. Vader Szaya Reiner werd in elkaar geslagen naast de achterdeur van de boerderij, op het ‘straotie’ tussen de boerderij en het stookhok. Daar werd hij uiteindelijk doodgeschoten, toen de S.S. niet meer verwachtte dat er wat informatie uit hem zou komen. De moordenaar had bekend, tegenover Offeringa van de Marechaussee en de Politieke Opsporings Dienst van Hoogeveen/Hollandscheveld. We lezen in een Zeeuwse Courant (daar is hij veroordeeld in 1949):
‘In burger gekleed en strak, bijna verbeten kijkend, verscheen woensdagmorgen de 45-jarige Karl Wilhelm Frans Klünner, verdacht van handelingen, in strijd met de wetten en gebruiken van de oorlog en de menselijkheid, voor het Bijzonder Gerechtshof te Middelburg. (….) De gedragingen van Klünner in Hoogeveen waren onderzocht door de opperwachtmeester der Koninklijke Mareschaussee, Offeringa. Verdachte had tegenover hem erkend, dat, toen op een boerderij in Hollandscheveld, een Joodse familie was ontdekt, hij -tezamen met zijn confrater Karl Lamm- de man (zekere Szaya Reiner) tegen de muur had gezet en hem van dichtbij met een pistool had doodgeschoten.’
De naam van de eigenaar van de radio stond erop geschreven. Zo kwam er op 8 februari 1945 een inval bij meester Pennings. Man en vrouw gingen mee voor verhoor, de onderduiksters werden niet gevonden, en een vrouw uit de buurt werd gevraagd om op de kinderen te passen. Ze vond de dames Hoepelman, toen ze een slaapkamer binnen ging. De vrouwen kregen geen bescherming van de oppas, een kraamverzorgster. Nee, deze meldde het bij de S.S.’er Karl Robbertsen, en dat leidde tot hun arrestatie.
Oorlog overleefdde 
De familie Reiner, de pleegzoon en de dames Hoepelman hebben de oorlog overleefd in kamp Westerborg. Er gingen geen treinen meer naar de vernietigingskampen. Het late tijdstip in oorlogstijd was hun overlevingskans. Voor Jo Moes en de onderduikers hield de pijn van de oorlog eigenlijk nooit op, al wisten ze wel weer een draai te geven aan hun leven. Jo hertrouwde met Reinder van der Helm, de broer van haar eerste man. De daders werden veroordeeld. Bij de verhoren was uiteindelijk ook de S.S.’er Auke Pattist nog betrokken geweest. Hij ontsnapte en zat zijn levenstijd uit in Spanje, waar hij een talenbureau had.
Al vrij snel na de oorlog kreeg Jo Moes, de weduwe van Jan van der Helm, het eerste huldebetoon onder ogen, voor haar rol van vrouw in het verzet. In april 1946 zond het Joods Nationaal Fonds een briefje rond, waarin werd aangekondigd dat in het voormalige Palestina een boomplanting ‘te Uwer ere’ zou plaatsvinden. ‘Het verheugd ons u te kunnen mede delen dat uw Joodse kennissen gemeend hebben, ook uw naam aan een deel van het woud te moeten verbinden, in herinnering aan de gezamenlijk doorstane moeilijkheden tijdens de bezetting van Nederland.’ Lea Reiner-Goldsberg plantte een boom voor Johanna van der Helm, zo toonde een bijbehorend diploma. Ze plantte ook een boom voor Jan van der Helm.
In 1967 is Jo op uitnodiging van de beide zonen van de familie Reiner op bezoek geweest in Israël. Het werd een onvergetelijke reis. Tijdens deze reis plantte ze ook zelf een boom voor Jan.
Hoogste eer
Op 27 mei 1969 viel Jo de hoogste eer ten dele die de staat Israël voor hulp aan onderduikers kan betonen. Ze kreeg met nog tien andere Nederlanders de Yad Vashem onderscheiding. De onderscheiding bestaat uit een oorkonde en een speciaal voor dat doel geslagen medaille, waarop symbolisch tot uitdrukking wordt gebracht de woorden uit de Talmoed: ‘Wie een enkel leven redt, redt de gehele wereld’. De plaats van redding is nog steeds in Moscou, nu Nieuw-Moscou, aanwezig. Hopelijk tot in lengte van dagen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het gebeurde vaak dat ‘fouten in de oorlog’ werden wegeknooid door het verzet, dus de dwingende raad kregen de streek waar ze hun wandaden pleegden, te verlaten. Jan Kist is geboren op 30 juli 1887 in Avereest. Hij is overleden op 2 januari 1954 in Kerkrade in Limburg. Derk Kist is geboren op 10 maart 1914 in Thorne in Engeland. Hij is in 1977 op 62-jarige leeftijd overleden in Westerhaar in Overijssel.
Johanna (Jo) Moes is geboren op 12 februari 1918 in Zuidwolde. Zij is overleden op 14 april 2008 in Deever. Zij hertrouwde op 11 mei 1949 in Hoogeveen met Reinder van der Helm, broer van Jan van der Helm. Reinder van der Helm is geboren op 5 augustus 1924 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 29 augustus 2012 op 88-jarige leeftijd in Ruinen. De redactie weet niet of zij zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever of elders of dat zij zijn gecremeerd.
Reinder van der Helm en Johanna (Jo) Moes hebben na de Tweede Wereldoorlog een boerderij gehad in Oll’ndeever. Na hun pensionering als boer en boerin hebben ze vele jaren an de Brinkstroate in Deever gewoond.


Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Die fatale seu’mde febewoari in Kaark’nveld

In het Nieuwblad van Friesland (Hepkema’s Courant) verscheen op 8 december 1948 een verslag van de behandeling door het bijzondere gerechtshof in Leeuwarden inzake het drama van Kerkenveld, waarbij de in Oll’ndeever geboren Jan van der Helm en de joodse onderduiker Szaya Reiner werden vermoord.

Bijzonder Gerechtshof Leeuwarden
Een landwachterstrijd in Drente
De behandeling van drie landwachterszaken uit Drente uit de gehele dag in beslag, waarvan de eerste, tegen Derk Kist, 33 jaar landbouwer te Hollandscheveld, voor onbepaalde tijd werd geschorst, daar een aantal getuigen niet was verschenen. Doch hetgeen kwam vast te staan, was al erg genoeg.
Het drama te Kerkenveld
Zo vertelden de heer en mevrouw Jonkman te Kerkenveld (Zuidwolde) van een dram, dat zich onder hun ogen had afgespeeld. Beiden waren op de Riegshoogtendijk, op weg naar hun zoon, toen zij een paar landwachters zagen. De vrouw besloot terug te gaan om de onderduikers thuis te waarschuwen. Doch zover kwam het niet. Nu wijlen de heer Jan van der Helm werd genoodzaakt het tuig van zijn paard, waarmee hij op ’t land werkzaamheden verrichtte, in te leveren. Hij wierp het de landwachters voor de voeten. Toen hij in de gaten kreeg, dat ze hem wilden arresteren, nam hij de vlucht, achtervolgd door verdachte met de karabijn in de aanslag, waaruit hij een viertal schoten loste, ten gevolge waarvan Jan van der Helm in de borst werd getroffen en onmiddellijk overleed. Een slagader was geraakt. Mevrouw Jonkman had nog gehoord: ‘Sta stil, of ik schiet.’
‘Daar ligt hij; hij is dood’, had verdachte zeer opgewonden uitgeroepen.
Naar het oordeel van de heer A. Bijl, los arbeider te Hollandscheveld, was het laatste schot op ongeveer 50 meter van het slachtoffer gelost.
Dokter Reynierse te Hollandscheveld, die toegang kreeg tot de woning van Jan van der Helm, om op verzoek van de politie de doodschouw te verrichten, ontdekte in het huis ook nog een persoon van Joodschen bloede, die was overleden. Ook lag er nog een pleegzoon van dit slachtoffer zwaar gewond op de vloer. De dokter adviseerde het jongmens naar een ziekenhuis te vervoeren.
Verdachte was vóór het misdrijf bij de woning van Jan van der Helm geweest om paardentuigen te vorderen.
De President verweet verdachte, dat hij de Duitsers had gewaarschuwd om op de boerderij te komen, terwijl hij wist, dat er onderduikers waren. De S.D. had gelast de Jood dood te schieten. Later hadden zij de boerderij geplunderd en de goederen onderling verdeeld. Kist had nog meer op zijn kerfstok. ……
De volgende zaak betrof die van Jan Scholing, 37 jaar, landarbeider te Hollandscheveld, de commandant van de plaatselijke landwacht. Deze was ook bij de bovengenoemde acties betrokken.
President: ‘U bent de oorzaak, dat de Jood ten huize van Jan van der Helm om het leven kwam. Al waart ge landwachter, toch had ge bij de burgemeester moeten verzwijgen, dat er een Jood in huis was.
Verdachte zou zich na de moord uit de landwacht hebben teruggetrokken.
De procureur-fiscaal vorderde 12 jaar. De oorzaak van het hele drama was het optreden van de verdachte. Bovendien heeft verdachte nog in burger dienst gedaan bij de begrafenis van Jan van der Helm om te kunnen optreden tegen terroristen.
De derde landwachter was Jacobus Oostindiën, 34 jaar, landarbeider te Hoogeveen, die beroepslandwachter was en werd bevorderd tot onderschaarleider en sectiecommandant. Deze was ook bij enkele van bovengenoemde misdrijven betrokken, ook bij de plundering van de woning van Jan van der Helm. …..
Bovendien had hij ten huize van Jan van der Helm de man van Joodschen bloede nog gevraagd of hij een Jood was. Na een tweede vraag erkende de man zulks. Daarna had men hem gedood.
De procureur-fiscaal vorderde 8 jaar.
Nadat er twee doden waren gevallen, nam hij deel aan de rooftocht, zo merkte de spreker op.
Uitspraak 21 december aanstaande.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan van der Helm is geboren op 15 augustus 1911 in Wittelte. Hij is vermoord op 7 februari 1945 in Hollandscheveld.
De redactie heeft in enige berichten aandacht besteed aan Jan van der Hem.
Zie bijvoorbeeld het bericht Wie was toch die Jan van der Helm ?.

Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Retro-koate van de stoombooties an de brogge

De verwoede verzamelaars van ansichtkaarten uut de gemiente Deever meenden tot voor kort niet beter te weten dan dat van de stoombootjes van de Drentsche Stoomboot Maatschappij (D.S.M.) bee de Deeverbrogge, veur de löswal bee logement-café Sjoert Benthem en in de Deeversesluus drie ansichtkaarten, waarop het stoombootje Assen I of het stoombootje Assen II is te zien, zijn uitgegeven.
Deze ansichtkaarten hebben als titel:
Aankomst der boot, Dieverbrug (Assen II) (poststempel 1909);
Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug, (Assen II) (poststempel 1907);
Vertrek der boot, Dieversluis (Assen II) (poststempel 1909).
De uitgever van deze drie ansichtkaarten is J. Koops, Fotograaf, Hoogeveen.
De redactie van ut Deevers Archief was flabbergasted en toeroeroeroe, toen na meer dan 25 jaren verzamelen zo maar opeens een vierde stoomboot-ansichtkaart te koop werd aangeboden in een webstee op het internet. Een echte ‘must have’ ansichtkaart. Een echte ‘nu-en-nooit-meer’ ansichtkaart. Een echte ‘die-laat-ik-mij-niet-ontglippen’ ansichtkaart. Een echte ‘missing link’ ansichtkaart.
Deze ansichtkaart heeft als titel:
Veerkade Dieverbrug (poststempel 1918).
De uitgever van deze kaart is Riezebos in Ede.
Nu is het niet zo dat het bestaan van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ onbekend was. De afbeelding is ook te zien op een zogenaamde vijfluiks ansichtkaart met de titel ‘Groeten uit Dieverbrug’ (poststempel 1919). De vijf kleine afbeeldingen op deze ansichtkaart zijn ook op een aparte ansichtkaart uitgegeven.
De redactie weet niet of op de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ het stoombootje met de naam Assen I of Assen II is te zien. De redactie wenst (de wens is de vader van de gedachte) ten zeerste dat op een dag ook een ansichtkaart met de titel ‘Vertrek der boot, Dieverbrug’ (in de richting van de Gowe, met geopende brug) en een ansichtkaart met de titel ‘Aankomst der boot, Deeversesluus‘ (waarbij een stoombootje vanuit het benedenpand de Deeversesluus binnenvaart) zal opduiken.
De redactie van ut Deevers Archief was zelfs zo flabbergasted en zo toeroeroeroe van de recent opgedoken ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ dat hij het niet kon laten van een scan van de vier ansichtkaarten een echte retro-ansichtkaart samen te stellen. Zie de bijgevoegde afbeelding.
Deevebroggers opgelet. Download gratis het jpg-bestand van bijgaande afbeelding, ga naar een fotoprintautomaat, maak het gewenste aantal afdrukken en verstuur deze afdrukken als ansichtkaart naar familie, vrienden, kennissen, buren, bekenden en onbekenden.

Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Aankomst der boot, Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 20 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 75 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ”Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 311 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan een bijgeknipte afbeelding van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ ook ten zeerste bewonderen op de bladzijde 199 en 217 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 312 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven. Maar van welk fanatiek verzamelaartje van ansichtkaartjes uut de gemiente Deever mocht de redactie van dat onvolprezen papieren Magnum Opus zijn exemplaar scannen ?

Afbeelding 1
Retro-ansichtkaart van de D.S.M.-stoombootjes Assen I en Assen II an de Deeverbrogge (uitgave 2022) (vrij te kopiëren)


Afbeelding 2
Aankomst der boot, Dieverbrug

Afbeelding 3
Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug

Afbeelding 4
Vertrek der boot, Dieversluis

Afbeelding 5
Veerkade Dieverbrug

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, D.S.M. | Leave a comment

Un neeje braandspuite veur de gemiente Deever

In het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente zijn foto’s opgenomen uit de periode 1930-1980. Een werkgroep van vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever heeft dit onvolprezen papieren fotoboekje samengesteld. De eerste druk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is in 2008 uitgegeven. De redactie van ut Deevers Archief weet niet of daarna een herdruk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is uitgegeven.
Op bladzijde 55 van dit onvolprezen papieren fotoboekje is bijgaande afbeelding 1 te zien.
Afbeelding 1 is samen met afbeelding 2 en afbeelding 3 op 22 maart 1940 gepubliceerd op bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentse illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2; zie bijgaande afbeelding 4.
De tekst bij de afbeelding op bladzijde 55 van het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente is voor het gemak klakkeloos overgenomen uit het bijschrift bij afbeelding 1.
De vraag is of de motorbrandspuit een nieuwe of een tweedehands motorbrandspuit is, want het zichtbare kenteken A-11249 aan het voertuig is niet te vinden in de kenteken-database van het Drents Archief. Echter kenteken A-11249 komt gelukkig wel voor in de webstee www.groningerkentekens.nl. Het Groninger kenteken is op 24 december 1925 op naam geschreven van Jan Jurrien van Bergen, fabrikant van torenklokken, torenuurwerken en hand- en motorbrandspuiten in Heiligerlee, gemeente Scheemda.
Het Groninger kenteken A-11249 was op 11 maart 1940 voor het rit van Heiligerlee naar Deever tijdelijk bevestigd aan de nieuwe motorbrandspuit van brandspuitenfabriek Van Bergen voor de gemiente Deever. De nieuwe motorbrandspuit voor de gemiente Deever kreeg kenteken D-4600. Dit Drentse kenteken werd op 26 maart 1940 op naam geschreven van de gemiente Deever.
Op afbeelding 1 is de nieuwe motorbrandspuit op de brink van Deever voor het oude gemeentehuis en de oude pastorie te zien. Het voor de demonstratie benodigde bluswater werd blijkbaar niet uit de braandkoele op de brink gepompt, maar uit een braandputte (?). Wie heeft kennis van deze braandputte ?
Wie van de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief weet de locatie van wat op afbeelding 2 is te zien ?
De redactie vond bij het digitaliseren van honderden papieren nummers van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor in ut blattie van 22 april 1999 in de rubriek ‘Wat weet u nog van vroeger ? van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever bijgaand bericht, zie afbeelding 5. In het bericht wil deze vereniging weten wie van de personen op de afbeeldingen (zie afbeelding 5) lid zijn van de vrijwillige brandweer in Deever. Deze vereniging doelt op de afbeelding van de nieuwe motorbrandspuit, maar daar zijn geen mensen te zien. De vereniging denkt een andere foto van de nieuwe brandweerspuit voor ogen te hebben, want op die foto staan wel leden van de vrijwillige brandweer van Deever, namelijk Lambert Rolden en zijn zoon Hendrik Jan Rolden.

Afbeelding 1
Het bijschrift bij afbeelding 1 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Maandag 11 Maart werd te Diever (Dr.) aan de gemeente een nieuwe motorbrandspuit afgeleverd en geprobeerd. Dat was een belangrijke gebeurtenis voor het dorp, want het blusschen van branden is in dergelijke plaatsen steeds een moeilijk probleem geweest. Dit uiterst moderne materiaal biedt een maximum van kracht en snelheid door een capaciteit van 4000 liter water per minuut bij 18 atmosfeer druk, door een dubbele schakelpomp, luide sirene en sterk zoeklicht. Verschillende deskundigen uit Meppel en Assen woonden de demonstratie bij.
Afbeelding 2
Het bijschrift bij afbeelding 2 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
De nieuwe spuit stond op 900 meter afstand van deze zogenaamde brand en leverde toch uitstekend werk met de drie stralen, waarin de slang verdeeld kon worden. Ook bij den toren was het succes te bewonderen.

Afbeelding 3
Het bijschrift bij afbeelding 3 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Ook het oudje, eigenlijk een museumstuk, deed nog eens wat het kon… “Uit den tijd”; zal dat vonnis ook nog eens door een volgend geslacht worden uitgesproken over het thans zoo schitterende, moderne blusch-apparaat ?


Afbeelding 4
Dit is een afbeelding van bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentsche illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2, 22 maart 1940.
Afbeelding 5

Posted in 10 april 1945, Automobiel, Braandkoele, Brink, Deeverse braandweer, Old nummerbröt, Olde auto, Verdwenen object | Leave a comment

De legere skoele op Woater’n in 1948 (?)

Vijfenzestig leerlingen en twee onderwijzers (moest deze school het doen met twee onderwijzers ?) van de openbare lagere school op Woater’n (an de aandere kaante van de Deeverse bos) zijn in de periode 1946-1948 op het schoolplein bij de school op de foto gezet.
Deze mooie scherpe foto moet laat in het najaar, in de winter of vroeg in het voorjaar zijn gemaakt. Maar de grote vraag en de grote puzzel is in welk jaar deze foto is gemaakt ?

Op de bovenste rij zijn links naar rechts te zien:

01. Piet Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

02. Albert (Appie) Groen
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

03. Egbert Marinus Urff
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

04. Sieger de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

05. Evert Hof
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

06. Hendrik (Henk) Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

07. Edy (Eddie) Jongstra
Hij is geboren in 1934. Hij was een goede amateur-wielrenner. Hij was ondermeer kampioen van de vier noordelijke provincies. Hij is een zoon van Eesge Jongstra en Trijntje Hoekstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

08. Rink Betten
Hij is geboren in juni 1936 op Zorgvlied. Hij is een zoon van Andries Betten en Tjitske Pijpstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

09. Martinus Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

10. Ko Stuiver
Zijn vader werkte op de zuivelfabriek van Elsloo.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

11. Harm Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.

Op de tweede rij (van boven af gezien) staan van links naar rechts:

12. Hinderkien (Hennie) van Loenen
Zij is geboren op 17 maart 1932. Zij is op 76-jarige leeftijd overleden op 27 juli 2008.
Zij was getrouwd met Reint Veenstra.
Aanvullende gegevens moeten nog worden uitgezocht.

13. Rennie Mailly
Haar vader werkte op de zuivelfabriek in Elsloo.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

14. Eefje Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

15. Onherkenbare leerling in de achtergrond
Wie zou het toch kunnen zijn ?
Is het een onderwijzer ?
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

16. Juffrouw Naleke Bos-Evers (?)
Zij is geboren op 9 juli 1893 en is overleden op 27 december 1978.
Zij was getrouwd met Jan Geert Bos, die is geboren 17 augustus 1889 en is overleden op 3 oktober 1958.

17. Sietske Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

18. Henk (Henkie) Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

19. Hendrikje (Hennie) Hof (?)
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

20. Annie van Opzeeland
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

21. Brechtje de Boer
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

22. Sijke de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

23. Lientje Kievit
Haar vader was tractorchauffeur.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

24. Klazina Groen
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

25. Roelie Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

26. Janna Hunneman
Zij was een zuster van Wijnand Hunneman en Hillie Hunneman.
Zij was getrouwd met Harm van Nijen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

27. Aaltje de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

28. Hillie Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

29. Margje Tjassing
Zij is een dochter van Franke Tjassing en Tinie Boerhof.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

30. Alberdina Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

31. Hendrica Adriana van Loenen (of Berendina ?)
Hedrica Adriana is geboren op 11 januari 1936, Berendina is geboren op 6 mei 1937.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

32. Geertje Dijkstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

33. Meester Hendrik (Henk) Onstee (met hoed)
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Op de tweede rij (van onder af gezien) staan van links naar rechts:

34. Grietje Mailly
Zij is geboren op 2 mei 1943 op Zorgvlied.
Zij is getrouwd met Jan de Vecht, die is geboren op 28 april 1941.
Zij is verkoopster in Steenwijk geweest.
Gegevens moeten nog verder worden uitgezocht.

35. Willie Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

36. Geertje Hofman
Zij is overleden op ……. Zij was getrouwd met Mans Nijsingh uut Deever.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

37. Hillie Terpstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

38. Aaltje Sikkema
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

39. Sietske Visser
Zij is een dochter van winkelier Hidde Visser en Trijntje Dijkstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

40. Geesje Hummel
Zij is een dochter van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

41. Baukje Donker
Zij is geboren op ..-..-1938. Zij is overleden op ..-..-2014.
Zij is een dochter van Jan Donker en Ida Schipper.

42. Lena Meijerink
Zij is geboren op 15 mei 1937.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

43. Margje Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

44. Annie Benthem
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

45. Leentje (Lenie) Oostra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

46. Jacoba (Cobie) Hummel
Zij is een dochter van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

47. Geesje Vrieling
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

48. Akke Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

49. Hennie Tjassing
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

50. Marietje Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Op de onderste rij liggen op de knieën van links naar rechts:

51. Hendrik (Henk) Meijerink
Hij is geboren op 2 april 1940. Hij is overleden op 24 september 1972.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

52. Jelke de Boer
Hij woonde in de boerderij waar eerder Fokke Dieuwko Lindeboom woonde.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

53. Georgius (Jurrie) Hendrikus Meijerink
Hij is geboren op 19 oktober 1938.
Hij is vernoemd naar zijn grootvader Georgius (Jurrie) Hendrikus Bos.
Hij woont op Zorgvlied.

Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

54. Dirk Landman
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

55. Piet Meijerink
Hij is geboren op 5 december 1939.

56. Jacob Oostra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

57. Albert (Appie) Ekkels
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

58. Molle Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

59. Cornelis (Cor) Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

60. Egbert Vrieling
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

61. ….. Landman
Wat is zijn voornaam  ?
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

62. Menno Wieringa
Hij woonde aan de weg naar Appelscha.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

63. Dries Wieldraaier
Zijn vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

64. Klaasje Hunneman
Zij is geen zuster van Janna Hunneman.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

65. Tjitske Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

66. Roelof Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

67. Foeke Dijkstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De bezoeker van ut Dievers Archief kan de redactie bijzonder behulpzaam zijn met het controleren en het aanvullen van de gegevens van de leerlingen en de onderwijzers van de Openbare Lagere School op Woater’n, die te zien zijn op bijgaande schoolfoto, die omstreeks 1948 is gemaakt.
Als Edy (Eddie) Jongstra (geboren in 1934) op de foto 12 jaar is, dan zal de foto omstreeks 1946 zijn gemaakt. Als Edy Jongstra op de foto 14 jaar (gingen de kinderen toen nog tot hun veertiende naar de lagere school ?) is, dan zal de foto omstreeks 1948 zijn gemaakt.
Heel veel gegevens van de leerlingen en de onderwijzers ontbreken helaas nog.
De redactie zoekt daarom alle gegevens van de genoemde leerlingen en heeft bijvoorbeeld de volgende vragen:
– waren dit alle leerlingen van het betreffende schooljaar;
– staat de juiste naam bij de juiste leerling;
– geboortedatum van de leerling;
– of de leerling nog in leven is;
– voornamen en roepnaam van de leerling;
– naam van de ouders van de leerling;
– waar woonde de leerling;
– waar woont de leerling nu;
– mogelijk andere interessante gegevens.

Posted in Alle Deeversen, De aandere kaante van de bos, Woaterse skoele | Leave a comment

Un tiekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg

De kunstenaar Jaap Berk heeft bijgaand afgebeelde mooie pentekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt in december 2010. Dat is in het pad rechts naast de boom op de voorgrond te herkennen. Die pentekening is toch maar weer een mooi fragmentje uit het kunstverleden in de gemiente Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is naarstig op zoek geweest naar gegevens van de hem tot nu toe onbekende kunstenaar Jaap Berk, maar heeft deze helaas nog niet kunnen vinden. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft wel gegevens van de kunstenaar Jaap Berk ? De redactie verneemt deze graag, teneinde deze met geschwinde spoed en in gestrekts draf aan dit bericht te kunnen toevoegen. De redactie zou ook graag willen weten of de kunstenaar deze tekening ter plekke heeft gemaakt of dat hij als voorbeeld gebruikt heeft gemaakt van een foto.
En hangt deze tekening ergens in het in het Armenwerkhuis gevestigde Landhotel Diever ?

Posted in Aar'mwaarkhuus, Deever in de kuunst, Grönnegerweg | Leave a comment

Un skier waètervaarfskildereegie van De Grüne Vrou

De Deeverse huisdokter Ludolf Dirk Broekema koos als op te voeren toneelstuk in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever voor de voorstellingen op 7, 16, 23 en 27 juli 1949 het toneelstuk Peer Gynt van de Noorse schrijver Hendrik Ibsen. Dat was een gedurfde beslissing, maar leidde in de jaren daarna niet tot een keuze uit de zeer grote biodiversiteit in toneelstukken van beroemde toneelstukkenschrijvers. Dokter Broekema bleef vanaf 1950 jaar na jaar helaas alleen maar kiezen voor monotonie, voor uitgekauwde toneelstukjes van die eeuwen geleden gestorven Sjakie uut Spier. De conclusie is te trekken dat Ludolf Dirk Broekema een belangrijke medeveroorzaker is van de tot op de dag van vandaag niet uit te roeien sheakespearitis in Deever. Integendeel. De shakespearitus neemt in Deever steeds ernstiger vormen aan.
Het spel van Peer Gynt werd in 1949 gedragen door twee topspelers, te weten de zeer getalenteerde hervormde dominee Dirk Theodoor Rutgers in de rol van Peer Gynt en het toptalent mejuffrouw Jantina Figeland in de rol van De Groene Vrouw.
Van het ontwerp van het kostuum van De Groene Vrouw is gelukkig een fraai waterverfschilderijtje bewaard gebleven. De redactie wil de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief een afbeelding van dit aquarelletje van de groene koboldvrouw uiteraard niet onthouden. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie wil wel bijzonder graag de naam van de maker van dit waterverfschilderijtje in dit bericht vermelden. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie hierover informeren ?

Posted in Aquarel, Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespearitis | Leave a comment

Kiender bee de olde legere skoele an de Heufdstroate

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 65 een afbeelding van een schoolfoto met kinderen van de lagere school an de Heufdstroate in Deever opgenomen. De afgebeelde foto is gemaakt op 18 juni 1934. In de tekst bij de afgebeelde foto is de naam van alle op de foto aanwezige kinderen vermeld. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

65 – Diever – Openbare Lagere School – 18 juni 1934
Het schooljaar 1933-1934 van de O.L.S. aan de Hoofdstraat loopt ten einde en het is tijd voor een foto op het plein achter de school. Hier zijn alleen de leerlingen van groep III te zien. Deze groep wordt gevormd door kinderen met een achternaam, die begint met de letter K, L, M, N of O. In die tijd was er weinig geld voor het kopen van schoolfoto’s, en op die manier stonden alle schoolgaande kinderen uit één gezin op één foto.
Op de achterste rij staan van links naar rechts: Reinder Mones, Klaas Oostra, Hendrik Oostra, Jan Monsieur, Jan Mulder Ezn., Jan Mulder Jzn. en Jan Mones.
Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien: Juffrouw Johanna Philippina Hatzmann en de jongens Harm Kuiper, Jacob (Japie) Monsieur, Bertus Ofrein, Willem Oostra (Willem Suker), Egbert Mulder (Eppie Bas), Johannes Mones, Johannes Kuiper en Gerrit Kuiper.
Op de derde rij staan van links naar rechts: Eltje Nijboer, Marie Ofrein, Eltje Kuiper, Albertje van der Laan, Klaasje Mulder, Roelofje Oost, Griet de Leeuw (met bril) en Geertje Oost.
Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien: Hilligje Oost, Ronkje van Nijen, Femmie Meintjes, meester Hendrikus Andries van Eisden, die van 1 april 1930 tot 1 april 1936 hoofd van deze school was, Lammigje Oostra en Annigje van Nijen.
Op de onderste rij zitten van links naar rechts: Roelof Oostra, Jochem Noorman, Berend Oostra, Hendrikus Ofrein Hzn., Harm Mulder (met bril), Johannes van der Laan en Albert (Appe) Noorman.
Vooraan op de klinkers ligt Hendrikus Ofrein Fzn.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De hier afgebeelde foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen Hilligje Oost. Zij staat op deze foto en zij wist de namen van de kinderen op deze foto.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens van de kinderen op deze foto ?

Op de achterste rij staan van links naar rechts:

1.  Reinder Mones
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

2.  Klaas Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

3.  Hendrik Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

4.  Jan Monsieur
Hij is een broer van Jacob Monsieur, die ook op deze foto staat.
Hij is een zoon van lantaarnopsteker Jan Monsieur en Roelofje Wanningen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

5.  Jan Mulder Ezn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

6.  Jan Mulder Jzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

7.  Jan Mones
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien:

8.  Juffrouw Johanna Philippina Hatzmann
Zij is geboren op 24 mei 1886 in Hoogersmilde.
Zij is overleden op 16 februari 1949 in Dwingel. Zij was toen 62 jaar oud.

9.  Harm Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

10.  Jacob (Jaap, Japie) Monsieur
Hij is geboren op 7 juli 1925 in Deever. Hij is overleden op 17 september 2008 in Beilen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Roelie Echten. Hij heeft zijn hele leven gewoond an de Aachterstroate in Deever.
Hij is een broer van Jan Monsieur, die ook op deze foto staat.
Hij is een zoon van lantaarnopsteker Jan Monsieur en Roelofje Wanningen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

11.  Bertus Ofrein
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

12.  Willem Oostra (Willem Suker)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.


13.  Egbert Mulder (Eppie Bas)
Hij is geboren op 14 januari 1913. Hij is overleden op 8 december 1984. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

14.  Johannes Mones
Hij is geboren op 23 oktober 1921 in Uffelte. Hij is overleden op 26 november 2001 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

15.  Johannes Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

16.  Gerrit Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Op de derde rij staan van links naar rechts:

17.  Eltje Nijboer
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

18.  Marie Ofrein
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

19.  Eltje Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

20.  Albertje van der Laan
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

21.  Klaasje Mulder
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

22.  Roelofje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

23.  Griet de Leeuw (met bril)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

24.  Geertje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien:

25.  Hilligje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

26.  Ronkje van Nijen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

27.  Femmie Meintjes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

28. meester Hendrikus Andries van Eisden
Hij is geboren op 5 mei 1899 in Steenwijkerwold. Hij is overleden op 13 oktober 1987 in Meppel.
Hij was van 1 april 1930 tot 1 april 1936 hoofd van deze school.

29.  Lammigje Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

30.  Annigje van Nijen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

Op de onderste rij zitten van links naar rechts:

31.  Roelof Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

32.  Jochem Noorman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

33.  Berend Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

34.  Hendrikus Ofrein Hzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

35.  Harm Mulder (met bril)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

36.  Johannes van der Laan
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

37.  Albert (Appe) Noorman
Hij is geboren op 29 april 1928. Hij is overleden op 13 maart 1989. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Lammegien Vrieling.
Hij is onder meer de melkventer van de zuivelfabriek aan het Moleneinde geweest.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Vooraan op de klinkers ligt:

38.  Hendrikus Ofrein Fzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever | Leave a comment

Bee Bièrend Pik an de Kruusstroate in Deever

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 71 een afbeelding van een zwart-wit foto van Deeversen bij het café-biljart van Berend Slagter opgenomen. Deze foto is in 1936 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde foto is enige aandacht besteed aan de motor van Jan Slagter, het bedrijf van Berend Slagter en de personen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
Trots zit Jan Slagter op zijn 495 cc Super Sports Matchless Model V met het op 1 juli 1927 afgegeven kenteken D-5389. Het merk Matchless is voor mensen met scherpe ogen te lezen op het vlaggetje aan het stuur van de motor en is te herkennen aan het teken op de benzinetank. Het Engelse woord matchless betekent weergaloos, maar deze heel betaalbare en ongetwijfeld weergaloos goede motor werd hier gewoon de Mets genoemd. De mannen maken gebruik van een fiets met een handrem, die bij het aantrekken een rubberen blokje op de voorband duwde.
Rechts is het café-biljart van Berend Slagter (Berend Pik) te zien. Na een grote verbouwing verleenden Burgemeester en Wethouders op 2 april 1931 een vergunning voor de verkoop van sterke drank in de gelagkamer en de aangrenzende zaal. Aan de in palen bevestigde buizen voor het café werd tijdens marktdagen het vee vastgebonden. In het voorste deel van de uitbouw van het café bevond zich het winkeltje van de rijwielhandel van Berend Slagter. Voor de ramen lagen onder meer lampen en fietstassen. Het achterste deel van de uitbouw was de opkamer boven de kelder. In het met fraaie geëmailleerde reclameborden versierde gebouwtje op de achtergrond was de werkplaats voor het herstellen van rijwielen gevestigd. Op de foto is bovendien de met de hand te bedienen benzinepomp te zien. De benzine was van het merk Standard van de oliemaatschappij Standard Oil, afgekort SO, later Esso.
Links op de foto is Johannes Mulder Tzn. te zien. Bij Jan Slagter achter op de motor zit zijn zuster Alberdina, met klompen en alpinopet. Naast haar staat Annigje Gritter, dochter van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Naast Annigje staat haar oom, de pijprokende Jan van de Berg. De kinderen zijn Gerard en Lammigje van klompenmaker Harm Pook en zijn vrouw Jannetje Dul.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jannes Gritter is geboren op 23 januari 1890 in Uffelte. Hij is overleden op 20 mei 1955 in Dwingel. Hij trouwde op 15 september 1916 met Immigje van den Berg. Zij is geboren op 30 maart 1898 in Uffelte.
Annigje Gritter is het oudste van de zes kinderen van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Zij is geboren op 13 december 1916 in Uffelte. Zij is overleden op 6 april 2002 in Beilen.
De redactie moet nog op zoek naar gegevens van de andere personen, die te zien zijn op de hier afgebeelde foto.
De afgebeelde foto -voorwaar een echt topstuk- was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit voorkomen had kunnen worden.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Diever op bladzijde 497 een afbeelding van de hier afgebeelde foto opgenomen.
De redactie heeft bijgaande kleurenfoto gemaakt op vrijdag 28 november 2020.
De redactie zal te gelegener tijd een aantal andere zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Posted in Alle Deeversen, Diever, ie bint 't wel ..., Olde moter, Topstuk | Leave a comment

See hept wat van ut fundement van Deever B evönn’n

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond in ut Deevers Blattie van 1 maart 2000 op bladzijde 12 bijgaand afgebeelde advertentie (afbeelding 1). Na enig zoekwerk in de mappen met knipsels uit de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond de redactie in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 25 februari 2000 een bericht (afbeelding 2) met precies dezelfde tekst, maar gelukkig wel met een foto.

Fundamenten blootgelegd van oud rijkswerkkamp
Oude Willem – Bij werkzaamheden aan het fietspad Diever naar Zorgvlied is een fundament blootgelegd van het rijkswerkkamp B in Oude Willem. Het ministerie van sociale zaken huisvestte in de kampen Diever A en Diever B in de dertiger jaren werklozen, die onder meer heide moesten omspitten.
De kampen stonden bij ‘Hoeve aan den Weg’ Beiden boden plaats aan 96 personen. In december 1941 besloot de Duitse bezetter joodse Amsterdammers naar de Drentse werkkampen in Diever te sturen. Op zaterdag 10 januari 1942 kwamen de eerste joden in Diever aan. Daarna kwamen ook mannen uit andere delen van het land. In de nacht van zwarte vrijdag 2 oktober 1942 werden de kampen A en B door de Duitse bezetter ontruimd. De joodse bewoners kwamen terecht in het kamp Westerbork. Vandaar werden ze gedeporteerd naar Duitse concentratiekampen.
Voor de Historische Vereniging Diever is het blootleggen van het fundament een mooie gelegenheid om het stukje geschiedenis van de werkkampen ter plaatse vast te leggen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Op 2 oktober 2002 – 60 jaar na die fatale 2 oktober 1942 – vond naast het fietspad, niet ver van de plaats van het gevonden stukje betonnen fundament van rijkswerkkamp Diever B an de Woaterseweg in de Olde Willem de onthulling plaats van een teken van herinnering aan de periode dat de Duitse bezetter de twee werkkampen heeft gebruikt als voorportaal van de Duitse vernietigingskampen.
De redactie van ut Deevers Archief heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan de geschiedenis van de rijkswerkkampen Diever A en Diever B.

De Rijksgebouwendienst bracht eind 1946 de rijkswerkkampen Diever A en Diever B over naar de Bosweg in Montfort in Limburg. Daar zijn ze in de loop der jaren gebruikt als werkkamp in het kader van de wederopbouw van de Roerstreek, als douaneschool en na 1951 als huisvesting voor Ambonezen. In 1966 zijn de kampen gesloopt.
Na het uit elkaar halen van de houten werkkampen in de Olde Willem zijn de betonnen fundamenten van deze werkkampen niet verwijderd. Eén barak van rijkswerkkamp Diever B stond tamelijk dicht langs de Woaterseweg, vandaar dat in 2000 bij de aanleg van het betonnen fietspad langs de Woaterseweg het betonnen fundament van deze barak is gevonden.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in de Olde Willem, Werkkampen Diever A en B | Leave a comment

Bee ut café van Swatte Hendukkie an de Gowe

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag oude beelden van de Deeverse kaante van de Gowe. De bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in maart 1960 uitgegeven door drukkerij JosPé in Arnhem.
De redactie weet niet of de hier afgebeelde ansichtkaart te koop was in het café van Willem Jonkers (ut café van Swatte Hendukkie), adres Geeuwenbrug 10 -het pand links naast de brugwachterswoning- of dat de ansichtkaart te koop was in het kruidenierswinkeltje annex bakkerij van Meinhardinand Egbert  Kloezen -het pand rechts naast de brugwachterswoning-.
De redactie weet niet wie in 1960 de bewoners van de brugwachterswoning waren. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet dat wel ?
Let vooral ook op de vier melkbussen in de smalle berm naast de rijksweg. Waren deze melkbussen van een boer aan de Pastoorszandweg ?  Welke boer was dat ?
Let vooral ook op het bord met de tramhaltenaam Geeuwenbrug boven de ingang van het café. Dat bord is blijkbaar na de opheffing van de tramlijn Meppel-Smilde langs de Drentse Hoofdvaart in 1933 niet weggehaald.
In de vijftiger en het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw bestond het jongensinternaat ‘de Eikenhorst’ nog. Hoeveel jongens uit dat kamp zullen deze kaart naar hun familie hebben gestuurd ?
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Geeuwenbrug op bladzijde 279 een afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen.
De redactie zal te gelegener tijd een zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2019 google)

Posted in Ansichtkoate, de Gowe | Leave a comment

Un knap lillukke ansichtkoate uut Deever

De club van neringdoenden in Deever, die zichzelf een ondernemersvereniging noemt, heeft het nodig gevonden zelf een eigen kleuren ansichtkaart in elkaar te flansen en uit te geven. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie van ut Deevers Archief merkt op dat de gebruikte kleurenfoto’s van slechte kwaliteit zijn.
De redactie weet niet of dit een strooikaart is of is geweest of dat deze ansichtkaart te koop is of is geweest bij neringdoenden, bijvoorbeeld bij Drogist Etos in de Heufdstroate in Deever ?
Wellicht is deze zesluiks ansichtkaart als voorbeeld en ter parametrisering van andere nieuw uit te geven ansichtkaarten gemaakt. Maar wie verstuurt in deze tijd van ‘slimme telefoons’ en ‘social media’ nog vanuit Deever een ansichtkaart ?
Die parametrisering is met name terug te vinden in het zesde luik rechts onder op de kaart. De club van neringdoenden vindt dat Deever toch wel een soort van dorp van Sjakie uut Spier is. Wellicht leeft de club van neringdoenden in de veronderstelling dat het plakken van dat rare gortdroge dode logo van Deever en de tekst ‘Diever. Village of Shakespeare’ – een zorgelijke variant van het Sjakie-uut-Spier virus – op alles wat los en vast zit nogal omzetverhogend en rijkmakend zal werken.
Maar niets is minder waar. Mensen komen vooral naar Deever om te wandelen en te fietsen in de Deeverse bos. Het zal die mensen un vette dröge Dreinse wost wees’n of Al Die Ambtenaartjes In Het Gemeentehuis Aan De Raadhuislaan In Deever en al die neringdoenden in Deever denken en wensen en hopen en duwen en trekken en parametriseren dat er een verband bestaat tussen ut dörp Deever en het jaarlijkse openluchtspel in het openluchttheater an de Heezeresch.
Maar niets is minder waar. Als de toneelvereniging in het najaar klaar is met zijn jaarlijkse Sjakie-uut-Spier opvoering in het openluchttheater, dan keert die gelukkige rust weder in ut dörp Deever en omgeving. Dan is Deever en de Deeverse bos op zijn mooist. Ga Dan Liever Naar Diever. En de Deeverse bos heeft iets nieuws te bieden: aan een stuk door schapen verscheurende wilde genadeloze exotische wolven ! Vallen die wilde genadeloze exotische wolven ook wandelende of fietsende grote mensen of kinderen aan ? Mogen die wilde genadeloze exotische wolven in de Deeverse bos ook doodgeschoten of gestrikt worden ? Jagen die wilde genadeloze exotische wolven alle inheemse dieren de Deeverse bos uit ?

Posted in Ansichtkoate, Shakespeare prullaria, Shakespearitis | Leave a comment

De iéste cantine van Ellert en Brammert

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag afbeeldingen van oude ansichtkaarten van kampeercentrum Ellert en Brammert, met de ingang bij het huis De Wildschut halverwege de weg tussen de Deeverbrogge en de Gowe, langs de Drentse Hoofdvaart.
Bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in augustus 1956 uitgegeven, drie jaar na de opening van het kampeercentrum. Deze kaart was alleen te koop bij kampeercentrum Ellert en Brammert, Diever, telefoon 207, kengetal 5219
In het houten gebouwtje was niet alleen de cantine gevestigd, maar was op de eerste verdieping ook slaapgelegenheid, zoals is te zien op de bijgaand afgebeelde ansichtkaart. Of woonde de beheerder van het kampeercentrum boven het kamphuis ?
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft herinneringen aan vakanties in dit kampeercentrum in de vijftiger jaren van de vorige eeuw ?

Posted in Ansichtkoate, Ellert en Brammert, Toeristenindustrie, Verdwenen object | Leave a comment

Wièr un horecabra mit turras ur bee in Deever ?

In de webstee Puur in Diever is te lezen dat de initiatiefnemers van deze webstee in 2023 (was eerder 2022) in het bij nader inzien overbodige gebouw op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever een horecabra (hotel-restaurant-café-brasserie) gelegenheid in Diever gaan beginnen, preciezer gezegd ze gaan een brasserie beginnen.
Het is te hopen dat de beoogde aanstaande eigenaren vooral ook eigen gebrouwen bier gaan tappen. Want een brasserie is toch van oorsprong een bierbrouwerij ?
Gemeenten hebben de taak om werkgevers te stimuleren arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Bijvoorbeeld met een vergoeding voor aanpassing van de werkplek of loonkostensubsidie. In deze brasserie zullen ook mensen met een verstandelijke beperking komen te werken. Het hele jaar door ?
Brasserie ‘Puur in Diever’ zal in combinatie met een schijnbaar of blijkbaar onrendabeler gekrompen toeristisch informatie centrumpje (voorheen V.V.V.-kantoor) annex souvenirwinkeltje gaan. Dat heb je als alle bezoekers -vooral de ouden van dagen- op een snelle elektrische fiets langs het paardemarktterrein de Deeverse bos in racen. Dat heb je als alle bezoekers -zelfs de ouden van dagen- alle informatie over de gemiente Deever gewoon op hun slimme telefoon kunnen vinden. Dan sla je een bezoekje aan het V.V.V.-kantoor over. De vraag bestaat al lange tijd: had en heeft Deever dat toeristische informatie punt eigenlijk nog wel nodig ?
En dat terwijl de twee initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ al op 3 februari 2021 in een zogenaamd premiumbericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) aankondigden Brasserie ‘Puur in Diever’ begin 2022 te openen. En dat terwijl ze toen nog niet eens eigenaar of pachter van het gebouw op het paardemarktterrein waren. En nu willen de initiatiefnemers hun onderneming op het marktterrein in 2023 starten. Maar zijn ze dan (juli 2022) al eigenaar of pachter geworden van het betreffende pand ? Ja, wellicht wel, want kantoormedewerkster mevrouw Marijke van vastgoedtussenhandel Alderik Vos an de Kruusstroate in Deever meldde op 21 juli 2022: Klopt dit pand is verkocht.
Het ‘maatschappelijk vastgoed’ op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever is pas begin maart 2022 te koop aangeboden. De betreffende verkoopadvertentie van de Stichting Toeristische Promotie Westenveld is wel opvallend heel erg benauwend nauw passend op de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ toegeschreven. Zelfs zo benauwend nauw passend dat de redactie van ut Deevers Archief het brasseriebierbruine vermoeden heeft dat de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ de enige bieders moesten worden en zijn geweest en dat zij precies € 195.000,00 (k.k.) voor het ‘maatschappelijke vastgoed’ hebben geboden. Was het een doorgestoken kaart of anders geformuleerd: was het een doorgestoken advertentie ? Was een onderhandse verkoping niet handiger en sneller en goedkoper (bijvoorbeeld geen vastgoedtussenhandelkosten) en onopvallender geweest ? En wat was de precieze rol van het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld bij de verkoop van dit ‘maatschappelijk vastgoed’ ?
Al in 2021 -al vrij direct na de oplevering van de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting van het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever– waren in de webstee van Brasserie ‘Puur in Diever’ de volgende afbeeldingen van de inrichting van het terras van die brasserie ten zeerste te bewonderen en te verwonderen. Op de afbeeldingen is meer dan duidelijk te zien dat de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting bij Brasserie ‘Puur in Diever’ zal verdwijnen. Dus wat vindt het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld en wat vinden de leden van Raad Van De Gemeente Westenveld van die gedurfde inrichting rond Brasserie Puur in Diever, uiteraard mede gezien in het licht van de verdere vertoeristisering en vernieling van het paardemarktterrein en uiteraard mede gezien in het licht van de aanstaande kapitaalvernietiging en uiteraard mede gezien in het licht van die zware onverteerbare overschrijding van de bouwkosten van het totaal overbodige herbestratingsproject met de twijfelachtige naam Diever op Dreef (Deever op Drift) ?

Posted in Bosweg, Maarktturrein, Neringdoende | Leave a comment

Klaas Kleine’s kleinste kleine krabbel

Op bladzijde 3 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 8 maart 2000 verscheen de kleinste krabbel van alleskunner Klaas Kleine uut de Peperstroate in Deever.

Kleine Krabbel
Ik bin lillijk in de hoed
en daorumme muk
dizze weke verstek gaon laoten

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Ook na het verschijnen van zijn bundel ’99 krabbels, de laatste van het millennium’ in 1999 bleef alleskunner Klaas Kleine, ondanks zijn steeds maar verslechterende gezondheid zijn krabbels in ut Deeverse Blattie schrijven. Begin maart 2000 moet hij zich zo beroerd hebben gevoeld, dat het hem niet lukte een gewone krabbel te schrijven. 
De Nederlandse vertaling van zijn zin in het Kolderveense dialect luidt: Ik heb lelijk pijn in mijn lichaam en daarom moet ik deze week verstek laten gaan.

Posted in Klaas Kleine | Leave a comment

Ut broes’nde hart van de gemiente Westenveld

Op bladzijde 9 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 18 juli 1996 stond bijgaande opvallend onopvallende advertentie. Wat opvallend onopvallend opvalt is het gebruik van de slogan ‘Diever, het bruisende hart van de gemeente Westerveld’. De gemeente Westenveld bestond toen nog niet, de naam van de gedwongen fusiegemeente moest nog worden vastgesteld, maar de adverteerder (de vereniging van neringdoenden in Deever, ook wel handelsvereniging Deever genoemd ?) wist al te melden dat het gemeente Westerveld zou gaan heten en dat Deever het hart van deze fusiegemeente zou worden.
Dus gemeente Westerveld en niet gemeente Westenveld. De naam van de nieuwe gemeente heet ontleend te zijn aan de westelijke kant van de oude drie-eenheid Westenveld-Noordenveld-Zuidenveld, doch in tegenstelling tot Noordenveld werd het hier genoemd Westerveld en niet Westenveld, wat correct zou zijn, wat nog steeds correct is, wat voor altijd correct zal zijn.
Over de plaats van het nieuwe gemeentehuis van de gemeente Westenveld is nogal wat te doen geweest. Much ado about nothing. Aanvankelijk koos een meerderheid van de gemeenteraad voor een gemeentehuis an de Deeverbrogge. Vervolgens zou het bestaande gemeentehuis in Havelte worden uitgebreid. Maar uiteindelijk werd Deever als locatie bepaald. Maar dat was wellicht bij de adverteerder al in 1996 bekend. Het gemeentehuis van de gemeente Westenveld moest logischerwijs komen te staan in Deever, want dat was het bruisende hart van deze gedwongen fusiegemeente. Dat was in 1996 al direct duidelijk; en met de klompen aan, en met de ogen dicht, en met politiek gevoel, en met geopolitiek gevoel, en met gevoel voor de nimmer te onderschatten invloed van de vijfde kolonne.

Posted in Gemeente Westenveld | Leave a comment

Un ongebruukte anveloppe van de gemiente Deever

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan iets waarvan de redactie het de moeite waard vindt dat te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie in een van de de dozen met Deeverse paperassen tot zijn verbazing en verrassing een gaaf ongebruikt exemplaar van de naoorlogse dienstenvelop van de gemiente Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van deze envelop.
Zo’n bewaard gebleven gave ongebruikte envelop is toch maar weer een ontroerend mooi fragmentje uit het verleden van de gemiente Deever.
Uiteraard heeft de redactie deze envelop na het scannen niet in de oud-papier-bak gegooid, maar weer bewaard, maar nu in de doos met Deeverse prullaria. De redactie zou wel graag een afbeelding van een verzonden exemplaar van deze envelop willen tonen.

Posted in Deeverse prullaria, Gemiente Deever | Leave a comment

Boom’m plaant’n bee de skoele an de Tusschendarp

De Boomplantdag -vanaf 1980 Nationale Boomfeestdag– wordt sinds april 1957 gehouden op de derde dinsdag in maart. Het is de bedoeling leerlingen van de vierde klas van de lagere school het belang van bomen bij te brengen. Het is zeer zeker ook de bedoeling dat de leerlingen op die dag zelf bomen planten.
De redactie schat in dat de hier afgebeelde foto in het jaar 1961 of het jaar 1962 tijdens de Boomplantdag is gemaakt naast de legere skoele an de Tusschendarp in Deever. In 1961-1962 was ut Dingspilhuus nog niet gebouwd. De maker van de foto stond op het muurtje bij de ingang van het schoolplein. De redactie wil bijzonder graag de maker van deze historisch waardevolle foto in dit bericht vermelden. De afgebeelde foto is toch maar weer een fraai fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
Het bomen planten werd die dag zo te zien niet uitgevoerd door de leerlingen. Die jongens staan er maar wat met de handen in de zakken bij te kijken.
De grote vraag is natuurlijk of de die dag geplante bomen vóór de sloop van deze school respectvol en duurzaam zijn verhuist naar een andere standplaats, bijvoorbeeld bij de nieuwe lagere school ‘de Singelier’ op de Westeresch ?
Van de vier mannen aan de linkerkant van de foto herkent de redactie aan de linkerkant Jan Boesjes, de gemeentesecretaris van de gemiente Deever. Jan Boesjes was per definitie secretaris van alle verenigingen in Deever. Naast hem staat burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd). De burgemeester staat er een beetje verveeld bij en is druk bezig een sigaret van het merk North State te roken. De burgemeester was in de zomer vaak drukker met het Openluchtspel en het onbewoonbaar verklaren van Deevers aarfgood, dan met het besturen van de gemiente Deever. Naast de burgemeester staan ongetwijfeld de twee wethouders in hun mooiste zondagse klofje, want zo’n Boomplantdag levert toch wel een mooi persmomentje op. De man in het midden met lichte jas is Albertus Andree (Andreae of Andrea ??) (die in de volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd). Hij is de bovenmeester van de legere skoele an de Tusschendarp in Deever.
De redactie van ut Deevers Archief herkent enige jongens op de foto. De jongen aan de linkerkant met bril en houtje-touwtje winterjas is Jan Bos, de zoon van U.L.O.-meester Hendrik (Henk) Bos, uut de Kloosterstroate. De redactie meent dat de jongen met krulhaar en de handen in zijn colbertjasje Jento Koers is, die woonde halverwege de Deeverbrogge. De jongen met de uilebril aan de rechterkant van de foto is Barteld de Ruiter uut Oll’ndeever.
De redactie verneemt van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief graag de naam van andere leerlingen op deze foto.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever, Verdwenen object | Leave a comment

Ut huus veur de dokter is op de Noorderesch ebaut

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 63 een afbeelding van een sepiakleurige ansichtkaart van de gemeentelijke dokterswoning an de Heufdstroate in Deever. De foto voor deze ansichtkaart is rond 1932 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de bouw van deze woning en aan zijn bewoners. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
Op 28 december 1918 werden op het gemeentehuis de inschrijvingsbiljetten geopend voor de aanbesteding van de bouw van de gemeentelijke dokterswoning. Burgemeester en Wethouders, daartoe door de gemeenteraad in zijn vergadering van 3 januari 1919 gemachtigd, gunden het werk, en wel volgens het plan met de ongeglazuurde dakpannen, op laatstgenoemde dag voor 35790 gulden aan Hendrik Bakker en Harm Willem Doosjen, timmerlieden en aannemers te Meppel. De woning werd gebouwd op de Noordesch op een perceel bouwland van ruim 24 are dat de gemeente al op 9 september 1916 voor 428 gulden van boer en aannemer-timmerman Jan Bennen had gekocht.
De eerste bewoners van deze grote gemeentewoning waren dokter Alexander Leonardus van Eldik en zijn gezin. Van Eldik is hier van 1917 tot in 1931 geneesheer geweest. Van 1931 tot in 1946 woonde de familie van Nooten in het huis. Dokter Sebastiaan van Nooten werd op 22 november 1944 door de Duitsers gearresteerd. Hij overleed op 24 mei 1945 in het General British Hospital in het Duitse Rothenburg ob der Tauber. Van 1946 tot in 1968 werd het huis bewoond door dokter Ludolf Dirk Broekema en zijn gezin. De gemeente heeft het huis daarna verkocht aan Gerard Seinen.
In die tijd had men vanuit de dokterswoning nog vrij uitzicht op de Westeresch en de Kalterbroeken. Een reisverslag uit 1926 geeft daar een aardige indruk van: We moeten het dorp nog door en links zien we al dra de oneindigheid van het Drentsche landschap. Rechts liggen de villa’s van de dokter en de burgemeester ……
Tussen de gemeentelijke burgemeesterswoning, die op deze foto niet goed te zien is, en de gemeentelijke dokterswoning is de woning van meester Martinus Strating te zien. Hij was onderwijzer aan de Christelijke School.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan dokter Sebastiaan van Nooten. De redactie weet echter nog steeds niet in welk concentratiekamp dokter Sebastiaan van Nooten gevangen heeft gezeten.
De Hoofdstraat in Deever aan de kant van Kalteren is de oude scheiding tussen de Noorderesch en de Westeresch. De gemeentelijke woning voor de dokter staat op de Noorderesch.
Gerard Seinen en zijn vrouw lieten er geen gras over groeien. Hun pension De Beukenhof opende de deuren al vanaf de kerstdagen in 1968. Zie de bijgaande advertentie (afbeelding 4)
De sepiakleurige ansichtkaart was rond 1932 te koop in de manufacturenwinkel van Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos an de Heufdstroate in Deever.
De redactie heeft 
de kleurenfoto gemaakt op 16 februari 2005, zie afbeelding 3.
De redactie zal te gelegener tijd enige kleurenfoto’s van de huidige situatie in de buurt van de vroegere dokterwoning aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Afbeelding 3

Figuur 4
Advertentie in het Algemeen Dagblad van 14 december 1968.

Posted in Ansichtkoate, Dokterswoning, Heufdstroate | Leave a comment

Un tiekening van de Sint Andreas kaarke op Zorgvlied

In 1984 is de publicatie ‘Heilige Andreasparochie 1884 – 1984’ uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarige bestaan van deze parochie op Zorgvlied. Mevrouw Marijke Westerveld en pastoor Koos Tolboom zijn de schrijvers van dit prettig te lezen boekje. De voorkant van het boekje is geïllustreerd met een tekening van de Sint Andreaskerk en de panden naast de kerk. Zie afbeelding 1
De redactie kwam de tekening bekend voor. Na enig zoeken vond de redactie de ansichtkaart die als voorbeeld voor de tekenaar kan hebben gediend. Zie afbeelding 2. De redactie weet helaas niet wie de maker is van deze tekening. Deze kleurenansichtkaart is in 1982 uitgegeven door uitgeverij Van der Meulen, Sneek b.v. De redactie weet niet bij welke neringdoenden op Zorgvlied deze ansichtkaart te koop was.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Ansichtkoate, Rooms Katholieke Kerk, Sint Andreasparochie, Tiekening, Zorgvlied | Leave a comment