Alle 84 plaèties in ut bookie ‘Diever, ie bint ’t wel …’

Het in 1999 uitgegeven fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ bevat 86 foto’s uit de periode 1880-1940.
Bij elke foto is een korte min of meer geschiedkundig bedoelde tekst vermeld.

01 – Wittelte – Wittelter schutsluis – 1880
02 – Geeuwenbug – Haarschutsluis – 1884
03 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1891
04 – Diever – Hoofdstraat – 1891
05 – Kalteren – Huis op Berkenheuvel -1891
06 – Zorgvlied – Villa Castra Vetera – 1895
07 – Diever – Molen en boterfabriek – 28 juni 1903
08 – Wapse – Smederij Roelof Santing en Lagere School – 1903
09 – Diever – Kleine Brink -1904
10 – Wapse – Kantine in de Kaamp op de Oeren – 1905
11 – Dieverbrug – Dieverder schutsluis – 1906
12 – Diever – Café van Jan Barelds aan de Brink – Zomer 1906
13 – Diever- Gemeentehuis en Pastorie op de Brink – 1906
14 – Wapse – Soldatenkeuken in de Kaamp op de Oeren – 1907
15 – Zorgvlied – Kapel van de Evangelisatievereniging OBADJA – 1908
16 – Wapse – Winkel van Marinus Dijkstra – 1908
17 – Zorgvlied – Sigarenfabriek van Lodewijk Guillaume Verwer – 1908
18 – Dieverbrug – Draaibrug – 1909
19 – Diever – Bij Klaas Bennen in de Achterstraat – ± 1910
20 – Veldhuizen – Korenmolen – ± 1910
21 – Dieverbrug – Café-Logement van Sjoert Benthem – 1911
22 – Diever – Hoofdstraat – Gezicht op Diever – ± 1912
23 – Diever – Familie Hendrik Pook in de Kruisstraat – 1913
24 – Diever – Gemeentehuis – 1913
25 – Diever – Gemeentehuis en Pastorie – 1913
26 – Dieverbrug – Aankomst van de stoomboot – 1914
27 – Dieverbrug – Aanlegplaats van de stoomboot – 1914
28 – Dieverbrug – Vertrek van de stoomboot – 1914
29 – Diever – Op de kerkhof – ± 1914
30 – Diever – Smederij Albert Kloeze – ± 1914
31 – Diever – Vrouw aan de was – ± 1914
32 – Dieverbrug – Dieversluis en Woning van den Opzichter – 1915
33 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Sint Anthony Gasthuis – 1916
34 – Zorgvlied – Dorpsstraat met Amsterdamse Huis – 1917
35 – Diever- Schultehuis – 1918
36 – Zorgvlied – Villa Nova – ± 1919
37 – Diever – Peperstraat – 1920
38 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1920
39 – Wittelte – Bakkerij Aaldert Slot – ± 1921
40 – Diever- Bij café Slagter en café Seinen – 24 oktober 1922
41 – Diever- Kruisstraat – Onder de linden – ± 1923
42 – Dieverbrug – Café Barteld Smit – ± 1924
43 – Wapse -Openbare Lagere School – Zomer 1925
44 – Wateren – Openbare Lagere School – Zomer 1925
45 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Monument – 5 september 1925
46 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Rit met boerenwagens – 5 september 1925
47 – Diever – Kleine Brink – 1926
48 – Wapse- In ’t Bakkersveentie – Zomer 1926
49 – Diever – In de Achterstraat – 1927
50 – Diever – Bij de pomp van de Openbare Lagere School – 1927
51 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Witte Huis – 1928
52 – Diever- Hoofdstraat bij Garke Bakker’s jongen – 1929
53 – Dieverbrug – Bij de Dieversluis – ± 1929
54 – Wittelte – Bij de Berg – Voorjaar 1930
55 – Diever – In de Kleine Peperstraat  – 1930
56 – Ten Darp – Schilderachtig dorpsgezicht – ± 1930
57 – Dieverbrug – Stoomtram bij café-logement Johan Blok – 1930
58 – Diever – Zangvereniging Crescendo – 1930
59 – Diever – Hoofdstraat – 1930
60 – Diever – Hoofdstraat – 1934
61 – Diever – Brink met baorhuusie en braandkoele – ± 1930
62 – Diever – Naaicursus bij café Berend Slagter – Winter 1930-1931
63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
64 – Heezeresch – Hunebed op de Steenakkers – ± 1933
65 – Diever – Openbare Lagere School – 18 juni 1934
66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
67 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
68 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
69 – Berkenheuvel – Paviljoen Berk en Heuvel – 1935
70 – Wittelte – Bij de waterpomp op het schoolplein – 1936
71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
72 – Wittelte – Openbare Lagere School – Zomer 1936
73 – Diever – Gereformeerde Kerk – 1936
74 – Dieverbrug – Hotel Blok met de rijksweg – 1937
75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
76 – Diever – Bij de manufacturenwinkel van Flip Zaligman – 1936
77 – Diever – Christelijke School – 1938
78 – Geeuwenbrug – Draaibrug – ± 1938
79 – Diever – 40-jarig jubileum zuivelfabriek – 29 maart 1939
80 – Diever – Pastorie van de Hervormde Kerk – 1939
81 – Diever – Afscheid van burgemeester Van Os – 16 november 1939
82 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren op Berkenheuvel – 1939
83 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren bij de Geeuwenbrug – 1939
84 – Diever – Dorsen bij Gerrit Jan Wesseling in de Achterstraat – 1940

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Publicatie | Leave a comment

De skoele mit de Biebel an de Heufdstroate

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 77 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van de gereformeerde lagere school aan de Hoofdstraat in Diever uit 1938. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is onder meer enige aandacht besteed aan deze geschiedenis van deze school. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

77 – Diever – Christelijke school – 1938
Onder leiding van dominee Harmen Ages Dijkstra, predikant van de Gereformeerde kerk, werd op 26 december 1902 door een groep van 27 personen besloten tot de oprichting van een Vereniging tot stichting en instandhouding ener school met den Bijbel.
Op 1 mei 1904 kon het eerste lokaal van de school in gebruik worden genomen, zodat bovenmeester Geert de Boer kon beginnen met het geven van christelijk onderwijs aan 53 kinderen. Op 9 september 1904 werd de school officieel in gebruik genomen. De kerkeraad was toen van oordeel dat de zondagschool kon worden opgeheven.
Per 1 januari 1908 werd Geert de Boer als hoofd van de school opgevolgd door Broer Roosjen. Hij bleef hier tot zijn overlijden op 2 januari 1939. Het schoolbestuur benoemde toen per 1 april 1939 Sierd Okke Roosjen, een zoon van Broer Roosjen, als hoofdonderwijzer.
In zijn toespraak ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de school memoreerde dominee Jan Anthony van Arkel dat met het overlijden van Broer Roosjen de school een punctueel mens in de kracht van zijn leven was ontvallen en dat het schoolbestuur met de benoeming van Sierd Okke Roosjen de nagedachtenis van het overleden schoolhoofd niet beter had kunnen eren.
Sierd Okke Roosjen overleed op 5 februari 1973. Het schoolbestuur besloot toen de school te noemen naar vader en zoon Roosjen. Op 25 juni 1973 werd de naam Roosjenschool officieel onthuld.
Het rechter huis hoorde bij de school en werd toen bewoond door Jan Houwer en Jantje Boelens. Hij staat rechts bij het hek.
Links naast de school is te zien een deel van de zijgevel van het huis waar de hoofdonderwijzer met zijn gezin woonde. Achter de meesterswoning en achter de bomen staat de boerderij van de familie Jaopie Krol en Aoltie Odie. In de verte is nog net de dokterswoning te zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Deze school werd in de volksmond altijd de griffemeerde skoele (gereformeerde school) of de afgescheiden school (offeskeid’n skoele) genoemd. In Deever hadden de fervente voorstanders van openbaar lager onderwijs het ook wel over de grifvurkiède skoele. Tegenwoordig staat op het betreffende terrein an de Heufdstroate de christelijke basisschool met de naam Roosjenschool (christelijke school voor primair onderwijs). Ook kinderen uit gezinnen van onder meer hervormde en katholieke gezindte kunnen vanwege de krimpende aantallen kinderen blijkbaar nu wel terecht op deze school.
De verwachting van de redactie van ut Deevers Archief is dat -nadat het sluimerende streven is gelukt de openbare basisschool in Wapse over enige jaren op te heffen – de openbare en de christelijke basisschool in Deever om voor de hand liggende redenen (krimpgebied, geldgebrek, ontkerkelijking, de steeds meer seculariserende samenleving, enzovoort) zullen worden samengeknepen en gesaneerd tot één zo genoemde ‘brede basisschool’. Want hoe christelijk moet het vak rekenen, het vaak taal of het vak aardrijkskunde zijn? Na de sanering zal met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de naam ‘Roosjenschool’ verdwijnen. Dat zal voor de christenen in de gemiente Deever wellicht aanleiding kunnen zijn tot de wederoprichting van een christelijke zondagschool, want actie roept altijd reactie op.
Broer Roosjen is geboren op 20 januari 1884 in IJlst. Hij is op 2 januari 1939 overleden in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Jacoba Tiemersma. Zij is geboren op 30 mei 1888 in Hennaarderadeel en is op 1 mei 1955 overleden in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnigerweg bee Deever.
Domeneer Harmen Ages Dijkstra is geboren op 8 april 1854 in Oosterend. Hij is op 27 februari 1941 overleden in de stichting Dennenoord te Zuidlaren. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Aaltje Kok. Zij is op 8 april 1856 geboren in Dwingel. Zij is overleden op 23 mei 1960 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Sierd Okke Roosjen is geboren op 7 oktober 1908 in Deever. Hij is overleden op 5 februari 1973 in Amsterdam. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Grietje Fokkinga. Zij is geboren op 22 september 1907 en is overleden op 19 augustus 1998 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Broodventer Jan Houwer is geboren op 23 november 1911 op Kalteren en is op 10 april 1945 door de Duitse bezetter vermoord op het marktterrein an de Bosweg in Deever. Hij is een zoon van Nicolaas Houwer en Lammigje Westerhof. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Jantje Boelens is geboren op 9 augustus 1909 in Deever an de Brink. Zij was een dochter van schoenmaker Mans Boelens en Geesje de Leeuw. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever,
Het schoolgebouw op de afgebeelde ansichtkaart bestaat niet meer.

Abracadabra-1219

Posted in Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Griffemiède skoele, Verdwenen object | Leave a comment

De gristelukke somerkaamp’m an de Bosweg

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 75 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van het studentenkamp aan de Bosweg bij het Mastenveldje tussen Deever en de Olde Willem opgenomen. De foto voor de afgebeelde ansichtkaart is gemaakt in 1937. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan het ontstaan van de christelijke studentenkampen aan de Bosweg. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
In de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Centrale (V.C.J.C.) waren verenigd de Centrale Raad, de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond, de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Bond en de Rijzende Kerk. De V.C.J.C. stelde zich tot doel vanuit een vrijzinnig christelijke overtuiging de jeugd te helpen bij de groei naar volwassenheid, opdat zij bereid is in gezin, kerk en maatschappij verantwoordelijkheid te aanvaarden.
De V.C.J.C. trachtte haar doel onder meer te bereiken door het organiseren van kampen. De vereniging had dan ook als insigne
twee evenwijdige schuin oplopende rode strepen, waartussen zich een kampvuurvlam bevond. Het hoofdbestuur van de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond (V.C.S.B.) huurde al vanaf 1917 een flink bosterrein bij het Mastenveldje van mr. Albertus Christiaan van Daalen. De studentenbond mocht op het terrein bouwen. Zo stond er een professorenhuis en een kampgebouw.
Het secretariaat van het in de universiteitsstad Leiden gevestigde hoofdbestuur van de V.C.S.B. schreef op 29 juli 1922 in een brief aan burgemeester Hendrik Gerard Van Os dat het terrein aan de Bosweg in het vervolg niet meer zou worden gebruikt voor conferenties, maar voor meisjes en jongenskampen. Dezelfde dag nog schreef de commissie voor het zomerwerk van deze studentenbond aan de burgemeester dat daar die zomer twee meisjeskampen en één jongenskamp zouden worden gehouden.
De kampbewoners hadden vrij toegang tot de eigendommen van Berkenheuvel, voor zover die met kaarten toegankelijk waren. De bosbaas en de beheerder hadden het recht de toegang in te trekken bij misbruik, baldadigheid, vernieling en het ontstaan van brandgevaar. Voor het houden van kampvuren moest, ongeacht eventueel benodigde vergunningen, toestemming zijn verkregen van de bosbaas of de beheerder van het landgoed Berkenheuvel.

Posted in Ansichtkoate, Bosweg, Student’nkaamp | Leave a comment

Wat op 22 november 1944 en ur noa gebeude

De redactie van ut Deevers Archief onderhield -in de tijd dat hij lid van de redactie van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever was- goede contacten met wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen uut Stienwiek. Hij stuurde de redactie in 2002-2003 per post een heel pak papier (dus niet digitaal) met kopieën van documenten over de gebeurtenissen rond 22 november 1944 in Deever en de nasleep daarvan. Bijgaand bericht, dat in het genoemde pak papier zat, heeft de redactie opgenomen in het oorlogsnummer Opraekelen 03/1 (maart 2003). Wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen baseerde bijgaand bericht op zorgvuldig onderzoek van dossiers in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging van het Ministerie van Justitie in Den Haag. Zie de geraadpleegde bronnen. Deze dossiers worden thans bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag.

Diever: 22 november 1944 en de gevolgen

Inleiding
Gedurende het jaar 1944 bleek dat de positie van Duitsland steeds zwakker ging worden. Sovjettroepen rukten op in Oost-Europa en in juni 1944 had de geslaagde invasie in Normandië plaatsgevonden. In korte tijd rukten de geallieerden op door Noord-Frankrijk en België. Brussel was al bevrijd op 3 september 1944 en toen er vanuit Londen voorbarig melding werd gemaakt van het feit, dat de invasielegers al in Breda waren, brak ‘Dolle Dinsdag’ uit. Niet alleen raakten daardoor vele N.S.B.’ers, maar vooral ook de Duitsers in paniek.
Hoewel het Zuiden van Nederland vrij vlot bevrijd was, kwam de geallieerde opmars tot stilstand aan de Rijn bij Arnhem. De Slag bij Arnhem, eind september 1944, werd verloren en dat zou voor Nederland boven de rivieren en ook voor Diever en de directe omgeving verstrekkende gevolgen hebben.
Met de opmars van de geallieerden door Frankrijk waren namelijk speciale Duitse terreureenheden, de latere Einsatzkommandos voor hen uit gevlucht. Via een grote omweg door België en Duitsland kwamen deze Einsatzkommandos met name in Noord- en Oost-Nederland terecht, waar ze vooral de opdracht hadden de door de Duitsers aan te leggen IJssellinie te bewaken tegen sabotage en spionnage. Een van deze Einsatskommandos streek neer in Heerenveen, twee andere, welke onder het commando stonden van dat in Heerenveen, vestigden zich in Steenwijk en Meppel. Dat betekende dat de commandant van Heerenveen, de Oostenrijkse SS-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, tevens de hoogste leiding bezat over de vestigingen Steenwijk en Meppel.
Het was een vreemd allegaartje, dat bestond uit Oostenrijkers, Duitsers, Hongaren, Roemenen, Belgen en een paar Nederlanders. De groep, ongeveer 30 personen groot, was afkomstig uit La-Madeleine-les-Lille in Noord-Frankrijk en had daar tot september 1944 al danig huisgehouden tijdens het bestrijden van het Franse verzet. Via Mechelen, Düsseldorf, Velp, Almelo en Rotterdam kwamen Erich Karl Kronberger en zijn trawanten halt oktober 1944 in Heerenveen aan.
Voordien waren al enkele van deze heren, onder andere Erich Karl Kronberger zelf, actief geweest tijdens de Duitse veldtocht tegen Polen in 1939 en tegen de Sovjet-Unie in 1941. Hier hadden zij de opdracht meegekregen om alle joden, partizanen, geesteszieken, lijders aan besmettelijke ziekten, kortom iedereen, die de Duitse Lebensraum in de weg stond, te elimineren. Het resultaat van dit optreden was dat omstreeks 900.000 mensen door dergelijke eenheden in koele bloede werden vermoord.
Het optreden van deze groep(en) in Heerenveen, Steenwijk, Noordwolde, Meppel en Diever had alles te maken met het Führerbefehl van Adolf Hitler van 30 juli 1944. Het hield in dat de tot dan toe toegepaste Duitse berechting was komen te vervallen. Hanns Albin Rauter, Oostenrijker van geboorte en Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland, was degene die, vermoedelijk na overleg in augustus 1944 met Ernst Kaltenbrunner, de chef van het Reichssicherheitshauptamt in Berlijn, daar een persoonlijke draai aan gaf. Het kwam erop neer, dat gearresteerde illegale werkers onmiddellijk, zonder enige vorm van proces, gefusilleerd moesten worden en dat hun woningen in brand gestoken moesten worden. Na 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) werd deze maatregel verscherpt toegepast. Op 11 september 1944 gaf dr. Karl Georg Eberhard Schöngarth, Befehlshaber der Sicherheitspolizei (Sipo) en van de Sicherheitsdienst (SD) sinds 1 juni 1944, met Rauters toestemming het zogeheten ‘Niedermachungsbefehl’ of ‘Afmaakbevel’ uit. Om op de hoogte te komen van allerlei verzetsactiviteiten werd gebruik gemaakt van zogenaamde V-männer of vertrouwensmannen, die door middel van infiltratie in het verzet informatie moesten inwinnen, waar zich onderduikers, illegale werkers enzovoorts bevonden. Uiteraard moest deze informatie worden doorgespeeld aan de Duitsers. Dit systeem van werken zou met name ook in Diever en omgeving grote en tragische gevolgen hebben.

Arbeidsinzet
Reeds vóór de Tweede Wereldoorlog waren er al door de toenmalige regering Nederlandse arbeidskrachten naar Duitsland gestuurd om er te gaan werken. Dit lot had vooral de werklozen getroffen die bij weigering hun uitkering dreigden te verspelen. Achteraf gezien een dwaze maatregel, aangezien elke Nederlandse arbeidskracht in Duitsland de weg vrij maakte voor Duitse mannen om dienst te gaan nemen in het eigen Duitse leger of te gaan werken in de oorlogsindustrie. Meteen al na het begin van de Duitse bezetting probeerden de Duitsers Nederlandse arbeidskrachten in te schakelen voor hun eigen doelstellingen. Ging tot maart 1942 hun aandacht vooral uit naar werklozen, na maart 1942 trachtten ze ook de Nederlandse arbeidskrachten los te weken uit het Nederlandse bedrijfsleven. Aanvankelijk meldden zich velen vrijwillig om te gaan werken in Nederland of Duitsland, maar ook wel in België en Frankrijk. Vaak was hun bereidheid daartoe door armoede ingegeven. Later, toen de toeloop van vrijwilligers steeds minder werd, gingen de Duitsers over tot gedwongen tewerkstelling. De term arbeidsinzet slaat dus vooral op de groep welke in feite dwangarbeid moest verrichten. Dat begon in de zomer van 1942 toen jonge mannen van achttien jaar verplicht een half jaar lang moesten gaan werken voor de Nederlandse Arbeidsdienst (N.A.D.) Aangezien Adolf Hitler het niet passend vond voor Duitse vrouwen om de opengevallen plaatsen in de fabrieken in te nemen, werd het gebrek aan arbeidskrachten voor de Duitsers steeds nijpender. Vandaar dat er intensiever jacht werd gemaakt op arbeidskrachten om in de bezette de oorlogsproductie op peil te houden, vooral na de Duitse nederlagen bij Stalingrad en in Noord-Afrika. Vanwege de daarmee gepaard gaande verliezen moesten de Duitsers steeds meer Duitse arbeidskrachten inzetten in het leger en moest de oorlogsproductie opgevoerd worden.
Toen op 29 april 1943 de Duitsers bekend maakten dat Nederlandse ex-militairen zich moesten melden voor terugvoering in krijgsgevangenschap , reageerde de Nederlandse bevolking direct. Het antwoord op deze maatregel was de April-Meistaking, die overigens keihard door de Duitse bezetter werd neergeslagen. Zo voerde zij onder andere het politiestandrecht in, hetgeen betekende dat overtreders van verordeningen standrechtelijk, dat wil zeggen zonder enige vorm van berechting, ter plekke konden worden terechtgesteld. Op die manier vonden enkele honderden Nederlanders de door en werden vele honderden gearresteerd.

Onderduiken
Naarmate de oorlog vorderde probeerden steeds meer Nederlandse mannen zich aan gedwongen tewerkstelling in Duitsland te onttrekken. Dat gebeurde vooral door onder te duiken. In het begin was dat niet altijd even gemakkelijk wegens een tekort aan onderduikadressen. Bovendien was het risico voor zowel de onderduiker als voor degene die de mensen onderdak bood levensgroot aanwezig. Pas door een betere organisatie van de in het geheim opgerichte Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en de oprichting van het Nationaal Steunfonds kwamen er vooral in het laatste oorlogsjaar meer onderduikadressen beschikbaar.
Eind 1944 was de arbeidsinzet geldend voor alle mannen tussen de zestien en de veertig jaar. Aangezien de arbeidsinzet voor de Duitsers een groot fiasco was, moesten zij steeds meer razzia’s houden om hun tekort aan arbeidskrachten aan te vullen.
Uiteraard was het voor de Nederlandse illegaliteit niet altijd even gemakkelijk om geschikte en veilige onderduikadressen te vinden. Veelal moest er ook de nodige inventiviteit aan de dag worden gelegd om de Nederlandse onderduikers en later ook de geallieerde vliegtuigbemanningen onvindbaar te maken. Zo werden er schuilplaatsen gerealiseerd in bijvoorbeeld kruipruimtes onder de vloeren, in kasten, op zolders en in in het diepste geheim aangelegde holen in de Nederlandse bossen. Eén van dergelijke holen in het bos was de naderhand zo genoemde Wigwam op het landgoed Berkenheuvel van mr. Albertus Christiaan van Daalen bij Diever. Aanvankelijk ging het hier voor de daarin ondergebrachte onderduikers goed, totdat zich op 24 oktober 1944 een situatie voordeed met een uiterst noodlottige afloop.

Arrestaties in Oosterwolde
Op 24 oktober 1944 om ongeveer 00.30 uur arresteerde de Grenz- en Schutspolizei bij de burgemeesterswoning villa Balhof op het Oosteinde in Oosterwolde (Fr.) twee leden van de Knokploeg uit Smilde, namelijk T.S.W. en Hendrik de Jong. Beide bevonden zich in spertijd op straat en bleken in het bezit te zijn van een stengun. De ernst van hun situatie beseffende smeten ze die wapens snel van zich af. De Duitsers zetten evenwel hun speurhonden in en binnen enkele tellen kwamen die met de wapens in de bek terug. Beiden werden daarop de villa, waarin destijds de Feldgendarmerie onder het commando van de S.S.-Sturmführer Diehle was gezeteld, binnengebracht, gefouilleerd en zeer ernstig mishandeld. Enige tijd later arriveerde een deel van de Sicherheitsdienst (S.D.) uit Heerenveen en weer werden de twee geslagen en mishandeld. T.S.W. noemde geen namen, waarna hij werd overgebracht naar de S.D. in Assen. Daar vroeg men hem of hij een zekere boer Hermannus Vos uit het Grolloërveld kende. Nadat hij dat eerst ontkende, sloeg hij bij confrontatie met Vos door. Meteen daarop werd hij meegenomen naar Heerenveen. Het vervelende nu was echter dat een onbekende K.P.’er uit Smilde een goede relatie onderhield met een dochter van de postkantoorhouder Lambertus Schoemaker in Diever. Deze laatste zat ook in het verzet en was door zijn contacten met Geert Koster, de leider van het verzet in Diever, op de hoogte van de aanwezigheid van het onderduikershol. Hij beging de onvoorzichtigheid om dit aan die K.P.’er uit Smilde te vertellen. Deze was al eerder bij het hol geweest met de bedoeling om de inmiddels vertrokken Amerikanen mee te nemen naar zijn verzetsgroep. Het kan daarbij de bedoeling zijn geweest deze Amerikanen te ‘gebruiken’ voor het geven van wapeninstructies aan de K.P.-leden. Geert Koster en de zijnen hadden hem echter onverrichterzake weggestuurd. Men vroeg zich daarbij overigens wel af hoe deze K.P.’er op de hoogte was van het bestaan van het hol. Daarvan wisten alleen enkele K.P.’ers in Diever, Meppel en Dwingeloo. Het is niet uitgesloten dat T.S.W. via deze onbekende K.P.’er wist van het bestaan van het hol en in zijn angst voor mishandelingen enzovoort de S.D. te Heerenveen vertelde dat Geert Koster uit Diever illegaal werkzaam was.
Hoewel T.S.W. wel daartoe werd gedreigd, werd hij niet geslagen. Voortkomende uit de nodige angst noemde hij eveneens de naam van Sierd Okke Roosjen. Hij meende zeker van zijn zaak te zijn, omdat de genoemde twee waren ondergedoken. Vervolgens sprak hij over een hol in het bos, waarin volgens hem Geert Koster, Sierd Okke Roosjen en twee Amerikanen verscholen waren. Later noemde hij ook de namen van de huisarts Sebastiaan van Nooten en wachtmeester Gerrit Temmingh, die tot over zijn oren in het verzet zat in Diever, evenals die van onderluitenant Auke Feenstra te Dwingeloo. Tijdens de verhoren, die duurden van 24 oktober tot 22 november 1944 werd hij volgens eigen zeggen niet noemenswaardig geslagen, maar raakte hij wel zodanig geestelijk kapot dat hij alles vertelde wat de S.D. van hem wilde weten [1]. Daarmee sloeg het noodlot toe.
Op 22 november 1944 om ongeveer 07.00 uur vervoegden zich vier S.D.’ers uit Heereveen aan het adres Hoofdstraat 26 te Diever. Daar werd, terwijl hij zich nog in zijn onderkleding bevond, Gerrit Temmingh gearresteerd door de commandant van de S.D. te Heerenveen, de S.S.-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, de S.S.-Sturmscharführer en Kriminalsekretär P. Nauheim en twee Vlaamse S.D.-Wachmänner in Duitse dienst. Terwijl de mannen zich nog in de woning van Gerrit Temmingh woning bevonden, werd deze meteen een kort verhoor afgenomen en werd hem door Erich Karl Kronberger te verstaan gegeven dat hij alles moest vertellen wat hij van het hol in het bos en de ondergrondse beweging afwist. Wanneer hij dat deed, zo zei Erich Karl Kronberger, dan zou hij bij zijn vrouw thuis kunnen blijven, zo niet, dan werd hij gearresteerd en meegenomen naar Heerenveen. Toen Gerrit Temmingh alles ontkende werd hij -nog steeds in zijn onderkleding- mee naar buiten genomen en voor zijn woning geplaatst. Maar daar stond eveneens de N.S.B.-burgemeester Pier Obe Posthumus van Diever, die Erich Karl Kronberger na confrontatie met Gerrit Temmingh zei dat dat de man was die zij moesten hebben. Tevens werd hij geconfronteerd met een persoon die in een Opel zat. Gerrit Temmingh herkende hem als te zijn T.S.W., die in illegaal verband had gewerkt in de omgeving van Diever. Toen Erich Karl Kronberger vroeg of Gerrit Temmingh deze persoon kende, antwoordde deze ontkennend. T.S.W. op zijn beurt, wees daarop Gerrit Temmingh aan als degene die de S.D. moest hebben. Gerrit Temmingh werd daarop terug in zijn woning gebracht, waarbij Erich Karl Kronberger hem vier vragen stelde: ‘Waar is ome Joop ?’, ‘Waar zijn de wapens ?’, ‘Waar is het hol ?’ en ‘Waar zijn de Amerikanen ?’. Gerrit Temmingh verklaarde daarop van niets te weten. Nadat zijn vrouw hem de kleren had gebracht en hij zich stond aan te kleden, zag hij Erich Karl Kronberger in de richting van de keuken gaan en van de daar aanwezige schoorsteenmantel zijn nieuwe glacé-handschoenen wegnemen, die hij meteen aantrok. Bovendien pikte hij en passant ook nog zijn vulpen en vulpotlood in. Verder nam men Gerrit Temmingh zijn dienstpistool af, evenals zijn motor en zijn rijwiel. Aan de verdergaande huiszoeking nam ook P. Nauheim deel. Nadat Gerrit Temmingh zich had aangekleed werd hij mee naar buiten genomen naar een gereedstaande truck met oplegger. De eerste die hij in de trailer zag zitten was de ‘beul van Crackstate’, de Vlaming Emile Steylaerts. Even nadat Temmingh in de trailer had plaatsgenomen stopte er een personenwagen bij de trailer, waar de eveneens gearresteerde onder-luitenant Auke Feenstra uit Dwingeloo uit kwam. Vervolgens reed men naar het begin van de Doldersumseweg. Daar aangekomen moest Gerrit Temmingh uitstappen. Vrijwel op hetzelfde moment stopte er nog een auto en stapte de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten uit. Ook hij bleek gearresteerd te zijn en ook hij moest in de trailer plaatsnemen. Na nogmaals met T.S.W. geconfronteerd te zijn, die nogmaals toegaf Gerrit Temmingh te kennen, vertrok deze in het ‘gezelschap’ van een aantal leden van de Sicherheitspolizei in de richting van het hol in het bos. Het hol dat hier bedoeld werd was een schuilplaats voor leden van de illegaliteit, waaruit een week tevoren twee Amerikanen, Harry Dolph en Jim Moulton, waren weggebracht naar Noord-Friesland. Gerrit Temmingh moest toen onder bewaking van Erich Karl Kronberger en de S.S.-Hauptscharfüher en Kriminalsekretär Hermann Rosendahl achter T.S.W., die ook bekend was met het hol, aan lopen.
De Doldersumseweg was helemaal afgezet door leden van de Feldgendarmerie, de Wehrmacht, de S.D. en de Sipo uit Heerenveen en Meppel tot aan de directe nabijheid van het hol. Er stonden zelfs twee mitrailleurs opgesteld. Toen het ‘gezelschap’ bij het hol kwam stond T.S.W. daar al onder bewaking van enkele leden van de Sipo. Vrijwel op datzelfde moment schoot Hermann Rosendahl met een stengun dwars door het raam, dat in het hol aanwezig was. Daarna liep hij naar de ingang van het hol, waar zich ook al de S.S.-Sturmscharfüher en Kriminalsecretär Gerhard Johannes Frank bevond. Deze stond alom bekend als ‘de man met de gouden tand’ of als ‘de man met de hond’. Het was deze Gerhard Johannes Frank die zijn ongemeen felle herdershond ophitste en hem vervolgens het hol injoeg [2].
Het gevolg was dat vier personen het hol uitkwamen: Hermannus Vos, Geert Gerhardus Koster, Hilbert Gunnink en Roelof Eggink. Toen de vier het hol uitkwamen stond Hermann Rosendahl daar, die deze vier stuk voor stuk zwaar mishandelde met de achterzijde van zijn Amerikaanse stengun, die hij had aangetroffen in Huize Lidwina te Zenderen en waarbij een belangrijk deel van het Twentse verzet werd uitgeschakeld. Ook de S.S.-Kriminalsekretär Walter Paarmann liet zich hierbij niet onbetuigd. Dit alles gebeurde in het bijzijn van de commandant Erich Karl Kronberger. Dat dit slaan zeer hard aankwam bleek wel uit het feit dat het bloed bij Hilbert Gunnink uit de mond liep. Tijdens dit alles deed Erich Karl Kronberger geen pogingen deze mishandelingen te stoppen.
In het hol werden ook de rijwielen van de vier aangetroffen. Gerrit Temmingh, Hilbert Gunnink, Hermannus Vos en Roelof Eggink werden toen verplicht elk een rijwiel op hun schouders te nemen en deze naar de plaats te zeulen waar de trailer stond. Geert Gerhardus Koster moest met zijn handen in de lucht naar de trailer lopen. De afstand was ongeveer twee kilometer. Bij de trailer aangekomen werden Hermannus Vos, Roelof Eggink, Hilbert Gunnink en Geert Gerhardus Koster in de trailer geplaatst bij Sebastiaan van Nooten en Auke Feenstra, die al die tijd daar gebleven waren, terwijl Gerrit Temmingh naast Hermann Rosendahl en de S.D.-Wachmann Eugen Polianski in de Opel moest plaatsnemen. Om ongeveer 12.00 uur arriveerde men in Crackstate te Heerenveen, alwaar ze allen in de cel werden gezet [3].
Toen Thijs en Jan, de broers van Roelof Eggink, hoorden van arrestaties in Diever realiseerden zij zich meteen dat hun broer Roelof, ’s morgens in alle vroegte met drie anderen naar het hol was gegaan. Daarop trachtte Thijs Eggink meteen de jongens in en bij het hol te waarschuwen. Niets vermoedend liep hij regelrecht in de fuik van een tachtigtal Duitsers, die zich in de bossen rondom het hol verspreid hadden. Ook hij werd meteen ingerekend. Nadat de gevangen genomen personen waren afgevoerd, bleven twee S.D.’ers in het hol achter, wachtend op wellicht nog meer bezoekers. Toen na een week niemand was komen opdagen, vernielden zij het hol met behulp van een handgranaat en vertrokken.
Een paar dagen later, 27 november 1944, kwam een aantal S.D.’ers uit Heerenveen weer naar Diever. Dit werd spoedig opgemerkt door Jan Eggink uit Wapse, de broer van Roelof en Thijs. Deze familie stond midden in het verzet en had onder andere de bewoners van het hol voorzien van de nodige proviand, kleding, enzovoort. Jan Eggink had bijvoorbeeld ook deelgenomen aan overvallen op distributiekantoren en was actief geweest bij wapendroppings. Toen Jan Eggink op pad ging andere onderduikers, die ook door hen verzorgd werden, te waarschuwen, werd hij gearresteerd, hoewel hij nog probeerde weg te komen, nadat op hem was geschoten. Toen Aaltje Timmerman, de vrouw van Jan Eggink, aan een van de S.D.’ers, de Belg Emile Steylaerts, de vraag stelde waarom haar man was gearresteerd, antwoordde deze dat zij daar niets mee te maken had en dat zij nog blij mocht zijn dat ze hem niet hadden doodgeschoten. Hierna begaven de S.D.’ers zich naar de boerderij van de al eerder gearresteerde Thijs Eggink. Daar werden verschillende goederen en ook vee uit de boerderij gehaald en in een auto geladen.
Enkele dagen later meldden zich wederom enkele leden van de S.D. en de Sipo zich bij dezelfde boerderij. Zonder iets te zeggen begonnen zij de aanwezige voorraad levensmiddelen, zoals tarwe, rogge enzovoort in hun auto te laden. Maar dat was nog lang niet alles. Alles met enige waarde werd meegenomen, zodat de gehele boerderij werd leeggeroofd. Daarna was de boerderij van Thijs Eggink aan de beurt. Niet alleen werden hier de spullen, zoals een complete babyuitzet en het vee van Thijs Eggink gestolen, maar ook die van de inwonende zuster van Aaltje Fledderus, de vrouw van Thijs Eggink. De auto was zo volgeladen dat zelfs de in beslag genomen kippen aan de buitenzijde van de auto waren gehangen. Bovendien werd Aaltje Eggink-Fledderus uit de woning gezet. De Duitsers hadden intussen Klaas Marcus Balsma, de boerenleider van de N.S.B., gehaald, aan wiens zorgen de boerderij werd toevertrouwd [4].
Diezelfde dag, 27 november 1944, vervoegde zich de Kriminalsecretär P. Nauheim, zich wederom bij de woning van de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten. Hij eiste daarbij de auto op van de huisarts. Nadat een hem vergezellende monteur de auto rijklaar had gemaakt, reden de twee er mee weg.
Een paar keer hebben de dames Eggink en Constance van Nooten-Goedbloed, de echtgenote van Sebastiaan van Nooten, getracht inlichtingen te krijgen over hun gevangen genomen mannen. Maar zodra zij zich in Heerenveen bij huize Zevenwouden, de Dienststelle van de S.D., of bij de S.D.-gevangenis Crackstate vervoegden, werden zij vaak op een zeer onheuse manier bejegend of werden zij weggejaagd door de alom gevreesde en vaak opgehitste herdershond van de Kriminalsekretär Gerhard Johannes Frank [5].

De afloop
Uit de na de Tweede Wereldoorlog gedane verklaringen van Gerrit Temmingh blijkt dat niet alleen hij zelf, maar ook Geert Gerhardus Koster door de S.D.’ers Emile Steylaerts, H.J.L. de Wachtere en Hermann Rosendahl zwaar zijn mishandeld.
Op 5 januari 1945 werden Hilbert Gunnink, Geert Gerhardus Koster, Hermannus Vos, Roelof Eggink, Thijs Eggink, Jan Eggink, de inmiddels ook gearresteerde onderwijzer M.J. Koopmans uit Dwingeloo en een groot aantal andere gevangenen overgebracht naar het Polizeiliche Durchgangslager Amersfoort. Van daar zijn zij op transport gezet naar verschillende concentratiekampen in Duitsland. Geen van de hiervoor genoemde personen is daaruit teruggekeerd. Op 15 maart 1945 werden Auke Feenstra, Sebastiaan van Nooten, Gerrit Temmingh en de eveneens gearresteerde opperwachtmeester Jannes Willem Dolfing uit Dwingeloo met nog 23 andere gevangenen uit Heerenveen via het kamp Amersfoort overgebracht naar diverse concentratiekampen in Duitsland, waaronder het beruchte Neuengamme bij Hamburg. Van de hier genoemde gevangenen heeft alleen Gerrit Temmingh de verschrikkingen in de concentratiekampen overleefd. Hij keerde op 31 mei 1945 in Nederland terug. Vermoedelijk hebben zij allen de zogeheten Torsperre gekregen, dat wil zeggen dat zij als gevangenen een dergelijk kamp niet levend zouden mogen verlaten.

Nasleep
Veel van de hiervoor beschreven gebeurtenissen, die destijds in Diever hebben plaatsgevonen, zijn gebaseerd op deuitvoerige verklaringen, die Gerrit Temmingh, de weduwe Aaltje Eggink-Timmerman, de weduwe Aaltje Eggink-Fledderus, de weduwe Constance van Nooten-Goedbloed en T.S.W. na de Tweede Wereldoorlog aflegden. Zoals bij velen bekend zal zijn, hadden de gevangenen te lijden onder de onvoorstelbaar zware omstandigheden in Crackstate in Heerenveen. Velen zijn daar ongelooflijk zwaar mishandeld. Dat is ook Gerrit Temmingh overkomen. Volgens zijn eigen verklaringen hadden de beulen in Heerenveen er ‘wel slag van om datgene uit de gevangenen te slaan wat zij wilden weten’ [6]. Zo confronteerde Hermann Rosendahl hem al in de eerste week van zijn gevangenschap met vier verklaringen, die getekend waren door de vier personen die in het onderduikershol waren aangetroffen. Hij kreeg de indruk dat deze verklaringen niet vrijwillig waren afgelegd, aangezien enkele van deze verklaringen bloedsporen vertoonden. Door deze verklaringen en door hem ondergane mishandelingen gaf Gerrit Temmingh toe Amerikanen vervoerd te hebben.
Het hiervoor beschreven drama lijkt een op zich zelf staande gebeurtenis te zijn, is dat niet het geval. Ook de na de Tweede Wereldoorlog heeft een aantal gevangen genomen leden van de S.D. en de Sipo een verklaring afgelegd. Volgens de verklaringen van Erich Karl Kronberger, de commandant van Heereveen, de S.S.-Untersturmführer Robert Paul Thümmel, de commandant van het S.D.-commando in Meppel en van de S.S.-Oberscharführer en Kriminalsecretär Hugo Heinrich Geigolath in Meppel, zou Gerrit Temmingh de naam hebben genoemd van de Meppeler K.P.’er Peter van den Hurk, evenals het adres van de weduwe J.A. de Groot in Meppel. Dit was het adres van waaruit Peter van den Hurk en andere Meppeler K.P.’ers neergekomen geallieerde vliegtuigbemanningen doorsluisden naar het inmiddels bevrijde Zuiden. Gerrit Temmingh had overigens zelf twee Amerikanen in het hol in Diever achter op zijn motor uit Meppel gehaald.
Deze kennis aan Duitse kant had grote gevolgen voor de verzetsbeweging in Meppel. Het was de commandant van Heerenveen, Erich Karl Kronberger, die persoonlijk zijn collega in Meppel, Robert Paul Thümmel, op de hoogte stelde van de verklaringen welke Gerrit Temmingh had afgelegd [7]. Erich Karl Kronberger gaf als commandant van Robert Paul Thümmel hem opdracht over te gaan tot actie. Dat betekende dat op de avond van 18 december 1944 de S.D. van Meppel een inval deed in de woning van de weduwe J.A. de Groot aan de Weerdstraat in Meppel. Daarbij werden onder andere Peter van den Hurk, zijn verloofde M.A. de Jong en twee Amerikanen opgepakt [8].
De twee Amerikanen, Howard de Mally en Loel Bishop, werden overgebracht naar het Duitse vliegveld bij Havelte.
De gevangen genomen leden van de K.P. van Meppel, Peter van den Hurk en zijn verloofde M.A. de Jong, werden eerst meegenomen naar een villa in het Wilhelminapark in Meppel en daar op een verschrikkelijke manier mishandeld. Daarna werden zij opgesloten in het toenmalige politiebureau in de Hagenstraat in Meppel.
De Meppeler K.P. besloot zijn leden te bevrijden, vanwege de ernst van de situatie. Dat gebeurde in de avond van 24 december 1944. Deze leden werden op spectaculaire wijze bevrijd, maar het kostte wel het leven van de Meppeler K.P.’er Gerrit de Boer.

Geraadpleegde bronnen
[1]
Centraal Archief voor de Bijzondere Rechtspleging, ’s Gravenhage. Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces-Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232 Alg. S.D., 40e getuige T. S.W.
[2]
G. J. Frank was onder andere commandant geweest in de Dossin-kazerne te Mechelen in België. Vanuit deze kazerne werden de Belgische Joden gedeporteerd naar de vernietigingskampen. In België heeft hij een beruchte reputatie achter gelaten.
[3]
Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232, Alg. S.D., 43e
getuige G. Temmingh.
[4]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman.
[5]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman;
Idem, 4e getuige Aaltje Doggen-Fledderus (weduwe van Thijs Eggink);
Idem, 5e getuige Constance van Nooten-Goedbloed.
[6]
Dossier Erich Karl Kronberger, zie [3].
[7]
Dossier Erich Karl Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, nr. 232, Proces-Verbaal van verhoor van voormalige S.D.-leden, d.d. 28-03-1946. Verklaringen van Erich Karl Kronberger en Hermann Rosendahl.
Dossier R.P. Thümmel, verklaring 2e verdachte, R.P. Thümmel en verklaring 3e verdachte Hugo Heinicht Geigolath.
[8]
Bureau Opsporing Oorlogsmisdadigers, Gemeentepolitie Assen. Proces-Verbaal, nr. 435, dossier nr. 80, 12e getuige P. van den Hurk.
Idem, dossier nr. 79, 3e getuige M.A. de Jong

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Drs. Hendrik (Henk) Spreen heeft in de tijd (2000-2002) dat hij het hiervoor opgenomen bericht schreef in overleg met en op aandringen van ambtenaren van het Ministerie van Justitie, de volledige naam van de K.P.’ er op de Smilde niet gebruikt en heeft volstaan met het gebruiken van zijn initialen T.S.W. De redactie heeft dat hier zo gelaten. Echter h
et is tegenwoordig na enig slim surfen op de golven van het wereld wijde web niet moeilijk meer achter de twee voornamen en de achternaam van T.S.W. te komen.
De historicus wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen is de schrijver van het boek ‘Steenwijk in 40-45. Een historisch document’.
De redactie heet wat betreft de paragraaf  ‘Nasleep’ onverkort en ongecensureerd de tekst van drs. Hendrik (Henk) Spreen overgenomen, dit in afwijking van de tekst in Opraekelen 03/1.

Afbeelding 1
De Oostenrijker Erich Karl Kronberger was S.S.-Hauptsturmführer bij de Sicherheitspolizei en de Sicherheitsdienst. Hij was oorspronkelijk goudsmid in Wenen. Hij werd in 1935 beroepssoldaat bij de S.S.-Standarte Deutschland. In 1939 nam hij deel aan de veldtocht tegen Polen en in 1941 tegen Rusland. Hij werd in 1943 overgeplaatst naar Denemarken en was daar het hoofd van een S.D.-eenheid. In mei 1944 ging hij naar Lille in Frankrijk, waar hij tot september 1944 bleef. Vanwege de opmars van de geallieerden trok hij met zijn eenheid via Mechelen en Duitsland naar Nederland, waar hij via Almelo, Velp en Rotterdam in Heerenveen terechtkwam. Tijdens zijn proces na de oorlog ‘beroemde’ hij zich erop dat hij veel ‘extra’s’ voor de gevangenen in Crackstate te Heerenveen had gedaan. Hij kreeg tot veertien jaar gevangenisstraf (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn).

Afbeelding 2
De Duitser Hermann Rosendahl was S.S.-Hauptscharführer en Kriminalsekretär in Heerenveen. Hij was de centrale figuur bij de S.D. in de strijd tegen het verzet. Hij was reeds bij het begin van de oorlog met Frankrijk in Lille. Hij was een fel voorstander van het zogenaamde ‘verscherpte verhoor’, wat betekende dat er tijdens verhoren ongelimiteerd op los moest worden geslagen. Dat deed hij dus ook ! Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en aldaar veroordeeld tot levenslange dwangarbeid. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 3
De Duitser Robert Paul Thümmel was S.S.-Untersturmführer. Hij was vanaf begin juni 1940 Befehlshaber van de Sicherheitspolizei en de S.D. in Parijs. Vervolgens was hij vanaf september 1941 Befehlshaber van de Nebenstelle van de Sicherheits Polizei en de S.D in Douai in Noord-Frankrijk en in België. Hij werd in september 1944 commandant van een S.D.-Kommando te Meppel. Hij gedroeg zich als een bruut en werd alom gevreesd. In Meppel executeerde hij vijf gevangenen. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij veroordeeld tot 11 jaar gevangenistraf, doch kreeg in 1950 één jaar gratie. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 4
De Duitser Walter Paarmann was S.S.-Kriminalsekretär bij de S.D. Hij verbleef enige jaren in Noord-Frankrijk. In september 1944 werd hij ingedeeld bij het Kommando Kronberger in Heerenveen. Hij was belast met ‘terroristische aangelegenheden’ en nam vaak deel aan razzia’s. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en daar ter dood veroordeeld. Hij werd gelijktijdig gefusilleerd met de gevreesde, in Steenwijk gestationeerde, Fritz Habener, die op 10 april 1945 in Diever een bloedbad aanrichtte.(foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 5
De Belg Emile Steylaerts was S.D.-Wachmann. Hij was de zoon van een klompenfabrikant uit Herenthals. Hij verbleef van half oktober 1944 tot 15 april 1945 in Heerenveen. Hij deed onder meer dienst als tolk bij de verhoren. Hij was bij de gevangenen bekend als ‘de Beul’ of ‘de Bokser’ en werd alom gevreesd vanwege zijn brute optreden. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan België en aldaar berecht. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 6
De Roemeen Eugen Polianski was S.D.-Wachmann. Hij was slager van beroep. Hij werd in 1943 verplicht tewerkgesteld in Berlijn. Hij deserteerde, werd gearresteerd en mocht vervolgens kiezen uit gevangenisstraf of dienst nemen in het Duitse leger. Hij koos voor het laatste. Hij kreeg een militaire opleiding en werd in oktober 1944 in Heerenveen geplaatst. Hij trad tijdens razzia’s hardhandig op, hij sloeg veelvuldig met de kolf van zijn geweer. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Posted in 22 november 1944, Onderduikershol, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Un pentiekening van de Peperstroate en de kaarke

In oude kranten is veel te vinden over het openluchtspel in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. In juni 1951 verscheen bijgaande pentekening van de tekenaar Bert Bouwman in een landelijke krant. Het is duidelijk te zien dat de pentekening een kopie is uit een krant, een beetje bruin geworden.
De redactie van ut Deevers Archief heeft zich een slag in het vierkant gezocht, teneinde te achterhalen in welke krant deze pentekening is gepubliceerd, maar dat is helaas niet gelukt. Weer zo’n gevalletje van jammer. Weer zo’n tegenvallertje. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet in welke krant deze pentekening heeft gestaan ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers weet waar het origineel van deze pentekening aan de muur hangt ? Maar zo’n leuke pentekening van de Peperstroate en de kaarke an de brink van Deever is toch maar mooi wel weer een mooi fragmentje uit het verleden van de kunst in Deever.

De redactie heeft het vermoeden dat de kunstenaar niet een foto als voorbeeld heeft gebruikt, maar dat hij de pentekening ter plekke heeft gemaakt, gelet op de ‘snelle lijnen’ in de tekening. Het is duidelijk te zien dat de tekenaar haast had. Maar hij heeft zelfs de schuur naast café Brinkzicht getekend ! En let op het mannetje aan de linkerkant in de tuin achter het oude boerderijtje, het lijkt alsof hij an ut eà’pl rooi’n is. En dat in juni ? Bert Bouwman was ’s avonds in het openluchttheater om voor die landelijke krant wat ‘penneschetsen’ van de spelers van Driekoningenavond te maken.
Van de grafisch ontwerper, illustrator, pentekenaar, tekenaar, typograaf, vervaardiger van houtsneden Bert Bouman zelf zijn wel gegevens te vinden.
De kunstenaar schreef bij zijn pentekening: Een paar dagen geleden raakte ik (voor ’t eerst van m’n leven) in het dorpje Diever verzeild, in de zuid-west hoek van Drente. Mijn bedoeling was hier wat te tekenen en schetsen te maken, maar van die schetsen is weinig terecht gekomen. Wel waren er de verwachte Saksische boerderijen om de brink, en de bomen en het hoge gras ruisten er inspirerende genoeg. …… 

Posted in Deever in de kuunst, Peperstroate, Tiekening | Leave a comment

Un heuiwaèg’n op de riekseweg bee Johan Blok

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 74 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van hotel Blok an de Deeverbrogge. De foto voor de hier afgebeelde zwart-wit ansichtkaart is omstreeks 1937 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde foto is enige aandacht besteed aan hotel Blok en zijn bewoners en aan de boerderij aan de rechterkant van de ansichtkaart en zijn bewoners. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

74 – Dieverbrug – Hotel Blok met de rijksweg – 1937
Johan Blok uit Wapserveen kocht in 1929 het café-logement van Barteld Smit. Op 30 januari van dat jaar werd de sterke-drank-vergunning op naam van Johan Blok gesteld. Het bedrijf brandde op een nacht in 1932 af, volgens zeggen door het ontploffen van een cilinder met koolzuurgas.
Derk Buiter (Dörk Buter) achter uit de Bolderhoek maakte bij het zien van de grote brand zijn gezin wakker met de uitroep: de Deeverbrogge steet in de gluun!!
Op dezelfde plaats werd het voor die tijd moderne hotel Blok gebouwd. Buiten was zelfs al een terras met zitjes ingericht. Burgemeester en Wethouders verleenden Johan Blok met ingang van 25 februari 1933 vergunning voor de verkoop van sterke drank in de 103 m² grote zaal.
In de boerderij rechts achter de automobiel woonden Hendrik Warries, zijn vrouw Grietje List en hun dochter Grietje. Johan Blok was getrouwd met Hendrika Warries, een zuster van Hendrik Warries. Hun kinderen Jan en Grietje werden geboren op Wapserveen, Henk, Anne en Joop werden in het hotel geboren.
De rails van de in 1933 opgeheven stroomtramlijn van de Nederlandse Tram Maatschappij zijn al uit de rijksweg verwijderd. Het terrein links op de voorgrond werd door de maatschappij als emplacement gebruikt. Daar zijn de rails eveneens opgeruimd. Bij het rangeerspoor langs de vaart stond een bergplaats. Er was ook een perronnetje voor het verladen van dieren en goederen, zoals zuivelproducten. In de dertiger jaren begon het gemotoriseerde verkeer op de weg toe te nemen. De vraag naar benzine groeide mee en daarom opende Johan Blok in 1931 de op deze foto zichtbare benzinepomp. Het hotelbedrijf werd na het overlijden van Johan Blok voortgezet door Jan Blok en Margje Buiten.
Rijksweg 31 is nog een straatweg, maar lijkt op een zandweg, omdat het toen nog gebruikelijk was om de klinkers wat onder het zand te houden, wat bij droog weer voor de aanwonenden veel problemen met stof gaf.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in bovenstaande tekst een verbetering aangebracht: Noord Nederlandse Tram Maatschappij is gewijzigd in Nederlandse Tram Maatschappij.
De redactie heeft in een bericht aandacht besteed aan het slopen van de tramrails langs de vaart.
De benzinepomp bij hotel Blok was een handbenzinepomp, van het type dat ook stond bij Lambert Rolden (Laamut Roll’n) in de Heufdstroate in Deever en bij Berend Slagter (Berend Pik) in de Kruusstroate in Deever. Later heeft Johan Blok, door het steeds maar toenemende gemotoriseerde verkeer op de rijksweg, een benzinestation ter plekke van het rangeerterrein van de N.T.M. gebouwd. Dat benzinestation bestaat nog steeds.
Let op de hier afgebeelde ansichtkaart vooral ook op de twee betonnen paaltjes, die de plek van de straatweg naar Dwingel markeren. Let op de hier afgebeelde ansichtkaart vooral ook op de door een paard voortgetrokken wagen met hooi of rogge op de rijksweg.
In de boerderiij van Hendrik Warries en Grietje List, later de boerderij van Hendrik Warries en Hendrikje List, wordt nu de winkel met de naam Diverse Pluimage uitgebaat.
Johan Blok is geboren op 24 mei 1898 op Wapservene. De redactie moet de datum van zijn overlijden nog uitzoeken. Hij trouwde op 24 januari 1920 met Henderica Warries, dochter van Hendrik Warries en Grietje List. Zij is geboren op 27 november 1899 an de Deeverbrogge. De redactie moet de datum van haar overlijden nog zien te vinden.
De redactie moet in de openbare bonnen nog op zoek naar gegevens van caféhouder Barteld Smit.
Derk Buiter (Dörk Buter) is geboren op 20 november 1867 op Wapservene. Hij is overleden op 25 februari 1933 in de Bolderhook an de Deeverbrogge. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Hendrik Warries is geboren op 25 januari 1855 in Dwingel. Hij is overleden op 22 maart 1907. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Dus deze Hendrik Warries zal tot zijn overlijden wel in de boerderij hebben gewoond.
Grietje List is geboren op 12 juni 1863. Zij is overleden op 1 maart 1930. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Hun zoon Hendrik Warries woonde omstreeks 1937 in de boerderij. Hij is geboren op 6 november 1896. Hij is overleden op 30 juni 1977. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Hendrikje List. Zij is geboren op 10 juni 1897. Zij is overleden op 12 oktober 1936. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Grietje Warries.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Grietje Blok.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van Hendrik (Henk) Blok.
Anne Blok is geboren op 27 februari 1931. Hij is overleden op 31 oktober 1982. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Jan Blok is geboren op 8 augustus 1920. Hij is overleden op 18 september 1985. Hij is begraven op de kaarkhof van Neejevene.
Margje Buiten is geboren op 11 februari 1921. Zij is overleden op 20 maart 2012. Zij is begraven op de kaarkhof van Neejevene.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heet kennis van ontbrekende gegevens en aanvullingen ? De redactie verneemt het graag.
De redactie zal te gelegener tijd enige kleurenfoto’s van de situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan de hier afgebeelde ansichtkaart ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 220 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje van iemand in kunnen zien.

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Hotel Blok | Leave a comment

Ut anplakbiljet van de oam’d van de dree keunings

De toneelvereniging in Deever voerde in 1951 het toneelspel Driekoningenavond van William Shakspeare op in het openluchttheatertje an de Heezeresch bee Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaand afgebeelde tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel. De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet.
Maar wie kon in Deever en elders ontkomen aan die grote aanplakbiljetten ? Het aanplakbiljet hing zelfs bij de plaatselijke slager. Het aanplakbiljet hing ook bij de voorverkoopadressen in Assen, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Steenwijk. Bij de voorverkoopadressen was ook een folder met gegevens over de voorstellingen te verkrijgen. Zie afbeelding 2.
Allemaal eendere aanplakbiljetten van het soort, dat het vaker van het aantal moest hebben dan van de kwaliteit. In ferme letters en stoere regels werd kond gedaan van het feit dat in openluchttheatertje in de prachtige bossen van Deever opvoeringen zouden plaats vinden van Shakespeare’s Driekoningenavond en wel op 22, 26 en 40 juni en 7, 11 en 14 juli 1951.
Maar de tekening op het aanplakbiljet met reclame voor de Driekoningenavond was bepaald wel van goede kwaliteit ! Zie de bijgevoegde afbeelding.
Desalniettemin nochtans evenwel is de bijgaand afgebeelde tekening (afbeelding 1) toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening (afbeelding 1) toch echt wel een beetje als een soort van kunst.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Kiender bee de Witteler skoele an ut Pot’s Weggie

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 72 een afbeelding van een zwart-wit foto van leerlingen van de Witteler skoele in de zomer van 1936. In de tekst bij de afgebeelde foto is aandacht besteed aan de kinderen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

72 – Wittelte- Openbare Lagere School – 1936
Deze foto komt uit het bewaard gebleven Wittelter album van juffrouw Christina Augusta Johanna Ter Horst. Zij gaf dit mooie document in 1996, op 87-jarige leeftijd, aan de Wittelter gemeenschap. De lijst met namen kon zelfs na meer dan zestig jaar nog met succes worden opgesteld.
Vooraan zitten van links naar rechts:
Pieter Barelds (1929), Hendrik Jonker (1929), Hendrik Siemens (1926), Albert Winters (1924), Jan Kok (1930), Albert Jan Winters (1929) en Arent Noorman (1929).
Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:
Willem Gelmers (1930), Roelof Lensen (1930), Geert Kok, (1928), Egbert Gelmers (1928), Koop Steenbergen (1927), Lukas Pruntel (1927), Albert Berends (1927), Arend Vrieling (1925) en Albert Lensen (1926).
Op de derde rij staan van links naar rechts:
Trijn Gelmers (1926), Maria Jacoba Boer (1924), Arentje Pouwels (1927), Roelfina Smak (1926), Janna Hilligje Boerhof (1925), Frederika Jantina Odie (1930), Grietje Berends (1924), Jentje Gelmers (1927), Aaltje Jongebloed (1928), Hilligje Barelds (1927), Margje Jonker (1927) en Zwaantje Boer (1929).
Op de vierde rij staan van links naar rechts:
juffrouw Christina Augusta Johanna ter Horst (1909), Hendrik Jan Tabak (1926), Sent Jonker (1924), Albertus Berends (1928), Albert Noorman (1928), Hendrik Slot (1928), Hendrik Jan Zegeren (1928), Lenze Cornelis Boer (1927) en hoofdmeester Hendrik van Leenders (1905).
Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:
Lambertus Jonkers (1926), Lambertus Koning (1928), Martinus Harm Lensen (1923), Lubertus Boer (1922), Hendrik Berends (1923), Jacobus (Koos) Smak (1924) en Klaas Tabak (1924).

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De zandweg voor de Witteler skoele werd Slot’s Weggie of Pot’s Weggie genoemd. Pas na de sloop van de Witteler skoele heeft dit weggetje de naam Meester Broerweg gekregen. De redactie geeft echter de voorkeur aan de naam Pot’s Weggie.
De redactie wil bijzonder graag van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief, hopelijk ook kinderen van de kinderen die op de hier afgebeelde schoolfoto staan, ontbrekende gegevens ontvangen.
Het schoolgebouw achter de kinderen bestaat niet meer. 

1.  Pieter Barelds
Hij is geboren op 30 augustus 1929 an de Wittelerweg in Wittelte. Hij is een zoon van Hendrik Lefferts Barelds en Aaltje Pieper. Hij trouwde in 1957 met Trientje Hingstman. Hij was boer an de Wittelterweg 18 in Wittelte. De laatste jaren van zijn leven woonde hij in Dwingel. Hij is overleden op 16 april 2008 op 78-jarige leeftijd in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel. De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.

2.  Hendrik Jonker
Hij is geboren op 23 juni 1929 an de Wittelerbrogge in Wittelte. Hij is overleden. Hij trouwde met Nella Godwaldt uut Wapse. Hij woonde de laatste jaren van zijn leven in Vledder. Hij is een zoon van Roelof Jonker en Albertje Pouwels.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

3.  Hendrik Siemens
Hij is geboren op 30 september 1926 in Wittelte. Hij is overleden op …. Hij trouwde met Roelofje Boverhof. Hij woonde na zijn pensionering in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

4.  Albert Winters
Hij is geboren op 22 april 1924 in Wittelte. Hij is overleden op 18 december 1978. Hij trouwde met Geesje Doorten. Hij woonde in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

5.  Jan Kok
Hij is geboren op 4 maart 1930 aachter op ’t Noord. Hij is in 1996 overleden. Hij is niet getrouwd geweest. Hij is een zoon van Lambert Kok en Aaltje Harms. Hij was een beetje boer. Hij was ongetrouwd en woonde met zijn twee zusters Jantje en Jantina in een boerderij aachter op ut Noord, die nu als adres Noordswegje 10 heeft.
De redactie verwijst de geïnteresseerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

6.  Albert Jan Winters
Hij is geboren op 24 juli 1929 in Wittelte. Hij trouwde met Margje Smit. Hij woonde in Hengelo.
Hij was machinist bij de Nederlandse Spoorwegen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

7.  Arent Noorman
Hij is geboren in 1929 in Wittelte. Hij woonde in Oll’ndeever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:

8.  Willem Gelmers
Hij is geboren op 14 februari 1930 in Havelte. Hij trouwde in Meppel met Minke Dijkstra. Hij woonde in Meppel.
Hij is een zoon van Jan Gelmers. Hij woonde op ’t Moer in de eerste boerderij aan de Wapserveense kant. Hij is in 1978 overleden. Willem was invalide. Hij had manke benen. Hij had een apart ding om te kunnen lopen. De familie Jan Gelmers heeft ook nog een paar jaar gewoond in de eerste boerderij voorbij de Steenbaarger bochte in de gemiente Oavelte. De familie Jan Gelmers is in november 1939 verhuist naar Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

9.  Roelof Lensen
Hij is geboren in 1930.
Hij is geboren op 4 januari 1930 op ’t Moer. Hij is overleden op zondag 11 april 1943 in Meppel.
Hij is een zoon van Roelof Lensen en Grietje Jonkers.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

10.  Geert Kok
Hij is geboren in 1928 op ’t Noord. Hij trouwde met Janna Keizer. Hij was boer op ’t Noord.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

11.  Egbert Gelmers
Hij is geboren op 18 augustus 1928 in Havelte. Hij is overleden op 7 november 1994 in Meppel. Hij trouwde met Geesje Zwolle. Hij woonde in Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

12.  Koop Steenbergen
Hij is geboren op 27 juli 1927 in Wittelte. Hij trouwde met Maria Lutina Tiemes.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

13.  Lukas Pruntel
Hij is geboren in 1927. Hij trouwde met Jantje Schreuder.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

14.  Albert Berends
Hij is geboren in 1927. Hij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

15.  Arend Vrieling
Hij is geboren in 1925.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

16.  Albert Lensen
Hij is geboren op 1 januari 1926. Hij is overleden op 4 september 2005. Hij trouwde met Vrougje Snijder. Hij woonde in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de derde rij staan van links naar rechts:

17.  Trijn Gelmers
Zij is in 1926 geboren in Havelte. Zij trouwde met P…. Winters.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

18.  Maria Jacoba Boer
Zij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

19.  Arentje Pouwels
Zij is geboren in 1927.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

20.  Roelfina (Roelie of Fina) Smak
Zij is geboren op 15 april 1926 op ’t Moer. Zij trouwde met Johan Frederik Goettsch.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

21.  Janna Hilligje Boerhof
Zij is geboren op 6 april 1925 in Wittelte. Zij is overleden op 20 augustus 2003 op Wapservene. Zij trouwde met Hilbert Hessels. Zij is begraven op de kaarkhof op Wapservene.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

22.  Frederika Jantina Odie
Zij is geboren op 17 februari 1930 op ’t Moer. Zij is overleden op 23 oktober 1983.
Zij trouwde op 7 november 1952 met Albert Veen. Zij woonde in Joure in Fryslân.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

23.  Grietje Berends
Zij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

24.  Jentje Gelmers
Zij is geboren in 1927 in Havelte. Zij trouwde op 21-jarige leeftijd op 29 juni 1946 met Hendrik Westerhuis.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

25.  Aaltje Jongebloed
Zij is geboren in 1928. Zij trouwde met ….. Kiers. Zij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

26.  Hilligje (Hillie) Barelds
Zij is geboren op 6 maart 1927 in Wittelte. Zij is overleden op 28 juli 2016 in Emmeloord. Zij trouwde met Geert Nijhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

27.  Margje Jonker
Zij is geboren in 1927. Zij trouwde met Jan Mones.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

28.  Zwaantje Boer
Zij is geboren in 1929 in Oll’ndeever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

Op de vierde rij staan van links naar rechts:

29.  Christina Augusta Johanna ter Horst 
Zij was de juffrouw.
Zij is geboren in 1909.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

30.  Hendrik Jan Tabak
Hij is geboren op 6 september 1926. Hij is overleden op 19 juni 1990. Hij trouwde met Trijntje Greveling. Hij was boer an de Wapserveenseweg in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

31.  Sent Jonker
Hij is geboren in 1924 in Wittelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

32.  Albertus Berends
Hij is geboren op 16 juni 1928 in Wittelte. Hij is overleden op 26 april 2011 in Dwingel. Hij woonde de laatste van zijn leven in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

33.  Albert Noorman
Hij is in 1928 geboren in Wittelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

34.  Hendrik Slot
Hij is in 1928 geboren in Wittelte.
Hij is een zoon van bakker Aaltert Slot.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

35.  Hendrik Jan Zegeren
Hij is geboren in 1928. Hij woonde in Assen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

36.  Lenze (Leinse) Cornelis Boer
Hij is geboren op 24 februari 1927 in Oll’ndeever.
Hij is een zoon van Hendrik Jacob Boer en Lammigje Nieuwenhuis.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van Leinse Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

37.  Hendrik van Leenders
Hij was de hoofdmeester van de Witteler skoele.
Hij is geboren op 21 mei 1909 in Meppel. Hij is overleden op 3 februari 1999 in Zandvoort.
Hij trouwde met Fennegien Speek. Zij was onderwijzeres.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:

38.  Lambertus (Lambert) Jonker
Hij is geboren in 1926. Hij troude met …. Westerhof. Hij woonde an de Heufdstroate in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

39.  Lambertus Koning
Hij is geboren in 1928. Hij woonde in Gramsbergen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

40.  Martinus Harm Lensen
Hij is geboren op 24 maart 1923. Hij is overleden op xx oktober 2001.
Hij trouwde met Grietje Tebbenhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

41.  Lubertus (Bertus) Boer
Hij is geboren op 18 augustus 1922 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 14 september 1984. Hij trouwde met A.. Nijland. Hij woonde in Oll’ndeever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

42.  Hendrik Berends
Hij is geboren op 2 juli 1922 in Wittelte. Hij is overleden op 27 april 2004. Hij woonde lang in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

43.  Jacobus (Koos) Smak (1924)
Hij is geboren op 17 maart 1924 op ’t Moer. Hij is overleden op …..
Hij trouwde met Anna Francina Goettsch. Hij woonde op de Smilde.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

44.  Klaas Tabak
Hij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Posted in Verdwenen object, Witteler skoele | Leave a comment

Die olde kustanjeboom bee café Brinkzicht is vot

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag oude dorpsbeelden op zwart-wit ansichtkaarten aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Roelof (Roef) van Goor verkocht de hier afgebeelde zogenaamde vierluiks-ansichtkaart in zijn boekhandel an de Kruusstroate in Deever. Drukker JosPé in Arnhem gaf deze ansichtkaart in juni 1963 uit. De redactie weet niet of de hier afgebeelde ansichtkaart een exemplaar is uit de eerste druk of dat vóór juni 1963 nog een andere druk is verschenen. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een ouder exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart ?
In de bovenste afbeelding aan de linkerkant van de afgebeelde ansichtkaart zijn de eerste vier in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwde bejaardenwoningen te zien. Als je in die jaren 65 jaar was geworden, dan was je oud, dan was je bejaard, dan ging je verhuizen naar een bejaardenwoning in de Weier in Deever. De redactie herinnert zich dat mevrouw Elsje Oost, de weduwe van Hilbert Smit van ut Kastiel in Deever, de allereerste bewoonster van de bejaardenwoningen in de Weier was. Zij woonde in de woning aan de kant van modehuis Schuil. De vier zichtbare bejaardenwoningen bestaan niet meer. Aan de onderkant van deze afbeelding is nog de oude betonweg in het binnendorp van Deever te zien.
In de bovenste afbeelding aan de rechterkant van de afgebeelde ansichtkaart is vlak naast café Brinkzicht de oude kastanjeboom nog aanwezig. Waarom moest deze monumentale boom verdwijnen ? In de zestiger jaren van de vorige eeuw konden auto’s nog zonder gemeentelijk betuttelgedoe en zonder kunstmatige verschaarsing van openbare ruimte gewoon op de brink van Deever worden geparkeerd.
In de onderste afbeelding aan de linkerkant van de afgebeelde ansichtkaart zijn de oude gereformeerde kerk en de kruidenierswinkel van Jan Breimer te zien. Beide gebouwen bestaan niet meer. Aan de onderkant van de afbeelding is nog een beetje van de oude betonweg in het binnendorp van Deever te zien.
In de onderste afbeelding aan de rechterkant van de afgebeelde ansichtkaart is het ‘nieuwe’ en laatste gemeentehuis van de gemiente Deever an de brink van Deever te zien.

Posted in Ansichtkoate, Verdwenen object | Leave a comment

De storm bee ut eilaand van Prospero

De toneelvereniging in Deever voerde in 1948 het toneelspel de Storm van William Shakspeare op in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaande tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets groot papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel.

In het toneelspel De Storm is Prospero door zijn meineedige broer Antonio verbannen naar een eiland. Door stom toeval zeilt Antonio voorbij dit eiland. Prospero gebruikt zijn magische gave om elementen en geesten aan te roepen en zo een storm te veroorzaken, die het schip met daarop Antonio doet zinken. Op het aanplakbiljet is het zinkende zeilschip te zien.

De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet. Desalniettemin nochtans evenwel is de tekening op bijgaande afbeelding toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening toch ook echt wel een beetje als een soort van kunst.

Posted in Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Hielke Siebrand Schrale wödde in Wapse vumooid

De redactie van ut Deevers Archief besteedt graag aandacht aan het gebeurde in de Tweede Wereldoorlog in de gemiente Deever. Zo besteedt de redactie ook aandacht aan omgekomen personen, die niet in de gemiente Deever zijn geboren, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog niet in de gemiente Deever woonden, maar wel door toedoen van de Duitse bezetter zijn omgekomen in de gemiente Deever.  

In de webstee van de Oorlogsgravenstichting zijn enige gegevens over het oorlogsslachtoffer Hielke Siebrand Schrale te vinden.
Hij is geboren op 13 augustus 1904 in Otterlo in Gelderland. Hij was in de Tweede Wereldoorlog tandarts in Steenwijk, adres Stationsstraat 14.
Hielke Siebrand Schrale zat in Steenwijk in het verzet tegen de Duitse bezetter. Hij werd op 15 september 1944 gearresteerd door de Duitsers. De Duitsers vermoordden hem diezelfde dag in de gemiente Deever. Hij is op 18 september 1944 begraven op de Algemene Begraafplaats in Steenwijk.
Pas op 19 september 1944 deed wachtmeester der staatspolitie Gerrit Temmingh aangifte van het overlijden in de gemiente Deever van Hielke Siebrand Schrale. Gerrit Temmingh verklaart dat hij de vermoorde Hielke Siebrand Schrale op 15 september 1944 dood heeft gezien. Zie afbeelding 1.
Wijlen drs. Henk Spreen beschrijft in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ op de bladzijden 245, 246, 247 en 248 het treurige einde van Hielke Siebrand Schrale.
Vlak over de gemeentegrens tussen Vledder en Deever, ter hoogte van het oude tolhuis bij Wapse lag links van de weg nog een klein heideveld. Daar stapten de ook later in Deever beruchte S.S. Hauptscharfüher Fritz Habener, de Sturmmann Verwee (een Vlaming) en Hielke Siebrand Schrale uit de auto. In het heideveld, zo’n twintig meter van de weg (zie de pijl in afbeelding 2), schoten Habener en Verwee omstreeks 17.00 uur elk een kogel door het hoofd van Schrale. Echter Schrale overleed niet direct, hij was buiten bewustzijn. Hij overleed pas na 19.00 uur aan de schotwonden in zijn hoofd.
De redactie verwijst voor een samenvatting van de tekst van drs. Henk Spreen in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ naar de webstee Traces of War.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Oorlogsslachtoffers, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Kiender op ut plein veur de offeskeid’n skoele

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 66 een afbeelding van een schoolfoto met kinderen van de gereformeerde school an de Heufdstroate in Deever opgenomen. De afgebeelde foto is gemaakt in 1934. In de tekst bij de afgebeelde foto is de naam van alle op de foto aanwezige kinderen vermeld. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
De kinderen op deze foto zijn een deel van de leerlingen die dat jaar op de christelijke lagere school aan de Hoofdstraat zaten. Een flink aantal kinderen kwam uit Oldendiever, Wittelte, Wapse en Wateren. De kinderen uit deze buitendorpen kwamen bijna allemaal uit boerenfamilies.
De bovenste rij wordt van links naar rechts gevormd door:
Jantje Haanstra, Grietje Hessels, Hendrika Hessels, Neel de Graaf, Adrie de Graaf, Klaas de Graaf, Jan Timmerman, Jaap Moes, Jan Zantinge en Roelof Schuring.
Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:
hoofdmeester Broer Roosjen, zijn vrouw Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien), juffrouw Grietje Schipper, Hendrik Kerssies, Jaap Kerssies, Kobus Hessels, Arendina Zantinge, Keimpe Roosjen, Lucas Noord, Engbert Oosterga, Dirk Moes, Jans Bult en uiteraard met hoed meester Martinus Strating.
Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:
Freek Zantinge, Margje Haanstra, Arend Zantinge, Klaas Vording, Albert Jan Vording, Corrie de Graaf, Aaltinus Noord, Hendrik Noord, Jan Hilberts, Hendrik Hilberts, Gerrit Jan Pook en Jantje Hessels.
Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:
Wubbina Kruid, Jaap Kruid, Geert Gerhardus Koster, Grietje Haanstra, Klazien Oosterga, Hendrik Pook, Jans Hessels en Lambertus Hessels.
De op 24 mei 1925 geboren Geert Gerhardus Koster werd op 22 november 1944, samen met Hilbert Gunning, Hermannus Vos en Roelof Eggink, door de Duitse Sicherheitsdienst bij het onderduikershol gearresteerd. Hij stierf op 24 maart 1945 in het concentratiekamp Paigerhorst.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De hier afgebeelde foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen Klaas Vording.

1.  Jntje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

2.  Grietje Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

3.  Hendrika Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

4.  Neel de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

5.  Adrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

6.  Klaas de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

7.  Jan Timmerman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

8.  Jaap Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

9.  Jan Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

10.  Roelof Schuring
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:

11.  hoofdmeester Broer Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

12.  Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien)
Zij is de echtgenote van Broer Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

13.  juffrouw Grietje Schipper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

14.  Hendrik Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

15.  Jaap Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

16.  Kobus Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

17.  Arendina Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

18.  Keimpe Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

19.  Lucas Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

20.  Engbert Oosterga
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

21.  Dirk Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

22.  Jans Bult
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

23.  Martinus Strating
De meester droeg altijd een hoed.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:

24.  Freek Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

25.  Margje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

26.  Arend Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

27.  Klaas Vording
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

28.  Albert Jan Vording
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

29.  Corrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

30.  Aaltinus Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

31.  Hendrik Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

32.  Jan Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

33.  Hendrik Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

34.  Gerrit Jan Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

35.  Jantje Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:

36.  Wubbina Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

37.  Jaap Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

38.  Geert Gerhardus Koster
Hij is geboren op 24 mei 1925 in Deever. Hij is overleden op 22 november 1944 op 19-jarige leeftijd in het concentratiekamp Paigerhorst.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

39.  Grietje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

40.  Klazien Oosterga
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

41.  Hendrik Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

42.  Jans Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

43.  Lambertus Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Posted in Alle Deeversen, Griffemiède skoele | Leave a comment

Wim Stuver vutelt over radioos in de oorlog

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond op de bladzijden 5 en 6 van de op 12 april 1995 -veertig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Deever- door de gemeente Diever uitgegeven speciale Oorlogskrant het bericht ‘Radio in de periode 1940-1945’. Deze krant is niet betaald met belastinggeld, maar met een vette subsidie van de Stichting Cultuurfonds Diever.

Radio in de periode 1940-1945
Radio: Een belangrijk communicatie-middel

De radio heeft in deze periode een heel belangrijke rol gespeeld. Het was oorlog in Nederland en via het radio-toestel (televisie was er nog niet) konden de mensen afstemmen op de Hilversumse zenders om het nieuws te beluisteren. Nieuwsberichten zijn in tijden van oorlog heel belangrijk voor de mensen. De berichten die de huiskamer binnenkwamen via de radio waren na de Duitse inval noet zo betrouwbaar. Het Duitse leger viel op 10 mei 1940 Nederland binnen en de Duitse soldaten bezetten spoedig de radio-zenders in Hilversum. De Nederlandse omroepverenigingen kregen vanaf die tijd een verbod voor bepaalde uitzendingen (censuur). Het uitgezonden nieuws was door de Duitsers samengesteld en was vaak onwaar en onbetrouwbaar, dus Duitse propaganda. Zogenaamde Goebbels propaganda. Goebbels was onder het bewind van Hitler minister van propaganda.

Radio Oranje
Vlak na de Duitse inval week de Nederlandse regering, het Koninklijk Huis en een aantal bekende Nederlanders, waaronder dr. L. de Jong, schrijver A. den Doolaard en een zekere H.J. van de Broek, uit naar Engeland. In de BBC-studio’s (BBC = British Broadcasting Corporation) te Londen kregen ze een ruimte en begonnen radio-uitzendingen in de Nederlandse taal, bestemd voor het bezette Nederland. Vooral nieuwsuitzendingen en berichten in code, bestemd voor het actieve verzet. De zender kreeg als naam Radio Oranje en het doel was de verzetswil en het vertrouwen in de uiteindelijke bevrijding hoog te houden. Ook werd er later muziek en cabaret uitgezonden. De meeste Nederlanders stemden een paar keer per dag op vaste tijden af op Radio Oranje. Het gevolg was dat er praktisch niet meer naar Hilversum geluisterd werd. De Duitse bezetter kwam hier achter en het werd verboden naar de Engelse zender te luisteren. De Duitsers richtten stoorzenders op om de radiogolven vanuit Engeland onhoorbaar te maken. We bleven luisteren met zelfgebouwde raamantennes, die richting gevoelig waren en de storing uitfilterden.

Inleveren van het radio-toestel
Om het luisteren naar de Engelse zenders onmogelijk te maken, maakte de bezetter via raambiljetten door heel Nederland bekend, dat alle radio’s ingeleverd moesten worden (me/juni 1943). Veel mensen deden dit met tranen in hun ogen, omdat ze vaak voor dit kostbare bezit jarenlang hadden gespaard. Nu moest je gewoonweg de radio wegbrengen en zag je het waarschijnlijk nooit weer terug. Sommige mensen hadden nog een oud kapot toestel op de zolder staan. Dit toestel werd dan ingeleverd en hun eigen goede toestel werd verstopt in een kast of onder de vloer. Als de kust veilig was, dan werd het ondergedoken radio-toestel tevoorschijn gehaald en werd er toch naar Radio Oranje geluisterd. Pientere vaders en zoons bouwden vaak een simpele radio, die in een trommel, sigarendoos, schemerlamp of achter een schilderij opgeborgen werd. Soms werd de radio in een dikke bijbel gebouwd. Een mens in nood is zeer vindingrijk. Via vlugschriften werden werden berichten doorgeseind naar mensen die geen radio-toestel hadden.
Wat gebeurde er nu met die ingeleverde radio-toestellen ? Heel veel zijn, met wagonladingen vol, per trein en per volle boten naar Duitsland vervoerd. Sommige toestellen zijn gewoon op de zolder van het gemeentehuis blijven staan. Een mijnheer uit Heerenveen vertelde ons: ‘Mijn toestel stond nog mooi ingepakt en na de oorlog kon ik het zo weer meenemen.’ Gelukkig maar, want hij staat nu in het museum.

Herrijzend Nederland
In september 1944 werd Eindhoven al bevrijd. Bij Philips hadden ze tijdens de oorlog in het geheim, onder leiding van de verzetsman Gehrels, een radio-zender gebouwd met de bedoeling direct met uitzendingen vanuit bevrijd gebied te beginnen. Op 3 oktober 1944 begint men met de uitzendingen vanuit Eindhoven. De zender begint met de woorden: ‘Hier is herrijzend Nederland, de zender op vrije Nederlandse bodem, …..’ De omroeper is Van de Broek, voormalig Radio Oranje medewerker, gevlucht naar Engeland, en via België naar Eindhoven gekomen. De taak van Herrijzend Nederland is de mensen in het bevrijde zuiden van nieuws te voorzien en de mensen boven de grote rivieren, in het nog bezette Nederland, voor hen kwam de bevrijding pas in mei 1945, moed in te spreken en hopen op een spoedige bevrijding. Voor het westen van Nederland kwam toen nog die vreselijke ‘hongerwinter’. Herrijzend Nederland is gebleven tot januari 1946, daarna zijn de uitzendingen weer verzorgd vanuit Hilversum. In het museum vinden we op de schaal van kleine bakelieten radio-toestellen, gemaakt in die periode, xde naam Herrijzend Nederland. Deze toestellen zijn zeer geliefd bij de verzamelaars.

Expositie in Museum Radio-Wereld
Vanaf 1 mei tot 1 november is er een speciale expositie ter herinnering aan het feit, dat het vijftig jaar geleden is dat de bevrijding kwam, genaamd: ‘Radio en elektriciteit in de Tweede Wereldoorlog’. Tijdens de rondleidingen in deze periode, ook voor scholen die het museum bezoeken, wordt extra aandacht aan deze periode besteed.

W.H.G. Stuiver, conservator
S. Stuiver-Van der Heide, educatief medewerkster

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft aan dit bericht een afbeelding van de voor- en achterkant van het reclame-strooibiljet van Museum Radio-Wereld uit 1997 toegevoegd.
Museum Radio-Wereld (voorheen Museum d’Olde Radio) is gevestigd geweest in de boerderij met adres Aachterstroate 9 in Deever.
Wim Stuiver en Sjoukje van der Heide kochten in 1965 deze boerderij en openden hun radio-museum in mei 1987. Daarvoor was de boerderij eigendom van Sime Smidt.

Posted in Museum, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Un neet soon olde etse van Cock Overeem

De kunstenaar Cock Overeem komt oorspronkelijk uit Veenendaal. Hij heeft zijn opleiding genoten aan de kunstacademie in Arnhem (vrije kunst) en volgde later in Amersfoort de lerarenopleiding. Hij is 37 jaar werkzaam geweest als leraar creatief tekenen en handarbeid en kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing aan het Thamen College in Uithoorn.
Naast het lesgeven was hij zelf creatief bezig en specialiseerde hij zich in etsen en in gepointilleerde tekeningen.
Cock Overeem heeft de bijgaand afgebeelde ets met de titel ‘Diever’ gemaakt met oog voor detail. Het kunstwerk is met veel geduld en toewijding gemaakt en dat straalt het werk ook uit. De ets is niet groot, slechts 11 cm breed en 9 cm hoog. Hij heeft de ets ‘Diever’ gemaakt in de tachtiger of negentiger jaren van de vorige eeuw. De redactie moet de precieze datum nog bij de kunstenaar informeren.
Het mag duidelijk zijn dat het geëtste dorpsbeeld uit kunstzinnig oogpunt niet sprekend gelijkend hoeft te zijn en gelukkig niet sprekend gelijkend is geworden aan het werkelijke dorpsbeeld op dat standpunt. De kunstenaar heeft waarschijnlijk ergens op ut Swatte Pattie, ut pattie tuss’n de Heufdstroate bee kapper Gièt Vierhoo’m en ut Bultie (de Vlasstroate) een foto van het dorpsbeeld gemaakt en deze foto in zijn atelier als voorbeeld voor zijn ets gebruikt.

Posted in Deever in de kuunst, Ets | Leave a comment

Dörk Kist vumooidde Jan van der Helm

In de Hoogeveensche Courant van 4 februari 2022 verscheen van de amateurhistoricus Albert Metselaar het bijzonder goed geschreven en solide bericht ‘Dodelijke samenloop van omstandigheden’ over de op 7 en 8 februari 1945 gepleegde moord op de in Wittelte geboren Jan van der Helm en de jood Szaya Reiner. 

Moscou, 7 en 8 februari 1945
Dodelijke samenloop van omstandigheden
Nieuw-Moscou – Wie een steen in de vijver gooit, krijgt kringen die zich van klein naar groot uitspreiden. Ligt er iets wat ze kan keren, kun ja rimpels op onverwachte manier terugkrijgen of iets op gang brengen waar je ook niet op had gerekend. In de zomer van 1943 was met name de KP-Nieuwlande actief met de brandstichtingen in en rond de gemeente Hoogeveen.
Geruchtmakend was de brand bij Jan Kist, boerenleider van de Landstand, een organisatie waarvan iedere landbouwer en veehouder verplicht lid moest worden. Brand was gemakkelijk te stichten en de effecten onder de bevolking groot. De bezetter heeft gedurende deze Tweede Wereldoorlog ingespeeld op de angst en ervaren terreur, waardoor het leven van de N.S.B.’ers en andere pro-Duitse Nederlanders onzeker werd. De N.S.B.’ers werden bewapend, voor wie dat wilde, en ingedeeld bij een afdeling van de Landwacht. Dat was een vorm van hulppolitie. Ze werden ingezet bij straatcontroles en huiszoekingen, in ieder geval tegen de Nederlandse bevolking die vasthield aan een vrij Nederland. Eén van hen was Derk Kist, een gekwetste zoon van Jan Kist. Bang en kwaad tegelijk. Dát is geen excuus voor wat er gebeurde, maar wel een verklaring voor wat er kon gebeuren, toen Derk in een onverwachte situatie terechtkwam. Het ontsloeg Derk niet van zijn verantwoordelijkheid voor zijn daad ….
Jan van der Helm en Jo Moes hadden onderduikers in hun woning. We kennen het pand nog steeds. Zuideropgaande 154. Het was de joodse familie Reiner, later Rinat genoemd, met een pleegzoon, en er waren enige tijd twee zussen, de dames Hoepelmans. De zussen gingen door naar de buurman, meester Pennings. Op 7 februari 1945 was Jo boodschappen aan het doen. Derk Kist kwam aan de deur van de boerderij, samen met zijn directe leidinggevende Landwachter, Jan Scholing. De deur zat op slot. Er klonk wel wat gestommel op de deel. Ze liepen om het pand. Jan van der Helm werkte achter zijn boerderij op het land, met zijn paard en had zijn oudste zoontje bij zich. Een kleine jongen, die voor zijn leeftijd veel te veel te zien en te horen kreeg. Derk Kist en Jan Scholing liepen naar het land bij de Riegshoogtendijk. Ze zeiden dat ze het paardentuig in beslag zouden nemen. Jan van der Helm weigerde dat niet, wat zou hem dat opleveren, hij had onderduikers te beschermen. Toen kwam de vraag hoe het kon dat er toch mensen in huis werden gehoord, terwijl de deur op slot zat.
Jan van der Helm wist dat er huiszoeking zou komen. Hij zette het op een lopen, westwaarts, naar de familie aan de nabijgelegen Wijdewijk. Aan die wijk haalde een kogel hem in. Derk Kist had hem doodgeschoten. Onder leiding van de S.S.ér Karl Robbertsen zorgde een flinke groep Landwachters voor doorzoeking van de boerderij. De familie Reiner werd gevonden, evenals de pleegzoon. Het ging er hard aan toe bij de verhoren. Er werd een radio gevonden. Het ging er nog harder aan toe. Vader Szaya Reiner werd in elkaar geslagen naast de achterdeur van de boerderij, op het ‘straotie’ tussen de boerderij en het stookhok. Daar werd hij uiteindelijk doodgeschoten, toen de S.S. niet meer verwachtte dat er wat informatie uit hem zou komen. De moordenaar had bekend, tegenover Offeringa van de Marechaussee en de Politieke Opsporings Dienst van Hoogeveen/Hollandscheveld. We lezen in een Zeeuwse Courant (daar is hij veroordeeld in 1949):
‘In burger gekleed en strak, bijna verbeten kijkend, verscheen woensdagmorgen de 45-jarige Karl Wilhelm Frans Klünner, verdacht van handelingen, in strijd met de wetten en gebruiken van de oorlog en de menselijkheid, voor het Bijzonder Gerechtshof te Middelburg. (….) De gedragingen van Klünner in Hoogeveen waren onderzocht door de opperwachtmeester der Koninklijke Mareschaussee, Offeringa. Verdachte had tegenover hem erkend, dat, toen op een boerderij in Hollandscheveld, een Joodse familie was ontdekt, hij -tezamen met zijn confrater Karl Lamm- de man (zekere Szaya Reiner) tegen de muur had gezet en hem van dichtbij met een pistool had doodgeschoten.’
De naam van de eigenaar van de radio stond erop geschreven. Zo kwam er op 8 februari 1945 een inval bij meester Pennings. Man en vrouw gingen mee voor verhoor, de onderduiksters werden niet gevonden, en een vrouw uit de buurt werd gevraagd om op de kinderen te passen. Ze vond de dames Hoepelman, toen ze een slaapkamer binnen ging. De vrouwen kregen geen bescherming van de oppas, een kraamverzorgster. Nee, deze meldde het bij de S.S.’er Karl Robbertsen, en dat leidde tot hun arrestatie.
Oorlog overleefdde 
De familie Reiner, de pleegzoon en de dames Hoepelman hebben de oorlog overleefd in kamp Westerborg. Er gingen geen treinen meer naar de vernietigingskampen. Het late tijdstip in oorlogstijd was hun overlevingskans. Voor Jo Moes en de onderduikers hield de pijn van de oorlog eigenlijk nooit op, al wisten ze wel weer een draai te geven aan hun leven. Jo hertrouwde met Reinder van der Helm, de broer van haar eerste man. De daders werden veroordeeld. Bij de verhoren was uiteindelijk ook de S.S.’er Auke Pattist nog betrokken geweest. Hij ontsnapte en zat zijn levenstijd uit in Spanje, waar hij een talenbureau had.
Al vrij snel na de oorlog kreeg Jo Moes, de weduwe van Jan van der Helm, het eerste huldebetoon onder ogen, voor haar rol van vrouw in het verzet. In april 1946 zond het Joods Nationaal Fonds een briefje rond, waarin werd aangekondigd dat in het voormalige Palestina een boomplanting ‘te Uwer ere’ zou plaatsvinden. ‘Het verheugd ons u te kunnen mede delen dat uw Joodse kennissen gemeend hebben, ook uw naam aan een deel van het woud te moeten verbinden, in herinnering aan de gezamenlijk doorstane moeilijkheden tijdens de bezetting van Nederland.’ Lea Reiner-Goldsberg plantte een boom voor Johanna van der Helm, zo toonde een bijbehorend diploma. Ze plantte ook een boom voor Jan van der Helm.
In 1967 is Jo op uitnodiging van de beide zonen van de familie Reiner op bezoek geweest in Israël. Het werd een onvergetelijke reis. Tijdens deze reis plantte ze ook zelf een boom voor Jan.
Hoogste eer
Op 27 mei 1969 viel Jo de hoogste eer ten dele die de staat Israël voor hulp aan onderduikers kan betonen. Ze kreeg met nog tien andere Nederlanders de Yad Vashem onderscheiding. De onderscheiding bestaat uit een oorkonde en een speciaal voor dat doel geslagen medaille, waarop symbolisch tot uitdrukking wordt gebracht de woorden uit de Talmoed: ‘Wie een enkel leven redt, redt de gehele wereld’. De plaats van redding is nog steeds in Moscou, nu Nieuw-Moscou, aanwezig. Hopelijk tot in lengte van dagen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het gebeurde vaak dat ‘fouten in de oorlog’ werden wegeknooid door het verzet, dus de dwingende raad kregen de streek waar ze hun wandaden pleegden, te verlaten. Jan Kist is geboren op 30 juli 1887 in Avereest. Hij is overleden op 2 januari 1954 in Kerkrade in Limburg. Derk Kist is geboren op 10 maart 1914 in Thorne in Engeland. Hij is in 1977 op 62-jarige leeftijd overleden in Westerhaar in Overijssel.
Johanna (Jo) Moes is geboren op 12 februari 1918 in Zuidwolde. Zij is overleden op 14 april 2008 in Deever. Zij hertrouwde op 11 mei 1949 in Hoogeveen met Reinder van der Helm, broer van Jan van der Helm. Reinder van der Helm is geboren op 5 augustus 1924 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 29 augustus 2012 op 88-jarige leeftijd in Ruinen. De redactie weet niet of zij zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever of elders of dat zij zijn gecremeerd.
Reinder van der Helm en Johanna (Jo) Moes hebben na de Tweede Wereldoorlog een boerderij gehad in Oll’ndeever. Na hun pensionering als boer en boerin hebben ze vele jaren an de Brinkstroate in Deever gewoond.


Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Die fatale seu’mde febewoari in Kaark’nveld

In het Nieuwblad van Friesland (Hepkema’s Courant) verscheen op 8 december 1948 een verslag van de behandeling door het bijzondere gerechtshof in Leeuwarden inzake het drama van Kerkenveld, waarbij de in Oll’ndeever geboren Jan van der Helm en de joodse onderduiker Szaya Reiner werden vermoord.

Bijzonder Gerechtshof Leeuwarden
Een landwachterstrijd in Drente
De behandeling van drie landwachterszaken uit Drente uit de gehele dag in beslag, waarvan de eerste, tegen Derk Kist, 33 jaar landbouwer te Hollandscheveld, voor onbepaalde tijd werd geschorst, daar een aantal getuigen niet was verschenen. Doch hetgeen kwam vast te staan, was al erg genoeg.
Het drama te Kerkenveld
Zo vertelden de heer en mevrouw Jonkman te Kerkenveld (Zuidwolde) van een dram, dat zich onder hun ogen had afgespeeld. Beiden waren op de Riegshoogtendijk, op weg naar hun zoon, toen zij een paar landwachters zagen. De vrouw besloot terug te gaan om de onderduikers thuis te waarschuwen. Doch zover kwam het niet. Nu wijlen de heer Jan van der Helm werd genoodzaakt het tuig van zijn paard, waarmee hij op ’t land werkzaamheden verrichtte, in te leveren. Hij wierp het de landwachters voor de voeten. Toen hij in de gaten kreeg, dat ze hem wilden arresteren, nam hij de vlucht, achtervolgd door verdachte met de karabijn in de aanslag, waaruit hij een viertal schoten loste, ten gevolge waarvan Jan van der Helm in de borst werd getroffen en onmiddellijk overleed. Een slagader was geraakt. Mevrouw Jonkman had nog gehoord: ‘Sta stil, of ik schiet.’
‘Daar ligt hij; hij is dood’, had verdachte zeer opgewonden uitgeroepen.
Naar het oordeel van de heer A. Bijl, los arbeider te Hollandscheveld, was het laatste schot op ongeveer 50 meter van het slachtoffer gelost.
Dokter Reynierse te Hollandscheveld, die toegang kreeg tot de woning van Jan van der Helm, om op verzoek van de politie de doodschouw te verrichten, ontdekte in het huis ook nog een persoon van Joodschen bloede, die was overleden. Ook lag er nog een pleegzoon van dit slachtoffer zwaar gewond op de vloer. De dokter adviseerde het jongmens naar een ziekenhuis te vervoeren.
Verdachte was vóór het misdrijf bij de woning van Jan van der Helm geweest om paardentuigen te vorderen.
De President verweet verdachte, dat hij de Duitsers had gewaarschuwd om op de boerderij te komen, terwijl hij wist, dat er onderduikers waren. De S.D. had gelast de Jood dood te schieten. Later hadden zij de boerderij geplunderd en de goederen onderling verdeeld. Kist had nog meer op zijn kerfstok. ……
De volgende zaak betrof die van Jan Scholing, 37 jaar, landarbeider te Hollandscheveld, de commandant van de plaatselijke landwacht. Deze was ook bij de bovengenoemde acties betrokken.
President: ‘U bent de oorzaak, dat de Jood ten huize van Jan van der Helm om het leven kwam. Al waart ge landwachter, toch had ge bij de burgemeester moeten verzwijgen, dat er een Jood in huis was.
Verdachte zou zich na de moord uit de landwacht hebben teruggetrokken.
De procureur-fiscaal vorderde 12 jaar. De oorzaak van het hele drama was het optreden van de verdachte. Bovendien heeft verdachte nog in burger dienst gedaan bij de begrafenis van Jan van der Helm om te kunnen optreden tegen terroristen.
De derde landwachter was Jacobus Oostindiën, 34 jaar, landarbeider te Hoogeveen, die beroepslandwachter was en werd bevorderd tot onderschaarleider en sectiecommandant. Deze was ook bij enkele van bovengenoemde misdrijven betrokken, ook bij de plundering van de woning van Jan van der Helm. …..
Bovendien had hij ten huize van Jan van der Helm de man van Joodschen bloede nog gevraagd of hij een Jood was. Na een tweede vraag erkende de man zulks. Daarna had men hem gedood.
De procureur-fiscaal vorderde 8 jaar.
Nadat er twee doden waren gevallen, nam hij deel aan de rooftocht, zo merkte de spreker op.
Uitspraak 21 december aanstaande.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan van der Helm is geboren op 15 augustus 1911 in Wittelte. Hij is vermoord op 7 februari 1945 in Hollandscheveld.
De redactie heeft in enige berichten aandacht besteed aan Jan van der Hem.
Zie bijvoorbeeld het bericht Wie was toch die Jan van der Helm ?.

Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Retro-koate van de stoombooties an de brogge

De verwoede verzamelaars van ansichtkaarten uut de gemiente Deever meenden tot voor kort niet beter te weten dan dat van de stoombootjes van de Drentsche Stoomboot Maatschappij (D.S.M.) bee de Deeverbrogge, veur de löswal bee logement-café Sjoert Benthem en in de Deeversesluus drie ansichtkaarten, waarop het stoombootje Assen I of het stoombootje Assen II is te zien, zijn uitgegeven.
Deze ansichtkaarten hebben als titel:
Aankomst der boot, Dieverbrug (Assen II) (poststempel 1909);
Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug, (Assen II) (poststempel 1907);
Vertrek der boot, Dieversluis (Assen II) (poststempel 1909).
De uitgever van deze drie ansichtkaarten is J. Koops, Fotograaf, Hoogeveen.
De redactie van ut Deevers Archief was flabbergasted en toeroeroeroe, toen na meer dan 25 jaren verzamelen zo maar opeens een vierde stoomboot-ansichtkaart te koop werd aangeboden in een webstee op het internet. Een echte ‘must have’ ansichtkaart. Een echte ‘nu-en-nooit-meer’ ansichtkaart. Een echte ‘die-laat-ik-mij-niet-ontglippen’ ansichtkaart. Een echte ‘missing link’ ansichtkaart.
Deze ansichtkaart heeft als titel:
Veerkade Dieverbrug (poststempel 1918).
De uitgever van deze kaart is Riezebos in Ede.
Nu is het niet zo dat het bestaan van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ onbekend was. De afbeelding is ook te zien op een zogenaamde vijfluiks ansichtkaart met de titel ‘Groeten uit Dieverbrug’ (poststempel 1919). De vijf kleine afbeeldingen op deze ansichtkaart zijn ook op een aparte ansichtkaart uitgegeven.
De redactie weet niet of op de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ het stoombootje met de naam Assen I of Assen II is te zien. De redactie wenst (de wens is de vader van de gedachte) ten zeerste dat op een dag ook een ansichtkaart met de titel ‘Vertrek der boot, Dieverbrug’ (in de richting van de Gowe, met geopende brug) en een ansichtkaart met de titel ‘Aankomst der boot, Deeversesluus‘ (waarbij een stoombootje vanuit het benedenpand de Deeversesluus binnenvaart) zal opduiken.
De redactie van ut Deevers Archief was zelfs zo flabbergasted en zo toeroeroeroe van de recent opgedoken ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ dat hij het niet kon laten van een scan van de vier ansichtkaarten een echte retro-ansichtkaart samen te stellen. Zie de bijgevoegde afbeelding.
Deevebroggers opgelet. Download gratis het jpg-bestand van bijgaande afbeelding, ga naar een fotoprintautomaat, maak het gewenste aantal afdrukken en verstuur deze afdrukken als ansichtkaart naar familie, vrienden, kennissen, buren, bekenden en onbekenden.

Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Aankomst der boot, Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 20 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 75 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ”Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 311 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan een bijgeknipte afbeelding van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ ook ten zeerste bewonderen op de bladzijde 199 en 217 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 312 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven. Maar van welk fanatiek verzamelaartje van ansichtkaartjes uut de gemiente Deever mocht de redactie van dat onvolprezen papieren Magnum Opus zijn exemplaar scannen ?

Afbeelding 1
Retro-ansichtkaart van de D.S.M.-stoombootjes Assen I en Assen II an de Deeverbrogge (uitgave 2022) (vrij te kopiëren)


Afbeelding 2
Aankomst der boot, Dieverbrug

Afbeelding 3
Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug

Afbeelding 4
Vertrek der boot, Dieversluis

Afbeelding 5
Veerkade Dieverbrug

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, D.S.M. | Leave a comment

Un neeje braandspuite veur de gemiente Deever

In het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente zijn foto’s opgenomen uit de periode 1930-1980. Een werkgroep van vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever heeft dit onvolprezen papieren fotoboekje samengesteld. De eerste druk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is in 2008 uitgegeven. De redactie van ut Deevers Archief weet niet of daarna een herdruk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is uitgegeven.
Op bladzijde 55 van dit onvolprezen papieren fotoboekje is bijgaande afbeelding 1 te zien.
Afbeelding 1 is samen met afbeelding 2 en afbeelding 3 op 22 maart 1940 gepubliceerd op bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentse illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2; zie bijgaande afbeelding 4.
De tekst bij de afbeelding op bladzijde 55 van het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente is voor het gemak klakkeloos overgenomen uit het bijschrift bij afbeelding 1.
De vraag is of de motorbrandspuit een nieuwe of een tweedehands motorbrandspuit is, want het zichtbare kenteken A-11249 aan het voertuig is niet te vinden in de kenteken-database van het Drents Archief. Echter kenteken A-11249 komt gelukkig wel voor in de webstee www.groningerkentekens.nl. Het Groninger kenteken is op 24 december 1925 op naam geschreven van Jan Jurrien van Bergen, fabrikant van torenklokken, torenuurwerken en hand- en motorbrandspuiten in Heiligerlee, gemeente Scheemda.
Het Groninger kenteken A-11249 was op 11 maart 1940 voor het rit van Heiligerlee naar Deever tijdelijk bevestigd aan de nieuwe motorbrandspuit van brandspuitenfabriek Van Bergen voor de gemiente Deever. De nieuwe motorbrandspuit voor de gemiente Deever kreeg kenteken D-4600. Dit Drentse kenteken werd op 26 maart 1940 op naam geschreven van de gemiente Deever.
Op afbeelding 1 is de nieuwe motorbrandspuit op de brink van Deever voor het oude gemeentehuis en de oude pastorie te zien. Het voor de demonstratie benodigde bluswater werd blijkbaar niet uit de braandkoele op de brink gepompt, maar uit een braandputte (?). Wie heeft kennis van deze braandputte ?
Wie van de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief weet de locatie van wat op afbeelding 2 is te zien ?
De redactie vond bij het digitaliseren van honderden papieren nummers van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor in ut blattie van 22 april 1999 in de rubriek ‘Wat weet u nog van vroeger ? van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever bijgaand bericht, zie afbeelding 5. In het bericht wil deze vereniging weten wie van de personen op de afbeeldingen (zie afbeelding 5) lid zijn van de vrijwillige brandweer in Deever. Deze vereniging doelt op de afbeelding van de nieuwe motorbrandspuit, maar daar zijn geen mensen te zien. De vereniging denkt een andere foto van de nieuwe brandweerspuit voor ogen te hebben, want op die foto staan wel leden van de vrijwillige brandweer van Deever, namelijk Lambert Rolden en zijn zoon Hendrik Jan Rolden.

Afbeelding 1
Het bijschrift bij afbeelding 1 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Maandag 11 Maart werd te Diever (Dr.) aan de gemeente een nieuwe motorbrandspuit afgeleverd en geprobeerd. Dat was een belangrijke gebeurtenis voor het dorp, want het blusschen van branden is in dergelijke plaatsen steeds een moeilijk probleem geweest. Dit uiterst moderne materiaal biedt een maximum van kracht en snelheid door een capaciteit van 4000 liter water per minuut bij 18 atmosfeer druk, door een dubbele schakelpomp, luide sirene en sterk zoeklicht. Verschillende deskundigen uit Meppel en Assen woonden de demonstratie bij.
Afbeelding 2
Het bijschrift bij afbeelding 2 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
De nieuwe spuit stond op 900 meter afstand van deze zogenaamde brand en leverde toch uitstekend werk met de drie stralen, waarin de slang verdeeld kon worden. Ook bij den toren was het succes te bewonderen.

Afbeelding 3
Het bijschrift bij afbeelding 3 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Ook het oudje, eigenlijk een museumstuk, deed nog eens wat het kon… “Uit den tijd”; zal dat vonnis ook nog eens door een volgend geslacht worden uitgesproken over het thans zoo schitterende, moderne blusch-apparaat ?


Afbeelding 4
Dit is een afbeelding van bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentsche illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2, 22 maart 1940.
Afbeelding 5

Posted in 10 april 1945, Automobiel, Braandkoele, Brink, Deeverse braandweer, Old nummerbröt, Olde auto, Verdwenen object | Leave a comment

Moar wet de toerist ok ut T.I.P.-kantoor te vien’n ?

De redactie kwam bij het scannen van Deeverse berichten in kranten uit de jaargang 2021 van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) in het nummer van 16 juli 2021 bijgaand kort bericht tegen.

Toeristen weten Drente te vinden
Diever. ‘Het hoogseizoen is begonnen en de wensen weten Drente te vinden’, vertelt Hennie Zoer, coördinator van de Tourist Info Punten (T.I.P.) in Westerveld.
De gemeente Westerveld heeft in vier dorpskernen een T.I.P.-kantoor: Diever, Dwingelo, Havelte en Vledder/Frederiksoord. ‘Het toeristisch informatie punt is een soort bibliotheek met veel informatie. Voor de toerist of recreant, maar ook van en voor (recreatie)ondernemers’, legt Hennie Zoer uit. Zo zijn er verschillende wandel- en fietskaarten te koop, met daarop diverse routes vermeld, gratis brochures van overnachtingsmogelijkheden, horeca en uitstapjes.
Eigen karakter
De informatiepunten hebben allemaal een eigen karakter, met vrijwilligers die informatie verstrekken over de totale én de specifieke omgeving. Zo heeft het kantoor in Diever een tentoonstelling over de toneeluitvoeringen in het Shakespearetheater en is het startpunt van fiets- en wandeltochten in het Drents Friese Wold.
De vestiging in Havelte staat op de Holtingerpoort, die toegang geeft tot een natuurlijk gebied gevormd door ijs en oorlog.
In de monumentale boerderij aan de brink van Dwingelo (voorheen de bibliotheek) werkt de T.I.P. samen met Astron. Zij hebben daar een science hub ingericht met wetenswaardigheden. Er wordt bijvoorbeeld uitgelegd wat de functie is van de radiotelescoop, die aan de rand van het Dwingelerveld staat.
De vierde locatie, Frederiksoord, hoofdplaats van de Koloniën van Weldadigheid, is in het museum De Proefkolonie, waar het verhaal van Johannes van den Bosch in beeld wordt gebracht. Rond 25 juli wordt bekend gemaakt of zij de Werelderfgoed status krijgen toegewezen.
Wegwijzer
‘Dat gun je toch iedereen, de rust en de ruimte hier. Ontspanning en kunnen genieten van de goede dingen in het leven. Heerlijk om mensen blij te maken in een ongedwongen sfeer en een ‘wegwijzer’ daarin te kunnen zijn’, vertelt Zoer enthousiast. Nieuwe wegwijzers in Westerveld zijn welkom: stuur een bericht naar info@stpw.nl.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De vrijwilliger of vrijwilligster van dienst in het Toeristen Informatie Punt (T.I.P.) op het paardenmarktterrein aan het begin van de Bosweg in Deever steekt in het vakantiegangerseizoen elke dag met veel enthousiasme de stok met daaraan bevestigd de vlag met de Engelstalige tekst ‘Tourist info’ in de daarvoor aanwezige vlaggestokhouder.
De redactie loopt zo nu en dan over het paardenmarktterrein om te kijken of de greinsstien mit ut woap’m van Deever nog bij het T.I.P.-kantoor (voorheen V.V.V.-kantoor) staat. Je weet maar nooit. Gelukkig stond deze wel op zijn plaats op 19 oktober 2021 en ook nog op 19 april 2022.
Op 19 oktober 2021 stond naast de greinsstien mit up woap’m van Deever en onder de vlaggestokhouders een stabiel wit opstapje van kunststof. Dat moest wel een kort persoon zijn, die een opstapje nodig had voor het ophangen van de T.I.P.-vlag ! En dat bleek inderdaad ook zo te zijn, want zie de vast en zeker korte vrijwilligster op de afgebeelde foto in afbeelding 4.
De redactie heeft wel de indruk dat de greinsstien mit ut woap’m van Deever toe is aan een onderhoudsbeurt.
Het T.I.P.-kantoor moet inkrimpen en in en buiten het gebouw zal in 2023 Brasserie Puur in Diever worden geopend. De prangende vraag is wat dan gaat gebeuren met de greinsstien mit ut woap’m van Deever, let wel die is puur Deevers aarfgood. Terugplaatsen naar de voortuin van het schultehuis aan de brink van Deever ?

Afbeelding 1
De redactie heeft deze kleurenfoto op vrijdag 19 oktober 2021 gemaakt.


Afbeelding 2
De redactie heeft deze kleurenfoto op vrijdag 19 oktober 2021 gemaakt.

Afbeelding 3
De redactie heeft deze kleurenfoto op dinsdag 19 april 2022 gemaakt.

Afbeelding 4
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 16 juli 2021.

Posted in Maarktturrein, Toeristenindustrie, Woap'm van Deever | Leave a comment

Wie bint toch die vrou’n bee ut skultehuus ?

De redactie van ut Deevers Archief vond in ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 1 maart 2000 een aflevering in de rubriek ‘Diever in grootmoe’s tied ?’. Zie afbeelding 1. Deze belangwekkende rubriek werd verzorgd door alles-van-Deever-weter en alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak uut de Aachterstroate (vrogger de Saandhook) verzorgd. Daarvoor postuum alsnog driewerf hulde: hulde, hulde, hulde.
Jan Roelof Tabak stelt de vraag: Ter gelegenheid waarvan en wanneer is deze foto gemaakt ?
De redactie kwam de in afbeelding 1 afgebeelde foto nogal enigszins bekend voor. Deze foto heeft gestaan in het geïllustreerde tijdschrift ‘Het noorden in woord en beeld’, jaargang 15, 1939-1940, nummer 37, 24 november 1939. De foto maakte deel uit van de foto-reportage Burgemeesters-afscheid en -installatie Diever. Het betreft de kleine foto rechts onder in de afbeelding. Zie afbeelding 2. Het bijschrift bij deze foto luidt: Een achttal Drentse meiskes in oud historisch costuum serveerden in de schultezaal de thee.
De redactie beschikt niet over een scherpere en betere afbeelding van de afgebeelde foto in afbeelding 1 dan afbeelding 2.
De redactie trekt de conclusie dat alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak de beschikking had over een goede afdruk van het originele negatief van deze foto. Het zal wel zo zijn geweest dat de dames op de foto als dank voor hun inzet bij de installatie van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die toen nog niet in de Deeverse volksmond ome Kees werd genoemd) een afdruk van het negatief van de foto hebben gekregen en dat Jans Roelof Tabak van een van die dames op de foto haar exemplaar heeft gekregen.
Jans Roelof Tabak stelt de vraag: wie staan op deze foto ?
Van links naar rechts zijn te zien de boerendochters:
Margje Hessels
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van haar kunnen vinden.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft gegevens van haar ?

Aaltje Muggen
Zij is geboren op 20 juli 1914. Zij is overleden op 14 december 1989. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde met Jan Wesseling. Zij woonde in het najaar van 1939 in Wapse.
Aaltje Westerveen
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van haar kunnen vinden.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft gegevens van haar ?
Anna Zantinge
Zij is geboren op 13 mei 1919. Zij is overleden op 22 december 2001. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde met Hendrik Jan Klaassen. Zij woonde in het najaar van 1939 op ’t Noord.
Wilhelmina (Mina) Bult
Zij is geboren op 18 december 1916 in Oll’ndeever. Zij is overleden op 9 oktober 2004 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was niet getrouwd. Zij woonde in het najaar van 1939 in Oll’ndeever.
Trijntje Haanstra
Zij woonde in het najaar van 1939 op Woater’n.
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van haar kunnen vinden.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft gegevens van haar ?

Hendrikje (Hennie) Bos 
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van haar kunnen vinden.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft gegevens van haar ?

Griet Krol
Zij woonde in het najaar van 1939 in Deever.
De redactie heeft in de openbare bronnen nog geen gegevens van haar kunnen vinden.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft gegevens van haar ?

De afgebeelde foto in afbeelding 1 moet aanwezig zijn geweest in de verzameling van alles-van-Deever-verzamelaar Jans Roelof Tabak. Na zijn overlijden is zijn grote verzameling foto’s bij het leeghalen van zijn woning an de Aachterstroate in Deever hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk: hoe had dit voorkómen kunnen worden ?

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Alle Deeversen | Leave a comment

Un tiekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg

De kunstenaar Jaap Berk heeft bijgaand afgebeelde mooie pentekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt in december 2010. Dat is in het pad rechts naast de boom op de voorgrond te herkennen. Die pentekening is toch maar weer een mooi fragmentje uit het kunstverleden in de gemiente Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is naarstig op zoek geweest naar gegevens van de hem tot nu toe onbekende kunstenaar Jaap Berk, maar heeft deze helaas nog niet kunnen vinden. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft wel gegevens van de kunstenaar Jaap Berk ? De redactie verneemt deze graag, teneinde deze met geschwinde spoed en in gestrekts draf aan dit bericht te kunnen toevoegen. De redactie zou ook graag willen weten of de kunstenaar deze tekening ter plekke heeft gemaakt of dat hij als voorbeeld gebruikt heeft gemaakt van een foto.
En hangt deze tekening ergens in het in het Armenwerkhuis gevestigde Landhotel Diever ?

Posted in Aar'mwaarkhuus, Deever in de kuunst, Grönnegerweg | Leave a comment

Un skier waètervaarfskildereegie van De Grüne Vrou

De Deeverse huisdokter Ludolf Dirk Broekema koos als op te voeren toneelstuk in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever voor de voorstellingen op 7, 16, 23 en 27 juli 1949 het toneelstuk Peer Gynt van de Noorse schrijver Hendrik Ibsen. Dat was een gedurfde beslissing, maar leidde in de jaren daarna niet tot een keuze uit de zeer grote biodiversiteit in toneelstukken van beroemde toneelstukkenschrijvers. Dokter Broekema bleef vanaf 1950 jaar na jaar helaas alleen maar kiezen voor monotonie, voor uitgekauwde toneelstukjes van die eeuwen geleden gestorven Sjakie uut Spier. De conclusie is te trekken dat Ludolf Dirk Broekema een belangrijke medeveroorzaker is van de tot op de dag van vandaag niet uit te roeien sheakespearitis in Deever. Integendeel. De shakespearitus neemt in Deever steeds ernstiger vormen aan.
Het spel van Peer Gynt werd in 1949 gedragen door twee topspelers, te weten de zeer getalenteerde hervormde dominee Dirk Theodoor Rutgers in de rol van Peer Gynt en het toptalent mejuffrouw Jantina Figeland in de rol van De Groene Vrouw.
Van het ontwerp van het kostuum van De Groene Vrouw is gelukkig een fraai waterverfschilderijtje bewaard gebleven. De redactie wil de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief een afbeelding van dit aquarelletje van de groene koboldvrouw uiteraard niet onthouden. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie wil wel bijzonder graag de naam van de maker van dit waterverfschilderijtje in dit bericht vermelden. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie hierover informeren ?

Posted in Aquarel, Deever in de kuunst, Eup’mlogtspel, Shakespearitis | Leave a comment

Kiender bee de olde legere skoele an de Heufdstroate

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 65 een afbeelding van een schoolfoto met kinderen van de lagere school an de Heufdstroate in Deever opgenomen. De afgebeelde foto is gemaakt op 18 juni 1934. In de tekst bij de afgebeelde foto is de naam van alle op de foto aanwezige kinderen vermeld. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

65 – Diever – Openbare Lagere School – 18 juni 1934
Het schooljaar 1933-1934 van de O.L.S. aan de Hoofdstraat loopt ten einde en het is tijd voor een foto op het plein achter de school. Hier zijn alleen de leerlingen van groep III te zien. Deze groep wordt gevormd door kinderen met een achternaam, die begint met de letter K, L, M, N of O. In die tijd was er weinig geld voor het kopen van schoolfoto’s, en op die manier stonden alle schoolgaande kinderen uit één gezin op één foto.
Op de achterste rij staan van links naar rechts: Reinder Mones, Klaas Oostra, Hendrik Oostra, Jan Monsieur, Jan Mulder Ezn., Jan Mulder Jzn. en Jan Mones.
Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien: Juffrouw Johanna Philippina Hatzmann en de jongens Harm Kuiper, Jacob (Japie) Monsieur, Bertus Ofrein, Willem Oostra (Willem Suker), Egbert Mulder (Eppie Bas), Johannes Mones, Johannes Kuiper en Gerrit Kuiper.
Op de derde rij staan van links naar rechts: Eltje Nijboer, Marie Ofrein, Eltje Kuiper, Albertje van der Laan, Klaasje Mulder, Roelofje Oost, Griet de Leeuw (met bril) en Geertje Oost.
Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien: Hilligje Oost, Ronkje van Nijen, Femmie Meintjes, meester Hendrikus Andries van Eisden, die van 1 april 1930 tot 1 april 1936 hoofd van deze school was, Lammigje Oostra en Annigje van Nijen.
Op de onderste rij zitten van links naar rechts: Roelof Oostra, Jochem Noorman, Berend Oostra, Hendrikus Ofrein Hzn., Harm Mulder (met bril), Johannes van der Laan en Albert (Appe) Noorman.
Vooraan op de klinkers ligt Hendrikus Ofrein Fzn.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De hier afgebeelde foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen Hilligje Oost. Zij staat op deze foto en zij wist de namen van de kinderen op deze foto.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan gegevens van de kinderen op deze foto ?

Op de achterste rij staan van links naar rechts:

1.  Reinder Mones
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

2.  Klaas Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

3.  Hendrik Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

4.  Jan Monsieur
Hij is een broer van Jacob Monsieur, die ook op deze foto staat.
Hij is een zoon van lantaarnopsteker Jan Monsieur en Roelofje Wanningen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

5.  Jan Mulder Ezn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

6.  Jan Mulder Jzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

7.  Jan Mones
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien:

8.  Juffrouw Johanna Philippina Hatzmann
Zij is geboren op 24 mei 1886 in Hoogersmilde.
Zij is overleden op 16 februari 1949 in Dwingel. Zij was toen 62 jaar oud.

9.  Harm Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

10.  Jacob (Jaap, Japie) Monsieur
Hij is geboren op 7 juli 1925 in Deever. Hij is overleden op 17 september 2008 in Beilen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Roelie Echten. Hij heeft zijn hele leven gewoond an de Aachterstroate in Deever.
Hij is een broer van Jan Monsieur, die ook op deze foto staat.
Hij is een zoon van lantaarnopsteker Jan Monsieur en Roelofje Wanningen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

11.  Bertus Ofrein
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

12.  Willem Oostra (Willem Suker)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.


13.  Egbert Mulder (Eppie Bas)
Hij is geboren op 14 januari 1913. Hij is overleden op 8 december 1984. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

14.  Johannes Mones
Hij is geboren op 23 oktober 1921 in Uffelte. Hij is overleden op 26 november 2001 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

15.  Johannes Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

16.  Gerrit Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Op de derde rij staan van links naar rechts:

17.  Eltje Nijboer
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

18.  Marie Ofrein
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

19.  Eltje Kuiper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

20.  Albertje van der Laan
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

21.  Klaasje Mulder
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

22.  Roelofje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

23.  Griet de Leeuw (met bril)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

24.  Geertje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

Op de rij daar beneden zijn van links naar rechts te zien:

25.  Hilligje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

26.  Ronkje van Nijen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

27.  Femmie Meintjes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

28. meester Hendrikus Andries van Eisden
Hij is geboren op 5 mei 1899 in Steenwijkerwold. Hij is overleden op 13 oktober 1987 in Meppel.
Hij was van 1 april 1930 tot 1 april 1936 hoofd van deze school.

29.  Lammigje Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

30.  Annigje van Nijen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van haar.

Op de onderste rij zitten van links naar rechts:

31.  Roelof Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

32.  Jochem Noorman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

33.  Berend Oostra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

34.  Hendrikus Ofrein Hzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

35.  Harm Mulder (met bril)
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

36.  Johannes van der Laan
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

37.  Albert (Appe) Noorman
Hij is geboren op 29 april 1928. Hij is overleden op 13 maart 1989. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij trouwde met Lammegien Vrieling.
Hij is onder meer de melkventer van de zuivelfabriek aan het Moleneinde geweest.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Vooraan op de klinkers ligt:

38.  Hendrikus Ofrein Fzn.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van hem.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever | Leave a comment

Bee Bièrend Pik an de Kruusstroate in Deever

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 71 een afbeelding van een zwart-wit foto van Deeversen bij het café-biljart van Berend Slagter opgenomen. Deze foto is in 1936 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde foto is enige aandacht besteed aan de motor van Jan Slagter, het bedrijf van Berend Slagter en de personen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
Trots zit Jan Slagter op zijn 495 cc Super Sports Matchless Model V met het op 1 juli 1927 afgegeven kenteken D-5389. Het merk Matchless is voor mensen met scherpe ogen te lezen op het vlaggetje aan het stuur van de motor en is te herkennen aan het teken op de benzinetank. Het Engelse woord matchless betekent weergaloos, maar deze heel betaalbare en ongetwijfeld weergaloos goede motor werd hier gewoon de Mets genoemd. De mannen maken gebruik van een fiets met een handrem, die bij het aantrekken een rubberen blokje op de voorband duwde.
Rechts is het café-biljart van Berend Slagter (Berend Pik) te zien. Na een grote verbouwing verleenden Burgemeester en Wethouders op 2 april 1931 een vergunning voor de verkoop van sterke drank in de gelagkamer en de aangrenzende zaal. Aan de in palen bevestigde buizen voor het café werd tijdens marktdagen het vee vastgebonden. In het voorste deel van de uitbouw van het café bevond zich het winkeltje van de rijwielhandel van Berend Slagter. Voor de ramen lagen onder meer lampen en fietstassen. Het achterste deel van de uitbouw was de opkamer boven de kelder. In het met fraaie geëmailleerde reclameborden versierde gebouwtje op de achtergrond was de werkplaats voor het herstellen van rijwielen gevestigd. Op de foto is bovendien de met de hand te bedienen benzinepomp te zien. De benzine was van het merk Standard van de oliemaatschappij Standard Oil, afgekort SO, later Esso.
Links op de foto is Johannes Mulder Tzn. te zien. Bij Jan Slagter achter op de motor zit zijn zuster Alberdina, met klompen en alpinopet. Naast haar staat Annigje Gritter, dochter van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Naast Annigje staat haar oom, de pijprokende Jan van de Berg. De kinderen zijn Gerard en Lammigje van klompenmaker Harm Pook en zijn vrouw Jannetje Dul.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jannes Gritter is geboren op 23 januari 1890 in Uffelte. Hij is overleden op 20 mei 1955 in Dwingel. Hij trouwde op 15 september 1916 met Immigje van den Berg. Zij is geboren op 30 maart 1898 in Uffelte.
Annigje Gritter is het oudste van de zes kinderen van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Zij is geboren op 13 december 1916 in Uffelte. Zij is overleden op 6 april 2002 in Beilen.
De redactie moet nog op zoek naar gegevens van de andere personen, die te zien zijn op de hier afgebeelde foto.
De afgebeelde foto -voorwaar een echt topstuk- was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit voorkomen had kunnen worden.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Diever op bladzijde 497 een afbeelding van de hier afgebeelde foto opgenomen.
De redactie heeft bijgaande kleurenfoto gemaakt op vrijdag 28 november 2020.
De redactie zal te gelegener tijd een aantal andere zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Posted in Alle Deeversen, Diever, ie bint 't wel ..., Olde moter, Topstuk | Leave a comment

See hept wat van ut fundement van Deever B evönn’n

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond in ut Deevers Blattie van 1 maart 2000 op bladzijde 12 bijgaand afgebeelde advertentie (afbeelding 1). Na enig zoekwerk in de mappen met knipsels uit de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond de redactie in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 25 februari 2000 een bericht (afbeelding 2) met precies dezelfde tekst, maar gelukkig wel met een foto.

Fundamenten blootgelegd van oud rijkswerkkamp
Oude Willem – Bij werkzaamheden aan het fietspad Diever naar Zorgvlied is een fundament blootgelegd van het rijkswerkkamp B in Oude Willem. Het ministerie van sociale zaken huisvestte in de kampen Diever A en Diever B in de dertiger jaren werklozen, die onder meer heide moesten omspitten.
De kampen stonden bij ‘Hoeve aan den Weg’ Beiden boden plaats aan 96 personen. In december 1941 besloot de Duitse bezetter joodse Amsterdammers naar de Drentse werkkampen in Diever te sturen. Op zaterdag 10 januari 1942 kwamen de eerste joden in Diever aan. Daarna kwamen ook mannen uit andere delen van het land. In de nacht van zwarte vrijdag 2 oktober 1942 werden de kampen A en B door de Duitse bezetter ontruimd. De joodse bewoners kwamen terecht in het kamp Westerbork. Vandaar werden ze gedeporteerd naar Duitse concentratiekampen.
Voor de Historische Vereniging Diever is het blootleggen van het fundament een mooie gelegenheid om het stukje geschiedenis van de werkkampen ter plaatse vast te leggen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Op 2 oktober 2002 – 60 jaar na die fatale 2 oktober 1942 – vond naast het fietspad, niet ver van de plaats van het gevonden stukje betonnen fundament van rijkswerkkamp Diever B an de Woaterseweg in de Olde Willem de onthulling plaats van een teken van herinnering aan de periode dat de Duitse bezetter de twee werkkampen heeft gebruikt als voorportaal van de Duitse vernietigingskampen.
De redactie van ut Deevers Archief heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan de geschiedenis van de rijkswerkkampen Diever A en Diever B.

De Rijksgebouwendienst bracht eind 1946 de rijkswerkkampen Diever A en Diever B over naar de Bosweg in Montfort in Limburg. Daar zijn ze in de loop der jaren gebruikt als werkkamp in het kader van de wederopbouw van de Roerstreek, als douaneschool en na 1951 als huisvesting voor Ambonezen. In 1966 zijn de kampen gesloopt.
Na het uit elkaar halen van de houten werkkampen in de Olde Willem zijn de betonnen fundamenten van deze werkkampen niet verwijderd. Eén barak van rijkswerkkamp Diever B stond tamelijk dicht langs de Woaterseweg, vandaar dat in 2000 bij de aanleg van het betonnen fietspad langs de Woaterseweg het betonnen fundament van deze barak is gevonden.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in de Olde Willem, Werkkampen Diever A en B | Leave a comment

Saand menn’n veur paviljoen Baark en Heuvel

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 69 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van paviljoen Berk en Heuvel aan de Bosweg in Deever opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is in 1935 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de totstandkoming van dit paviljoen. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen

69 – Berkenheuvel – Paviljoen Berk en Heuvel – 1935
In die jaren was grond aan beide zijden van de weg van Diever naar Wateren tussen de Schaapsdrift en de Haarweg bestemd als bouwterrein. De N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Berkenheuvel wilde geld verdienen door de verkoop van villa-terreinen van diverse grootte.
Timmerman-architect Pieter Punter en zijn vrouw kochten in 1932 voor vijfhonderd gulden het eerste bouwterrein van 0.23.00 ha van mr. Albertus Christiaan van Daalen, bewindvoerder van N.V. Berkenheuvel.
Pieter Punter was een zoon van Jan Punter, bakker te Smilde en Maria Seinen, een dochter van koopman Pieter Seinen uit Dwingeloo en Grietje Schipper. Pieter Punter werd geboren op 8 januari 1912 te Bovensmilde.
In 1932 werd het door Pieter Punter ontworpen paviljoen of theehuis door hem gebouwd. Daartoe werd eerst het terrein opgehoogd met zand uit de Paaschberg, die aan de overkant van de Bosweg lag. Het zand werd met boerenkarren naar het bouwterrein vervoerd. Dit zo genoemde saand menn’n was aangenomen werk en werd uitgevoerd door Tieme Bakker, Hendrik Bakker, Marinus Bakker, Jan Bakker en Roelof Bennen.
Op de achterkant van de afgebeelde ansichtkaart staat het volgende: Bezoekt paviljoen Berk en Heuvel te midden van 1300 ha bosch, heide en zandverstuivingen, moderne speeltuin, te Diever.
De toegang tot de speeltuin samen met een glas ranja kostte wel tien cent. Van deze speeltuin met glijbaan en schommels is niets overgebleven. Enkelen herinneren zich nog dat het hout van de glijbaan niet al te hard was, want soms bleef een splinter in de billen achter.
Het paviljoen was voor wandelaars en fietsers een heel mooi vertrek- en aankomstpunt. Een jaarkaart voor de bossen, de heide en de zandverstuivingen van Berkenheuvel kostte tien cent. Leden van diverse verenigingen hadden echter op vertoon van hun bewijs van lidmaatschap vrij toegang, evenals kunstschilders en tekenaars.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan Punter is geboren op 4 maart 1884. Hij is overleden op 25 juli 1945. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Maria Punter is geboren op 24 november 1885. Zij is overleden op 21 september 1965. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog steeds op zoek naar blijkbaar moeilijk vindbare gegevens van Pieter Punter.
Pieter Punter zou met zijn paviljoen-theehuis in de Deeverse bos wel de pionier-ondernemer van de Deeverse toeristenindustrie kunnen worden genoemd.
De redactie twijfelt of de jonge toen 20-jarige Pieter Punter het eerste bouwterrein zelf heeft gekocht; wellicht was zijn vader Jan Punter de koper van het bouwterrein. De redactie moet nog enig aanvullend onderzoek doen.
Tijmen (Tieme) Bakker is geboren op 9 september 1902 in Deever. Hij is overleden op 3 april 1987 in Deever. Hij was getrouwd met Aaltje Bennen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Marinus Bakker is geboren op 13 februari 1891 in Deever. Hij is overleden op 12 december 1981. Hij was getrouwd met Geertje Bennen. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Roelof Bennen is geboren op 13 november 1901 in Deever. Hij is overleden op 28 mei 1982 in Deever. Hij was getrouwd met Geesje Krol. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet nog op zoek naar gegevens van Hendrik Bakker en Jan Bakker.
De redactie zal te gelegener tijd enige zelfgemaakte kleurenfoto’s van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1
Abracadabra-299
Afbeelding 2

Afbeelding 3
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)
Het oorspronkelijke paviljoen (afbeelding 1) stond op de plek waar nu het middelste deel met stolpdak van het gebouw met adres Bosweg 17 staat.

Posted in Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Paviljoen Berkenheuvel, Verdwenen object | Leave a comment

Bee ut café van Swatte Hendukkie an de Gowe

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag oude beelden van de Deeverse kaante van de Gowe. De bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in maart 1960 uitgegeven door drukkerij JosPé in Arnhem.
De redactie weet niet of de hier afgebeelde ansichtkaart te koop was in het café van Willem Jonkers (ut café van Swatte Hendukkie), adres Geeuwenbrug 10 -het pand links naast de brugwachterswoning- of dat de ansichtkaart te koop was in het kruidenierswinkeltje annex bakkerij van Meinhardinand Egbert  Kloezen -het pand rechts naast de brugwachterswoning-.
De redactie weet niet wie in 1960 de bewoners van de brugwachterswoning waren. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet dat wel ?
Let vooral ook op de vier melkbussen in de smalle berm naast de rijksweg. Waren deze melkbussen van een boer aan de Pastoorszandweg ?  Welke boer was dat ?
Let vooral ook op het bord met de tramhaltenaam Geeuwenbrug boven de ingang van het café. Dat bord is blijkbaar na de opheffing van de tramlijn Meppel-Smilde langs de Drentse Hoofdvaart in 1933 niet weggehaald.
In de vijftiger en het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw bestond het jongensinternaat ‘de Eikenhorst’ nog. Hoeveel jongens uit dat kamp zullen deze kaart naar hun familie hebben gestuurd ?
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Geeuwenbrug op bladzijde 279 een afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen.
De redactie zal te gelegener tijd een zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2019 google)

Posted in Ansichtkoate, de Gowe | Leave a comment

Un DSM-stoombootie veur de löswal an de Brogge

De redactie van ut Deevers Archief laat de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief bijzonder graag mooie afbeeldingen van objecten an de Deeverbrogge zien. In dit bericht betreft het een afbeelding van een op 20 september 1918 verstuurde ansichtkaart met de navolgende tekst in de schrijfruimte. Op de afgebeelde ansichtkaart is een van de stoombootjes (de Assen I of de Assen II) veur de löswal bee ut logement van de weduwe van Sjoert Benthem an de Deeverbrogge te zien.

Mejuffrouw S. Bruinenberg, Stationsdwarsstraat N° 1 te Assen
Harskamp, 20 september 1918
Beste vriendin,
Even een kaartje voor je alleen hoor !
Goed overgekomen en een voorspoedige reis gehad naar ’t kamp. Wel bedankt voor ’t kiekje ’t geen F. me gegeven heeft. ‘k Zal jullie gauw eens een van me sturen, maar eerst tractement beuren. Later iets meer.
Vooreerst de Hartelijke Groeten van je vriend,
H. Schoenmaker

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief,
In ut Deevers Archief zijn in de digitale bibliotheek met afbeeldingen uut de gemiente Deever enige afbeeldingen van ansichtkaarten aanwezig, waarop het stoombootje Assen I of Assen II van de Drentse Stoomboot Maatschappij an de Deeverbrogge is te zien. Deze zijn te vinden in het bericht  De stoomboot bee Sjoert Benthem an de Brogge. Op de drie in dat bericht getoonde ansichtkaarten is de vaarroute van het stoombootje van Assen naar Meppel. Op de bijgaand afgebeelde ansichtkaart is de vaarroute van het stoombootje van Meppel naar Assen.
De zwarte pluim rook uit de schoorsteen van het stoombootje, de vele mensen en de vele goederen op het dek van het stoombootje laten zien dat het stoombootje op het punt staat te vertrekken naar Assen.
Met Veerkade Dieverbrug wordt bedoeld de löswal bee ut logement van de weduwe van Sjoert Benthem an de Deeverbrogge.
Het is toch wel jammer dat een afbeelding van deze ansichtkaart niet is te bewonderen in het onvolprezen papieren ‘must have’ boek An de Brogge van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Dieverbrug op bladzijde 312 wel een, maar nogal bijgesneden, afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen. De redactie merkt wel op dat in het genoemde Magnum Opus heel veel afbeeldingen van foto’s, ansichtkaarten en zo voort nodeloos zijn bijgesneden. De lezer van dit boek wordt op die manier veel kijkplezier onthouden.
Bijgaande afbeelding van een werkelijk unieke ansichtkaart (een echt topstuk) is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verre verleden an de Deeverbrogge. 

Posted in An de Deeverbrogge, Ansichtkoate, Löswal, Topstuk, Verdwenen object | Leave a comment

Un knap lillukke ansichtkoate uut Deever

De club van neringdoenden in Deever, die zichzelf een ondernemersvereniging noemt, heeft het nodig gevonden zelf een eigen kleuren ansichtkaart in elkaar te flansen en uit te geven. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie van ut Deevers Archief merkt op dat de gebruikte kleurenfoto’s van slechte kwaliteit zijn.
De redactie weet niet of dit een strooikaart is of is geweest of dat deze ansichtkaart te koop is of is geweest bij neringdoenden, bijvoorbeeld bij Drogist Etos in de Heufdstroate in Deever ?
Wellicht is deze zesluiks ansichtkaart als voorbeeld en ter parametrisering van andere nieuw uit te geven ansichtkaarten gemaakt. Maar wie verstuurt in deze tijd van ‘slimme telefoons’ en ‘social media’ nog vanuit Deever een ansichtkaart ?
Die parametrisering is met name terug te vinden in het zesde luik rechts onder op de kaart. De club van neringdoenden vindt dat Deever toch wel een soort van dorp van Sjakie uut Spier is. Wellicht leeft de club van neringdoenden in de veronderstelling dat het plakken van dat rare gortdroge dode logo van Deever en de tekst ‘Diever. Village of Shakespeare’ – een zorgelijke variant van het Sjakie-uut-Spier virus – op alles wat los en vast zit nogal omzetverhogend en rijkmakend zal werken.
Maar niets is minder waar. Mensen komen vooral naar Deever om te wandelen en te fietsen in de Deeverse bos. Het zal die mensen un vette dröge Dreinse wost wees’n of Al Die Ambtenaartjes In Het Gemeentehuis Aan De Raadhuislaan In Deever en al die neringdoenden in Deever denken en wensen en hopen en duwen en trekken en parametriseren dat er een verband bestaat tussen ut dörp Deever en het jaarlijkse openluchtspel in het openluchttheater an de Heezeresch.
Maar niets is minder waar. Als de toneelvereniging in het najaar klaar is met zijn jaarlijkse Sjakie-uut-Spier opvoering in het openluchttheater, dan keert die gelukkige rust weder in ut dörp Deever en omgeving. Dan is Deever en de Deeverse bos op zijn mooist. Ga Dan Liever Naar Diever. En de Deeverse bos heeft iets nieuws te bieden: aan een stuk door schapen verscheurende wilde genadeloze exotische wolven ! Vallen die wilde genadeloze exotische wolven ook wandelende of fietsende grote mensen of kinderen aan ? Mogen die wilde genadeloze exotische wolven in de Deeverse bos ook doodgeschoten of gestrikt worden ? Jagen die wilde genadeloze exotische wolven alle inheemse dieren de Deeverse bos uit ?

Posted in Ansichtkoate, Shakespeare prullaria, Shakespearitis | Leave a comment

De iéste cantine van Ellert en Brammert

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag afbeeldingen van oude ansichtkaarten van kampeercentrum Ellert en Brammert, met de ingang bij het huis De Wildschut halverwege de weg tussen de Deeverbrogge en de Gowe, langs de Drentse Hoofdvaart.
Bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in augustus 1956 uitgegeven, drie jaar na de opening van het kampeercentrum. Deze kaart was alleen te koop bij kampeercentrum Ellert en Brammert, Diever, telefoon 207, kengetal 5219
In het houten gebouwtje was niet alleen de cantine gevestigd, maar was op de eerste verdieping ook slaapgelegenheid, zoals is te zien op de bijgaand afgebeelde ansichtkaart. Of woonde de beheerder van het kampeercentrum boven het kamphuis ?
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft herinneringen aan vakanties in dit kampeercentrum in de vijftiger jaren van de vorige eeuw ?

Posted in Ansichtkoate, Ellert en Brammert, Toeristenindustrie, Verdwenen object | Leave a comment

Wièr un horecabra mit turras ur bee in Deever ?

In de webstee Puur in Diever is te lezen dat de initiatiefnemers van deze webstee in 2023 (was eerder 2022) in het bij nader inzien overbodige gebouw op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever een horecabra (hotel-restaurant-café-brasserie) gelegenheid in Diever gaan beginnen, preciezer gezegd ze gaan een brasserie beginnen.
Het is te hopen dat de beoogde aanstaande eigenaren vooral ook eigen gebrouwen bier gaan tappen. Want een brasserie is toch van oorsprong een bierbrouwerij ?
Gemeenten hebben de taak om werkgevers te stimuleren arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Bijvoorbeeld met een vergoeding voor aanpassing van de werkplek of loonkostensubsidie. In deze brasserie zullen ook mensen met een verstandelijke beperking komen te werken. Het hele jaar door ?
Brasserie ‘Puur in Diever’ zal in combinatie met een schijnbaar of blijkbaar onrendabeler gekrompen toeristisch informatie centrumpje (voorheen V.V.V.-kantoor) annex souvenirwinkeltje gaan. Dat heb je als alle bezoekers -vooral de ouden van dagen- op een snelle elektrische fiets langs het paardemarktterrein de Deeverse bos in racen. Dat heb je als alle bezoekers -zelfs de ouden van dagen- alle informatie over de gemiente Deever gewoon op hun slimme telefoon kunnen vinden. Dan sla je een bezoekje aan het V.V.V.-kantoor over. De vraag bestaat al lange tijd: had en heeft Deever dat toeristische informatie punt eigenlijk nog wel nodig ?
En dat terwijl de twee initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ al op 3 februari 2021 in een zogenaamd premiumbericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) aankondigden Brasserie ‘Puur in Diever’ begin 2022 te openen. En dat terwijl ze toen nog niet eens eigenaar of pachter van het gebouw op het paardemarktterrein waren. En nu willen de initiatiefnemers hun onderneming op het marktterrein in 2023 starten. Maar zijn ze dan (juli 2022) al eigenaar of pachter geworden van het betreffende pand ? Ja, wellicht wel, want kantoormedewerkster mevrouw Marijke van vastgoedtussenhandel Alderik Vos an de Kruusstroate in Deever meldde op 21 juli 2022: Klopt dit pand is verkocht.
Het ‘maatschappelijk vastgoed’ op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever is pas begin maart 2022 te koop aangeboden. De betreffende verkoopadvertentie van de Stichting Toeristische Promotie Westenveld is wel opvallend heel erg benauwend nauw passend op de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ toegeschreven. Zelfs zo benauwend nauw passend dat de redactie van ut Deevers Archief het brasseriebierbruine vermoeden heeft dat de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ de enige bieders moesten worden en zijn geweest en dat zij precies € 195.000,00 (k.k.) voor het ‘maatschappelijke vastgoed’ hebben geboden. Was het een doorgestoken kaart of anders geformuleerd: was het een doorgestoken advertentie ? Was een onderhandse verkoping niet handiger en sneller en goedkoper (bijvoorbeeld geen vastgoedtussenhandelkosten) en onopvallender geweest ? En wat was de precieze rol van het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld bij de verkoop van dit ‘maatschappelijk vastgoed’ ?
Al in 2021 -al vrij direct na de oplevering van de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting van het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever– waren in de webstee van Brasserie ‘Puur in Diever’ de volgende afbeeldingen van de inrichting van het terras van die brasserie ten zeerste te bewonderen en te verwonderen. Op de afbeeldingen is meer dan duidelijk te zien dat de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting bij Brasserie ‘Puur in Diever’ zal verdwijnen. Dus wat vindt het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld en wat vinden de leden van Raad Van De Gemeente Westenveld van die gedurfde inrichting rond Brasserie Puur in Diever, uiteraard mede gezien in het licht van de verdere vertoeristisering en vernieling van het paardemarktterrein en uiteraard mede gezien in het licht van de aanstaande kapitaalvernietiging en uiteraard mede gezien in het licht van die zware onverteerbare overschrijding van de bouwkosten van het totaal overbodige herbestratingsproject met de twijfelachtige naam Diever op Dreef (Deever op Drift) ?

Posted in Bosweg, Maarktturrein, Neringdoende | Leave a comment

De opkomst van ut internet in de gemiente Deever

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief. De redactie vond in ut Deevers Blattie van 22 april 1999 op bladzijde 1 bijgaand afgebeelde advertentie.

Kennismaken met internet
Wat is nu precies internet ? Hoe ‘surf’ je ermee de wereld over ? Wat zijn nu precies hyperlinks, bookmarks, homepages en het world wide web ? Hoe correspondeer je via e-mail ? Kortom: wilt u meer weten over wat u kunt met internet ?
De bibliotheek geeft u de kans.
De openbare bibliotheek Diever biedt u een introductiecursus internet. In drie dagdelen ontdekt u de vele mogelijkheden van dit medium.
Tijdens de cursus hebt u de beschikking over een eigen computer.
De cursusdata in Diever zijn: maandag 17-5, 31-5 en 7-6 ’s morgens van 9.30 tot 12.00 uur.
Indien er veel belangstelling is wordt er een extra cursus georganiseerd.
De kosten van de cursus zijn f. 95,- voor leden van de bibliotheek en f. 125,- voor niet-leden, inclusief cursusmateriaal.
Verdere informatie en opgave in de openbare bibliotheek Diever, telefoon 0521-592915.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In ut Deevers Archief mag aandacht voor de opkomst van ‘het internet’ in de gemiente Deever uiteraard niet ontbreken. Bijgaand weergegeven advertentie in ut Deevers Blattie van Japie van Goor laat zien dat het plaatselijke kenniscentrum met de naam Openbare Bibliotheek Diever een poging heeft gedaan de Deeversen een beetje mee te helpen bij het maken van de overgang naar het digitale tijdperk.
In 1993 werd het gebruik van het internet in Amerika voor het publiek opengesteld. Het gebruik van het internet nam vervolgens wereldwijd explosief toe. In 1996 was het internet algemeen bekend bij het grote publiek en hadden de mensen die een ‘personal computer’ hadden zich het gebruik van het internet al eigen gemaakt.

Dus gesteld kan worden dat het plaatselijke kenniscentrum met de naam Openbare Bibliotheek Diever in 1999 bezig is geweest met een toch wel sympathieke achterhoede-actie. Uiteraard wilde de Openbare Bibliotheek Diever daar ook een leuke grijpstuiver aan overhouden, maar dat is begrijpelijk.
Als je aan de tegenwoordige slimme ‘slimme telefoon’ jeugd-generatie vraagt: ‘Wat is nu precies internet ? Weet je hoe over het internet kunt ‘surfen’ ? Weet je wat hyperlinks, bookmarks, homepages en het world wide web zijn ? Weet je hoe je via e-mail kunt corresponderen ?’, dan zal 95 % van die jeugdigen deze vragen met ‘nee’ beantwoorden. E-mail ? Veel te ingewikkeld en tijdrovend en ouderwets. We hebben toch ‘wi-fi’ ! We hebben toch een ‘databundel’ ! We hebben toch ‘social media’ !

Posted in Algemeen | Leave a comment

Klaas Kleine’s kleinste kleine krabbel

Op bladzijde 3 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 8 maart 2000 verscheen de kleinste krabbel van alleskunner Klaas Kleine uut de Peperstroate in Deever.

Kleine Krabbel
Ik bin lillijk in de hoed
en daorumme muk
dizze weke verstek gaon laoten

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Ook na het verschijnen van zijn bundel ’99 krabbels, de laatste van het millennium’ in 1999 bleef alleskunner Klaas Kleine, ondanks zijn steeds maar verslechterende gezondheid zijn krabbels in ut Deeverse Blattie schrijven. Begin maart 2000 moet hij zich zo beroerd hebben gevoeld, dat het hem niet lukte een gewone krabbel te schrijven. 
De Nederlandse vertaling van zijn zin in het Kolderveense dialect luidt: Ik heb lelijk pijn in mijn lichaam en daarom moet ik deze week verstek laten gaan.

Posted in Klaas Kleine | Leave a comment

De ièste en laèste krabbel van Jans Roelof Tabak

Op bladzijde 3 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 4 mei 1995 verscheen de ienige en kleinste krabbel van alles-van-Deever-verzamelaar en alles-van-ut-olde-Deever-wetende Jans Roelof Tabak uut de Aachterstroate (de Saandhook) in Deever. Hij schreef het op zijn eigen manier in sien Deevers.

Jans Tabak, Achterstraat 10
Nou ak veur de tweede maol ut ’t ziekenhuus é komen binne, wik alleman die, op wat veur meniere dan ok, an mij é dacht hef, hartelijk bedaanken daor vur.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie van ut Deevers Archief heeft in de periode 1998-2008, toen de redactie, tot grote ergernis van het onafscheidelijke drammerige bestuursduo Barteld Blaaauw en Jan Smit van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, nog meewerkte aan het maken van het papieren clubblad Opraekelen, het zeer gewaardeerde mede-redactielid Jans Roelof Tabak vele keren aangezet tot dat wat in zijn hoofd zat aan Deeverse verhalen ook op papier te zetten. Dat zou een schat aan verhalen hebben opgeleverd.
Dat schrijven is echter nooit gelukt bij Jans Roelof Tabak. Hij deed uitsluitend en alleen aan ‘oral history’. Dus wellicht is bijgaand bericht, nota bene geschreven in het Deevers, wel de enige ooit geschreven tekst van Jans Roelof Tabak.

Posted in Jans Roelof Tabak | Leave a comment

Boer’ngerak van de gebroeders Haarm en Jan Hessels

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm (Haarm) Hessels hebben geschiedkundige waarde.
Dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels maakte vooral heel veel zwart-wit foto’s, maar heeft in zijn latere jaren toch ook wel kleurenfoto’s gemaakt. Zie als voorbeeld de bijgaand afgebeelde kleurenfoto. Op de twee afgebeelde kleurenfoto’s is enig boer’ngerak van de gebroeders Harm (Haarm) en Jan Hessels op het erf bij hun boerderij an de Kruusstroate in Deever te zien. Let daarbij ook op de zichtbare daken van de bejaardenwoningen achter de boerderij in de Weier.
Hun voornaamste boerenwerktuig was natuurlijk die oude trekker. Waren ze op de dag dat Harm (Haarm) de twee kleurenfoto’s heeft gemaakt naar het land geweest met vreepoal’n voor het repareren van een vreding ? Let vooral ook op de foto waarop enkel hun boerenwagen is te zien. De achteras van deze boerenwagen is zonder twijfel afkomstig uit een oud afgedankt vrachtwagentje. De boerenwagen is vast en zeker in elkaar gebouwd door de gebroeders Kloeze an de Heufdstroate in Deever. Dat moet een kolfje naar hun handige hand zijn geweest.
Het dateren van deze kleurenfoto is niet gemakkelijk. De redactie schat in dat deze foto in de tweede helft van de tachtiger jaren van de vorige eeuw is gemaakt. Wie heeft een betere schatting ?
Die twee hier afgebeelde foto’s van Harm (Haarm) Hessels zijn toch maar weer hele mooie kleurenfragmentjes uit het boerenverleden in de gemiente Deever.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)

Posted in Boer'nlee'm, Boer'nwaark, Kruusstroate | Leave a comment

Ut broes’nde hart van de gemiente Westenveld

Op bladzijde 9 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 18 juli 1996 stond bijgaande opvallend onopvallende advertentie. Wat opvallend onopvallend opvalt is het gebruik van de slogan ‘Diever, het bruisende hart van de gemeente Westerveld’. De gemeente Westenveld bestond toen nog niet, de naam van de gedwongen fusiegemeente moest nog worden vastgesteld, maar de adverteerder (de vereniging van neringdoenden in Deever, ook wel handelsvereniging Deever genoemd ?) wist al te melden dat het gemeente Westerveld zou gaan heten en dat Deever het hart van deze fusiegemeente zou worden.
Dus gemeente Westerveld en niet gemeente Westenveld. De naam van de nieuwe gemeente heet ontleend te zijn aan de westelijke kant van de oude drie-eenheid Westenveld-Noordenveld-Zuidenveld, doch in tegenstelling tot Noordenveld werd het hier genoemd Westerveld en niet Westenveld, wat correct zou zijn, wat nog steeds correct is, wat voor altijd correct zal zijn.
Over de plaats van het nieuwe gemeentehuis van de gemeente Westenveld is nogal wat te doen geweest. Much ado about nothing. Aanvankelijk koos een meerderheid van de gemeenteraad voor een gemeentehuis an de Deeverbrogge. Vervolgens zou het bestaande gemeentehuis in Havelte worden uitgebreid. Maar uiteindelijk werd Deever als locatie bepaald. Maar dat was wellicht bij de adverteerder al in 1996 bekend. Het gemeentehuis van de gemeente Westenveld moest logischerwijs komen te staan in Deever, want dat was het bruisende hart van deze gedwongen fusiegemeente. Dat was in 1996 al direct duidelijk; en met de klompen aan, en met de ogen dicht, en met politiek gevoel, en met geopolitiek gevoel, en met gevoel voor de nimmer te onderschatten invloed van de vijfde kolonne.

Posted in Gemeente Westenveld | Leave a comment

Un ongebruukte anveloppe van de gemiente Deever

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan iets waarvan de redactie het de moeite waard vindt dat te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie in een van de de dozen met Deeverse paperassen tot zijn verbazing en verrassing een gaaf ongebruikt exemplaar van de naoorlogse dienstenvelop van de gemiente Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van deze envelop.
Zo’n bewaard gebleven gave ongebruikte envelop is toch maar weer een ontroerend mooi fragmentje uit het verleden van de gemiente Deever.
Uiteraard heeft de redactie deze envelop na het scannen niet in de oud-papier-bak gegooid, maar weer bewaard, maar nu in de doos met Deeverse prullaria. De redactie zou wel graag een afbeelding van een verzonden exemplaar van deze envelop willen tonen.

Posted in Deeverse prullaria, Gemiente Deever | Leave a comment

Boom’m plaant’n bee de skoele an de Tusschendarp

De Boomplantdag -vanaf 1980 Nationale Boomfeestdag– wordt sinds april 1957 gehouden op de derde dinsdag in maart. Het is de bedoeling leerlingen van de vierde klas van de lagere school het belang van bomen bij te brengen. Het is zeer zeker ook de bedoeling dat de leerlingen op die dag zelf bomen planten.
De redactie schat in dat de hier afgebeelde foto in het jaar 1961 of het jaar 1962 tijdens de Boomplantdag is gemaakt naast de legere skoele an de Tusschendarp in Deever. In 1961-1962 was ut Dingspilhuus nog niet gebouwd. De maker van de foto stond op het muurtje bij de ingang van het schoolplein. De redactie wil bijzonder graag de maker van deze historisch waardevolle foto in dit bericht vermelden. De afgebeelde foto is toch maar weer een fraai fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
Het bomen planten werd die dag zo te zien niet uitgevoerd door de leerlingen. Die jongens staan er maar wat met de handen in de zakken bij te kijken.
De grote vraag is natuurlijk of de die dag geplante bomen vóór de sloop van deze school respectvol en duurzaam zijn verhuist naar een andere standplaats, bijvoorbeeld bij de nieuwe lagere school ‘de Singelier’ op de Westeresch ?
Van de vier mannen aan de linkerkant van de foto herkent de redactie aan de linkerkant Jan Boesjes, de gemeentesecretaris van de gemiente Deever. Jan Boesjes was per definitie secretaris van alle verenigingen in Deever. Naast hem staat burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd). De burgemeester staat er een beetje verveeld bij en is druk bezig een sigaret van het merk North State te roken. De burgemeester was in de zomer vaak drukker met het Openluchtspel en het onbewoonbaar verklaren van Deevers aarfgood, dan met het besturen van de gemiente Deever. Naast de burgemeester staan ongetwijfeld de twee wethouders in hun mooiste zondagse klofje, want zo’n Boomplantdag levert toch wel een mooi persmomentje op. De man in het midden met lichte jas is Albertus Andree (Andreae of Andrea ??) (die in de volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd). Hij is de bovenmeester van de legere skoele an de Tusschendarp in Deever.
De redactie van ut Deevers Archief herkent enige jongens op de foto. De jongen aan de linkerkant met bril en houtje-touwtje winterjas is Jan Bos, de zoon van U.L.O.-meester Hendrik (Henk) Bos, uut de Kloosterstroate. De redactie meent dat de jongen met krulhaar en de handen in zijn colbertjasje Jento Koers is, die woonde halverwege de Deeverbrogge. De jongen met de uilebril aan de rechterkant van de foto is Barteld de Ruiter uut Oll’ndeever.
De redactie verneemt van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief graag de naam van andere leerlingen op deze foto.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever, Verdwenen object | Leave a comment

Ut huus veur de dokter is op de Noorderesch ebaut

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 63 een afbeelding van een sepiakleurige ansichtkaart van de gemeentelijke dokterswoning an de Heufdstroate in Deever. De foto voor deze ansichtkaart is rond 1932 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de bouw van deze woning en aan zijn bewoners. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
Op 28 december 1918 werden op het gemeentehuis de inschrijvingsbiljetten geopend voor de aanbesteding van de bouw van de gemeentelijke dokterswoning. Burgemeester en Wethouders, daartoe door de gemeenteraad in zijn vergadering van 3 januari 1919 gemachtigd, gunden het werk, en wel volgens het plan met de ongeglazuurde dakpannen, op laatstgenoemde dag voor 35790 gulden aan Hendrik Bakker en Harm Willem Doosjen, timmerlieden en aannemers te Meppel. De woning werd gebouwd op de Noordesch op een perceel bouwland van ruim 24 are dat de gemeente al op 9 september 1916 voor 428 gulden van boer en aannemer-timmerman Jan Bennen had gekocht.
De eerste bewoners van deze grote gemeentewoning waren dokter Alexander Leonardus van Eldik en zijn gezin. Van Eldik is hier van 1917 tot in 1931 geneesheer geweest. Van 1931 tot in 1946 woonde de familie van Nooten in het huis. Dokter Sebastiaan van Nooten werd op 22 november 1944 door de Duitsers gearresteerd. Hij overleed op 24 mei 1945 in het General British Hospital in het Duitse Rothenburg ob der Tauber. Van 1946 tot in 1968 werd het huis bewoond door dokter Ludolf Dirk Broekema en zijn gezin. De gemeente heeft het huis daarna verkocht aan Gerard Seinen.
In die tijd had men vanuit de dokterswoning nog vrij uitzicht op de Westeresch en de Kalterbroeken. Een reisverslag uit 1926 geeft daar een aardige indruk van: We moeten het dorp nog door en links zien we al dra de oneindigheid van het Drentsche landschap. Rechts liggen de villa’s van de dokter en de burgemeester ……
Tussen de gemeentelijke burgemeesterswoning, die op deze foto niet goed te zien is, en de gemeentelijke dokterswoning is de woning van meester Martinus Strating te zien. Hij was onderwijzer aan de Christelijke School.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan dokter Sebastiaan van Nooten. De redactie weet echter nog steeds niet in welk concentratiekamp dokter Sebastiaan van Nooten gevangen heeft gezeten.
De Hoofdstraat in Deever aan de kant van Kalteren is de oude scheiding tussen de Noorderesch en de Westeresch. De gemeentelijke woning voor de dokter staat op de Noorderesch.
Gerard Seinen en zijn vrouw lieten er geen gras over groeien. Hun pension De Beukenhof opende de deuren al vanaf de kerstdagen in 1968. Zie de bijgaande advertentie (afbeelding 4)
De sepiakleurige ansichtkaart was rond 1932 te koop in de manufacturenwinkel van Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos an de Heufdstroate in Deever.
De redactie heeft 
de kleurenfoto gemaakt op 16 februari 2005, zie afbeelding 3.
De redactie zal te gelegener tijd enige kleurenfoto’s van de huidige situatie in de buurt van de vroegere dokterwoning aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Afbeelding 3

Figuur 4
Advertentie in het Algemeen Dagblad van 14 december 1968.

Posted in Ansichtkoate, Dokterswoning, Heufdstroate | Leave a comment

Un tiekening van de Sint Andreas kaarke op Zorgvlied

In 1984 is de publicatie ‘Heilige Andreasparochie 1884 – 1984’ uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarige bestaan van deze parochie op Zorgvlied. Mevrouw Marijke Westerveld en pastoor Koos Tolboom zijn de schrijvers van dit prettig te lezen boekje. De voorkant van het boekje is geïllustreerd met een tekening van de Sint Andreaskerk en de panden naast de kerk. Zie afbeelding 1
De redactie kwam de tekening bekend voor. Na enig zoeken vond de redactie de ansichtkaart die als voorbeeld voor de tekenaar kan hebben gediend. Zie afbeelding 2. De redactie weet helaas niet wie de maker is van deze tekening. Deze kleurenansichtkaart is in 1982 uitgegeven door uitgeverij Van der Meulen, Sneek b.v. De redactie weet niet bij welke neringdoenden op Zorgvlied deze ansichtkaart te koop was.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Ansichtkoate, Rooms Katholieke Kerk, Sint Andreasparochie, Tiekening, Zorgvlied | Leave a comment

Alle kiender op de skoelfoto uut 1920 bint bekent

De redactie publiceerde de inhoud van dit bericht in een enigszins andere volgorde in nummer 02/4 (december 2002) van het papieren blad Opraekelen. Dit is het blad van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, dat is de heemkunduge vurening uut Deever. De tekst van het artikel is geredigeerd en aangepast aan gevonden feiten.

Wijlen de heer Albertus Andree (Andreae ? of Andrea ?) (die in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd) schreef in 1978 in het fotoboekje Diever in oude ansichten bij de hier afgebeelde foto uit 1920 de tekst:
“Hier nogmaals een foto van een schoolklas van de openbare lagere school (van Deever, redactie). We plaatsen deze niet alleen om de kinderen die hier op staan, maar ook om de man die geheel rechts staat. Dit was meester C. Klijn, hoofd van de school. Hij was de opvolger van meester Kuiper. Uiteraard was deze nieuwe meester nog jong en vol idealen. Hij gaf op moderne wijze onderwijs aan zijn leerlingen. Voordien was er van “doorleren” op het dorp weinig of geen sprake. Vaak was er op de boerderij of anderszins thuis wel werk. Doch deze nieuwe meester wees de leerlingen op, voor zover mogelijk, doorstuderen en hoewel hij natuurlijk wel eens weerstand bij de ouders ontmoette, heeft hij toch bij enkelen wel succes gehad. En zo was meester Klijn toch wel een pionier.” (verzameling Alberdina Doorten-Slagter, Deever)

Bij de afgebeelde foto, die buiten voor de school aan de kant van de Hoofdstraat is gemaakt, schreef wijlen de heer Albertus Andree (Andreae ? of Andree ?) (geboren 18 maart 1908 in Deever, overleden 27 maart 1988 in Deever) (hij had ook op de foto moeten staan) (die in de volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd) in 1978 mooie zalvende lovende woorden over meester Klijn. Je zou zeggen een goed voorbeeld doet goed volgen, maar dat gaat niet altijd op. Dat ging zeker niet op bij hem.
Helaas nam hij niet de kleine moeite bij de foto de namen van de kinderen te vermelden. Wellicht baalde hij dat hij zelf niet op de foto stond en had hij daardoor geen zin de namen van de kinderen op de foto uit te zoeken. Wellicht hoefde hij niets uit te zoeken en zaten alle namen van deze kinderen in zijn geheugen. Wellicht was hij eenvoudig weg niet geschikt de amateur-historicus uit te hangen.
Het origineel van deze foto leende hij in 1978 van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter (geboren 27 januari 1914 in Deever, overleden 7 januari 2008 in Dwingel). Wij hoefden weinig moeite te doen om achter de namen te komen van de leerlingen op de foto, want dezelfde mevrouw Alberdina Doorten-Slagter noemde ze zelfs in 2002 achter elkaar aan wijlen Jans Roelof Tabak, de alles-van-Deever-weter, de kampioen van de oral history van Deever. De redactie is Alberdina Doorten-Slagter daarvoor postuum zeer dankbaar en is zich bewust dat zij ons veel wist te verhalen. De redactie is ook wijlen Jans Roelof Tabak erkentelijk voor de grote volhardendheid waarmee hij de namen van kinderen op oude schoolfoto’s trachtte te achterhalen. Het is bij de redactie niet bekend of er oudere schoolfoto’s dan deze uut de gemiente Deever zijn, waarvan de namen van alle kinderen ook bekend zijn.


De bovenste rij bestaat van links naar rechts uit:

1.  Jantina (Tine) Doorten
Zij is  geboren op 25 november 1908. Zij is overleden op …….
Zij is een dochter van brievengaarder Koop Doorten en Grietje Tissingh. Zij woonde toen an de Deeverbrogge.
Zij trouwde met Jan Dekker. Hij is geboren op 16 december 1915 in Kloosterveen bij Assen. Hij is overleden op 24 juli 1950 in Assen. Jan Dekker was de leider van de Distributiedienst.
Zij woonde tijdens haar huwelijk aan de Rollestraat in Wapse.  Daarna heeft zij altijd an de Veentiesweg in Deever gewoond.

2.  Dina Klasen
Zij is een dochter van snikkevaarder Gerard Klasen
Van haar zijn nog geen gegevens bekend.

3.  Jansje Daleman
Zij is  geboren op 25 oktober 1907 in Wittelte. Zij is overleden op 8 januari 1976. Zij is begraven in Smilde-Kerkenveld.
Zij is een dochter van Hendrik Daleman en Jantje Oldenkamp.
Zij trouwde met Aafko Voorma. Hij is geboren op 25 mei 1899 in Kloosterveen. Hij is overleden op 18 september 1989

4.  Jantje Wesseling Gdr.
Zij is een dochter van Geert Wesseling uut de Aachterstroate in Deever.
Zij is geboren op 2 augustus 1911 in Deever. Zij is overleden op 26 december 2004 in Deever.
Zij trouwde met Hendrik Mulder.

5.  Reina Mulder Wdr.
Zij is geboren op 5 november 1910. Zij is overleden op 4 januari 1970.
Zij trouwde met Roelof Remmelts.

6.  Roelofje Kloosterman
Zij trouwde met politieman Gerrit Noorman
Van haar zijn nog geen gegevens bekend.

7.  Jantje Oost Adr.
Zij is geboren op 27 maart 1908. Zij is overleden op 9 november 1996.
Zij trouwde met Jans Daalman.

8.  Albertje ter Mast
Zij is geboren op 26 december 1909 bee de Dikke Stien’n an de Grönnegerweg bee Deever. Zij is overleden op 29 juli 1998.
Zij trouwde met Barteld Oost (eerste huwelijk). Zij trouwde met Jan Wicher Bosman (tweede huwelijk).

9.  Annigje Boelens
Zij is geboren op 2 december 1908. Zij is overleden op 10 maart 1999.
Zij trouwde met Aaldert Barelds.

10.  Lammigje Seinen
Zij is geboren op 29 april 1909. Zij is overleden op 9 augustus 1998.
Zij is een dochter van Jan Seinen en Hilligje Hessels. Zij woonde in de boerderij noast ut olde gemientehuus an de brink van Deever.
Zij trouwde met Teunis Wesseling. Hij is geboren op 4 oktober 1910. Hij is overleden op 25 september 1994.

11. Meester Cornelis Klijn
Hij was hoofd van de lagere school an de Heufdstroate van Deever van 18 oktober 1920 tot 28 april 1924.
Hij is geboren op 24 maart 1884 in Vinkeveen. Hij is overleden op 8 april 1964 in Amsterdam ?
Hij is op 14 oktober 1920 getrouwd met Eva Maria van der Knoop.
De redactie is op zoek naar aanvullende gegevens van hem. Wie reageert ?

De vier zittende jongens op de tweede rij zijn van links naar rechts:

12.  Roelof Willem van Wester
Hij is geboren op 6 augustus 1908. Hij is overleden op 28 juli 1987.
Hij trouwde met Lammigje Zegeren. Hij is een tweelingbroer van Hendrik van Wester.

13.  Hendrik Seinen
Hij is geboren op 14 juli 1907 in Deever. Hij is overleden op 15 augustus 1992 op Rünerwold.
Hij is een zoon van Jan Seinen en Hilligje Hessels. Hij woonde in de boerderij noast ut olde gemientehuus an de brink van Deever. Hij trouwde op 1 mei 1937 met Annigje Prins uut Rünerwold.

14.  Albert Koning Hzn.
Hij is geboren op 19 mei 1909. Hij is overleden op 27 september 1929.
Hij is jong overleden.

15.   Hendrik van Wester
Hij is geboren op 6 augustus 1908. Hij is overleden op 6 maart 1986.
Hij is niet getrouwd geweest. Hij is een tweelingbroer van Roelof Willem van Wester.

De zeven op het schoolplein zittende jongens zijn van links naar rechts:

16.  Arend Bennen Ezn.
Hij is geboren op 29 september 1909. Hij is overleden op 26 november 1998.
Hij was een zoon van Eppe (Egbert) Bennen en Jentie (Jantje) Zoer, die tegenover de botterfabriek aan het Moleneinde woonden. Hij trouwde met Zwaantje Santing. Zij is een dochter van smid Santing uut Wapse. Zij is geboren op 3 januari 1909. Zij is overleden op 25 juli 1964. Hij heeft later een boerderij gehad in Wapse.

17.  Harm Buiter
Hij is geboren op 3 november 1908. Hij is overleden op 7 september 1977.
Hij woonde toen aachter in de Bolderhook.
Hij trouwde met Rensje Donker.

18.  Klaas Daleman
Hij is geboren op 22 mei 1906. Hij is overleden op 10 april 1945.
Hij werd op 10 april 1945 vermoord op ut maarktturrein an de Bosweg in Deever.
Hij trouwde met Jacoba Fledderus.

19.  Pieter Folkerts
Hij is geboren op 22 maart 1907. Hij is overleden op 17 november 1995.
Hij trouwde met Albertje Vos.

20.  Geert Kok Gzn.
Hij is geboren op 7 november 1909. Hij is overleden op 5 mei 1987.
Hij woonde zijn hele leven in de boerderij an de Dwarsdrift in Oll’ndeever.
Hij is niet getrouwd geweest.

21.  Jan Slagter Bzn.
Hij is geboren op 23 juni 1908. Hij is overleden in oktober 1986.
Hij trouwde met Beertje Mennink.

22.  Tjibbe Krol
Hij is geboren op 9 september 1907. Hij is overleden op 11 maart 1994.
Hij trouwde met Jantje Kok.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Een aantal kinderen blijkt relatie met het Schultehuis te hebben. De moeder van Klaas en Jansje Daleman was Jantje Oldenkamp. Haar vader Engbert Oldenkamp woonde in het Schultehuis en was daar boer en postkantoorhouder aan het begin van de vorige eeuw. In die tijd was het Schultehuis nog het voorhuis van de er tegenaan gebouwde boerderij (en soort van zo hoort het ook). In 1918 werd het Schultehuis bewoond door het echtpaar Jan Krol en Romkje van der Burg en hun kinderen Saakje, Geesje, Koendert en de rechts vooraan op de foto zittende Tjibbe.

Bij de razzia op 10 april 1945 pakten de Duitsers ook Klaas Daleman op. Hij woonde met zijn gezin tegenover de Offeskeid’n Skoele an de Heufdstroate in Deever. Klaas Daleman werd samen met negen andere mannen op het marktterrein vermoord. Zie de betreffende berichten in ut Deevers Archief.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever, Opraekelen | Leave a comment

Un skiere kleur’nfoto van Haarm Hessels

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm Hessels hebben geschiedkundige waarde.
Dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels maakte vooral veel heel veel zwart-wit foto’s, maar heeft in zijn latere jaren toch ook wel kleurenfoto’s gemaakt. Zie als voorbeeld bijgaand afgebeelde kleurenfoto.
Het dateren van deze kleurenfoto is niet gemakkelijk. De redactie schat in dat deze foto aan het einde van de tachtiger jaren of het begin van de negentiger jaren van de vorige eeuw is gemaakt. Wie heeft een betere schatting ?
Deze foto van Harm (Haarm) Hessels is toch maar weer een heel mooi kleurenfragmentje uit het verleden in de gemiente Deever. De foto was zonder meer ansichtkaartwaardig.
Rechts en op de achtergrond is het nog onbebouwde en onvernielde maarkturrein te zien. Links achter de hekken ligt onder de bomen de eendenvijver. In het midden van de foto is de drukke provinciale asfaltweg N855 te zien, die in Deever even voor het gemak en eufemistisch Moleneinde, Hoofdstraat, Kruisstraat of ten Darperweg wordt genoemd. Het verkeer op de provinciale asfaltweg N855 had in die jaren nog voorrang op het verkeer uit ut Kastiel en de Aachterstroate. Tegenwoordig (2022) moeten langsdenderende zwaar beladen vrachtwagens in de richting van Wapse op de gelijkwaardige kruising bij de eendenvijver voorrang verlenen aan vanuit ut Kastiel overstekende fietsers. Dat is bij dit kruispunt aan het begin van de Deeverse bos vol met bejaarde en hoogbejaarde onoplettende en langzaam reagerende fietsers wel erg lastig.
De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met turbospoed en ook niet in turbodraf een paar kleurenfoto’s van de huidige situatie ter plekke toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)

Posted in Haarm Hessels, Kruusstroate, ut Kastiel, Verkeer en vervoer | Leave a comment

De süvelfubriek bestön viètug joar in 1939

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 79 een afbeelding van een zwart-wit foto van de raad van commissarissen, het bestuur en het personeel van de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek en Graanmaalderij aan het Moleneinde opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is op 29 maart 1939 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de samenstelling van de raad van commissarissen, het bestuur en het personeel van deze borenonderneming. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen

79 – Diever – 40-jarig jubileum zuivelfabriek – 29 maart 1939
De Coöperatieve Stoomzuivelfabriek en Graanmaalderij bestond op woensdag 29 maart 1939 veertig jaar. De raad van commissarissen en het bestuur van deze onderneming van boeren uit Diever, Oldendiever, Wittelte en Dieverbrug zijn ter gelegenheid daarvan met hun werknemers buiten bij de fabriek op de foto gezet. De jubilerende boeren hebben hun mooie zondagse pak aan. De arbeiders hebben zo te zien voor de gelegenheid schone werkkleding aangetrokken.
Achteraan staan van links naar rechts: chauffeur Frederik (Frièrik) Ofrein, Hermannus (Mans) Hessels, Roelof (Roef) Rozeboom, melkcontroleur Jan Moes, melkontvanger en melkventer Willem Bakker, machinist Roelof (Roef) Ofrein en chauffeur Wolter Smit.
In het midden staan van links naar rechts: commissaris Tjeerd Ofrein, kaasmaker Klaas Tissingh, commissaris Bertus Wemmenhove, secretaris van de raad van commissarissen Roelf (Roef) van Wester, kaasmaker Arend (Aorend) Harm Buiter, bestuurslid Jan Boerhof, kaasmaker Jan Das, mulder Hendrik Figeland, assistent Jan Driesen en kaasmaker Albert Geerts (op klompen).
Vooraan zitten van links naar rechts: bestuurslid Jan Berends van de Berg, voorzitter van de raad van commissarissen Jans Bult, bestuursvoorzitter Jan Seinen, botermaker Johannes (Hans) Nijboer (op klompen), secretaris van het bestuur Jacob (Jaap) Hessels, bestuurslid Durk (Dörk) Moes en directeur Jan Andree (de enige met hoed).
Hans Nijboer toont de gedenkplaat die door het personeel aan het bestuur en de commissarissen werd aangeboden.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Voor de foto bij de tekst mocht gebruik worden gemaakt van een foto uit de verzameling van Roelof Jannes Smit, een zoon van Wolter Smit. De redactie is hem voor de geboden mogelijkheid postuum bijzonder erkentelijk.
De redactie is al lang op zoek naar een goede scan van een foto van de stenen gedenkplaat. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie aan een dergelijke scan helpen ? De grote vraag is natuurlijk: Waar is deze gedenkplaat gebleven ?
De redactie heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief allerlei kanten van het reilen en zeilen van de zuivelfabriek aan het Moleneinde in Diever aan de orde gesteld.
De redactie moet in de openbare bronnen nog enige gegevens van de personen op de foto uitzoeken:
voorzitter van de raad van commissarissen Jans Bult
secretaris van de raad van commissarissen Roelf (Roef) van Wester
commissaris Tjeerd Ofrein
commissaris Bertus Wemmenhove
voorzitter van het bestuur Jan Seinen
secretaris van het bestuur Jacob (Jaap) Hessels
bestuurslid Jan Boerhof
bestuurslid Jan Berends van de Berg
bestuurslid Durk (Dörk) Moes
kaasmaker Klaas Tissingh
kaasmaker Arend (Oarend) Harm Buiter
kaasmaker Jan Das
mulder Hendrik Figeland
assistent Jan Driesen
kaasmaker Albert Geerts (op klompen)
botermaker Johannes (Hans) Nijboer (op klompen)
directeur Jan Andree (de enige met hoed)
chauffeur Wolter Smit
melkcontroleur Jan Moes
Hermannus (Mans) Hessels
Roelof (Roef) Rozeboom
melkontvanger en melkventer Willem Bakker
machinist Roelof (Roef) Ofrein

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Süvelfubriek Deever | Leave a comment

Wie was toch die Jan van der Helm ?

De redactie van ut Deevers Archief vond bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief (al het papier moet zoveel mogelijk de prullebak in) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever in één van de dossiers inzake Deeversen in de Tweede Wereldoorlog bijgaand berichtje over de in Oll’ndeever geboren verzetsman Jan van der Helm. Dit berichtje is op 30 april 1997 gepubliceerd in de Hoogeveensche Courant. De redactie wil dit berichtje uiteraard niet onthouden aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.

Wie was Jan van der Helm ?
In Hoogeveen zijn ruim twintig straten vernoemd naar mensen die een belangrijke rol speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog en in het Hoogeveense verzet. Deze straten kregen onlangs nieuwe naamborden. Op de nieuwe bordjes staan voor-en achternaam met daaronder ‘1940-1945′.
In ’t Torentje besteden we elke week aandacht aan een Hoogeveense verzetsstrijder naar wie een straat is vernoemd. Vandaag Jan van der Helm.
Jan van der Helm werd in 1911 geboren te Diever. In 1939 vestigde hij zich aan het Zuideropgaande in Hollandscheveld, waar hij trouwde met Johanna Moes.
Daar verleende hij onderdak aan het joodse echtpaar Szaya en Lea Reiner-Goldberg. Ook andere onderduikers vonden op zijn boerderij een gastvrij onderdak.
Op 7 februari 1945 (redactie: in het krantenbericht stond 3 februari 1945), terwijl hij op zijn land aan het werk was, werd hij neergeschoten door een landwachter. Hij stierf ter plaatse.
Onder leiding van de S.S.-officier Robertson werd daarna zijn woning doorzocht, waarbij het joodse echtpaar werd ontdekt.
Szaya Reiner werd na zwaar te zijn mishandeld door een S.S.’er bij de boerderij gedood. Zijn vrouw overleefde het kamp Westerbork.
De familie Van der Helm is na de oorlog door de Israëlische regering onderscheiden.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan van der Helm is op 15 augustus 1911 geboren in Wittelte. Hij is een broer van Albertje, Reinder en Margje van der Helm.
Hij staat op een schoolfoto uit 1922, zie het bericht Kiender van de legere skoele in Deever in 1922.
Zijn ouders waren Arend van der Helm (hij is geboren op 13 augustus 1880 in Oldendeever, hij is overleden op 22 februari 1949 in Möppel) en Lummigje Hofman (zij is geboren op 23 augustus 1886 in Dwingel, zij is overleden op 12 mei 1950 in Möppel).
Arend van der Helm en Lummigje Hofman trouwden op 20 maart 1909. Arend van der Helm was toen 28 jaar oud. Hij was een zoon van Jan van der Helm en Albertje Winters. Lummigje Hofman was wat jonger. Ze was 22 jaar oud toen ze trouwde. Zij was een dochter van Arend Hofman en Margje Kerssies.
Zij gingen na hun huwelijk wonen op een huurplaatsje in Wittelte.
Jan van der Helm trouwde op 5 mei 1939 met Johanna (Jo) Moes. Hij is overleden in de streek Nieuw Moscou ten zuiden van Hollandscheveld. De Jan van der Helmweg is te vinden in Hollandscheveld bij Hoogeveen. Zie ook de bijgaand afgebeelde kleurenfoto (afbeelding 2).
De familie Van der Helm kreeg in 1967 de Yad Vashem-onderscheiding.

Op 17 juli 2018 stuurde mevrouw Klazien van der Helm-Bouw de volgende -zeer door de redactie gewaardeerde- reactie naar ut Deevers Archief:
Ik wil even een correctie met betrekking tot de overlijdensdatum van Jan van der Helm doorgeven. Oom Jan, de oudste broer van mijn schoonvader Arend van der Helm, is niet op 3 februari 1945 overleden, maar op 7 februari 1945.

Afbeelding 1
Bericht in de Hoogeveensche Courant van 30 april 1997

Afbeelding 2
Kleurenfoto van het straatnaambord ‘Jan van der Helmweg – 1049-1945’ in Hollandscheveld.
Deze kleurenfoto is aanwezig in de verzameling van mevrouw Klazien van der Helm-Bouw.

Posted in Alle Deeversen, Oll'ndeever, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

In ut Deevers besteet ut woord kopstubber agin neet

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 15 december 2021 stond het volgende korte berichtje over de verkiezing van het mooiste Drentse woord voor het jaar 2021.

Recordaantal inzendingen voor mooiste Drentse woord
Streektaalorganisatie Huus van de Taol zoekt het Mooiste Drentse Woord voor 2021. Er kwamen ruim 500 inzendingen binnen. Niet eerder waren dat er zoveel.
In Beilen is een top 5 samengesteld, waaruit het publiek nu een keuze kan maken. Dit zijn de woorden: gaorenklopper, (sufferd), vernuvern (vermaken), boezig (winderig), gloepends (zeer, buitengewoon) en kopstubber (ragebol).
Directeur Renate Snoeijing is blij met de vele inzendingen: ‘Deze verkiezing geeft ons natuurlijk de rijkdom van onze taal te laten zien. Maar het is voor ons ook belangrijk om te zien hoeveel mensen een woord insturen. Wij hebben nog nooit zoveel inzendingen gehad als dit jaar, dus het Drents leeft in elk geval nog goed.’
Stemmen kan tot 20 december.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie merkt allereerst op dat in ut Deevers de woorden goar’nklöpper, vurnüvern, boeselug en gloepens bestaan.
Het woord kopstubber bestaat niet in ut Deevers, dit woord schijnt in Noord-Drente te worden gebruikt, dus het is sowieso geen algemeen gebruikt Drents woord. Het Drents bestaat helemaal niet. Ut Dreins besteet agin neet. De redactie begrijpt niet waarom de hoogdeskundige Deeverse ambassadrice bij ut Huus van de Drentse Taol de keuze van het woord kopstubber niet heeft kunnen beletten.
Een ander en veel mooier Deevers woord voor goarn’klöpper is goesebrook.

De redactie zet grote vraagtekens bij het nut van het zoeken naar het Mooiste Drentse Woord. Als een groep van vijfentwintig of meer mensen besluit dat ieder voor zich het woord goar’nklöpper zal inzenden, omdat oepoe dat woord zo vaak gebruikte, dan is bij een magere 500 inzendingen de kans groot dat dit woord in de top 5 terecht komt. Als vervolgens diezelfde vijfentwintig of meer mensen op het woord goar’nklöpper gaan stemmen, dan vergroot dat zeker de kans dat het woord goar’nklöpper het woord van het jaar 2021 van het Huus van de Drentse Taol wordt.
Dat in Drente in het geheel geen sprake kan zijn van één Drentse taal, zoals de hoogdeskundige directrice van het Huus van de Drentse Taol het in het bericht wil doen voorkomen, maar van een grote indrukwekkende verzameling Drentse dialecten, zeg maar van een indrukwekkende dialectendiversiteit, dat mag blijken uit het gebruik van ut Deeverse woord agin in andere streken van Drente: agin, agien, agil, gil, agool, gillig, gilst, angil, angile, ageel, agillijk, agillig, algil, agè, aginne, aginnig, in ’t ginne, agils, agiel, angees, agullig, agul, egil, egiel, agenne, agelle, guls, gels.
De woorden hebben de betekenis van ‘helemaal’ en worden -Drentenierders let nu vooral even op- alleen in combinatie met het woord ‘niet’ gebruikt, dus in ut Deevers: agin neet. Ut Dreins besteet agin neet. Het Drents bestaat helemaal niet.
Is het de bedoeling van het Huus van de Drentse Taol de indrukwekkende Drentse dialectendiversiteit in rap tempo te verschralen en te verarmen en te mangelen tot één Algemeen Platgeslagen Uitgemergeld Beschaafd Drents ? Het ware beter de naam het Huus van de Drentse Taol met erg geschwinde spoed en in erg gestrekte draf te veranderen in Huus van de Drentse Dialecten. En het voortaan vooral niet meer te hebben over ‘het mooiste Drentse woord’. Dus vooral ook geen popie-jopie en voor de bühne verkiezingen van ‘het mooiste Drentse woord’ houden.

Posted in Deevers | Leave a comment

Woar is ut pothokke en woar is ut hüsie ?

De redactie heeft de foto, die is gepubliceerd op bladzijde 15 van nummer 22/1 (maart 2022) van het onvolprezen papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, gescand, teneinde deze foto (afbeelding 1) hier aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief te kunnen tonen, met excuses voor de slechte grofpixelige kwaliteit van deze scan. De foto van de boerderij is in het begin van de vijftiger jaren van de vorige eeuw gemaakt, waarschijnlijk vlak voor de afbraak van deze boerderij. Wie was de maker van deze foto ? In welke verzameling is deze foto aanwezig ? De redactie wil deze gegevens graag bij dit bericht vermelden.
De grote vraag is natuurlijk in welk jaar deze groot ogende boerderij (afbeelding 1) is gebouwd en in welk jaar deze boerderij is afgebroken. Klaas de Boer geeft hierover geen uitsluitsel in zijn schitterende boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, dat in 2018 is uitgegeven door de Dorpsvereniging Wittelte.
In de Collectie Agrarisch Erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is aanwezig een bouwkundige tekening (document SHBO-BT-0690) van de hier afgebeelde boerderij, adres Wittelte 11, zie afbeelding 2. Tekenaar Robert Cornelis Hekker is de maker van deze tekening. De tekening is gedateerd op 20 juli 1947. De tekenaar was werkzaam bij het Bureau Wederopbouw Boerderijen. De rijksoverheidsinstelling Bureau Wederopbouw Boerderijen was vanaf juli 1940 verantwoordelijk voor de wederopbouw van door oorlogshandelingen verwoeste boerderijen. Echter de boerderij van Jacob Snoeken en Aaltje van de Berg is in de Tweede Wereldoorlog niet verwoest of beschadigd door oorlogshandelingen. De grote vraag is daarom: wat is de reden dat het Bureau Wederopbouw Boerderijen deze boerderij heeft getekend ?
Afbeelding 3 toont de plattegrond van de boerderij, het is een detail van afbeelding 2. Opvallend is dat in de plattegrond een karnhuis en een karnmolen zijn getekend. Echter in 1947 leverde de familie Van de Berg al heel lang de melk van hun koeien aan de in 1899 opgerichte botterfubriek aan het Moleneinde in Deever. Het karnhuis en de karnmolen zullen in onbruik zijn geraakt, nadat de familie van de Berg de melk ging leveren aan de botterfubriek en stopten met het zelf karnen van roomboter.
Wellicht heeft de tekenaar getracht de oorspronkelijke indeling te tekenen. De tekenaar heeft bij het tekenen van de plattegrond ook een fout gemaakt. De pompestroate is breder, want de rechter deur in de zijgevel van het boerderijgedeelte aan de straatkant (zie afbeelding 1) gaf toegang tot de pompestroate. Dus de pompestroate had breder en de koestal had korter moeten zijn getekend.
Opvallend is de afwezigheid van ut pothokke, dat kenmerkende hüsie naast oude boerderijen in de gemiente Deever. Een  pothokke stond in het verlengde van de pompestroate, want er moest altijd met water van de pompe hen ut pothokke worden gesjouwd. En opvallend is de afwezigheid van ut hüsie, die kenmerkende toiletgelegenheid ín oude boerderijen in de gemiente Deever. Ut hüsie is niet ingetekend, maar moet wel aanwezig zijn geweest. Maar waar bevond zich dan ut hüsie ? Of is het de zeer kleine ruimte die bereikbaar is via de ruimte waar de karnmolen is ingetekend ?

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in Boerdereeje, Verdwenen object, Wittelte | Leave a comment

See breekt de olde offescheid’n skoele of

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 11 januari 1982 verscheen bijgaand berichtje over de sloop van de offescheid’n skoele an de Heufdstroate in Deever.

Onder slopershamer
Diever. De sloop van de ‘Meester Roosjenschool’ in Diever is in volle gang. De nieuwe school is enige weken geleden al in gebruik genomen, maar de officiële opening zal pas de komende zomer plaats vinden. De school die nu wordt afgebroken is bijna tachtig jaar oud. Vanaf 1 juni 1904 was de school in gebruik, die nu moet wijken voor de moderne tijd.
De school heeft de naam Meester Roosjenschool gekregen, daar meer dan 65 jaar het hoofd van de school de naam Roosjen droeg en wel Broer en Sierd Okke Roosjen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Bij het bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) is een foto van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels afgebeeld. Deever mag zich gelukkig prijzen dat Harm (Haarm) Hessels gedurende een lange periode dorpsbeelden in de gemiente Deever op de foto heeft gezet en dat veel van die dorpsbeelden in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) zijn gepubliceerd.
De tweelokalige school is op 31 mei 1904 geopend. Op 1 oktober 1929 is het derde lokaal -het lokaal met de twee grote ramen links van de twee ramen aan de rechterkant van de foto- in gebruik genomen. De redactie weet niet wanneer het vierde lokaal aan de rechterkant is bijgebouwd en in gebruik is genomen.

Abracadabra-1221

Posted in Deever, Griffemiède skoele, Haarm Hessels, Heufdstroate, Verdwenen object | Leave a comment

It troch Jaring Walta skildere portret fan Abe Brouwer

De redactie van ut Deevers Archief heeft in een aantal berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan de Friese schrijver en straatmaker Abe Brouwer, die van 1 maart 1957 tot 1 oktober 1966 gemeente-straatmaker was in de gemiente Deever.
De redactie vond in de fotocollectie van Tresoar een kleurenfoto van een geschilderd portret van Abe Brouwer. De Friese schilder Jaring Walta heeft het portret in 1952 geschilderd, dus een aantal jaren vóór de Deeverse periode van Abe Brouwer
De redactie wil de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief deze kleurenfoto uiteraard niet onthouden.
Nu is het even opletten voor de leergierige in Deever drentenierende Westerlingen, die bereid zijn zich ernstig ut Deevers eigen te maken. Want de redactie heeft het bericht geen Deeverse titel gegeven, maar een Friese. It troch Jaring Walta skildere portret fan Abe Brouwer. Het door Jaring Walta geschilderde portret van Abe Brouwer.

Posted in Abe Brouwer, Skildereeje | Leave a comment

Is dat Sierd Okke Roosjen doar op de fietse ?

De redactie van ut Deevers Archief kon onlangs bijgaand afgebeelde zwart-wit foto van het schultehuis en het huis met de naam Zonnehoekje aan de brink van Deever toevoegen aan ut Deevers Archief. Die zwart-wit foto is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
Het dateren van deze foto is best wel een hele uitdaging. De redactie meent in de man op de fiets – met name door zijn houding en door zijn haar en door zijn bril – Sierd Okke Roosjen te herkennen. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan dat bevestigen ? Sierd Okke Roosen was de hoofdmeester van de griffemiède skoele an de Heufdstroate in Deever. Wellicht heeft hij een bezoek gebracht aan zijn moeder Jacoba Tiemersma, de weduwe van Broer Roosjen. Zij woonde enige tijd an de Kloosterstroate. De hier afgebeelde foto zal omstreeks 1955 zijn gemaakt.
Sierd Okke Roosjen is geboren op 7 oktober 1908 in Deever. Hij is overleden op 5 februari 1973 in Amsterdam. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever  Hij was getrouwd met Grietje Fokkinga. Grietje Fokkinga is geboren op 22 september 1907. Zij is overleden op 19 augustus 1998 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Sierd Okke Roosjen was een zoon van Broer Roosjen en Jacoba Tiemersma.
Broer Roosjen is geboren op 20 januari 1884 in IJlst in Fryslân. Hij is overleden op 2 januari 1939 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Jacoba Tiemersma is geboren op 30 mei 1888 in Hennaarderadeel in Fryslân. Zij is overleden op 1 mei 1955 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg in Deever.
De witte blokken straatstenen tussen de Brink/Brinkstraat en de Kloosterstraat wekken ten onrechte de indruk dat het verkeer komende vanuit de Brinkstraat voorrang had op het verkeer in de Kloosterstraat.
De redactie heeft bijgaande kleurenfoto van de brink van Deever gemaakt op woensdag 6 november 2018. Aan de rechterkant is nog net het begin van de Kloosterstraat te zien.

De heer Hendrik (Henk) Nijboer reageerde op 13 juli 2022 als volgt: 
Even over die foto. Je denkt dat de man op de fiets misschien meester Roosjen is. Mijn eerste ingeving is dat dit Anne Mulder (Anne Bas) is. Die woonde in de Kloosterstraat waar later Miesie Bel woonde. Maar misschien heb ik het wel helemaal mis.



Posted in Brink, Kloosterstroate | Leave a comment

De logtkièrl deu in Deever mit an de film Fanfare

In het Drents Letterkundig Tiedschrift Roet verscheen op 14 november 1991 de hier opgenomen kolom ‘Viefentwintig jaor’ van alleskunner Klaas Kleine uut Deever. Roet is een uitgave van de stichting Het Drentse Boek. In de kolom ‘Viefentwintig jaor’ haalt Klaas Kleine enige herinneringen op over zijn eerste vijfentwintig jaren an de Peperstroate in Deever. De kolom ‘Viefentwintig jaor’ is in het najaar van 2002 ook opgenomen in het Roet-themanummer ‘Klaas Kleine: Wij weegt niks, ’t is de eerde die oens trekt’.

Viefentwintig jaor
Ik heb wat te vieren volk. Ofgeleupen oktobermaond was het viefentwintig jaor eleden dat ik in Diever naor een verkoping van huusraod taogde. In de Peperstraote huusde op nummer 7 tot het begun van 1966 Aoltie Keuning. In een alderbarstens noodweer had het dak van heur huusie zó griezelig elekt en had het zó eweid dat heur femilie het niet langer good duchtte dat ze der bleef wonen. Een old meinse allent is onder zukke umstandigheden een bron van zorgen, dat opoe Keuning trök bij heur kienders in. Het huusie zul verkocht worden, mar eerst mussen het kammenet, een taofel, wat stoelen en een bulte aander gerei verkocht worden. Der kwaamp een advertentie in een plaatselijk bladtie en daor gung ik dus op of.
De verkoping was op een zaoterdagmiddag en der was niet veule van mien gading. Of feitelijk niks want ik kwame meer uut neisgierigheid. Wat mij en mien kameraod nog wel bekoren kon, dat was het Drentse kammenet, maor daor wördde zoveule veur evraogd dat het oens mitiene aover was. De kamer zal vol mit alderhaande volk. Kopers en kiekers dus. De kamer was klein, einglijk was alles klein. Mar teglieke was het huusie veur mij een misterie umdat het al een aanderhalfhonderd jaor terogge bouwd was. En de sporen van die aanderhalve eeuw koj der an alle kaanten an óf zien. Een bulte meinzen zeden dat het een weerdeloze olde kowe was. Ikke, eigenwies mar zat, krege visoenen van eindelijk ies een keer op mijzölf wonen. Bij moeders pappot vandaon en mien leven inrichten zoas mij dat goed duchtte. Links en rechts mar ies vraogen bij al dat onbekende volk of het huus niet te koop was. ‘Die keerl daor, mit die krullen en een brille, vraog die maor ies.’ Zij wezen naor een man die ik eerder zage in de film ‘Fanfare’ van Haanstra. Bertus Keuning, ambtenaor van het electriciteitsbedrief of, zoas ze in Diever zeden: ‘de lochtkerel’. Een goeie weke later had ik al een akkoord mit hum en de aandre eigenaars.
‘Wat kostte nou ‘die olde kowe ?’ Zeker nao viefentwintig jaor is het antwoord op die vraoge interessant. Mien va en moe wolden het toendertied ook weten vanzölf, dat ik kwame der mit veur de draod. Zeker ook al umdat mien Zilvervloot te weinig ruumte gaf veur zukke strapatsen. Een paar duzend gulden kwaam ik tekorte. ‘Dan muj hen Lucas Muggen’, zeden ze in Diever. Goed, ikke hen Lukas. Dat was toendertied hetzölfde as de Baank. Ik kun die tweiduzend gulden kriegen van Lukas, mar dan mus ik een börg hebben. Zodoende kwaam ik bij mien olden telaande, dat begriep ie. Mien va was börg en zo taogden wij op Dwingel an.
‘Heden verschenen voor mij, Dirk Botje, notaris ter standplaats Dwingeloo, in tegenwoordigheid van na te noemen getuigen… enz.’ Aj Botje zagen, dan zaag ie ook een sigare. En onder het veurlezen van de akte, dat in een griezelig tempo verdan gunk, gierde hum en de ‘comparanten’ de rook deur de hals.
Het is een belevenis aj een deur van ’t slot dreit en ie stapt veur de eerste maol oen eigen huus in. En dat is nou krek viefentwintig jaor eleden. En wat was dat een nuver dorp, dat Deever. Waorumme as het toen nog veule mooier was as nou, daor koom ik later wel ies een maol op terogge. Partie lu zit het verhuzen in het bloed. Die kunt wel um de vief jaor of nog vaker verkassen. Ik bin zitten blieven in dit dorp daor altmit alles kan en daor altmit niks schient te kunnen. In die viefentwintig jaor heb ik van alles en iederiene zien veraandern. Zes auto’s he’k in die tied versleten en twee börgemeisters. Ook twei zwembaden en vief domeneers, een blikken vuilnisummer en een beerputte heb ik aoverleefd. Een dokter en een baankdirecteur bint mij ontkomen en dreimaol een buurman. Veer gemientearchitecten en drei gemientesikretaorissen he’k der deur edreid en alle jaoren zes kiepen en een hane. De boeren mit peerd en wagen gungen veurbij en toen kwamen de boeren op heur trekkers deur de straoten te lawaaien, mar dat gunk ook feitelijk al veurbij, want de boeren in Diever kuj op de vingers van iene haand tellen, die in het dorp dan.
Hiete en natte zomers, strenge en kwakkelwinters heb ik in Diever had en minne jaoren en goeie jaoren. Vrenden had ik en ik reuke ze kwiet, mar de besten bleven. Eem tamme kreie had ik, drei honden, vief katten, vief knienen, veer goldvissen en dartien witte moezen. Een peerd, twei varkens, een koe en twintig geiten hebt mij ook nog gezelschop hulden al die jaoren. Ik krege een kale kop en veer dochters. Of was het aansumme ? Ik krege spit en ischias en een bulte peerden te beslaon. Dát was zéker aansumme.
Mit de miest uutiendlopende soorten van meinzen heb ik van doen had. Mit partie heb ik slaonde ruzie had, mar mit de miesten akkedeerde het butengewoon. En dat allemaole binnen de Drentse provinciegreinzen die zoveule meinzen te enge bint. Viefentwintig jaor Diever, da’s niet niks. De vrouwe hef gebak in huus haald en wij viert het vanaovend. ‘Onder oens.’

In de Drentse tekst van de verbale alleskunner Klaas Kleine uut de Peperstraote in Deever komen hier en daar enige verdwaalde Nederlandse woorden voor. De redactie heeft de navolgende zo goed en zo kwaad mogelijke poging gedaan het verhaal van Klaas Kleine in ut Deevers over te zetten. 

Vie’mtwintig joar
Ik heb wat te vieren volk. Offeloop’m oktober was ut vie’mtwintig joar elee’n dat ik in Deever hen un vukoping van huusroad toogde. In de Peperstroate huusde op nummer 7 tot het begun van 1966 Oaltie Keuning. In un alderbarstens noodweer haar de doake van heur hüsie so greeselug elekt en haar ut so eweit dat heur fumilie ut neet langer good dunkte dat see doar bleef woon’n. Un old meinse allent is onder sukke umstaandigheed’n un bron van sörg’n, dus opoe Keuning trök bij heur kiender in. Ut huusie sol vukogt wödd’n, moar ièst muss’n ut kammenet, un toafel, wat stool’n en un bulte aander gerak vukogt wödd’n. Der kwaamp un adverteinsie in een plaèseluk blattie en doar gung ik dus op of.
De vukoping was op un soaterdagnoamedag en der was neet veule van mien gading. Of feitelijk niks, want ik kwame mìèr uut neisgierigheid. Wat mee en mien kameroad nog wel bekoren kön, dat was ut Dreinse kammenet, moar doar wödde soveule veur evroagt dat ut oens mitien over was. De kaèmer saat vol mit alderhaande volluk. Kopers en kiekers dus. De kaèmer was klein, eigluk was alles klein. Moar tuggelieke was ut hüsie veur mee un misterie, umdat ut al een aanderhalfhonderd joar elee’n ebouwt was. En de spoor’n van die aanderhalve eeuw kö’j der an alle kaant’n an of seen. Un bulte meins’n seed’n dat ut un wièdelose olde kouwe was. Ikke, eigenwies sat, krege visoen’n van eindeluk ies un kièr op meesölf woon’n. Bee moeders pappot weg en mien lee’m inrichten soas mee dat goed duchtte. Links en rechts moar ies vroag’n bee al dat onbekende volk of ut huus neet te koop was. ‘Die kièrl doar, mit die krull’n en un brille, vroag die moar ies.’ See wees’n noar un man die ik ièder sage in de film ‘Fanfare’ van Haanstra. Bertus Keuning, ambtenaar van ut electriciteitsbedrief of, soas see in Deever seed’n, ‘de logtkièrl’. Un goeie weke laèter haar ik al un akkoord mit hum en de aandre eigenaars.
‘Wat kostte now ‘die olde kouwe ?’ Seker noa vie’mtwintig joar is ut antwoord op die vroage interessant. Mien vaè en mow woll’n ut toendertied ok weet’n vansölf, dat ik kwame ur mit veur de droad. Seker ok al umdat mien Zilvervloot te weinig ruumte gaf veur sukke strapats’n. Un paèr düsend gull’n kwaam ik tekötte. ‘Dan mö’j hen Lucas Muggen’, seed’n see in Deever. Good, ikke hen Lukas. Dat was toendertied utsölfde as de Baank. Ik kön die tweidüsend gull’n krieg’n van Lukas, moar dan mus ik un börg hem’m. Sodoonde kwaam ik bee mien olden telaande, dat begriep ie. Mien vaè was börg en so toagd’n wee op Dwingel an.
‘Heden verschenen voor mij, Dirk Botje, notaris ter standplaats Dwingeloo, in tegenwoordigheid van na te noemen getuigen… enzovoort. Ai’j Botje saag’n, dan saag ie ok un segare. En onder ut veurlees’n van de akte, dat in un greeselug tempo verder gunk, gierde hum en de ‘comparanten’ de rook deur de hals.
Ut is un belevenis ai’j un deure van ut slot dreit en ie stapt veur de eerste kiér oen eigen huus in. En dat is now krek vie’mtwintig joar elee’n. En wat was dat een nuver dorp, dat Diever. Woarumme as ut toen nog veule mooier was as now, doar koom ik laèter wel ies een kièr op terogge. Partie lu sit ut vurhuus’n in ut blood. Die kunt wel um de vief joar of nog vaèker vurkass’n. Ik bin sitt’n eblee’m in dit dörp, doar amit alles kan en doar amit niks skient te kunn’n. In die vie’mtwintig joar heb ik van alles en iederiene sien vuraandern. Ses auto’s he’k in die tied vursleet’n en twei börgemeisters. Ook twei swembaèd’n en vief domeneers, un blikk’n vuilnisummer en un bièrputte heb ik overleeft. Un dokter en un baankdirecteur bint mee ontkoo’m en dreimoal un buurman. Veer gemientearchitect’n en drei gemientesikretoariss’n he’k der deur edreit en alle joar’n ses kiep’m en un haène. De boer’n mit pièrd en waèg’n gung’n vubee en toen kwaa’m de boer’n op heur trekkers deur de stroat’n te lawaai’n, moar dat gunk ook feiteluk al veurbij, want de boer’n in Deever kö’j op de vingers van iene haand tell’n, die in ut dörp dan.
Hiete en natte somers, strenge en kwakkelwinters heb ik in Deever ehad en minne joar’n en goeie joar’n. Vriend’n haar ik en ik reuke see kwiet, moar de best’n blee’m. Un tamme kreie haar ik, drei hond’n, vief katt’n, vief knien’n, veer goldviss’n en dartien witte moos’n. Un pièd, twei vaark’ns, un koe en twintig geit’n hebt mee ok nog geselschop holl’n n al die joar’n. Ik krege un kaèle kop en veer dochters. Of was ut aansumme ? Ik krege spit en ischias en un bulte pièd’n te besloan. Dát was séker aansumme.
Mit de miest uutienloop’mde soort’n van meins’n heb ik van doon ehad. Mit partie heb ik sloande ruusie ehad, moar mit de miest’n akkedièrde ut büt’ngewoon. En dat allemoale binn’n de Dreinse provinciegreins’n, die soveule meins’n te enge bint. Vie’mtwintig joar Deever, da’s neet niks. De vrouwe hef gebak in huus eheul’n en wee viert ut vanoam’d. Onder oens.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Sommige door wijlen Klaas Kleine gebruikte (modernere) Nederlandse woorden bestaan (nog) niet in ut Deevers, dat is wel jammer. De redactie beseft dat zijn min of meer fonetische vertaling (vanuit zijn eigen geheugen) niet volmaakt is en hij ontvangt graag van de écht Deevers denkende en sprekende en schrijvende bezoekers van ut Deevers Archief bij voorbaat zeer gewaardeerde verbeteringen. Een mens is nooit te oud om te leren.
De redactie had zijn tekst graag voorgelegd aan wijlen Jantje Oost of wijlen Anne Mulder of wijlen Arend Bult of wijlen Griet Grit of wijlen Hendrik Wilting of wijlen Jans Roelof Tabak of wijlen al die vele anderen, die uit de tijd zijn geraakt, die alleen maar in ut Deevers dachten en spraken en niet schreven. Of kan de redactie de tekst gewoon voorleggen aan Gea Tiemes-Hummel (iene van Molle Hummel uut de Olde Willem), die de hoogdeskundige Deeverse ambassadrice is in ut Ministerie van de Dreinse Toal ?
Klaas Kleine beschrijft in zijn verhaal Lambertus (Bertus) Koning, zoon van Aaltje Koning: ‘Die kièrl doar, mit die krull’n en un brille, vroag die moar ies. See wees’n noar un man die ik ièder sage in de film ‘Fanfare’ van Haanstra. Bertus Keuning, ambtenaar van ut electriciteitsbedrief of, soas see in Deever seed’n, ‘de lochtkièrl’.’
Lambertus (Bertus) Koning was de meteropnemer van het electriciteitsbedrijf. De redactie weet helaas niet welk bedrijf. Hij was aanwezig in het figurantenpubliek dat tijdens de Deeverse opnamen van de film Fanfare in 1958 naar het concours zat te kijken. Dat was bij de opnamen in Deever uiteraard typisch een shakespeariaans existentieel ‘zijn of niet zijn’ gevalletje van ‘is het Deeverse publiek toeschouwer of is het Deeverse publiek acteur ?’ of ‘is het Deeverse publiek én toeschouwer én acteur ?’ of ‘is het Deeverse publiek nóch toeschouwer nóch acteur ?’
Van Bertus Keuning (wel met krullen, maar zonder leeesbril) is een scan van een tijdens de Fanfare-opnamen an de Kloosterstroate in Deever gemaakte foto bewaard gebleven. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie wil bij deze afbeelding bijzonder graag de naam van de fotograaf vermelden. Was deze foto aanwezig in de verloren geraakte verzameling van alles-van-Deever-weter en allesverzamelaar Jans Roelof Tabak ?
De in Deever drentenierende Westerling die de beste Nederlandse vertaling van het verhaal van Klaas Kleine doet toekomen aan de redactie zal worden beloond met een echte vetleren medaille.

Posted in Deevers, Fanfare, Klaas Kleine | Leave a comment

De plakplaèties van ut eup’mlogtspul

In het openluchttheater an de Shakespearebrink (vrogger Bolderbrink) in het Grünedal an de Heezeresch bee Deever wordt al vanaf 1946 elk jaar op een aantal avonden in de zomer als eup’mlochtspul een toneelstuk van Sjakie uut Spier opgevoerd.

Moar hoe meuk’n see in de begöntied van ut eup’mlogttheater an de Shakespearebrink (vrogger de Bolderbrink) in het Grünedal an de Heezeresch bee Deever reclame veur ut nog neet so bekende eup’mlochtspul ? De tonielvurening uut Deever swömde toe nog ee’m neet in ut geld en kön nog gien düre reclame maèk’n. Ur was in die tied gelokkug ok nog gien internet.
Woar see wel wat reclame mit meùk’n, dat was mit kleine plakplaèties. Ie könn’n an de aachterkaante ut plaètie nat likk’n, net as bee un postsegel, en dan ut plaètie an un lantièrnpoal, op un deure, op een roete, op ut aachterspatbröt van de fietse of in un plakbook plakk’n. Ut plakplaètie was ien van de eerste uutbroak’n van de beruchte besmettelukke Deeverse seekte Shakespearitis.

Let op bee de plakplaèties: An de toeter van de kièrl op ut pièrd op ut plaètie hangt un vlaggie mit ut woap’m van de gemiente Deever. Let op bee de tekst op de plakplaèties: Ut huus mit adres Heufdstroate 4 was van de gemiente Deever, woar de burgemeister gratis mög woon’n. Ie könn’n doar anbell’n en dan gaaf Jan Cornelis Meiboom (die in Deever altied ome Kees wödde enuumt) of sien frau Nell Veldmann (die in Deever altied tante Nel wödde enuumt) uutleg an de deure. See haad’n toch aans niks te doon.

De redactie van ut Deevers Archief ziet van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief graag de Nederlandse vertaling van het hiervoor weergegeven stukje tekst tegemoet.
De redactie is in zijn geheel niet bevattelijk voor het Shakespearitis-virus, maar is vanwege het zoveel mogelijk vastleggen van het vrogger in de gemiente Deever wel voortdurend op zoek naar in de galerij ontbrekende exemplaren van alle ooit voor het eup’mlochtspel gemaakte plakplaèties.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een exemplaar van de ontbrekende plakplaèties ? De redactie zou graag een goede scan van die plakplaèties toegezonden willen hebben. De redactie is die bezoeker bij voorbaat bijzonder erkentelijk en zal de betreffende afbeelding van dat plakplaètie met geschwinde spoed en in gestrekte draf opnemen in de galerij van afbeeldingen in dit bericht.
De redactie weet niet of voor enige jaren vóór 1954 ook speciaal voor het openluchtspel splakplaètie zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? De redactie weet niet of na 1979 of 1980 ook nog speciaal voor het openluchtspel plakplaèties zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? Vooralsnog veronderstelt de redactie dat dit niet het geval is, dus dat plakplaètie-mutatie van het Shakespearitus-virus na 1980 is uitgedoofd.
De redactie is ook op zoek naar de originele tekening van de afbeelding op de plakplaèties ! Wie kan gegevens hierover aan de redactie verstrekken ? Let bij de tekening op een plakplaètie vooral op de vlag met het wapen van de gemiente Deever, die aan de toeter van de heraut hangt.

De redactie wil graag een afbeelding van ut plakplaètie van de volgende openluchtspelen tonen:

– 1954 – King Lear (Koning van de vlakte), geschreven in 1606, tragedie.
– 1955 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1956 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.

1954                                                     1955                                                    1956

– 1957 – Much ado about nothing (Veel drukte om niets), geschreven in 1598-1599, komedie
– 1958 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1959 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.

1957                                                     1958                                                    1959

– 1960 – The merchant of Venice (De koopman van Venetië), geschreven in 1596 of 1597, komedie.
– 1961 – Measure for measure (Leer om leer), geschreven in 1603 of 1604, komedie.
– 1962 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.

1960                                                     1961                                                    1962

– 1963 – The tragedy of Julius Ceasar (Julius Ceasar), geschreven in 1599, tragedie.
– 1964 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.
– 1965 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.

1963                                                    1964                                                    1965

– 1966 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.
– 1967 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1968 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.

1966                                                    1967                                                   1968

– 1969 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1970 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1971 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.

1969                                                    1970                                                     1971

– 1972 – The merchant of Venice (De koopman van Venetië), geschreven in 1596 of 1597, komedie.
– 1973 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1974 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.

1972                                                     1973                                                   1974

– 1975 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1976 – Measure for measure (Leer om leer), geschreven in 1603 of 1604, komedie.
– 1977 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.

1975                                                    1976                                                    1977

– 1978 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.
– 1979 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1980 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.

1978                                                     1979                                                    1980

Posted in Deevers, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis | Leave a comment

Ien kièr in de weke wödde de bièr eslaagt

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 80 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van de pastorie van de hervormde kerkgemeente aan de brink van Deever opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is in 1939 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart zijn herinneringen van dominee Dirk Theodorus (Theo) Rutgers aan deze pastorie uit zijn eerste periode 1948-1951 verwerkt. De pastorie aan de brink van Deever is in de vijftiger jaren van de vorige eeuw afgebroken. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

60 – Diever – Pastorie van de Hervormde Kerk – 1939
Hier volgen mooie herinneringen aan dit huis van dominee Theo Rutgers.
In vergelijking met de pastorie van Dwingeloo was deze pastorie eenvoudig en niet zo opvallend. Het was wel een echte pastorie, want aan weerszijden van de voordeur bevonden zich twee grote en hoge voorkamers. De roodstenen gang achter de voordeur liep tot aan de tuindeur aan de achterkant. In de gang bevonden zich de deuren van de voorkamers en de twee achterkamers. In het midden van de gang bevond zich aan de ene kant een trap naar boven en aan de andere kant een dwarsgang die via een afstapje in de keuken naast het huis uitkwam. Onder de rechter achterkamer lag de kelder die bereikbaar was vanuit de keuken. Achter de rechter achterkamer bevond zich ’t huusie. De ton van ’t huusie werd één keer per week geleegd. De kamers werden verwarmd met kachels. De keuken en de bijkeuken hadden geen verwarming. In de keuken stond een geelkoperen waterpomp. Het koken gebeurde op het petroleumstel.
Het mooiste was de grote tuin. Deze was niet volgens een plan aangelegd, maar was wild en natuurlijk. De tuin stond vol met alles wat maar groeien wilde. Zo konden appels, peren, pruimen, morellen en frambozen worden geoogst. Vogels waren er in overvloed. Het was een paradijs. Zo hoorde de tuin van een pastorie te zijn. Deze tuin paste bij het ambt van predikant. Ik kon daar ronddwalen om inspiratie op te doen. De tuin riep herinneringen op aan het veelkleurige en het ingewikkelde van ons menselijk bestaan. Je kwam daar de hele wereld tegen. Vanuit de pastorie had men uitzicht op de Brink, op de wereld en de mensen. Alles was nog in vaste patronen gevat.
Kerk en pastorie waren het middelpunt van een gemeenschap. Wel wat op afstand, want de pastorie had een stoep. Daar moest een doopvader op om z’n kind aan te geven, daarop verscheen een naober om te vertellen dat een buur was overleden. Van het huis ging gezag en wijsheid uit.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan dominee Dirk Theodorus (Theo) Rutgers. De redactie verwijst voor meer gegevens van hem naar de betreffende pagina in Het geheugen van Drente.
Hij schrijft: De ton in ’t huusie (het toilet) werd één keer in de week geleegd. De tönne in ut hüsie wödde ien kièr in de weke eleegt.
De redactie herinnert zich uit zijn jeugd dat boer Klaas Fledderus op ut Kastiel voor het legen van de tönne in ut hüsie op de dele een uitdrukking in ut Deevers had: wee goat ee’m de bièr slaagt’n. In het Nederlands: we gaan even de beer slachten. Een beer is een mannelijk varken. De geur van een geslachtsrijpe niet-gecastreerde beer is erg onaangenaam. De geur van een leeglopende tönne uut ut hüsie in de strontkarre van Klaas Fledderus was ook niet te harden.
Zie de oude pastorie ook op een andere afbeelding van de oude pastorie en het oude gemeentehuis.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto gemaakt op maandag 3 september 2018.

Posted in Ansichtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Verdwenen object | Leave a comment

De Sint Andreasparochie bestiet honderd joar

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 24 september 1984 verscheen het bericht dat op 30 september 1984 de Andreasparochie op Zorgvliet haar 100-jarige bestaan ging vieren.

Zorgvlied viert jubileum:
Honderd jaar Andreasparochie
Zorgvlied. De Andreasparochie te Zorgvlied viert eind deze maand het 100-jarig bestaan. Twee mensen in Zorgvlied hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Zorgvlied en in het ontstaan van de parochie. Het zijn Lodewijk Guillaume Verwer en zijn echtgenote Johanna Cornelia Ludovica van Wensen. Lodewijk Guillaume Verwer werd geïnspireerd door de Maatschappij van Weldadigheid, die vooral in de omgeving van Frederiksoord en Vledder in het verleden veel liefdadigheid heeft verricht. Hij kocht een groot stuk bos en hei en stichtte hierop kleine bedrijfjes, waardoor hij onder andere Brabantse boeren aantrok. De familie liet ‘Huize Zorgvlied’ of ‘Castra Vetera’ bouwen, waarin één der kamers was ingericht als huiskapel. In 1880 krijgen enkele gelovigen toestemming van de paus, hun zondagsplicht in de huiskapel te vervullen met uitzondering van de grote feestdagen. Dan moest men naar de eigen parochiekerk te Steenwijkerwold.
De familie Verwer beschikte over een herenhuis met bijgebouwen los van het huis. In 1880 werden die bijgebouwen verbouwd en een gedeelte direct naast het herenhuis werd kerkje met afmetingen 5,5 bij 9,5 meter.
In september 1884 wordt de eerste pastoor geïnstalleerd. Het is Petrus Johannes Conradus van Haagen. De parochie omvat de volgende dorpen en gehuchten: Zorgvlied, Doldersum, Vledder, Veldhuizen, Appelscha, Nieuw-Appelscha, Fochteloo, Haule, Oosterwolde, Donkerbroek, Makkinga, Langedijk, Beuil, Noordwolde, Older- en Nieuwerberkoop.
In 1887 wordt een stuk grond gekocht van de familie Verwer, met als voorwaarde dat op deze grond een kerk, pastorie en kerkhof worden gesticht. In 1919 schonk de familie Verwer ‘Het Witte Huis’ aan de parochie. Tot 1966 heeft in deze woning steeds de pastoor gewoond.
Op 7 oktober 1923 werden de eerste stappen ondernomen tot de bouw van een nieuwe kerk. De bouw heeft negen maanden in beslag genomen. Hendrik Bos haalde met paard en wagen 180.000 stenen uit Dieverbrug, die daar per schip werden aangevoerd en bovendien haalde hij 150 kubieke meter zand uit Appelscha.
De kerk werd op 15 juli 1924 ingewijd door deken Vaas uit Wolvega. Deze was van 1881 tot 1897 pastoor te Zorgvlied.
Auto
In 1936 komt er een grote verandering, want Zorgvlied heeft geen eigen pastoor meer en dat was toch wel hard voor de parochianen. De pastoor en de kapelaan van Veenhuizen wisselen elkaar af in de zielezorg over Zorgvlied. De pastoor kreeg toestemming van de aartsbisschop om een tweedehands auto aan te schaffen. Zo kon één van beiden iedere dag naar Zorgvlied.
Op 12 oktober 1947 ging de benoeming in van pater Isaïas Onings als kapelaan van Veenhuizen belast met de zielezorg van Zorgvlied en Wateren. Hij nam zijn intrek in de pastorie, waar ook al reeds twee gezinnen woonachtig waren. In 1949 werd pater Onings benoemd tot pastoor van Bolsward.
Van 1949 tot de benoeming van pater J. Meertens hebben pater Jeroen Doedens en pater Groen hun herderlijke zorgen aan de parochianen in Wateren en Zorgvlied gegeven. Pater Meertens ging wonen in Oosterwolde. Hij is momenteel pastor van drie parochies, te weten Gorredijk, Oosterwolde en  Zorgvlied. Door de instelling van een nieuw parochiebestuur is er een verdeling van parochiële taken gekomen, waardoor de pastor enigszins ontlast kon worden.
Feest
Op 30 september aanstaande wordt dan het 100-jarig bestaan gevierd. De eeuwfeestcommissie onder leiding van Johan Wesselink heeft veel werk verzet. Men heeft dan ook een feestprogramma opgesteld. ’s Morgens na de kerkdienst, die om 10.00 uur wordt gehouden, is er een receptie in huize ‘Villa Nova’. Hierna is ’s middags een feestprogramma speciaal afgestemd voor de kinderen.
’s Avonds is er een ouderwetse kerksamenzanglof en daarna wordt er door alle commissies een zogenaamde revue opgevoerd. Als dit programma is afgewerkt, dan is er nog gelegenheid om een dansje te maken.
De datum van 30 september is bewust gekozen, want twee dagen eerder bestaat de openbare basisschool in Wateren 100 jaar. Vele oud-inwoners komen dat weekend ongetwijfeld naar Wateren-Zorgvlied om beide jubilea bij te wonen. Ter gelegenheid van dit eeuwfeest is er een herdenkingsboekje over de Andreasparochie te Zorgvlied verschenen. Het is geschreven door Marijke Westerveld en Koos Tolboom. Het biedt een goed historisch beeld van het katholieke leven in dit gedeelte van Zuidwest-Drente en Zuidoost-Friesland.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie merkt op dat in het bericht toch wel enige feitelijke onjuistheden staan. Het bericht lijkt een soort van in de gauwigheid opgeschreven van horen zeggen verhaal te zijn. De redactie vermeldt slechts de volgende feitelijke onjuistheid: ‘De familie Verwer liet ‘Huize Zorgvlied’ of ‘Castra Vetera’ bouwen …..’. Echter Jacobus Fransiscus de Ruiter de Wildt liet het landhuis bouwen en gaf het enkel de naam ‘Huize Zorgvlied’.
De redactie is niet achter de betekenis van de term ‘kerksamenzanglof’ gekomen. Wie het wel weet, die mag het uiteraard uitleggen.
De afgebeelde foto bij het bericht is gemaakt door de Deeverse dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels. Harm maakte daarvoor een foto van een oude ansichtkaart, waarop zijn te zien de pastorie, de rooms-katholieke kerk en de bejaardenwoningen van het Sint Anthonij Gasthuis. Hij heeft voor publicatie bij het bericht nog een foto gemaakt van een oude ansichtkaart, waarop zijn te zien de pastorie en de rooms-katholieke kerk. Maar die is niet bij het bericht opgenomen.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto gemaakt op woensdag 19 september 2018.

Posted in Rooms Katholieke Kerk, Sint Andreasparochie, Verdwenen object, Zorgvlied | Leave a comment

Is Frièrik Trompetter dood ekoo’m in de Oekraïne ?

In de Burgerlijke Stand van de gemiente Deever is op 3 juli 1952 de speciale akte van overlijden van Frederik (Frièrik) Trompetter ingeschreven.

Nr. 18
Heden, drie Juli negentienhonderd twee en vijftig is door mij, ambtenaar van de burgerlijke stand der gemeente Diever ingeschreven een vanwege de Minister van Justitie, door de commissie tot het doen van aangifte van overlijden van vermisten gedane schriftelijke aangifte van zeven en twintig maart negentienhonderd twee en vijftig, waaruit blijkt dat op twaalf Juli negentien honderd een en veertig in Oost-Europa is overleden: Trompetter, Frederik, geboren te Dwingeloo op tien Februari negentien honderd negentien, wonende te Diever, zoon van: Trompetter, Harm en: Hoogeveen, Woltertje.
Waarvan akte, Jan Boesjes (ambtenaar van de burgerlijke stand, secretaris van de gemiente Deever). 

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De commissie tot het doen van aangifte van vermisten heeft bestaan in de periode 1949-1962. In het Nationaal Archief in Den Haag is het archief van deze commissie aanwezig.
De redactie heeft het vermoeden dat Harm Trompetter, de vader van Frederik (Frièrik) Trompetter in de Tweede Wereldoorlog brugwachter an de Gowe was. Zie de huwelijksakte van zoon Jan Trompetter. Het brugwachtershuis staat aan de Deeverse kant van de vaart, vandaar dat de overlijdensakte van Frederik (Frièrik) Trompetter in de gemiente Deever is ingeschreven.
Is de jonge Frederik (Frièrik) Trompetter naar Oost-Europa (naar de Oekraïne ?) vertrokken om daar te werken als boerenknecht (melkknecht ?) bij een Oostlandboer, om daar uiteindelijk ook Oostlandboer te worden ?
Was Frederik (Frièrik) Trompetter een bekende van Fokke Dieuwko Lindeboom ?
Was Frederik (Frièrik) Trompetter een bekende van de beruchte Deeverse N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma ?
Is Frederik (Frièrik) Trompetter omgebracht door partizanen ?
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief bijzonder graag naar de studententhesis ‘Fout werk in het Oosten’ van 26 juni 2011.

Posted in Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Fokke Dieuwko Lindeboom komp umme in Oekraïne

In Volk en Vaderland: weekblad der Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland verscheen op 16 juli 1943 het volgende berichtje over het overlijden van N.S.B.’er en Oostlandboer Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n. 

In den strijd voor Leider, Volk en Vaderland, tegen het Bolsjewisme, is gevallen de Oostlandboer
Fokke D. Lindeboom
Stbno. 52165,
Landwirtschaftsführer,
oud 45 jaar.
Zijn nagedachtenis leeft in onze rijen voort.
Namens de Groep Diever
K.M. Balsma,
Groepsleider.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie probeert zoveel als mogelijk is aandacht te besteden aan al het gebeurde in de gemiente Deever in de Tweede Wereldoorlog.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief voor meer begrip over dit bericht bijzonder graag naar de studententhesis ‘Fout werk in het Oosten’ van 26 juni 2011.
De redactie wist van horen zeggen van zijn moeder dat de op Woater’n bij haar in de buurt wonende boer Fokke Lindeboom een N.S.B.’er was en dood was gekomen in Oost-Europa. Het bijgaande overlijdensbericht getuigt daarvan.
Het overlijdensregister van de gemiente Deever vermeldt in aktenummer 19 van nota bene 3 juli 1952 het volgende:
Overleden: Fokke Dieuwko Lindeboom; geboren op 14 mei 1898 te Smallingerland, overleden op 7 juni 1943 te Oost-Europa,  zoon van Sipke Lindeboom en Trijntje Pool. Gehuwd geweest met: Engeltje Jager (in leven; echtgenote). Zie ook de afbeelding van de overlijdensakte (afbeelding 3)
Tijdens de Tweede Wereldoorlog emigreerden Nederlandse boeren, waaronder een aantal boeren uit Drenthe, waaronder Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n, naar door de Duitsers bezette landen, zoals Estland, Letland, Litouwen en met name Oekraïne. Het waren voor een deel N.S.B.’ers en voor een deel boeren die zich hadden laten overhalen door de Nederlandse Heidemaatschappij. Is Fokke Dieuwko Lindeboom gerecruteerd door de N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma ?
Fokke Dieuwko Lindeboom is overleden op 8 juni 1943 in Sitkowski in Oekraïne en is in die plaats ook begraven. De redactie kon nergens in de Oekraïne de plaats Sitkowski vinden.
De redactie weet niet wat de oorzaak van zijn dood is geweest. De Oostlandboeren werden vaak het slachtoffer van de strijdende partijen. Hebben partizanen Fokke Dieuwko Lindeboom om het leven gebracht ? De redactie weet ook niet of zijn vrouw Engeltje Jager met hem naar Oekraïne is vertrokken en waar zij na het einde van de Tweede Wereldoorlog terecht is gekomen. Engeltje Annes Jager is op 25 februari 1987 in Drachten overleden, zij was toen 88 jaar oud.
Denk nu niet dat N.S.B.-groepsleider Klaas Marcus Balsma, uitbater van café Brinkzicht an de Brink in Deever, zelf dit gehele bericht heeft bedacht. Nee. hij maakte gebruik van een soort van door de N.S.B. voorgekauwd overlijdensbericht waarbij de zin ‘In den strijd voor Leider, Volk en Vaderland tegen het Bolsjewisme, is gevallen …..’ en de zin ‘Zijn nagedachtenis leeft in onze rijen voort.’ vaste teksten waren. Wat zou het N.S.B.-stamboeknummer van Klaas Marcus Balsma zijn geweest ?

Fokke Dieuwko Lindeboom had als N.S.B.-stamboeknummer 52165. Hij was een landbouwleider in Oekraïne, wellicht gaf hij leiding aan een groepje geëmigreerde boeren.

Op 26 november 2017 reageerde de in Londen wonende Theo Veenstra als volgt:
De website genealogieonline.nl geeft aan dat Fokke Lindeboom in de Oekraïne is vermoord.
Ik doe via het internet genealogisch onderzoek naar mijn voorouders. Een van mijn overgrootmoeders is Geertje Lindeboom (1849-1922), die was gehuwd met Jurjen Veenstra (1841-1916).
Interessant is te weten dat Fokke Lindeboom’s broer Eize Jan en zuster Janna met hun partners en kinderen in het begin van de twintigste eeuw naar de U.S.A. zijn geëmigreerd en dat Eize Jan Lindeboom’s zoon George Sam (oorspronkelijk Gjalt Sipke), dus een volle neef van Fokke Lindeboom, in de Tweede Wereldoorlog als vrijwilliger in het Amerikaanse leger in de Stille Oceaan tegen de Japanners heeft gevochten.

Op 30 december 2017 reageerde de heer J. Stitselaar als volgt:
Fokke Dieuwko Lindeboom is volgens het Standesamt Berlin op 7 juni 1943 te Shitomir (UKR) overleden.
Volgens opgave is de doodsoorzaak ‘von partizanen ermordet’. Bijgaand de Duitse overlijdensakte van Fokke Dieuwko Lindeboom (zie afbeelding 2). De plaatsnaam Shitomir is volgens de Duitse spelling.

Op 28 juli 2018 reageerde de in Denemarken wonende heer Michel Dalstra als volgt:
Het volgende wil ik toevoegen aan de reactie van Theo Veenstra.
Eize Jan Lindeboom emigreerde naar Californië in de jaren 1920/1930.
Op zijn land bij Los Angeles werd het latere thema park Knott’s Berry Farm gevestigd.
Zijn dochter Trijntje (Tine) kwam al vóór de oorlog terug naar Nederland en was actief in het verzet in Drachten en omstreken. Zij werd gevangen genomen en heeft tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in gevangenschap doorgebracht.
Eize Jan’s zuster Janna emigreerde met haar echtgenoot Brand Dalstra pas rond 1950 naar Californië.

Afbeelding 1
In Volk en Vaderland: weekblad der Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland verscheen op 16 juli 1943 het volgende berichtje over het overlijden van N.S.B.’er en Oostlandboer Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n.

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in Klaas Marcus Balsma, N.S.B., N.S.B.'er, Overlijdensbericht, Tweede Wereldoorlog, Woater’n | Leave a comment

De kanariegele plestik püte van de V.V.V. uut Deever

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan iets waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief. Zo vond de redactie in een van de de dozen met Deeverse paperassen tot zijn verbazing en verrassing twee kanariegele plastic püt’n van de V.V.V. Diever, de Vereniging Voor Verrassend Veel Verterend Vreemdelingen Verkeer Diever, met daarop de onverwoestbare spreuk ‘Ga liever naar … Diever’. Zie de bijgevoegde afbeelding. Zat de V.V.V. Diever in het ‘kanariegele-plastic-püt’n-tijdperk’ in het pand van de vroegere Coöperatie an de Heufdstroate bee café Brinkzicht of in het schultehuis an de brink ?
Uiteraard heeft de redactie de twee kanariegele plastic zakken niet in de plastic-afval-bak gegooid, maar weer bewaard, maar nu in de doos met Deeverse prullaria. De redactie is wel bereid één van de twee zakken te ruilen tegen een ander Deevers prul. Wie heeft belangstelling en heeft wat te ruilen ?
Voor de liefhebber van ut Deevers (en wie is dat niet in de gemiente Deever ?) (zelfs drentenierende verstokte Amsterdammers hebben belangstelling voor ut Deevers) volgt hier de Deeverse vertaling van het woord zak: püte. De Deeverse vertaling van een tipse zak is klarre. Un klarre is un tipse püte. Bijvoorbeeld in de zin: Ik goa un klarregie snüpies koop’m bee Batta Bolling.

Posted in Deeverse prullaria | Leave a comment

Wat deud betonarbeider Marinus Pankow in Deever ?

In de webstee www.alledrenten.nl is de hier afgebeelde akte van overlijden van het kindje Marina Dina Pankow te vinden. De redactie van ut Deevers Archief kwam deze akte bij toeval tegen. Het twee jaar oude kindje Marina Dina Pankow is op 13 maart 1944 overleden in de gemiente Deever. Van het overlijden van het kindje is aangifte gedaan door de beruchte N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma. Hij was de houder van café Brinkzicht in Deever. De redactie weet niet of het kindje Marina Dina Pankow is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De ouders van het kindje waren Marinus Pankow en Hiltje van Schouwen. Beiden woonden in Zierikzee.
Marinus Pankow was betonarbeider. Wat deud betonarbeider Marinus Pankow in Deever ? Wat deed betonarbeider Marinus Pankow in Deever ? De redactie heeft het vermoeden dat Marinus Pankow werkzaam was bij een aannemer, die betonnen verdedigingswerken voor de Frieslandriegel bouwde langs de Drentse Hoofdvaart voor de Duitse bezetter. De grote vraag is natuurlijk welke aannemer dat is geweest ? Was Marinus Pankow an de Deeverbrogge ingezet bij het fabrieksmatig maken van betonnen verdedigingselementen ? Was hij ervaren in het vlechten van wapeningsijzer ? Zie bijvoorbeeld de verdedigingselementen langs de Drentse Hoofdvaart bij Wittelte op bijgaande afgebeelde kleurenfoto, die de redactie op 9 april 2013 heeft gemaakt.
Waar waren hij en zijn vrouw ingekwartierd ? Wanneer zijn zij vertrokken naar Zierikzee ? Was was zijn relatie met Klaas Marcus Balsma ?
Marinus Pankow is geboren op 28 oktober 1902 in Zierikzee. Hij trouwde op 10 juni 1925 in Zierikzee met Hiltje van Schouwen. Zij is geboren op 18 november 1902 in Steenbergen. Zij is overleden op 25 februari 1997 in Hilversum.
Marinus Pankow komt voor in de databank Oorlogsslachtoffers Zeeland. Hij is overleden op 7 januari 1945 in Zierikzee. Hij werd tijdens een geallieerde artilleriebeschieting getroffen door granaatvuur.

Posted in Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Domeneer Theo Rutgers prat teeg’n un doodskop

De redactie van ut Deevers Archief mocht van het bestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2005 de zogenaamde ‘historische kalender’ voor het jaar 2006 maken. De redactie heeft deze ‘historische kalender’ met heel veel plezier gemaakt en beschouwt deze ‘historische kalender’ als de beste, die hij voor de kalenderjaren 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 en 2009 heeft gemaakt. Uiteraard niet gemaakt voor het bestuur, maar voor de toen nog vele contente leden van de hiervoor genoemde vereniging. De redactie toont in dit bericht het kalenderblad voor de maand mei van het jaar 2006 (afbeelding 4). De tekst bij de afgebeelde foto (afbeelding 3) op het kalenderblad voor de maand mei van het jaar 2006 luidt als volgt. 

De jonge dominee Theo Rutgers was een zeer talentvol hoofdrolspeler. Hij was het die het stuk schraagde met zijn sterke uitbeelding van Hamlet en stak met kop en schouders boven de medespelers uit.
Op de foto is links Otte Frederik van Elselo (filosofische doodgraver), in het midden Theo Rutgers (Hamlet, prins van Denemarken) en rechts Pieter Boelens (Horatio, vriend van Hamlet) te zien in de eerste scène van het vijfde bedrijf:
Hamlet en Horatio komen langs twee doodgravers die het graf van Ophelia aan het delven zijn. Hamlet hoort ze uit over de dood. Een van de opgegraven schedels blijkt van Yorick te zijn, de nar waarmee hij als kind zoveel plezier heeft beleefd. In die scène spreekt Hamlet zijn beroemde monoloog uit: Zijn of niet zijn, dat is de vraag. Is het edeler voor de geest, de slingerstenen en pijlen van het kwaadaardig lot te dulden. Of het zwaard te heffen tegen een zee van plagen. En door verzet ze te eindigen? Sterven. Slapen. Niets meer! En weten dat die slaap het einde is van het zieleleed en de ingeboren angsten ……
William Shakespeare was de filosoof Jean Paul Sartre en de schrijver Ernesto Hemingway eeuwen voor met Hamlet’s existentialistische uitspraak. Zijn of niet zijn, dat is de vraag.

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980 verscheen het volgende korte bericht (afbeelding 2) over een tentoonstelling op de cultuurzolder van het gemeentehuis aan de brink over het vijfendertigjarige bestaan van het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever.

Expositie
Met ‘Een midzomernachtsdroom’, wellicht het stuk dat de meeste bekendheid heeft gegeven aan de naam van de toneelspeler, schrijver en dichter, die werd geboren in Stratford-upon-Avon, wordt dit jaar de vijfendertigste verjaardag gevierd van het Shakespeare-theater in Diever.
In het kader van deze viering is er tot en met 16 augustus een tentoonstelling op de cultuurzolder van het gemeentehuis. Op deze expositie, die is ingericht onder leiding van mevrouw Wijnholds, kan men heel wat costuums, foto’s, kranteknipsels en dergelijke van vorige opvoeringen bewonderen.
De expositie moet ook gezien worden als een eerbetoon aan wijlen dokter L.D. Broekema, die tweeëndertig jaar lang de regie van die opvoeringen heeft gehad.
Het is een heel karwei geweest om een selectie te maken uit de grote hoeveelheid attributen, die nog aanwezig is. Het moet gezegd, de initiatiefnemers zijn daarin uitstekend geslaagd.

Bij het berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980 was te zien een door wijlen Harm (Haarm) Hessels gemaakte foto (afbeelding 1) van het topstuk van de tentoonstelling op de cultuurzolder, te weten de schedel van Yorick. De tekst bij de schedel in de uitstalkast luidt als volgt.

Dominee Rutgers verscheen in zijn rol als Hamlet met een schedel op het toneel. Dit veroorzaakte ongerustheid onder de leden van de kerkeraad. Men dacht dat de schedel afkomstig was van de plaatselijke begraafplaats en men kon dit idee moeilijk verwerken. Dit bleek toch niet het geval te zijn: het was een studie-object van dokter Broekema.
Professor Prakke maakte naar aanleiding van dit voorval een paar limericks:
Over de Dieverse dominee
Zijn diverse Dieversen niet tevree.
Met een doodskop te praten
Dat moest ie toch laten !
Die duvelse Dieverse dominee !
en
De dominee van Diever
Die verspeelde hoe langer hoe liever
Z’n goeie tijd en z’n zaligheid
In de openluchtkerk van Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Professor Hendricus Johannes Prakke, die zichzelf als de Drent aller Drenten beschouwde, was met zijn twee kwalitatief kreupele limericks blijkbaar echt niet te beroerd om wat kolen op het oplaaiende vuur in de behoudende hervormde kerkgemeente van Deever te gooien. Waar bemoeide die man zich mee.
De redactie zal nog een kranterecensie van een uitvoering van ‘Een midzomernachtsdroom’ in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever in 1950 toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1
Deze foto van wijlen Harm (Haarm) Hessels is gepubliceerd bij het berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980.

Afbeelding 2
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980

Afbeelding 3
Deze foto is opgenomen op het kalenderblad voor de maand mei van de ‘historische kalender voor het jaar 2006’  van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Dominee Theodoor Rutgers is de man die de schedel vasthoudt. De foto is aanwezig in de verzameling van wijlen mevrouw Jantina Veeze-Figeland. 


Afbeelding 4
Kalenderblad voor de maand mei van de ‘historische kalender’ voor het jaar 2006.

Posted in Eup’mlogtspel | Leave a comment

Haarm Hessels hef Abe Brouwer ok op de foto eset

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm Hessels hebben geschiedkundige waarde.
De redactie van ut Deevers Archief heeft in een aantal berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan de Friese schrijver en straatmaker Abe Brouwer, die van 1 maart 1957 tot 1 oktober 1966 gemeente-straatmaker was in de gemiente Deever.
Bij het doorlopen van de mappen met de digitale bestanden van de foto’s van Harm (Haarm) Hessels kwam de redactie ook een foto van Abe Brouwer tegen. Harm (Haarm) Hessels heeft Abe Brouwer ook op de foto gezet. De redactie weet niet bij welke gelegenheid dit is gebeurd. De redactie weet ook niet of de foto is afgebeeld bij een artikel in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). De redactie weet helaas ook niet wanneer Harm (Haarm) Hessels deze foto heeft gemaakt. In elk geval tussen 1 maart 1957 en 1 oktober 1966.


Posted in Abe Brouwer | Leave a comment

Ièpels op de Smitskaamp’m bee ut hunnebedde

De redactie kon onlangs bijgaand afgebeelde zwart-wit foto van ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever toevoegen aan ut Deevers Archief. Die zwart-wit foto is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever. Het dateren van deze foto is best wel een hele uitdaging. De fotograaf heeft in elk geval de foto na de beëindiging van het afknapwerk van professor doctor Albert Egges van Giffen van ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt, zeg maar dat de foto ná 1956 is gemaakt.
Achter de deksteen aan de linkerkant is nog net die alleenstaande dikke stien waar te nemen. Die is helaas niet meer aanwezig. Die is misschien wel gestolen ? Die staat misschien wel bij het oertijdmuseum aan de brink van Deever ?
De fotograaf moest voor het op de foto zetten van ut hunnebedde in zijn volle lengte tussen de aardappels in de akker, die deel uitmaakt van de Smitskaamp’m, gaan staan. De foto moet in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw zijn gemaakt, want toen waren de Smitskaamp’m nog in gebruik als bouwland.
In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 18 mei 2022 stond bijgaand afgebeeld berichtje over een door het oertijdmuseum aan de brink van Deever georganiseerde commerciële oertijdwandeling naar ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever. Deze commerciële oertijdwandeling kost € 5,00 per persoon. De gids zal dan bij ut hunnebedde de argeloze, ongeletterde, onnozele, internetloze wandeltoerist ‘het verhaal van ut hunnebedde‘ vertellen, onthullen, opdissen, uit de doeken doen. Als die gids dan ook maar vooral vertelt waarom die dikke stien aachter de dekstien aan de linkerkant van de foto is verdwenen of moest verdwijnen en wat de verblijfplaats van deze dikke stien is.

Posted in Hunnebedde D52, Veldnaeme | Leave a comment

See breekt de olde offescheid’n kaarke of

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979 verscheen het volgende korte bericht over de sloop van de meer dan honderdveertig jaar oude gereformeerde kerk an de Kruussstroate in Deever.

Afbraak van de gereformeerde kerk
Diever. Zaterdag is weer met man en macht gewerkt aan het afbreken van de gereformeerde kerk in Diever. Het puin is nu in het geheel afgevoerd en men is al met het betonstorten begonnen. Er is nu twee weken met vrijwilligers gewerkt en de opkomst is zo groot, dat men momenteel al drie weken op het schema voorligt. De fundering zal ook door vrijwilligers worden gelegd, voordat aannemer Moes uit Dwingelo met de bouw kan beginnen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel HH-foto’s hebben geschiedkundige waarde.
Bij het hier afgebeelde berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979 is van Harm Hessels een foto geplaatst van de afbraak van de meer dan 140 jaren oude gereformeerde kerk an de Kruusstroate in Deever.
Je zou verwachten dat bij het berichtje -gelet op de inhoud van het berichtje- een foto van Harm (Haarm) Hessels van een kaal, bouwrijp gemaakt terrein of van het storten van het beton voor de fundering zou zijn geplaatst, maar dat is niet het geval. Het immer overijverige, immer amechtig dicht op het plaatselijke nieuws zittende Deeverse correspondentje van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond het blijkbaar wel kunnen bij zijn tekstje drie HH-foto’s van de puinhopen van de olde offescheid’n kaarke mee te sturen. De redactie op de burelen van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond het plaatsen van drie HH-foto’s bij dit berichtje blijkbaar toch wel een beetje te gortig en koos voor het plaatsen van afbeelding 2, nota bene de foto waarop het meeste puin is te zien.
De redactie heeft de in dit bericht afgebeelde kleurenfoto van de gereformeerde kerk 2.0 an de Kruusstroate in Deever gemaakt op woensdag 6 november 2019.

Afbeelding 1
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979.
Afbeelding 2
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.


Afbeelding 3
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.


Afbeelding 4
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.

Afbeelding 5

Posted in Griffemiède kaarke, Haarm Hessels, Kruusstroate, Verdwenen object | Leave a comment

De kiender van de Witteler skoele in 1955

Bijgaand afgebeelde foto van de kinderen in het schooljaar 1954-1955 van de Witteler skoele is gemaakt in de zomer van 1955 tijdens het jaarlijkse schoolreisje. De redactie verzoekt de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die zichzelf herkent op deze afgebeelde foto, te reageren. Wat was de bestemming van het schoolreisje in 1955 ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan en wil ontbrekende gegevens van de kinderen aanvullen ?
Bijgaand afgebeelde foto is aanwezig in de verzameling van Margaretha (Margreet) Oost. Zij staat ook op de afgebeelde foto.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds graag kijkt naar afbeeldingen uut de gemiente Deever, op papier, kan de hier afgebeelde schoolfoto ten zeerste bewonderen op bladzijde 37 van het papieren blad Opraekelen (nummer 22/1, maart 2022) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Onder aan die bladzijde 37 is vermeld dat een digitale copy van deze schoolfoto is aan te vragen bij de heer secretaris van Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Maar ja, hoe eenvoudig wil je het hebben. Je kan natuurlijk ook gewoon bijgaande afbeeldingen en de tekst van dit bericht kopiëren. Be my guest.

1.  Willem Nijboer
Hij is geboren op 2 augustus 1945 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 18 december 1967.

2.  Egbert Vrieling
De redactie moet zijn gegevens nog zoeken in de openbare bronnen.

3.  Wolter Jonkers
Hij is geboren op 17 februari 1943 in Wittelte. Hij is getrouwd met Ivonne Meier.

4.  Arend van Zomeren
Hij is geboren op 1 mei 1945. Hij is getrouwd met Hannie Annevelink.

5.  Aaldert Soer
Hij is geboren op 16 juni 1941 in Wittelte. Hij is overleden op …
Hij is getrouwd met Roelie Stoker uit de Olde Willem.

6.  Reinder van Leeuwen
Hij is geboren op 13 juni 1941. Hij is getrouwd met Dinie Jansen. Hij woont in Vledder.

7.  Jan Willem Echten
Hij is geboren op 24 augustus 1940 in Dwingel. Hij is overleden op 22 januari 2004 in Zwolle.
Hij trouwde met Roelie Noorman. Hij woonde in Havelte.

8. Willemina (Mina, Wilmie) Oost
Zij is geboren op 14 februari 1941. Zij is niet getrouwd.

9.  Roelofje (Roelie) Rozeboom
Zij is geboren op 5 februari 1942.
De redactie moet nog aanvullende gegevens zoeken in de openbare bronnen.

10.  Trijntje Vrieling
De redactie moet haar gegevens nog zoeken in de openbare bronnen.

11.  Jantje ten Buur
Zij is geboren op 20 april 1943 in Wittelte.
Zij is getrouwd met Willem Elting.
Zij woont in Wittelte

12.  Geesje Vrieling
Zij is geboren op …. in ….
Zij is getrouwd met Geert Soer.
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

13.  Grietje Wesseling
Zij is geboren op 12 april 1945 an de Wittelerbrogge.
Zij is getrouwd met Jacob Doze.
Zij woont in Diever.

14.  Jannes Vrieling
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

15.  Jan Soer
Hij is geboren op 10 december 1943.
Hij is getrouwd met Gertie Inia.
Hij woont in Arrierveld.

16.  Arend (Arie) Oosterhof
Hij is geboren op 4 september 1941.
Hij is getrouwd met Everdina (Dinie) de Vrieze.
Hij woont in Meppel.

17.  Jacob (Japie) Snoeken
Hij is geboren op 14 maart 1944 in Wittelte.
Hij is overleden op … Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Hij trouwde met Mina Zwiers
Hij woonde in Wittelte. Na zijn pensionering als boer woonde hij in Deever.

18.  Egbert (Eppie) Oostra
De redactie moet van hem nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

19.  Jan Klok
Hij is geboren op 3 april 1942 in Wittelte. Hij is overleden op 12 november 1992 in Wittelte.
Hij was getrouwd met Hennie Meulenbelt.
Hij woonde in Wittelte.

20.  Juffrouw Engel (Engeltje) Broer-van Delden
Zij is geboren op 12 mei 1923. Zij is overleden op …
Zij was getrouwd met Luite Wolter Broer.
Ze woonde in Diever.

21.  Trijntje Oostra
Zij is geboren op 30 juni 1944 in Oll’ndeever.
Zij is getrouwd met Willem Jansen.
Zij woont in Westerbork

22.  Alie Pril
Zij is geboren op 12 juni 1943.
Zij trouwde met Rob Pino.
Zij woont in Baarn.

23.  Jennie Gritter (Oostra)
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

24.  Tina Westerveen
Zij is geboren op 22 februari 1946.
Zij is getrouwd met Pieter Gunst.
Zij woont in Deever.

25.  Geertje van Zomeren
Zij is geboren op 3 maart 1947.
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

26.  Margaretha (Margreet) Oost
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

27.  Jan Gritter (Oostra)
Hij is geboren op 20 januari 1947.
Hij is getrouwd met Wytske Landstra.
Hij woont in Meppel.

28.  Immigje (Immie) Siemens
Zij is geboren op 15 juli 1944.
Zij is getrouwd met Lammert Klok.
Zij woont op de Bovensmilde.

29.  Geertinus (Tinus) van Zomeren
Hij is geboren op 25 september 1943.
Hij is getrouwd met Cobie Weurding.
Hij woont in Westerbork.

30.  Meester Hendrik (Henk) Broer
Hij is geboren op 26 augustus 1914. Hij is overleden op 1 februari 1996.
Hij was getrouwd met Geertje Wuite.
Hij woonde in Wittelte. Na zijn pensionering woonde hij in Deever.

31.  Hendrik (Henk) Klok
Hij is geboren op 18 januari 1948 in Wittelte.
Hij is getrouwd met Maria Schipper.
Hij woont in Dwingel.

32.  Jennie Soer
Zij is geboren op 21 november 1946.
Zij trouwde met Henk Daleman.
Zij woont in Wittelte.

33.  Aaltje Slagter
Zij is geboren op 26 januari 1947.
Zij is getrouwd met Jan Wiechers.
Zij woont in Leggel.

34.  Lutina Oost
Zij is geboren op 26 april 1945.
Zij is getrouwd met Albert Zantingh.
Zij woont op Staphorst.

35.  Jacob Westerveen
Hij is geboren op 21 maart 1948.
Hij is getrouwd met Geesje Otten.
Hij woont in Meppel.

36.  Hendrik (Henk) Jacobus Oosterhof
Hij is geboren op 19 april 1947.
Hij is getrouwd met Femmy Schipper.
Hij woont in Steenwijk.

37.  Hendrik (Henk) Nijboer
Hij is geboren op … in Oll’ndeever.
Hij woont in Beilen.
De redactie moet nog gegevens van hem zoeken in de openbare bronnen.

38.  Grietje Berends
Zij is geboren op 20 maart 1948.
Zij is getrouwd met Gabriël (Gabie) Verboom.
Zij woont in Frederiksoord.

39.  Lammichje (Lammie) Echten
Zij is geboren op 10 juni 1945.
Zij is getrouwd met Jan Maat.
Zij woont in Giethoorn.

40.  Geertje (Gé) Broer-Wuite
Zij is geboren op 29 januari 1922 in Giethoorn. Zij is overleden op …
Zij was getrouwd met meester Hendrik (Henk) Broer.
Zij woonde in Wittelte. Na de pensionering van Hendrik (Henk) Broer woonde ze in Deever.

41.  Jan Boerhof
Hij is geboren op 7 augustus 1948.
Hij is getrouwd met Lies Gerdes.
Hij woont in Deever.

42.  Klazina (Klazien) Houwer
Zij is geboren op 5 maart 1945.
Zij is getrouwd met Henk Echten.
De redactie moet nog gegevens van haar zoeken in de openbare bronnen.

43.  Frens (Freinsie) Winters
Hij is geboren op 11 juli 1947 in Wittelte. Hij is overleden op …..
Hij trouwde met Hillie Millekamp.
Hij woonde in Wittelte.

Posted in Witteler skoele | Leave a comment

Skildereeje van ut boer’ncafé van Wolter Benthem

De redactie van ut Deevers Archief mocht van het bestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2004 de zogenaamde ‘historische kalender’ voor het jaar 2005 maken. In het begin van 2008 kwam een einde aan dat ‘historisch kalendertje’ maken. Toen kreeg de redactie van de niet weg te branden voorzitter Homme Geertsma van het genoemde bestuur zo maar vanuit het niets een vuile trap in zijn rug en kon hij oprotten. Want ‘we gaan het totaal anders doen’.
De redactie heeft die ‘historische kalenders’ met heel veel plezier gemaakt. Uiteraard niet voor het bestuur, maar voor de toen nog vele contente leden van de hiervoor genoemde vereniging. In dit bericht is het kalenderblad voor de maand maart van het jaar 2005 getoond. 

Wateren – Boerencafé van Wolter Benthem en Baukje Stelma – 1906
In dit boerderijtje, toen met adres Wateren 6, was het café van Wolter Benthem (geboren: 11-7-1850, overleden: 1-7-1925) en Baukje Stelma (geboren: 16-6-1854, overleden: 28-12-1929) gevestigd. Vanaf 1 mei 1900 mocht in de voorkamer sterken drank in het klein worden verkocht. De drank stond op een buffetkast, die nog steeds in de familie aanwezig is. Baukje maakte zelf ook steernties (zoete likeur van steranijs en brandewijn).
Na de dood van Wolter Benthem stond de vergunning met ingang van 1 mei 1926 op naam van Baukje Stelma. In de laatste jaren van haar leven hielden haar zoon Albert Benthem en zijn vrouw Evertje Goettsch het café. Evertje stond overdag in het café. Albert was ’s avonds en ’s zaterdags de caféhouder. Op zondagen was het café gesloten. De vergunning verviel met ingang van 1 mei 1930.
Dominee Arnold Kan heeft het in zijn publicatie Uit verre eenzaamheid uit 1904 over een ouderwetse gezellige dorpsherberg met een lage gelagkamer aan de rand van een grote heide. Boeren, die met paard en wagen op weg waren naar Diever, dronken hier eerst een jonkie, voordat ze aan de oversteek begonnen.
Op het schilderij van A. van Schayk uit 1906 staan van links naar rechts: Albert Benthem, Lutske Benthem, Sjouke Benthem, Wolter Benthem, Baukje Stelma, Hendrikje Benthem, de kleine Aaltje Benthem en Egbertje Benthem.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie is op zoek naar gegevens van de kunstschilder A. van Schayk. Wie kan de redactie over hem informeren ?
Wolter Benthem is geboren op 11 juli 1850 op Woater’n. Hij is overleden op 1 juli 1925 op 74-jarige leeftijd op Woater’n. Hij trouwde op 17 mei 1877 in Deever met Baukje Stelma.
Baukje Egberts Stelma is geboren op 18 juni 1854 in Makkinga. Zij is overleden op 28 december 1929 op Woater’n
Jan Benthem is geboren op 22 mei 1878 op Woater’n. Hij is overleden op … Jan Benthem staat niet op het schilderij.
Hendrikje Benthem is geboren op 25 februari 1880 op Woater’n. Zij is overleden op …
Jantje Benthem is geboren op 14 maart 1882 op Woater’n. Zij is overleden op 29 juni 1907 in Groningen. Zij trouwde op 29 april 1905 in Deever met boer Wietze Donker. Jantje Benthem staat niet op het schilderij.
Lutkse Benthem is geboren op 7 november 1884 op Woater’n. Zij is overleden op 30 mei 1938 in Kerkbuurt. Zij trouwde op 3 november 1906 met politieagent Meeles Koopstra.
Egbertje Benthem is geboren op 20 juli 1887 op Woater’n. Zij is overleden op 13 april 1957 in Meppel. Zij trouwde op 30 mei 1912 met wagenmaker Jannes Mos uit Deever. Zij woonden in Deever.
Albert Benthem is geboren op 20 november 1889 op Woater’n. Hij is overleden op 28 januari 1962 in Oosterwolde. Hij trouwde op 30 april 1921 in Deever met Evertje Goettsch.
Sjouke Benthem is geboren op 23 december 1891 op Woater’n. Hij is overleden op 2 oktober 1976 op Woater’n. Hij trouwde op 3 mei 1919 in Deever met Suzanna Christina Bos. Zij was een dochter van Pieter Bos en Wemke Egberts Donker, die een kruidenierswinkel hadden aan de Dorpsstraat op Zorgvlied..
Aaltje Benthem is geboren op 24 april 1897 op Woater’n. Zij is overleden op 17 september 1976 op Zorgvliet. Zij trouwde op 26 september 1926 in Deever met Klaas Hielkema.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds graag kijkt naar zwart-wit afbeeldingen op papier uut de gemiente Deever, kan het hier afgebeelde kleurenschilderij ten zeerste bewonderen op het kalenderblad voor de maand maart van het jaar 2005 (afbeelding 3) van de zo genoemde ‘historische kalender’ van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Ontginning Land – en Bosbouw (Hoofdstuk 3) op bladzijde 168 een zwart-wit afbeelding van het kleurenschilderij.

Afbeelding 1
Schilderij van het boerencafé van Wolter Benthem van de kunstschilder A. van Schayk uit 1906. Deze schilder maakte van een schilderij op bestelling het aantal gewenste exemplaren. Van dit schilderij bestaan twee exemplaren, die bij nazaten van Wolter Benthem en Boukje Stelma aan de muur hangen.

Afbeelding 2
Van het voormalige boerencafé is na diverse verbouwingen in de loop van de tijd niets meer te herkennen.
(© 21 september 2004, Coen Broekema, Diever)


Afbeelding 3
Kalenderblad voor de maand maart van het jaar 2005 van de zo genoemde ‘historische kalender’ van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.

Posted in Deever in de kuunst, Skildereeje, Woater’n | Leave a comment

Vaè en seune Rolden bee de vreewilluge braandwièr

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie in de ordners met paperassen, die hij voortdurend verzamelde voor het samenstellen het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever (40 nummer in de jaren 1999-2007), een door wijlen Lambert Brugging op basis van gegevens van wijlen Hendrik Jan (Henneman) Rolden opgesteld stukje tekst over de vrijwillige brandweer in de gemiente Deever. De redactie geeft dat stukje tekst weer in de volgende nogal door hem bewerkte versie, met postume excuses aan Lambert Brugging.

Lambert en Hendrik Jan Rolden waren bij de vrijwillige brandweer
Vader Lambert Rolden en zoon Hendrik Jan (Henneman) Rolden zijn beiden lid geweest van de vrijwillige brandweer in de gemiente Deever. Lambert Rolden is een aantal jaren en Hendrik Jan Rolden is ruim twintig jaren lid geweest. Vanaf 1940, het jaar waarin de eerste motorbrandspuit is aangeschaft, waren ze bee de braandwièr. De werkzaamheden bee de braandwièr hielden een beetje verband met hun technische beroep. Ze voldeden aan de basiseisen om brandweerman te worden. Ze waren in het dorp woonachtig en veelal ook in het dorp werkzaam. Ze waren technisch onderlegd en ze waren bekend met auto’s. Daarom werden beiden chauffeur-monteur.
In die jaren (oorlogsjaren) bestond hun brandweerploeg uit onder meer Jan Driesen (opperbrandmeester en administrateur op de zuivelfabriek), Roelof Klasen (schoenmaker), Hendrik Nijzingh (aannemer), Albert Strik (vrachtwagenrijder), Harm Mos (wagenmaker), Jan Mulder (schoenmaker), Jan van de Berg (arbeider) en Hendrik Zoer (straatmaker). De gemeente-architect was de commandant.
Tegenwoordig krijgt een vrijwillige brandweerman eerst een uitgebreide opleiding, maar dat was in de tijd van Lambert en Hendrik Jan (Henneman) Rolden niet het geval. Een werknemer van de fabrikant van de brandweerauto kwam een keer langs om uitleg te geven over de werking van de pomp. De brandweerploeg oefende regelmatig. De eigenlijke werkzaamheden werden in de praktijk geleerd. De taken van de brandweer waren beperkt. Hij trad uitsluitend op bij brand en niet bij andere calamiteiten, zoals nu het geval is (hulpverlening, verkeersongelukken, enzovoort).
Het bluswater werd uit een braandkoele gepompt, omdat in de gemiente Deever aanvankelijk geen waterleidingnet aanwezig was. Deze waren op verschillende plaatsen in de gemiente Deever aanwezig. Het nadeel was, dat de kuilen praktisch niet werden onderhouden en bij een langere tijd van droogte en vooral bij grotere branden vaak spoedig leeg waren gepompt. Een belangrijke verbetering was het slaan van 4 nortonputten. Ze bevonden zich voor het gemeentehuis in Deever, nabij de boerderij van Albertus van Zomeren in Wapse, voor de onderwijzerswoning in Wittelte en tegenover Villa Nova op Zorgvlied. In Geeuwenbrug, Dieverbrug en Wittelterbrug waren geen nortonputten aanwezig. Dit werd niet nodig gevonden, omdat het bluswater uit de vaart kon worden gepompt. De nortonputten bestonden uit gegalvaniseerde ijzeren buizen met een vrije grote diameter. Het bluswater kon toto 40 meter diep worden gehaald. Het water werd eerst met een vacuümpomp opgepompt. Als voldoende water naar boven kwam, dan nam de brandweerauto het pompen over. De voorraad water in de put was vrijwel onuitputtelijk.
Om het water bij de brand te brengen moesten vaak over een lange afstand veel slangen worden uitgelegd. Dit vergde uiteraard nogal wat tijd. Soms was het beschikbare aantal slangen niet toereikend om bij het bluswater te komen, zoals bijvoorbeeld in Wateren, waar geen nortonput aanwezig was. In zodanig geval werd naar een oplossing gezocht, zoals het gebruiken van een nog aanwezige brandkuil, water uit een sloot of plas, enzovoort.
De meest spectaculaire brand, die Hendrik Jan (Henneman) Rolden heeft meegemaakt was een veenbrand in de Giethoornse polder. Het verraderlijke van deze branden is, dat het vuur zich ondergronds verspreidt en telkens weer de kop kan opsteken. Om de brand te blussen waren verschillende korpsen uit de omgeving, waaronder die uut Deever, opgetrommeld. De brandweerlieden zijn dagen met deze brand bezig geweest. Ze losten elkaar bij toerbeurt af.
Branden, die tegenwoordig niet meer, maar vroeger wel veel voorkwamen waren die, veroorzaakt door hooibroei. In het algemeen was het moeilijk bij de brandhaard te komen. Soms moest het gehele vak met hooi overhoop worden gehaald en verwijderd. Dit was op de eerste plaats het werk van de boeren zelf, met medewerking van omwonenden en anderen. De taak van de brandweer was het hooi goed nat te houden. Afhankelijk van de omstandigheden ging in de bestrijding van deze branden een hoop tijd zitten.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Hendrik Jan (Henneman) Rolden is geboren op 10 maart 1921 in Deever. De redactie is nog niet bekend met zijn datum van overlijden. Hij is een zoon van Lambert Rolden.
Hendrik Jan (Henneman) Rolden was getrouwd met Zijntje (Sina) Bel uut de Peperstroate in Deever. Zij is geboren op 14 september 1922 in Deever. Zij is overleden op 8 februari 2014 in Deever.
Lambert Rolden is geboren op 15 maart 1891 in Weerwille in de gemeente Ruinerwold. Hij is overleden op 2 februari 1958 op 66-jarige leeftijd in Deever. Hij was getrouwd met Elisabeth (Lize) Johanna Schoemaker. Zij is geboren op 14 oktober 1895 in Deever. Zij is overleden op 13 januari 1989 in Deever.
Hendrik Jan Rolden had een rijwiel-, garage- en installatiebedrijf an de Heufdstroate in Deever, op de plek waar nu de enige zelfbedieningswinkel van Deever is gevestigd.
In het Nieuwsblad van het Noorden verschenen op 12 maart 1940, kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog, twee foto’s (A en B) met onderschrift over de aanschaf van een nieuwe brandspuit voor de gemiente Deever. De redactie verwijst voor de volledigheid naar het bericht Old en nee bee de vreewilluge braandwièr in Deever.
De redactie toont in dit bericht van die twee foto’s (A en B) een uitvergroting van de onderste foto (foto B).
Op foto B is de nieuwe brandspuit op de brink van Deever te zien. De redactie van ut Deevers Archief herkent op foto B rechts voor de brandspuit Lambertus Rolden. Links naast de brandspuit staat zijn zoon Hendrik Jan (Henneman) Rolden. Aan de linkerkant is te zien Keimpe Roosjen. Naast hem staat Geert Schute (was die ook lid van de vrijwillige brandweer ?). Vlak achter de brandspuit is meester Strating te zien.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto van de brink van Deever gemaakt op woensdag 6 november 2019.
Bijgaande afbeelding is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 1 van nummer 22/1 (maart 2022) van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.

Posted in Braandwièr, Brink, Gemiente Deever, Old nummerbröt, Olde auto | Leave a comment

Ut bluswaèter in de braandkoele is good te seen

In het rijkelijk geïllustreerde weekblad ‘Het Noorden in woord en beeld’ (jaargang 14, 1938-1939, nummer 6) van 22 april 1938 was op bladzijde 5 de navolgend afgebeelde foto van de kaarke an de brink van Deever opgenomen. De redactie van ut Deevers Archief heeft deze afbeelding niet zo zeer opgenomen om de vervallen kaarke an de brink van Deever te laten zien, als wel zo zeer om de braandkoele in de brink van Deever te laten zien en dan met name zo zeer, omdat op deze afbeelding, als enig bij de redactie bekende afbeelding, het bluswater in de braandkoele goed is te zien. En staan bij de brandkoele twee rodododendron struiken ?
Ut was un echte braandkoele !! Maar die is onder het rücksichtslose sloopbewind van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd eerbiedig en met gebogen hoofd en met de pet in de hand ome Kees werd genoemd) in 1956/1957 tijdens de vernieling van de niet-origineel-Saksische brink van Deever helaas gedempt.
Tijdens de uitvoering van het meer dan peperdure project ‘Diever op dreef’ in de jaren 2019 en 2020 is de niet-origineel-Saksische brink van Deever verder vernield met onder meer rare overbodige wandelpaden, zeg maar nepslijtpaden. Zie de afgebeelde kleurenfoto, die de redactie van ut Deevers Archief op maandag 8 juni 2020 heeft gemaakt.
De delegatie van inwoners van Deever, die een beetje mee mocht babbelen tijdens de voorbereiding van het project ‘Diever op dreef’, zal vast wel een keer hebben gemompeld dat het een goed idee zou zijn de braandkoele in de brink te herstellen. Maar daar deden de ingehuurde mannetjes van het dure en chique en betweterige ingenieursbureau en de ingehuurde mannetjes van de dure en chique en betweterige gemeente Westenveld natuurlijk niets mee. Dat was niet de bedoeling. De leden van de delegatie mochten wel meebabbelen en meemompelen en meekoffiedrinken en meegevuldekoeketen, maar niet meebeslissen. Ech neet.

Posted in Braandkoele, Kaarke an de brink | Leave a comment

De doodgraèver mag gien vee weid’n op de kaarkhof

De gemeenteraad van Diever stelde op 24 december 1869 in zijn openbare vergadering een instructie voor het handelen van de gemeentelijke doodgraver-opzichter in perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever vast. Zie het navolgende bericht.

De Raad der gemeente Diever heeft besloten vast te stellen de navolgende instructie voor den doodgraver-opzichter der begraafplaats te Diever:

Artikel 1
Voor de burgerlijke begraafplaats te Diever wordt een doodgraver aangesteld, die met het delven en het digt maken der graven is belast.
Artikel 2
Hij geniet een bezoldiging als bij de aanvaarding zijner bediening is of wordt vastgesteld.
Artikel 3
Het is hem verboden boven zijn bezoldiging onder welke benoeming ook te vorderen of aan te nemen.
Artikel 4
Hij zal zijn betrekking met bescheidenheid waarnemen voor het bedrag der helpers die hij mocht nodig hebben en die door hem zullen worden aangenomen en betaald is hij steeds verantwoordelijk.
Artikel 5
Hij zorgt voor het effen en gelijk houden der begraafplaats, het afmaaien van het gras ten zijne behoeve en het schoonhouden van het middenpad.
Artikel 6
Hij zorgt voor de inregeling en indeling der begraafplaats volgens bestaande of nog te maken voorschriften behoorlijk worden in stand gehouden en opgevolgd.
Artikel 7
Het is hem verboden enig vee op de begraafplaats te laten weiden en daarop of op de omheining linten of andere voorwerpen neder te leggen of op te hangen.
Artikel 8
Hij zal den hoofd ingang der begraafplaats één uur voor ééne plaats hebbende begraving openen en een kwartier uur na afloop daarvan sluiten, overigens zal hij dien ingang niet anders openen dan met vergunning van den burgemeester of één der wethouders.
Artikel 9
Hij geeft nauwkeurig acht dat er geen ongeregeldheden op de begraafplaats worden gepleegd en geeft van de plaatshebbende overtredingen dadelijk kennis aan den burgemeester.
Artikel 10
Het is hem op straffe van dadelijke afzetting en onder mindere verdere straffen door de wet bepaald verboden iets hoegenaamd, het zij overblijfselen van lijken het zij van kisten uit éénig graf mee te nemen of aarde buiten de befraafplaats te vervoeren.
Artikel 11
Hij zal zorgen dat de graven intijds worden geopend en op de behoorlijke diepte gebragt. Hij zal echter geen graf mogen delven noch toestaan dat er een lijk op de begraafplaats worde gebragt voor en al eer hem is ter hand gesteld het permissie biljet bedoeld bij artikel 4 der wet van 10 april 1869 (Staatsblad nummer 56).
Artikel 12
Hij registreert deze biljetten en zend ze, na afloop van ieder jaar voor den 1 februarij aan burgemeester en wethouders.
Artikel 13
Onverminderd het bepaalde bij artikel 10 kan de doodgraver-opzichter wegens het niet behoorlijk na komen van de voorschriften dezer instructie en de overige reeds gemaakte of nog te maken toepasselijke wetten of reglementen uit zijne betrekking worden geschorst of daar uit ontslagen.

Gedaan ter openbare vergadering te Diever den 24 december 1869
De voorzitter, Van Roijen
De wethouder, L.S. S. Smidt

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie verwijst voor gegevens over burgemeester Stephanus van Roijen naar een Wikipedia-bladzijde. Was Sime de voornaam van de wethouder Smidt ? 

Op een gegeven moment zijn geen doden meer begraven in de beperkte ruimte van de kaarkhof bee de hervormde kaarke an de brink van Deever. Anders uitgedrukt: wanneer is perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever in gebruik genomen ? De redactie moet in het archief van de gemiente Deever zo mogelijk nog uitzoeken in welk jaar dat het geval is geweest.
Op een gegeven moment was de kaarkhof bee de kaarke an de brink van Deever vol. De afgescheiden (gereformeerde) kerk is in 1836 ontstaan. Wilden de afgescheidenen (gereformeerden) vanaf dat jaar hun doden niet meer bij de hervormden in de kaarkhof bee de hervormde kaarke an de brink van Deever ter aarde bestellen ?
De instructie voor de doodgraver-opzichter was ongetwijfeld bedoeld voor zijn werkzaamheden in perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Immers artikel 5 verplicht hem tot het schoonhouden van het middenpad. Artikel 7 verbiedt de doodgraver vee te weiden op de kaarkhof, maar dat is wel jammer, want het zou voor hem toch wel handig zijn geweest als een schaap of een paar schapen het gras in perk A kort hadden kunnen houden.
De redactie heeft de hier afgebeelde kleurenfoto van het nog steeds bestaande perk A op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt op zaterdag 16 juni 2018.

Posted in Gemiente Deever, Kaarkhof Grönnegerweg | Leave a comment

Wie hef disse tiekening van de Oll’ndeeverse meule ?

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie een A4-tje met daarop een afbeelding van een tekening van de meule van Oll’ndeever. De redactie herinnert zich dat hij dat A4-tje met daarop een afbeelding van een tekening van de meule van Oll’ndeever omstreeks 2002, dat is alweer zo’n twintig jaar geleden, kreeg van wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen, mede-oprichter en eerste voorzitter van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. De redactie is wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen hiervoor postuum alsnog dank verschuldigd. De redactie weet niet of wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen in het bezit was van het origineel van deze tekening.
De redactie zou bijzonder graag in het bezit willen komen van een digitaal bestaand van een scherpe foto van de originele tekening of wellicht een digitaal bestand van een scan van de originele tekening, teneinde bijgaande afbeelding door een beter exemplaar te kunnen vervangen.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet waar deze tekening aan de muur hangt ? De redactie weet helaas niet wie de amateur-kunstenaar is van deze tekening en in welk jaar deze tekening is gemaakt. En heeft de amateur-kunstenaar de tekening ter plekke gemaakt of heeft hij een foto als voorbeeld gebruikt ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie daarover informeren ?

Posted in Deever in de kuunst, Meule van Oll’ndeever, Oll'ndeever, Tiekening | Leave a comment

De streek Wittelte is veule older dan 21 mei 1040

Boer en amateur-kunstenaar wijlen Jacob (Japie) Snoeken (de Snuuke) is de uitvinder en de bevlogen inrichter van het uiteraard niet-origineel-Saksische boerenbrinkje bij de door hem bewoonde boerderij an de Wittelerweg in Wittelte. Het is zijn grootste kunstwerk geworden. Alle grote ijstijdstenen, die waren gevonden op de Witteler essen, sleepte hij naar die vrije ruimte tegenover het huis waar de schoolmeesters van de Witteler skoele hebben gewoond. Het werd uiteindelijk een nogal vol namaakbrinkje: veel zwerfkeien, een vlaggestok, picknickbankjes, overkapte informatiepanelen, fietswielklemmen en wellicht nog wel meer dingen. Het belangrijkste voorwerp op deze goedbedoelde kunstbrink is een metalen gedenkplaat, die is vastgeschroefd aan de grootste zwerfkei, die staat in een oude betonnen regenputring op een terpje van zwerfkeitjes, wellicht afkomstig uit het bouwland van Japie de Snuuke op de Witteler es. Op de gedenkplaat staat de volgende tekst.

21 mei 1990 – Wittelte, 950 jaar
In een oorkonde van 21 mei 1040 werd Wittelte door de Duitse koning Hendrik III aan de bisschop Bernold van Utrecht geschonken. De koning had dit gebied teruggenomen van Uffo en zijn broeders, die veroordeeld waren wegens een gepleegde misdaad. Aangeboden door het gemeentebestuur van Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De Duitse koning Hendrik III gaf zijn leengebiedje Wittelte op 21 mei 1040 (om (geo)politieke redenen ?) cadeau aan de bisschop van Utrecht. Het wingebiedje Wittelte moet dan al veel langer hebben bestaan. De redactie schat in dat dit ten minste wel honderd en vijftig jaren is geweest. Derhalve bestond op 21 mei 1990 de streek Wittelte ten minste al 1100 jaren ! En op 21 mei 2022 bestond Wittelte ten minste al 1132 jaren ! Tempus fugit ! Bedaankt Japie, moar ut is tied veur un skier nee bröt.

Afbeelding 1 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl
Afbeelding 2 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 3 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl

Posted in Wittelte | Leave a comment

De evangelist Henduk Bett’n lig aachter Obadja

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder de bijgaand afgebeelde, naar haar gestuurde, rouwbrief van Hendrik Betten, de eerste evangelist van Obadja op Zorgvlied. Zij kende Hendrik Betten en zijn gezin goed, omdat ze jarenlang zondagschooljuffrouw in Obadja was geweest. 

Heden overleed plotseling, tot onze diepe droefheid, onze lieve Man en Vader, de Eerwaarde Heer
Hendrik Betten
in leven Evangelist te Zorgvlied, in de ouderdom van 57 jaar.
Geloofd zij Jezus Christus !
Uit aller naam
T. Betten-Louw
Janna
Adriaan
Zorgvlied, 2 februari 1947.
De begrafenis, waarbij U beleefd wordt uitgenodig, zal plaats vinden te Zorgvlied op Vrijdag 7 Februari. Tevoren zal in de Nederlands Hervormde Kerk een rouwdienst worden gehouden, aanvangende 1 uur.


Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De evangelisatievereniging Obadja kocht in 1928 het Amsterdamse Huis, met adres Zorgvlied 53, aan de Dorpsstraat op Zorgvlied. Vanaf 28 mei 1929 hebben de evangelist en godsdienstonderwijzer Hendrik Betten, zijn vrouw Trijntje Louw en hun kinderen Janna en Adriaan in het huis gewoond. In elk geval tot 2 februari 1947.
Hendrik Betten is geboren op 4 november 1889 in Oosterwolde (gemeente Weststellingwerf). Hij trouwde op 26 mei 1921 in Monnickendam met Trijntje Louw. Hij is overleden op 2 februari 1947 op Zorgvlied. Hij is begraven op de monumentale olde kaarkhof aachter Obadja op Zorgvlied.
Trijntje Louw is geboren op 18 oktober 1892 in Monnickendam. Zij is op 16 december 1960, op 68-jarige overleden, in ’s Gravenhage. Zij is op 20 december 1960 begraven bij haar echtgenoot Hendrik Betten op de monumentale olde kaarkhof aachter Obadja op Zorgvlied.
Janna Henderika Betten is geboren op 18 maart 1922 in Bellingwolde (Groningen). Zij emigreerde in 1954 op 32-jarige leeftijd naar Canada. Zij is overleden op 20 november 2011 na een korte ziekte in het Royal Jubilee Hospital in Victoria, British Columbia, Canada. De redactie verwijst naar haar overlijdensbericht in het engels op het internet.
Adriaan Betten is geboren op 25 juli 1926 in Bellingwolde (Groningen). Hij is overleden op 13 september 1981 in Leidschendam.

Afbeelding 1 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 31 mei 2009, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 2 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 11 juni 2011, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 3 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 25 augustus 2019, webstee ghardeman.nl

Posted in Emigrant, Kaarkhof aachter Obadja, Obadja, Zorgvlied | Leave a comment

In Deever agin neet un staandbeeld veur ut spittertie

In de rubriek Dagweek Regio van het Nieuwsblad van het Noorden verscheen op zaterdag 10 maart 1984 het volgende artikel ter gelegenheid van de honderste geboortedag van professor dr. Albert Egges van Giffen. Hij werd op 14 maart 1884 geboren in Noordhorn in Groningen.

Drenthe: archeologisch de best onderzochte provincie
Honderd jaar geleden werd de vermaarde professor Van Giffen geboren. Een man die een groot deel van zijn leven zou doorbrengen in de Drentse gronden. Van hem wordt dan ook gezegd dat de mensen óp de grond hem minder interesseerden dan die er al duizenden jaren ónder lagen.

Woensdag 14 maart is het honderd jaar geleden dat Albert Egges van Giffen in het Groningse Noordhorn werd geboren. In Drente werd hij later geëerd als Drentes Grote Archeoloog. Een bescheiden titel voor zo’n wereldberoemd man, die in mei 1973 te Diever overleed. Een groot deel van zijn leven heeft hij gewroet in de grond van De Olde Landschap, op zoek naar sporen van onze voorvaderen. Honderden grafheuvels, urnenvelden en tientallen hunnebedden werden door hem minutieus onderzocht, waarbij hij een ongekende schat aan gegevens en voorwerpen boven de grond haalde en internationale erkenning verwierf. Wat bezielde deze man, die zelf als laatste Drent in een grafheuvel begraven wilde worden ?
Dat Albert Egges van Giffen bijna 90 jaar oud werd, mag een wonder heten. Mensen die met hem samen gewerkt hebben weten te vertellen dat hij een ‘ongeluk’ op de openbare weg was. De nu 87-jarige J. Lanting uit Vries, die 52 jaar zijn voorgraver is geweest zegt: ‘Ooh…, hij was zo’n drukke man. Hij vloog altijd met de auto, en voor de oorlog ook al op de motor. Toen trokken wij er samen met de motor op uit. Hij voorop en ik achterop. Bij mij bond hij een zware fotocamera van één bij een halve meter op de rug en daarnaast nog de landmeterstokken. Iedereen keek ons aan als wij zo door Drente stoven ! Altijd was Van Giffen bezig met wat nog gebeuren moest. Links en rechts zat hij om zich heen te kijken of hij niet nog een grafheuvel ontdekte. En als hij ééntje gezien meende te hebben zei hij: ‘Jan, daar moeten we binnenkort ook nog eens naar toe.’ Ik zei dan maar gauw van ‘Ja.’ en ‘Kijk maar voor je.’ De oud-burgemeester van Sleen, mr. G.A. Bontekoe, zegt over de rijkunst van Van Giffen: ‘Ik zat graag bij hem in de auto, want hij kon boeiend vertellen. Maar ik zat het liefst wel zelf achter het stuur.’
Het ietwat roekeloze en snelle autorijden van Van Giffen en zijn onophoudelijk zoeken naar en veiligstellen van oudheidkundige gegevens in grafheuvels en hunnebedden lijken logisch in elkaars verlengde te liggen. In de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1918 waarschuwde hij er al voor dat veel oudheidkundig materiaal verloren dreigde te gaan, vanwege de afgravingen en ontginningen van het Drentse platteland.
‘Waarlijk, wanneer men jaar op jaar het oude Drentse land zijn oorspronkelijke karakter in steeds sneller tempo ziet verliezen, ja waarlijk, dan moet de oudheidvorscher wel zeggen: ‘Periculum est in mora; carpe diem.’ Hetgeen zoveel betekent als: ‘Uitstel is gevaarlijk; terstond aan de slag.’
Zijn noodkreet werd gehoord. Want omstreeks die tijd krijgt hij een regeringsopdracht tot het beschrijven van de toestand van de hunnebedden. Deze opdracht groeide uit tot het monumentale boekwerk ‘De hunnebeden in Nederland’, dat in de jaren 1925-1927 verscheen. Niet alleen geeft Van Giffen, die dan al directeur van het Biologisch Archeologisch Instituut (BAI) te Groningen en conservator van het Provinciaal Drents Museum te Assen is, hierin uitvoerige beschrijvingen van de ruim 50 hunnebedden, ook geeft hij een overzicht van de resultaten van een reeks opgravingen in deze monumenten.
Schatgraver
Volgens Lanting was Van Giffen begiftigd met een soort schatgravers-mentaliteit. ‘Het was altijd weer een verrassing wat er boven het zand kwam, hè. Je wist nooit wat er in lag. De nieuwsgierigheid, dat dreef hem om steeds maar door te gaan.’
Ook O.A. Harsema van het BAI maakt in de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1983 gewag van het schatgraversidee. ‘Het grafheuvelonderzoek sprak Van Giffen bijzonder aan. Dat was zeker niet alleen, omdat daar nog het sterkst iets van het schatgraversaspect meespeelt. Dat is in zijn nuchtere vorm ook het moment waarop de vondsten uit het graf een eerste contrôle vormen op wat men zich in de loop van het onderzoek omtrent de datering en de culturele plaats van het monument is gaan voorstellen.’
Mevrouw N. Meiboom-Veltman, de vrouw van wijlen burgemeester Meiboom van Diever (hij was daar van 1939 tot 1975 burgemeester) zegt dat Van Giffen ‘verschrikkelijk geobsedeerd’ was door zijn vak. ‘In Diever zelf was hij niet zo erg populair onder de plaatselijke bevolking. Ze beschouwden hem als een vakidioot. De mensen óp de grond in Diever interesseerden hem ook veel minder, dan de mensen die duizenden jaren ónder de grond lagen.’
In de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1974 schrijft BAI-medewerker J.D. van der Waals, dat het werk van Van Giffen in Drente globaal gezien in drie perioden is in te delen. Vanaf 1917 tot aan de jaren ’30 vond oriënterend, maar ook baanbrekend onderzoek plaats op velerlei gebied. ‘Deze fase wordt afgesloten door twee van Van Giffens meest oorspronkelijke en ook omvangrijke werken: ‘De hunnebedden in Nederland’ en ‘Die Bauart der Einzelgräber’ (1930).’ In dat laatste boek geeft Van Giffen een uiteenzetting van zijn nieuwe wijze van grafheuvelonderzoek; de zogenaamde kwadrant-methode. Dat wil zeggen dat hij een grafheuvel als een taart in vier gelijke stukken snijdt en elk kwart-deel na elkaar uitgraaft en onderzoekt volgens een vaste methode. Deze wijze van onderzoeken heeft nadien brede internationale erkenning gekregen.
Vanaf de crisisjaren ’30 tot vlak na de Tweede Wereldoorlog lopen de onderzoeken van Van Giffen parallel met de ontginning van Drente. De wijde, welhaast onoverzienbare, boomloze heidevlaktes waarop  de hunnebedden en vele grafheuvels lagen, moesten plaats maken voor akkers. ‘De boeren ploegden het land soms tot vlak aan de stenen van de hunnebedden om. Daardoor dreigden de hunnebedden, die toen al in vervallen toestand verkeerden, volledig uit elkaar te vallen,’ weet Lanting. Van der Waals schrijft in de Nieuwe Drentse Volksalmanak: ‘Aan de lopende band vindt noodgedwongen onderzoek plaats. Hierdoor is Drente, archeologisch gezien, de best onderzochte provincie, niet alleen van ons land, maar waarschijnlijk van heel Europa.’
Na de oorlog verplaatst het werk van Van Giffen zich aanvankelijk naar enkele Romeinse nederzettingen in het Westen van het land. Maar na zijn pensionering in 1954 krijgt hij een nieuwe en belangrijke functie. Hij wordt dan ‘Rijksadviseur voor de bescherming en de instandhouding van de hunnebedden en van de gerestaureerde archeologische monumenten’. Als Rijksadviseur nam hij het behoud en de restauratie van de hunebedden en de hunebedterreinen met kracht ter hand. Vrijwel tot aan zijn dood heeft hij deze functie met grote overgave verricht. De laatste en haast logische wens van Van Giffen is nooit in vervulling gegaan. Tegenover zijn voorgraver Lanting had hij zich meermalen laten ontvallen, dat hij in een grafheuvel te Diever begraven wilde worden. Hoewel Van Giffen officieel in Haren, en later in Paterwolde, woonde, bracht hij sinds 1932 het grootste deel van zijn leven in Diever door. Hij had daar aan de rand van het dorp op de Heezeberg, vlak bij een grafheuvel en het hunnebed van Diever, een zomerhuisje laten bouwen. ‘Hij heeft het er vaak met mij over gehad om zich in die grafheuvel te laten begraven,’ zegt Lanting. ‘Daar wil ik begraven worden Jan’, zei hij dan, terwijl hij naar de grafheuvel wees. ‘Dat was het idee van hem, hè. Maar het is er nooit van gekomen. Ik geloof niet dat hij ooit bij de gemeente Diever daartoe een officieel verzoek heeft ingediend. Want hij wist natuurlijk wel, dat het verzoek tóch afgewezen zou worden.’
Maar toch speelde de grafheuvel een belangrijke rol bij de begrafenis van Van Giffen. Mr. G.A. Bontekoe weet het zich nog uitstekend te herinneren: ‘Vanuit de kerk in het dorp Diever ging de stoet door het bos en kwam bij de grafheuvel terecht. Op die heuvel stond de kist van Van Giffen, omringd door vele bossen bloemen. Het was een zéér plechtig moment en het heeft een bijzondere indruk op mij gemaakt. Het was niet bizar, het paste precies bij de man.’
Volgende week vinden twee herdenkingsbijeenkomsten plaats naar aanleiding van het 100ste geboortejaar van Van Giffen. In het dorp Ezinge, waar hij 50 jaar geleden uitgebreide opgravingen in de terp voltooide, wordt woensdag 14 maart een bijeenkomst gehouden. Professor dr. H.T. Waterbolk houdt om vier uur in de NH-kerk van Ezinge een lezing over de terpenonderzoeken van Van Giffen. Tevens wordt die middag het boek ‘Herinneringen aan het graven in de terp van Ezinge’ gepresenteerd. Dit boek is geschreven door de heer J.J. Delvigne uit Ezinge, het eerste exemplaar wordt aan de commissaris der koningin H.J.L. Vonhoff aangeboden.
Zaterdag 17 maart vindt er in De Kolk in Assen een studiedag plaats met als thema ‘De hunnebedden en hun bouwers’. Deze studiedag wordt georganiseerd door de Drentse Preahistorische Vereniging. In zes voordrachten zullen die dag onderzoekresultaten gepresenteerd worden van diverse aspecten van het leven en werken van de hunebedbouwers, de eerste boeren in Noord-Nederland, 5000 jaar geleden.
Rinus Bouwmeester

In het zwarte kader rechtsboven staat de volgende tekst:
Professor Van Giffen was een man die zich in Drenthe van grafheuvel naar grafheuvel en van urnenveld naar urnenveld spoedde. Hij had steeds haast. Hij vond uitstel van onderziek gevaarlijk. Afgravingen en ontginningen maakten dat hij die haast had.

Het bijschrift bij de foto van professor dr. Albert Egges van Giffen luidt als volgt:
Professor dr. Albert van Giffen. Hij droeg bijna altijd een zwarte hoed.

Het bijschrift bij de foto van het hunebed van Sleen luidt als volgt:
Zo trof Van Giffen in het begin van deze eeuw de meeste hunnebedden in Drente aan. Uit elkaar gevallen stapels keien in een wijde, welhaast onoverzienbare, boomloze heide. Dit is het hunebed iets ten noorden van Sleen. In 1959 reconstrueerde hij het als het instructieve hunnebed de ‘Papeloze Kerk’. 

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Wat betreft de zin: Wat bezielde deze man, die zelf als laatste Drent in een grafheuvel begraven wilde worden ?
Redactie: Albert Egges van Giffen was Groninger van geboorte.
Wat betreft het tekstdeel: Hoewel Van Giffen officieel in Haren, en later in Paterwolde, woonde, bracht hij sinds 1932 het grootste deel van zijn leven in Diever door. Hij had daar aan de rand van het dorp op de Heezeberg, vlak bij een grafheuvel en het hunnebed van Diever, een zomerhuisje laten bouwen.
Redactie: Van Giffen liet geen zomerhuisje bouwen. Hij liet zijn directiekeet, die hij gebruikte tijdens het gespit en gewoel in de terp van Ezinge -die keet had hij nadien blijkbaar gekocht- verplaatsen naar de Heezerberg. Het kan best zo zijn dat Van Giffen heel erg vaak in ‘de Keet’ op de Heezerberg vertoefde, maar niet in 1948, 1949 en 1950, want in die periode is ‘de Keet’ wettelijk gevorderd geweest door de gemiente Deever, in casu burgmeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd), vanwege de grote naoorlogse woningnood en werd het huisje tijdelijk bewoond door een gezin uit Diever. Uit woede over deze wettelijke noodmaatregel -hij vond het zelfs nodig hiervoor naar de rechter te stappen- heeft de professor in die drie jaren zijn gezicht niet laten zien op de Heezerberg. Als hij wat had te melden aan de tijdelijke bewoners van ‘de Keet’, dan stuurde hij zijn stroman en manusje-van-alles Hendrik Jan ter Mast.
Een omhooggevallen Havelter vrijwilliger van het toeristenbezigheidscentrum met de merkwaardige nepnaam Oertijdmuseum, dat is gevestigd in het verminkte voormalige schultehuis an de brink van Deever, meent voldoende gezag en autoriteit en redenen en misschien ook wel geld te hebben om voor professor doctor Albert Egges van Giffen een standbeeld op de brink van Deever te claimen. Dat mag, moet en zal vooral niet gebeuren ! What the hell is going on ? Met de plaquette van professor doctor Albert Egges van Giffen op een steen bij zijn knutselhunnebed met de merkwaardige naam ‘de Papeloze Kerk’ is hem ruim voldoende eer bewezen. En als aan die ruim voldoende eer nog wat moet worden toegevoegd, dan zou het Hunnebedcentrum in Borger de naam ‘Professor doctor Albert Egges van Giffen Hunnebedcentrum’ gegeven kunnen worden.
Maar met de amechtige aanbidding van professor doctor Albert Egges van Giffen kunnen de vrijwilligers van het oertijdmuseum meteen beginnen. Hun commerciële oertijdwandeling onder begeleiding van een gids kan eerst langs de oertijdsteen op de brink gaan, dan in het voorbijgaan aan de kerk aan de brink even melden dat de eerste houten katholieke kerk van Deever is gebouwd op een oertijdtempel of een oertijdgrafmonument (waarschijnlijk een hunnebed) van de oertijdmensen, dan langs het graf van de oertijdkundige professor doctor Albert Egges van Giffen op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever gaan, dan naar het hunnebed van de oertijdmensen aan de Grönnegerweg gaan, dan vooral wel even op de oertijdstenen van het hunnebed klimmen, dan langs de grafheuvel van de oertijdmensen bij de Ossekoele gaan, dan over de oeroude Heezerberg (de Keet is al jaren geleden gesloopt) en de oeroude Heezeresch naar ut oerolde Kastiel lopen en dan terug lopen naar het oertijdmuseum. Oertijdachtiger kan de verwende veeleisende toerist het niet wensen. Oertijdachtiger kan de verwende veeleisende toerist het niet krijgen.

Afbeelding 1 – Artikel in het Nieuwsblad van het Noorden van zaterdag 10 maart 1984
Afbeelding 2 – Ut olde gemientehuus an de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 24 paril 2011, webstee ghardeman.nl

Posted in Albert Egges van Giffen, Hunnebedde D52, Hunnebedde D52a, Oudheidkunde | Leave a comment

De stroom op Zorgvliet was in de oorlog op rantsoen

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (document scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder een toewijzing van electriciteit vanwege de rantsoeneeringsregeling voor verlichting en huishoudelijk gebruik ingaande op 25 januari 1943 voor aansluiting nummer 123 op Zorgvliet.

Rantsoeneering van electriciteit
Met ingang van 1 juli 1941 is het rantsoen voor electriciteit, ingevolge de beschikking van den secretaris-generaal van het departement van handel, nijverheid en scheepvaart van 30 juni 1941, nummer 33487 Ng, in het algemeen vastgesteld op 75% (drie vierden) van het normale gebruik.
In de volgende tabel is opgenomen het voor u als normaal te beschouwen verbruik in elk der 6 perioden van een jaar.
Wanneer u een verhooging is toegekend op grond van gegevens, die u ons hebt verstrekt en voor doeleinden, waarvoor thans nog een extra-rantsoen mag worden toegekend, is deze opgenomen in de kolom onder ‘extra’.
U zult niet meer mogen gebruiken dan 75% van de hoeveelheid, vermeld onder ‘normaal’, ‘exrtra’ of ‘tezamen’.
Omdat de rantsoeneeringsregeling voor verlichting en huishoudelijk gebruik bepaalde hoeveelheden (minima) noemt, die in elk geval mogen worden afgenomen, is aan de tabel een kolom toegevoegd, waarin die minima zijn vermeld. Deze mogen per periode worden verhoogd met 150 kWh, indien u volledig electrisch kookt en u voor de bereiding der maaltijden geen extra rantsoen vaste brandstoffen ontvangt. Deze 150 kWh gelden voor een gezin van 3 personen.
Wanneer dus in eenige periode het voor u geldend minimum hooger is dan 75% (drie vierden) van den grondslag in diezelfde periode, dan moogt u dit hoogste afnemen. Voor aansluitingen uitsluitend ten behoeve van industriële doeleinden (krachtaansluitingen) zijn geen minima vastgesteld.
Dee boetebepaling luidt thans, dat bij overschrijding 50% tot 300% wordt geheven over het meerdere verbruik, afhankelijk van de grootte der overschrijding. Bovendien kan bij overschrijding van het rantsoen de stroomtoevoer worden afgesloten.
Bij eventuele correspondentie over deze toewijzing, welke zoo beknopt mogelijk moet zijn, dient u boven aan den brief duidelijk te vermelden: naam en volledig adres, transformatorgebied en aansluitingsnummer (zie meterkaart of kwitantie). Brieven, waarin deze gegevens ontbreken of welke onleesbaar zijn, worden zonder meer terzijde gelegd.
Om teleurstellingen te voorkomen zij er op gewezen dat voor ruimteverwarming door middel van electriciteit geen stroom kan worden toegewezen.
Provinciaal Electriciteitsbedrijf in Friesland, de directeur, Van Dijk.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Wat opvalt is dat de toewijzing van het rantsoen electriciteit is uitgeschreven op 20 februari 1943 en rücksichtlos met terugwerkende kracht is ingegaan op 25 januari 1943 ! Zo tegen het einde van februari 1943 zal de toewijzing in handen zijn gekomen van de weduwe R. Donker, bewoonster van één van de huisjes van het Sint Anthonij Gasthuis naast de rooms katholieke kerk op Zorgvliet. Toen was de eerste periode (januari/februari) 1943 al voorbij. Het is te hopen dat de weduwe R. Donker in die periode niet meer dan 44 kWh heeft verbruikt.
In 1943 bestond de periode januari/februari uit 59 dagen. Het rantsoen in die periode was voor haar 44 kWh, dat wil zeggen ongeveer 0,8 kWh per dag, ongeveer 800 Wh per dag. Een gloeilamp van 40 W zou dan ongeveer 20 uur per dag kunnen branden. Twee gloeilampen van 40 W zouden dan 10 uur per dag kunnen branden. Maar het tegelijkertijd laten branden van twee gloeilampen van 40 W gedurende 10 uur per dag zal in die oorlogsdagen niet zijn gebeurd. Stel dat in deze donkere winterperiode met korte dagen één lamp van 40 W ongeveer 12 uur per dag brandde, dan zou het verbruik 480 Wh zijn. Dan kon per dag 320 Wh of per week 2240 Wh worden gebruikt voor bijvoorbeeld een elektrisch strijkijzer of voor het luisteren naar de verboden radio.
De zomerperiode juli/augustus bestaat uit 62 dagen. Het rantsoen in die periode was voor haar 18 kWh, dat wil zeggen ongeveer 0,29 kWh per dag, ongeveer 290 Wh. Stel dat in deze zomerse periode met lange dagen één lamp van 40 W ongeveer 4 uur per dag brandde, dan zou het verbruik 160 Wh zijn. Dan kon per dag slechts 130 Wh of per week slechts 910 Wh worden verbruikt voor een elektrisch strijkijzer of voor het luisteren naar de verboden radio.
Wat opvalt aan het formulier is dat in plaats van het woord ‘maximum’ het woord ‘minimum’ is gebruikt.
Het Provinciaal Electriciteitsbedrijf Friesland leverde via de transformator in Elsloo de stroom aan de bewoners van Zorgvliet, Woater’n en de Olde Willem (an de aandere kaante van de Deeverse bos). De N.V. Laagspanningsnetten heeft de levering van stroom aan Zorgvliet, Wateren en Oude Willem (an de aandere kaante van de Deeverse bos) altijd onrendabel gevonden, vanwege de lange stroomkabel tussen Deever en de Olde Willem, Woater’n en Zorgvliet deur de Deeverse bos.

Afbeelding 1
Voorkant van het formulier
Afbeelding 2
Achterkant van het formulier

Posted in Tweede Wereldoorlog, Zorgvlied | Leave a comment

Putret van de boerdereeje van Henduk en Hendukkie

Op 9 juni 2022 ontving de redactie van ut Deevers Archief een foto van een schilderij van de boerderij van Hendrik Nijboer en Hendrikje Oosterveen an de Wittelerweg in Oll’ndeever van hun jongste zoon Hendrik (Henk) Nijboer. Hij schrijft: ‘Deze foto is genomen van het schilderij van de boerderij, zoals m’n ouders deze hebben laten bouwen in 1939. Een bevriend kunstschilder heeft dit schilderij gemaakt. Later heeft Willem Krol een flink stuk aan de boerderij laten bouwen.’
Op 18 juni 1922 meldde Henk Nijboer dat Harm Hagen het schilderij in 2001 heeft gemaakt, met een oude foto als voorbeeld en op basis van zijn uitleg over hoe de boerderij er toen uitzag.
Het oude boerderijtje van Hendrik Nijboer en Hendrikje Oosterveen brandde in 1939 af.
De redactie is Henk Nijboer bijzonder erkentelijk voor zijn toestemming een afbeelding van dit schilderij te mogen tonen in ut Deevers Archief. De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met turbo spoed en ook niet in turbo draf enige eigen kleurenfoto’s van de toestand ter plekke van Wittelerweg 4 in Oll’ndeever aan dit bericht toevoegen. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief moet het tot dan even stellen met de volgende google-maps afbeelding. Met excuses voor dit ongemak.

Posted in Boerdereeje, Deever in de kuunst, Oll'ndeever, Skildereeje | Leave a comment

Tjebbe uut Zorgvliet mit Maria uut Wapserau’n

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief.
De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder een krantenknipsel met de aankondiging van het voorgenomen huwelijk van Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging. Zie afbeelding 1. Het bericht stond in september 1957 in ut Deeverse Blattie (Roef van Goor’s Blattie). De redactie weet de precieze datum van het betreffende nummer van ut Deevers Blattie niet.

Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging
geven, mede namens wederzijdse ouders, kennis van hun voorgenomen huwelijk, waarvan de voltrekking zal plaats hebben op vrijdag 27 september aanstaande, des namiddags om 2 uur ten gemeentehuize te Diever.
Kerkelijke inzegening om 2.30 uur in het Schultehuis te Diever, door de weleerwaarde heer Ds. C. Smit, Nederlands hervormd predikant te Diever.
Zorgvlied 4, Wapse 60, september 1957.
Gelegenheid tot feliciteren ’s avonds van 8 tot 11 uur in café Doorten te Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In het tijdschrift Sa ! kijkt anders, jaargang 4, nummer 40 van woensdag 4 oktober 2017 verscheen het volgende bericht ter gelegenheid van het zestigjarige huwelijk van Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging. Zie afbeelding 2. De redactie heeft dit bericht niet overgetikt, want de tekst van het bericht is goed leesbaar.
De kerkelijke inzegening van het echtpaar heeft niet plaatsgevonden in de kerk aan de brink van Deever, maar in het Schultehuis aan de brink van Deever. De reden daarvan zal zijn geweest dat de grondige restauratie van de kerk aan de brink van Deever in september 1957 nog niet klaar was.
In het bericht ‘Drenten al bijna 60 jaar in Gorredijk’ (zie afbeelding 2) staat de zin ‘De rest van de week woonde Tjebbe bij zijn ouders, die een kruidenierswinkel hadden in Zorgvlied.’ De redactie heeft over deze kruidenierswinkel het bericht Ut winkeltie van Hidde Visser en Trientie Diekstroa geschreven. In het bericht is een foto van de familie Visser opgenomen, waarop de jonge Tjebbe Visser aan de linkerkant van de foto staat.
Het nog steeds bestaande huis van de familie Brugging staat pal tegenover de blauwe-bessen-kwekerij Zeldenrust van Jan Rozeboom op Wapserauwen. Het adres was eerst Wapse 42 (ingaande 30 juni 1941), toen Wapse 60 (vanaf 1 juli 1941 t/m 30 september 1976) en toen Wapserauwen 5 (vanaf 1 oktober 1976 tot heden).

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Alle Deeversen | Leave a comment

Neeje lidmoat’n van de hervormde kaarke

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond bijgaand afgebeelde foto in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder. De redactie wil een afbeelding van deze foto natuurlijk niet onthouden aan de trouwe bezoekers van ut Deevers Archief.
Het is in de hervormde kerk gebruikelijk dat na de catechisatie, dat wil zeggen het onderwijs in de geloofsleer, openbare belijdenis wordt gedaan in de kerk. Na de belijdenis was het in de hervormde kerk van Deever gewoonte een groep Deevers’n die belijdenis had gedaan, dus lidmaat waren geworden, samen mit de domenièr, bij de hoofdingang van de kaarke an de brink van Deever op de foto te zetten.
Op de achterkant van de foto staan helaas geen namen genoteerd. De redactie meent op de achterste rij, van links af gezien, de vierde jongeman te herkennen als Hendrik Mulder. Hij is geboren op 17 juli 1916 in Deever. Hij is overleden op 31 oktober 2006 in Deever. Hendrik Mulder was al op jonge leeftijd lid van de kerkeraad. Uiteraard is de man in het midden van de voorste rij de domenièr. Maar wat is de naam van deze domenièr ? De redactie heeft nog geen andere personen op de foto herkend. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief herkent wel personen op deze foto ? De redactie verneemt het graag.
De foto is gemaakt op zondag 10 april 1938. De redactie zou van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief in de navolgende lijst bijzonder graag de naam van de onbekende personen willen weten.

Bovenste rij van links naar rechts:

1.  Jans Benthem
Hij is geboren op 25 november 1915.

2.  Paul (Pouwel) Rozeboom 
Hij is geboren op 17 januari 1914. Hij is overleden op 11 april 1970. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Henderkien Lensen.

3.  Naam onbekend

4.  Hendrik Mulder Janzoon
Hij is geboren op 17 juli 1916 in Deever.

5.  Hendrik Krol Janzoon
Hij is geboren op …..

6.  Lambertus Nijland of Thijs Nijland
Lambertus Nijland is geboren op 26 mei 1916.
Thijs Nijland is geboren op 20 oktober 1919.

7.  Reint van Zomeren
Hij is geboren op 31 oktober 1910 in de gemeente Havelte

8.  Gerard Folkerts
Hij is geboren op 16 maart 1915. Hij is overleden op 14 maart 2001.
Hij is een zoon van timmerman Wolter Folkerts en Maria Smit. Hij was getrouwd met Petronella Dermois.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van hem. Wie reageert ?

9.  Naam onbekend

Middelste rij van links naar rechts:

10.  Jan Kok
Hij is geboren op 20 september 1917. Hij is overleden op 30 juni 1993. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was niet getrouwd. Hij was boer op ’t Noord. Hij was een broer van Jantje en Jantina Kok.

11.  Griet Ofrein
Zij is geboren op …

12.  Roelie Zoer
Zij is geboren op …

13.  Naam onbekend

14.  Jantje Smit
Zij is geboren op …

15.  Geertje Koopman
Zij is geboren op …

16.  Naam onbekend

17.  Jan Boers
Hij is geboren op 7 januari 1915 in Wapse. Hij is overleden op 15 maart 1986 in Wapse. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij is een broer van Kaatje Boers. Hij trouwde met Wicherdina Aaltina Kleene Gdr. Zij is geboren op 20 december 1918 in Wapse. Zij is overleden op 13 november 1953. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.

Onderste rij van links naar rechts:

18.  Jantje Kok 
Zij is geboren op 31 mei 1915. Zij is overleden op 3 augustus 1966. Zij was niet getrouwd. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was een zuster van Jan Kok en Jantina Kok.

19.  Lammigje Lensen
Zij is geboren op 10 februari 1916.

20.  Aaltje Thijen
Zij is geboren op 2 februari 1917. Zij is overleden op 14 juni 1999. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was getrouwd met Albert Westerveen. Hij is geboren op 2 februari 1914. Hij is overleden op 3 juni 1990. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij is op 10 april 1949 lidmaat geworden.

21.  Dominee Frederik Adriaan Westhoff
Hij is geboren op 1 december 1910.
Hij is overleden op 26 augustus 1976 in Kollum.

22.  Jantje Oost
Zij is geboren op 21 maart 1915 op ut Kastiel in Deever. Zij is overleden op 12 mei 2009 in Havelte. Zij was getrouwd met Albert Andreae.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief kan via de zoekterm Jantje Andreae meer gegevens over haar in ut Deevers Archief vinden.

23.  Thomina (Thomientie) Heiblom
Zij is geboren op 6 maart 1916 in Wapse. Zij is overleden op 23 oktober 1975 in Oosterwolde. Zij is een dochter van arbeider Remmelt Heiblom en Jantien Soer. Zij was getrouwd met Leffert Hofman.

23.  Kaatje (Ka) Boers
Zij is geboren op …..
Zij is een zuster van Jan Boers.

Afbeelding 1 – Kerk aan de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 26 augustus 2021, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 2 – Kerk aan de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 26 augustus 2021, webstee ghardeman.nl

 

Posted in Alle Deeversen, Kaarke an de brink | Leave a comment

Berigt’n in heufdstok Zorgvlied van de Magnum Opus

Vrijdag 9 juli 2021 was een zeer heuglijke en gedenkwaardige en historische dag, want op die dag reikte de heer Homme Geertsma, toen nog steeds voorzitter van het hoofdbestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, het eerste exemplaar van de in eigen beheer uitgegeven maar vet gesponsorde fotobijbel Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever uit aan zijn vroegere collega de heer doctorandus Hendrikus (Rikus) Jager, voorzitter van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westenveld. De uitreiking vond plaats in het opgepimte krimpfiliaaltje van scholenmoloch Stad en Esch uut Möppel op de Westeresch van Deever.
De redactie van ut Deevers Archief beschouwt dit prachtige bijna 600 bladzijden tellende standaardwerk, let op, nota bene, mind you, toch echt wel als een echt soort van Magnum Opus van de veteranen onder de vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
De redactie betreurt het toch, och arm, wel enigszins dat in het paar kilo zware boek geen overzicht van de uit periodieken gekopieerde berichten, advertenties, artikelen, enzovoort met bronvermelding is opgenomen. Teneinde deze omissie in enige mate te compenseren is in dit bericht het overzicht van alle gekopieerde berichten in het hoofdstuk Zorgvlied in de Magnum Opus opgenomen.
Als een kopie van een bepaald bericht aanwezig is in ut Deevers Archief, dan is hier een link naar dat bericht aangebracht. De redactie zal uiteraard zijn uiterste best doen alle gekopieerde berichten in de Magnum Opus te tonen in ut Deevers Archief. Wat heden niet is, dat kan morgen wel zo zijn. Hodi tibie, cras mihi.

Hoofdstuk 4 – Zorgvlied

Bladzijden 174 , 175 en 176
Paul Gols, Werkgroep Zorgvlied, Wateren, Oude Willem
Zorgvlied bestaat 150 jaar !

Bladzijden 178, 179 en 182
Artikel van Lourens Loyenga in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van maandag 23 februari 2015
Jacobus Franciscus de Ruiter de Wildt, nazaat Michiel de Ruyter, naamgever van Zorgvlied

Bladzijde 182
Provinciale Drentse en Asser Courant van 5 augustus 1905
Boschbrand tusschen Kolonie Zeven en Zorgvlied

Bladzijden 182 en 183
Nieuwblad van de Dag van 12 oktober 1895
Bericht over de verbouw van tabak, hop en cichorei op Wateren

Bladzijden 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192
Paul Gols, Werkgroep Zorgvlied, Wateren, Oude Willem
De eerste landbouwschool van Drente: een geschiedenis van het gebouw

Bladzijden 195, 196 en 197
Nieuwsblad van het Noorden van 25 mei 1978
Gulden regeling – Geen huur, maar geld toe in Zorgvlied is nu voorbij.

Bladzijden 201, 203 en 203
Nieuwsblad van het Noorden van 29 april 1966
Frederik Ackermann was veel liever boer dan tolk

Bladzijden 203 en 204
Jubileumkrant Villa Nova 1952-2012
Een stukje geschiedenis

Bladzijden 205 en 206
Algemeen Handelsblad van 24 mei 1887
Bewilliging statuten Noordelijke Hypotheekbank

Bladzijde 207
Nieuwsblad van Friesland van 6 augustus 1915
Veiling huizen en land Zorgvlied

Bladzijden 210 en 211
Nieuwsblad van het Noorden van 31 maart 1993
Nieuwe kans voor dorpswinkel

Bladzijde 211
De Westervelder van 19 april 2001
Sluiting hotel-restaurant Het Drentse Wold

Bladzijde 214 en 215
Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 2 juni 1995
Kunstwerk voor Zorgvlied

Posted in Magnum Opus, Zorgvlied | Leave a comment

Roubreef van de mow van Luise Ackermann-Hahne

De redactie van ut Deevers Archief vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder de rouwkaart van Frau Robert Hahne, Bertha geboren Ranke. Bertha Ranke was getrouwd met Robert Hahne. Bertha Ranke was de moeder van Luise Hahne. Luise Hahne was de echtgenote van Friedrich Wilhelm Ackermann.
De rouwkaart is in oktober 1933 vanuit Lüttringhausen in Duitsland verstuurd aan de familie R. Donker, Zorgvlied, Drenthe, Holland. De familie Donker en de familie Ackermann waren goede kennissen van elkaar.
Friedrich Wilhelm Ackermann woonde van 1919 tot 1938 in het landhuis met de naam Castra Vetera op Zorgvliet.
De volledige naam van Luise Hahne was Luise Henriette Frederike Hahne. Luise Henriette Frederike Hahne is geboren op 7 maart 1886 in Neuhückeswagen (kreis Lennep). Zij is op 17 december 1936 overleden op Zorgvliet (an de aandere kaante van de Deeverse bos). Luise Henriette Frederike Hahne is nog een tijdje begraven geweest bij het landhuis Castra Vetera ! Zij is daarna begraven op de kaarkhof van Zorgvliet.
De juiste naam van Friedrich Wilhelm Ackermann was Frederik Wilhelm Ackermann. Hij is geboren in Sloten (thans Amsterdam). Hij is op 9 december 1969 overleden in de stad Groningen.
Kraamverpleegster Berendina Berta Louise Wilhelmina Ackermann, de dochter van Frederik Wilhelm Ackermann en Luise Henriette Frederike Hahne, is overleden op 19 juni 1947 in de stad Groningen. Zij is geboren op 3 mei 1914 in Sloten (thans Amsterdam). Zij is bij haar moeder begraven op de kaarkhof van Zorgvliet.

In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven onvolprezen Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is opgenomen in het hoofdstuk Zorgvlied op de bladzijden 201, 202 en 203 de tekst van het bericht ‘Frederik Ackermann was veel liever boer dan tolk’, dat op 29 april 1966 verscheen in het Nieuwsblad van het Noorden. De redactie van ut Deevers Archief zal dit bericht zeer zeker ook opnemen in ut Deevers Archief.

Posted in Zorgvlied | Leave a comment

Ut passeneel van ut distributiekantoor an de brink

In het onvolprezen papieren blad Opraekelen, nr. 06/3 (september 2006) van de onvolprezen Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever publiceerde de redactie van ut Deevers Archief bijgaand bericht over het personeel van de distributiedienst, die vlak voor, in en enige jaren na de Tweede Wereldoorlog was gevestigd in het oude gemeentehuis aan de brink van Deever

De laatste distributiemaatregelen werden in 1952 opgeheven
Personeel van het distributiekantoor in Diever – 1945 of 1946 of 1947

De heer Lambertus (Bertus) Koning uit Delden was zo welwillend deze foto aan de Historische Vereniging Gemeente Diever te schenken, waarvoor wij hem bijzonder erkentelijk zijn. Zeker ook, omdat achter op de foto de naam van elke persoon op deze foto staat. De foto is afkomstig uit de verzameling van zijn zuster wijlen Aaltje Koning. Zij ging na de bevrijding werken bij de distributiedienst, die was gevestigd in het oude gemeentehuis aan de Brink in Diever.
Jan Dekker, het hoofd van de distributiedienst, overleed op 24 juli 1950.
Vanwege het flinke aantal personeelsleden is het aannemelijk dat de foto in 1945, 1946 of 1947 is gemaakt. Na die tijd werden steeds meer distributiemaatregelen opgeheven en moest het personeelsbestand geleidelijk aan krimpen.
De Nederlandse overheid wilde in 1939 met het invoeren van de distributiewet bereiken dat toen schaarse levensmiddelen, kleding, schoenen en andere onmisbare zaken zo goed mogelijk onder de bevolking werden verdeeld.
Een voorlichtingsbrochure uit 1939 vermeldt:
“Distributie wordt -en dat is zeer begrijpelijk- als een onaangenaam ingrijpen in onze levensgewoonten gevoeld. Moge men in steeds breederen kring beseffen, dat dit onaangename ingrijpen een voorwaarde is om de volkshuishouding in de juiste banen te houden en moge men tevens overtuigd zijn, dat dit in Nederland op doeltreffende wijze geschiedt.”
Veel goederen waren voor en in de Tweede Wereldoorlog, maar ook nog lange tijd daarna op de bon (de bonn’n bint nog hiel lange deur egoane) en dat laatste is nog maar bij weinigen bekend.
Het Dieverse verzet heeft in de oorlog het gemeentehuis overvallen. Het verzet had het voorzien op het bevolkingsregister én op de distributiebonnen in de kluis van de distributiedienst, waarmee vele onderduikers konden worden geholpen. De bonnen waren onmisbare betalingsmiddelen in de oorlog. Ze waren gehaat, maar ook gezocht.

Op bijgaand afgebeelde foto poseert het personeel van de distributiedienst in de gemiente Deever bij de oude brandweergarage achter het oude gemeentehuis aan de brink in Deever.
Op de voorgrond zitten van links naar rechts gezien:
Wicherdina Aaltina Kleene (geboren op 20 december 1918 in Wapse, overleden op 13 november 1953 in Wapse, getrouwd met Jan Boers);
Truus Ros (niet afkomstig uit de gemiente Deever, gegevens onbekend);
plaatsvervangend hoofd Jansje Blauw (geboren op 14 januari 1924 op Zorgvlied, overleden in 2000 in Almelo, getrouwd met Tjebbe de Groot);
Trientje Madhuizen (geboren op 29 september 1919 in Wapse, overleden op 9 juli 1988 in Deever, zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever).
De daar achter staande rij van zes personen bestaat van links naar rechts gezien uit:
Aaltje Koning (geboren op 16 september 1924 in Deever, overleden op 15 december 1991 in Borne, ongetrouwd);
T. Pol (niet afkomstig uit de gemiente Deever, gegevens onbekend);
J. Snijder (niet afkomstig uit de gemiente Deever, gegevens onbekend);
R. Tenholt (niet afkomstig uit de gemiente Deever, gegevens onbekend);
Jan Post (geboren op 31 juli 1923 in Deever, overleden op 19 november 2000 in Meppel, getrouwd met Jannie Bakker);
L. van de Berg (gegevens onbekend, afkomstig uit Wapse ?).
De vier achterste mannen zijn van links naar rechts gezien:
H. Drent (niet afkomstig uit de gemiente Deever, gegevens onbekend);
Adrianus Betten (gegevens onbekend, afkomstig uit Zorgvlied ?);
hoofd Jan Dekker (geboren op 16 december 1915 op de Smilde, overleden op 24 juli 1950 in Deever, getrouwd met Jantina (Tine) Doorten). (kan dochter Greetje Dekker uut Deever dat bevestigen ?)
De vierde man (of was het de derde man ?) is door een omissie niet overgeschreven van de achterkant van de afgebeelde foto.

Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan gegevens doorgeven van de dames Truus Ros en J. van de Berg en de heren T. Pol, J. Snijder, R. Tenholt en H. Drent ?

Posted in Gemiente Deever, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

In de winter jurk’n neei’n bee Berend Slagter

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is opgenomen als afbeelding 62 een afbeelding van een foto uit 1930-1931. In de begeleidende tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de naaicursus en de dames die deel namen aan deze naaicursus. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

62 – Diever – Naaicursus in café Berend Slagter – Winter 1930-1931
Meisjes en jonge vrouwen uit Diever en omgeving konden toen in in de wintermaanden leren hun eigen kleding te maken. Ze werden daarin onderwezen door kleermaakster Jantje Smit, de dochter van de sluismeester van ’t Haorschut. De lessen werden gegeven in de biljartzaal van het café van Berend Slagter (Berend Pik). De deuren van de grote zaal en de gelagkamer waren dan gesloten. Zo kon de kleine ruimte gemakkelijk met de kolenkachel warm worden gestookt.
De meisjes namen zelf stof mee, of konden dat van de lesdame kopen. Lappen stof liggen op het biljart, dat keurig is afgedekt met het daarvoor bestemde zeil. Op de cursus leerden ze maten opmeten, patroontekenen, knippen en naaien. De patronen werden uit modebladen gehaald, die er toen ook al waren. Ook werden jurken wel nagemaakt van voorbeelden, enkele hangen aan de muur.
De achtersten zijn van links naar rechts:
Hillie Smit, Anna Krol, Griet Seinen en Zwaantje Klok.
Hillie was een dochter van caféhouder Barteld Smit van de Deeverbrogge.
In het midden staan van links naar rechts:
Berendina Doorten, Hennie Oostenbrink, Alberdina Slagter, lesdame Jantje Smit, Kaatje Boers, Pieterdina Mulder, Klaassien Mulder en Jantje Moes.
Hennie was een dochter van caféhouder Pieter Oostenbrink van over de Deeverbrogge. Alberdina, dochter van Berend Slagter en Femmigje Mulder, trouwde met Klaas Doorten. Jantje Smit trouwde met Piet Barelds, zoon van caféhouder Jan Barelds. Kaatje was een dochter van Jan Boers en Aaltje Slagter uit Wapse en een nicht van Alberdina Slagter. Pieterdina was een dochter van caféhouder Hendrik Mulder uit Dwingeloo.
Van links naar rechts zitten:
Geeltje Veenstra, Jantje Huneman, Griet Krol, Rika Kloeze, Aaltje Moes en Pietje Kerssies.
Griet Krol was een dochter van Jaopie Krol en Aoltie Odie, de muss’nsteefster.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De afgebeelde foto is weer zo’n mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
De redactie vraagt zich wel af of de afgebeelde foto is gemaakt in 1930-1931. De redactie heeft het vermoeden dat de afgebeelde foto zo’n vijf á acht jaar later is gemaakt. Maar dat zal blijken zodra de redactie de geboortedatum van de personen op de foto heeft uitgezocht.
De afgebeelde foto was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit voorkomen had kunnen worden.

1. Hilligje (Hillie) Smit
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.
Zij was een dochter van caféhouder Barteld Smit van de Deeverbrogge.

2. Anna Krol
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens. 

3. Griet Seinen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens. 

4. Zwaantje Klok
Zij is geboren op 11 januari 1916. Zij is overleden op 2 januari 2003
Zij is begraven op de begraafplaats van Ruinerwold.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

5. Berendina Doorten
Zij is geboren op 12 mei 1916 in Deever. Zij is overleden op 14 september 2000 in Eindhoven. Zij was een dochter van brievengaarder Koop Doorten en Grietje Tissingh.
Zij was getrouwd met Albert Vos, zoon van bode Vossie.
Berendina Doorten en Albert Vos zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

6. Hennie Oostenbrink
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

7. Alberdina Slagter
Zij is geboren op 27 januari 1914 in Deever. Zij was een dochter van schoenmaker Berend Slagter en Femmigje Mulder.
Zij is overleden op 7 januari 2008 in Dwingel. Zij was getrouwd met Klaas Doorten.
Alberdina Slagter en Klaas Doorten zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.

8. Jantje Smit
Zij was de lerares, die toen lesdame werd genoemd
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

9. Kaatje Boers
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

10. Pieterdina Mulder
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

11. Klaassien Mulder
Zij is geboren op 28 januari 1911 in Deever. Zij was een dochter van Jan Mulder en Roelofje Tissingh.
Zij trouwde met Roelof Fransen. Hij is geboren op 8 oktober 1904 en is overleden op 22 september 1977 in Deever.
Zij is overleden op 22 december 1969 in Deever.
Klaassien Mulder en Roelof Fransen zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.

12. Jantje Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

13. Geeltje Veenstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

14. Jantje Huneman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

15. Griet Krol
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

16. Rika Kloeze
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

17. Aaltje Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

18. Pietje Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

Posted in Alle Deeversen, Café Berend Slagter | Leave a comment

Broambossies an de Holteweg in Oll’ndeever

De redactie van ut Deevers Archief heeft de drie hier getoonde kleurenfoto’s gemaakt op woensdag 22 april 2022.
Op de kleurenfoto’s zijn de bloeiende bremstruiken bij een weiland an de Holteweg in Oll’ndeever. Het hek van het weiland stond open. De redactie is zonder toestemming van de eigenaar het weiland met het meer dan maaiklare lange gras ingelopen. De redactie biedt daarvoor zijn excuses aan. Foto’s van dergelijke prachtige Oll’ndeeverse natuur mogen uiteraard niet in ut Deevers Archief ontbreken. Onder geen enkel beding.

Posted in Landschap, Natuur, Oll'ndeever | Leave a comment

Ut braandspuithusie was ok ut liek’nhusie

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is opgenomen als afbeelding 61 een afbeelding van en ansichtkaart uit 1930. In de begeleidende tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan het verschijnsel brink. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

61 – Diever – Brink met baorhuusie en braandkoele
In 1978 werd in een onderzoek naar de belevingswaarde van het dorp Diever aan 77 inwoners gevraagd wat onder een brink moest worden verstaan: een plein (5), een open plek midden in het dorp (45); rondom staat bebouwing (4); er staan huizen (17), boerderijen (3), oude gebouwen (1), belangrijke gebouwen (1), het gemeentehuis (15), de kerk (14), het schultehuis (3), een café (1) en winkels (2); er is een brandkuil (4); er groeit gras (3), er staan vooral bomen (17); een plaats voor festiviteiten (4); een ontmoetingsplaats (9); een marktplaats (4).
Brink is een oud woord en betekent onder meer rand van een akker en rand om een boerderij. Op de kadastrale minuutplans van 1 oktober 1832 is de toenmalige situatie om de brink af te leiden. De brink is ontstaan na de bouw van de kerk. De kerkbrink grensde met de zuidwestkant direct aan het bouwland de Iemenkaamp op de Westeresch. Op de plaats van het hier zichtbare café Brinkzicht stond de boerderij van Albert Kiers. Om de kerk stonden boerderijen. Op de plaats van het gedeeltelijk zichtbare gemeentehuis stond de boerderij van Albert Vos. Naast die boerderij stond de pastorij. Het schultehuis was het woonhuis bij de boerderij van Willem Mulder. Ten zuiden daarvan stonden de boerderij van Jan Wolters Hessels en die van de weduwe Jacob Booij.
Op de erfbrink bij de boerderijen stonden vaak bomen. Deze erfbrinken lagen om een gemeenschappelijke ruimte, die veelal ook beplant was met bomen. Deze centrale ruimte werd uiteindelijk ook brink genoemd.
Op deze foto is een kale verwaarloosde brink te zien. Wel zijn fraai de naar behoefte ontstane wegen en slijtpaden te zien, die worden geaccentueerd door het klinkerpad voor het hek van de pastorie. Rechts op de brink is een deel van de witte glinten om de helaas in de vijftiger jaren gedempte braandkoele te zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De titel van het bericht behoeft enige toelichting. Het huisje op de brink was niet ut baorhuusie, maar het brandspuithuisje dat in dringende gevallen ook gebruikt werd als lijkenhuisje. Het baorhuusie is fout geschreven. Dit moet zijn boarhusie. In het Deevers wordt dit woord meer met een o-klank dan met een a-klank uitgesproken, vandaar boarhusie.

Het mag duidelijk zijn dat een brink die meer dan duizend jaar geleden is ontstaan bij de eerste houten rooms katholieke kerken in Deever geen origineel Saksische boerenbrink mag worden genoemd. Beter is te spreken van een soort van bij de rooms katholieke kerkbrink.
De hier afgebeelde sepiakleurige ansichtkaart uit rond 1930 was verkrijgbaar bij Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos, in haar manufacturenwinkeltje (dat later is voortgezet door haar dochter Geertje Vos) an de Heufdstroate in Deever.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief voor de volledigheid en voor de goede orde ook graag naar het bericht Ut liek is hen ut braandspuithusie ebraagt

Posted in Ansichtkoate, Brink, Café Balsma, Café Brinkzicht | Leave a comment