De offeskeid’n meugt neet Shakespeare speul’n

Posted on 19 augustus 2022

In de naoorlogse conservatieve anti-revolutionaire krant Trouw verscheen op 25 juni 1951 het volgende anti-shakespeariaanse bericht ‘Drents dorp speelt Shakespeare’s Driekoningenavond’.

Drents dorp speelt Shakespeare’s Driekoningenavond
(Van een onzer redacteuren)
Het aloude Devere, thans Diever geheten, is een bekoorlijk ongerept dorp, gelegen in de prachtige zuid-westhoek van Drente. Het landschap is er ongemeen boeiend; je kunt er heerlijke wandelingen maken; er zijn bossen en weiden, roggevelden en statige bomenlanen; langs de zandwegen zie ik het tedere paars van de wilde orchidee, en rijk bloeit er de kamperfoelie. Het dorp en de hoeven zien er verzorgd uit. Er is een uitstekend gerestaureerd schoutenhuis, het schultehuis geheten, er is een moderne coöperatieve zuivelfabriek, een hunnebed en een natuurbad, en ten slotte: er is een heel eenvoudig openluchttheater.
In dat theater is sinds de bevrijding elk jaar een uitstekend voorbereide, verzorgde opvoering gegeven van een niet-modern stuk: vijf maal Shakespeare en één maal Ibsen. Wie in de grote stad woont en in de omstandigheid verkeert, elke dag een bepaalde kunstmanifestatie te kunnen meemaken, kan moeilijk begrijpen, wat zulk een uitvoering voor een dorp als Diever betekent. Het is cultureel team-work, dat, naast Tegelen, enig is in Nederland.
Dit jaar is Shakespeare’s Driekoningenavond, voor het eerst op 22 juni, door de dorpelingen opgevoerd. Tal van autoriteiten waren aanwezig, o.a. de commissarissen van Drente, Friesland en Overijssel. De plaatselijke arts, L.D. Broekema had de regie. De spelers worden uit alle ‘rangen en standen’ gerecruteerd. De veearts en de kapper, de smid en het schoolhoofd, de landarbeider en de ambtenaar ter secretarie doen mee. Tekenend in dit verband is, dat van de twee uitvoerenden, die naar algemene opinie wel het best waren, de een de dochter van de café-houder en de andere de echtgenote van de veearts. Ook hier viel op, zoals dat bij de meeste amateur-toneelopvoeringen het geval is, dat de vrouwen over het grootste talent beschikken.
Het spel van deze groep mensen kan zeker een behoorlijke kritiek doorstaan; houding, beweging en gebaar zijn echter beter dan de stemtechniek. Waarom Driekoningenavond is gekozen, is niet geheel duidelijk. Het is te begrijpen, dat ditmaal eens aan een blijspel de voorkeur werd gegeven, maar voor een openluchtspel is dit Driekoningenavond toch niet allermeest geschikt. De waarde van dit hoofse spel is te vinden in de milde, kostelijke spot op de mens, dit ongedurig en ijdel wezen. Wat de nar zegt, het is vaak kostelijk om aan te horen en om te overdenken.
Toch, hoeveel verder staat het stuk van onze tijd af dan Shakespeare’s ernstig oeuvre, dat immers nog altijd actueel is, al noemen wij het niet meer modern. Het is helaas zo, dat ons leven misschien in nog beklemmender mate dan vroeger, de tragedie van de menselijke ondergang kent, maar de hoofse zwier en het romantische spel als onwezenlijk ervaart. Het zal wel daarom zijn, dat de mens van nu zo genieten kan van een spel als Driekoningenavond is. Dat zulk een uitvoering voor de spelers van niet geringe betekenis is, spreekt wel vanzelf. Het veredelt de smaak en verdiept het stijlbegrip. Juist hierom is het amateurtoneel (wat iets heel anders is dan dilettantisme) van minstens even grote betekenis is als het professioneel beoefenen van kunst.
Na de eerste opvoering zullen er nog vijf volgen, en wel op 26 en 30 juni en 7, 11 en 14 juli.
Aan de Dieverse opvoeringen zit echter helaas een onbevredigende kant. Bijna een kwart van de gemeente is gereformeerd en dit gedeelte van de dorpsgemeenschap doet aan het spel niet mee. Wij hadden een onderhoud met de plaatselijke predikant, die ons verzekerde, dat de gemeente niet principieel afwijzend stond tegenover openluchtspel van amateurs, maar dat zij als een volwaardig deel van de dorpsgemeenschap wenste gekend te worden in alles wat het openluchtspel betrof, wilde men een samenwerking overwegen. Ook spreekt de levenspractijk uiteraard een belangrijk woord mee. Wat allereerst nodig is, is eerbied en begrip voor elkaars standpunt.
Wij tekenen hierbij aan, dat de kwestie inderdaad moeilijk is. De samenspraak is altijd in orthodox-kerkelijke kringen in ere geweest. In de practijk werd het gezamenlijk voorstellen van bepaalde situaties niet verworpen. Iets anders is, of dit impliceert, dat nu alle toneelmanifestatie maar moet worden ingehaald. Wij geloven, dat dit niet het geval is, en dat het niet meedoen van een gedeelte der Dievenaren op grond van hun bezwaren tegen bepaalde stukken, allerminst mag worden gezien als een nukkig of benepen spel breken. Pas wanneer het alle partijen duidelijk is, dat aan de afwijzende houding zeer reële overwegingen ten grondslag liggen, overwegingen gegrond op historische ontwikkeling van levensstijl en overtuiging, zal een gesprek zonder rancuneuze ondertoon mogelijk zijn. Het resultaat er van laat zich echter nog allerminst bevroeden. Tot zolang speelt niet heel Diever, maar een gedeelte ervan de zomerspelen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het culturele, religieuze en maatschappelijke leven in de gemiente Deever scheurde volledig bij het ontstaan van de offeskeid’n kaarke in de negentiende eeuw. Een offeskeid’n jongen trouwde uitsluitend en alleen met een offeskeid’ n meisje. De offeskeid’n gingen lekker samen volstrekt apart van de hervormden en de katholieken en de ongelovigen hun eigen offeskeid’n weg in de gemiente Deever. Dus niet meer naar de hervormde kaarke an de brink, maar lekker naar de eigen offeskeid’n kaarke an de Kruusstroate. Dus lekker een eigen offeskeid’n muziekcorps. Dus lekker een eigen offeskeid’n reciteervereniging. Dus lekker een eigen offeskeid’n gymnastiekvereniging. Dus niet meer naar de openbare lagere school voor alle gezindten, maar lekker naar een eigen offeskeid’n school. Dus ook lekker een eigen offeskeid’n toneelvereniging.
In de statuten van de toneelvereniging Diever staat uiteraard niet dat offeskeid’n Deeversen geen lid mogen worden van deze vereniging. Iedere offeskeid’n Deeverse kon zonder problemen een rol -ook de hoofdrol- in een toneelstuk van Shakespeare in het openluchttheater an de Heezeresch gaan spelen.
Het probleem in het begin van de vijftiger jaren van de vorige eeuw waren de onuitgesproken bezwaren tegen die goddeloos gevonden Shakespeare van die nukkige en benepen, zeg maar orthodox-fundamentalistische onbeweegbare dominee en het benauwend-conservatieve anti-revolutionaire onbeweegbare offeskeid’n Deeverse kerkbestuur. De shakespeare-toneel-speel-kat werd in het donkere onbeweegbare offeskeid’n Deever aan alle kanten doodgeknepen.
De grote vraag is natuurlijk of de situatie nu na zeventig jaar in enige mate is veranderd. Mogen offeskeid’n Deeversen van mijnheer de dominee en het kerkbestuur nu wel meespelen in een toneelstuk van Shakespeare ?

Posted in Shakespearitis | Leave a comment

De naèm’m op un wandelkoate van Baark’nheuvel

Posted on 18 augustus 2022

In het papieren blad Opraekelen 09/4 (december 1999) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkundugge vurening uut Deever, verscheen als gemakkelijke bladvulling (16 van de 32 bladzijden) het artikel ‘Een wandeling op het landgoed Berkenheuvel’.
De samensteller van het artikel maakt terecht trots melding van het feit dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkundugge vurening uut Deever, in het bezit is van een wandelkaart uit 1936, die is uitgegeven door de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van het Landgoed Berkenheuvel. De naamloze vennnootschap was het geldverdienvehikel van eigenaar mr. Albertus Christiaan van Daalen uit Bennekom.
Zie ook het bericht Un wandelkoate veur Baark;nheuvel uut 1936.
De wandelkaart is gemaakt met behulp van de dunne metalen drukplaat, zoals op de bijgaande afbeelding 1 is te zien.
Dus houd een spiegel voor het scherm en de wandelkaart zal zichtbaar en wellicht leesbaar worden, maar tegenwoordig kunnen computerprogrammaatjes voor het bewerken van foto’s dit ook, zie afbeelding 2. En zie ook een afbeelding van een gedrukt exemplaar van deze wandelkaart.
De schrijver van het artikel in het papieren blad Opraekelen 09/4 (december 1999) vraagt zich ook terecht af wie alle namen van de zandwegen, de plassen, de veentjes, de stukken bos en diverse objecten nog kent.
De redactie van ut Deevers Archief doet daarom een poging niet alleen alle namen vast te leggen, maar daarbij ook een verklaring van het waarom van deze namen te geven.
Deze zullen in nieuwere versies worden herzien, waarbij ook afbeeldingen zullen worden geplaatst. De redactie verzoekt de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief gescande foto’s in te sturen.
De redactie van ut Deevers Archief baseert zich daarbij voor een deel op een serie interviews uit de periode 1999-2002 met Albert (Bert) Christiaan Doorman, kleinzoon van mr. Albertus Christiaan van Daalen, die toen met zijn gezin in de door hem in de zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwde bungalow Kon Tiki tegenover de weg naar het Openluchtspel woonde, zeg maar in de tippe grond bij de Bosweg en het begin van de zandweg langs de Noorderesch.
Het lijkt de redactie van ut Deevers Archief een uitdagende taak voor de dorpskrachten uut Deever (vrijwilligers van de heemkundugge vurening uut Deever) en de dorpskrachten uit Zorgvlied, Wateren en Oude Willem (in plaats van naar niet bestaande Friesche en Germaansche karresporen te zoeken) om bij elk van de hierna genoemde wegen, enzovoort, in samenwerking met Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ‘s Graveland weer van die mooie witte kleine naambordjes aan bomen vast te spijkeren. Je mag van de Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ‘s Graveland toch wel bordjes aan bomen vast spijkeren ? Nestkastjes worden in de Deeverse bos toch ook aan bomen vast gespijkerd ?). Ook in die gevallen dat de Nederlandsche Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten uit het verre ’s Graveland de weg al heeft laten overwoekeren door kunstmatige tekentafelcultuurnatuur ! Laten we ons eigen Deeverse culturele erfgoed behouden en de steeds meer verloren gegane en verloren gaande namen aan de vergetelheid ontrukken. Zie het voorbeeld voor zo’n naambordje in bericht Ut naèmbröttie van de Greinsweg op Baark’nheuvel.

Afbeelding 1
Dunne metalen drukplaat van de wandelkaart van Berkenheuvel uit 1936. Deze zwart-wit foto is gemaakt op 26 april 2000 door Coen Broekema.

Afbeelding 2

Adderveenweg
Weg die langs het Adderveen loopt.
Albertweg
Albert Christaan van Daalen is geboren op 21 mei 1927. Hij was de oudste zoon van civiel-ingenieur Mello van Daalen, geboren op 14 september 1897 te Bennekom, en Johanna Maria Klik, geboren op 3 juli 1889 te Den Helder.
Mello van Daalen en Johanna Maria Klik trouwden op 12 mei 1925 in Heemstede.
Albert Christiaan van Daalen trouwde op 6 september 1952 met jonkvrouw Anny Leonore Elizabeth Röell, geboren op 7 november 1930 in Soerabaja.
Albertinaweg
Albertina Johanna Sichterman is geboren op 23 juni 1861 te Groningen. Zij is overleden op 30 maart 1935 in Huize Dorpszicht, Dorpsstraat 54 in Bennekom. Zij was de echtgenote van mr. Albertus Christiaan van Daalen. Hij is geboren op 1 juni 1853 in Bennekom. Hij is overleden op 16 januari 1939 in Huize Dorpszicht, Dorpsstraat 54 in Bennekom.
Albertina was ook de tweede voornaam van de derde dochter Christina Albertina van het echtpaar Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Christina Albertina van Daalen is geboren op 21 april 1896 in Arnhem. Zij is overleden op 30 september 1989 in Wassenaar. Bert Doorman noemde haar tante Zus. Zij trouwde op 29 maart 1920 in Bandoeng met Karel Meerkamp van Embden. Hij is geboren op 8 juli 1892 in Manilla. Hij was administrateur van de suikerfabriek Soerawinangoen van de Nederlandsche Handelsmaatschappij in Nederlands Indië.
Almaweg
Alma was een dochter van Christina Albertina van Daalen en Karel Meerkamp van Embden. Alma Meerkamp van Embden overleed op 28 december 1972 op 51-jarige leeftijd in Hoogeveen.
Annieweg
Antoinetta (Annie) was de jongste dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Zij is op 3 juni 1934 op 41-jarige leeftijd in Ede gestorven na een val van het paard. Zij kon goed piano spelen. Zij speelde op feestjes voor de kinderen van Bennekom. Bert Doorman heeft van haar pitriet leren vlechten.
Berkenheuvel
De naam van het landhuis van de beheerder en de vakantiewoning van de aandeelhouders van Berkenheuvel b.v.
Dit landhuis staat afgebeeld op veel ansichtkaarten.
Het landhuis is ontworpen door civiel-ingenieur Mello van Daalen, een zoon van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
De afgebeelde ansichtkaart (afbeelding 3) is in juli 1963 uitgegeven door JosPé in Arnhem en was te koop in het dorpswarenhuis van Jan Brugging en Griet Oost an de Heufdstroate in Deever.

Afbeelding 3

Afbeelding 2
De redactie van ut Deevers Archief heeft deze kleurenfoto gemaakt op donderdag 4 november 2017.


Berkenheuvel
De naam van het gehele landgoed (bosgoed).
De Berkenwal
De naam van een gedeelte van de bos.
Berkenwalweg
Weg door de Berkenwal.
Bertlaan
Bert is de roepnaam van Albert (Bert) Christiaan Doorman.
Hij is de eerste kleinzoon die naar mr. Albertus Christiaan van Daalen is vernoemd.
Albert Christiaan Doorman werd geboren op 3 maart 1918 en is op 12 oktober 2004 in Deever overleden.
Hij was een zoon van Paul Carel Louis Doorman en Josephine Harmanna Johanna van Daalen.
Blauwwater
Naam van een plas. Maar waarom had deze plas de naam Blauwwater ?
Boltsweg
Wie van de bezoekers van het Dievers Archief weet wie Bolts was.
Het zal wel een vrindje van mr. Albertus Christiaan van Daalen zijn geweest.
Wie van de aandeelhouders van de Berkenheuvel b.v. kan de redactie van ut Deevers Archief hierover inlichten ?
Brandpaal
Verticaal in een betonnen sokkel geplaatse houten paal met klimijzers, die in de zomer gebruikt werd als post voor het waarnemen van bosbrand. De dienstdoende waarnemer moest  daarvoor zo nu dan naar boven klimmen.
De Brandpaal heeft gestaan aan de Middenlaan, bij het begin van de Kelderweg en de Juniperusweg in het Laatste Zand.
Christinaweg
Christina (1896) was de eerste voornaam van de vierde dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. C.A. van Daalen en Karel Meerkamp van Embden, gescheiden in 1953.
C.J.O.-kamp
Het C.J.O.-kamp was een kamp van de Christelijke Jongeren Organisatie.
In 1951 is grond verkocht voor de ‘De Eikenhorst’, het kamp voor verwaaarloosde jeugd an de Gowe.
Het C.J.O.-kamp staat op verschillende ansichtkaarten afgebeeld.
De Haar
De naam van een gedeelte van de bos. De Haar is de oude naam van het gebied bij de Haarsluis.
De Dennekamp
De naam van een gedeelte van de bos. Mr. Albertus Christiaan van Daalen bedacht deze naam.
De Kelder
De naam van een gedeelte van de bos.
De Nul
De naam van een gedeelte van de bos in de buurt van de Wapser es met de oude naam De Nul.
De Veentjes
De naam van een veentje.
Dit veentje staat afgebeeld op ansichtkaarten.
Dieverveld
De naam van een gedeelte van de bos.
Dieverzand
De naam van een gedeelte van de bos.
Het zwembad Dieverzand aan de Bosweg is genoemd naar dit gedeelte van de bos.
Het zwembad Dieverzand staat op veel ansichtkaarten afgebeeld.
Eerste Dwarsweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Eerste Veentjesweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Evapad
Eva was de jongste zuster van Albertus (Bert) Christiaan Doorman
Ewoudweg
Ewoud was de zoon van Mello van Daalen en Johanna Maria Klik.
Gerardinaweg
Gerardina Barelds is geboren op 14 december 1889 in Rogat (de Wijk) als dochter van machinist Jan Barelds en Aaltje Middelbrink. Na hun verhuizing naar Deever was Jan Barelds de koffiehuishouder van café Brinkzicht an de brink van Deever..
Wolter Smit is geboren op 5 mei 1893, hij was een zoon van de Harm Smit, de tweede boschbaas op Berkenheuvel, en Jacoba Monis. Wolter Smit was de derde boschbaas op Berkenheuvel. Wolter Smit en Gerardina Barelds trouwden op 30 oktober 1914 in Deever. Wolter Smit overleed op vrijdag 19 december 1947 in Rheden. Is hij vlak na de oorlog verhuisd naar Rheden ?
Gezina Catharina Smit was een dochter van Harm Smit en Jacoba Monis. Zij was een zuster van Wolter Smit. Zij was getrouwd met de in de Tweede Wereldoorlog in Deever beruchte N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma. Harm Smit kocht café Brinkzicht van zijn zwager Jan Barelds.
Grensweg Greinsweg)
Weg langs de grens van het landgoed Berkenheuvel.
Zie ook de afbeelding van de Grensweg op een zwart-wit ansichtkaart uit 1951.
Groningerweg (Grönnegerweg)
Deze bekende al heel oude zandweg (vooral zo houden), die loopt van het Kasteel naar de Gowe, was een weg langs de grens van Berkenheuvel. De Grönnegerweg is ook te zien op een aantal mooie ansichtkaarten.
Haarbos
Perceel bos in de Haar.
Haarweg (Hoarweg)
De weg die van de Bosweg naar de Haar loopt. De Haar is de oude naam van het gebied bij de Haarsluis.
De Hoarweg is ook op enige ansichtkaarten te zien.
Harm Smitweg
Harm Smit was de tweede boschbaas op Berkenheuvel, de opvolger van de eerste boschbaas Marten Wouwenaar.
Hertekamp
De naam van een gedeelte van de bos.
Zag mr. Albertus Christiaan van Daalen hier voor het eerst een hert ?
Het Laatste Zand (Ut Laèste Saand)
De naam van een gedeelte van de bos.
Voor de bebossing was dit een gebied van woeste zandduinen.
Deze al zeer oude naam is niet bedacht door mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Hezeneschweg
Weg langs de Heezeresch.
Hoekeveenscheweg
Weg langs het Hoekveen.
Hoekveen
De naam van een gedeelte van de bos.
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt nog.
Hunnebedweg
De Hunnebedweg loopt langs de plaats van het verdwenen hunnebed met de naam Potties Baargie.
De Hunnebedweg is ook op enige ansichtkaarten te zien.
Janweg
Jan was de broer van Albertus (Bert) Christiaan Doorman.
Jodenzand
De naam van een gedeelte van de bos.
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Johannaweg
Johanna was de tweede voornaam van de echtgenote van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Johanna (1894) was ook de voornaam van de derde dochter van mr. Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman.
Juniperusweg
Juniperus is de Latijnse naam voor de jeneverbes.
Deze struik komt niet veel voor op Berkenheuvel.
Kalterschegat
De oude naam van een gedeelte van Berkenheuvel
Drassige weilanden waar Albertus (Bert) Christiaan Doorman wel naar kievitseieren zocht.
Kampweg
Weg in het Deeverse Zaand.
De weg loopt langs het terrein van het V.C.J.C.-kamp.
Kanaalweg
Deze weg loopt van de Tolweg naar het Kanaal (Drentsche Hoofdvaart), vandaar de naam Kanaalweg.
Karelweg
Karel Meerkamp van Embden was een zoon van Christina Albertina van Daalentante en Karel Meerkamp van Emden
Karel is geboren op zaterdag 26 mei 1923 in Tjikini in Nederlands Indië.
Kelderweg
Weg in het bosgedeelte met de naam De Kelder.
Kijkduin
Toepasselijke naam van de heuvel waarop een houten brandtoren (de opvolger van de brandpaal) stond. De resten van de vier palen zijn nog steeds aanwezig. Het is een mooie heuvel met een lange helling om in de winter bij sneeuw van af te sleeën.  
Koekoeksvijver
Plas in de buurt van de Torenlaan, niet zo diep in de bos, is makkelijk vindbaar.
Het was in de zestiger jaren van de vorige eeuw een mooie grote plas om ’s winters bij ijs op te spelen, bijvoorbeeld ijshockey met een zelfgemaakte stick van een tak van een eik.

Kogelvangers
Resten van de plaats waar in het begin van de twintigste eeuw (1906-1908) schietoefeningen werden gehouden door het leger.
Kogelvangerweg
Langs deze weg liggen vier kogelvangers.
Krater
De naam van een heuvel in de buurt van de Tolweg.
Kraterweg
Weg naar de heuvel met de naam Krater.
Op de Krater heeft ook een uitkijktoren gestaan. Van deze uitkijktoren is geen foto bekend.
Kronkelweg
De naam van deze weg spreekt voor zich.
Martenshoek
De naam van een gedeelte van het bos dat is vernoemd naar Marten Wouwenaar, de eerste boschbaas van Berkenheuvel.
De naam van Marten Wouwenaar staat ook op het Monument.
Marten Wouwenaarweg
Marten Wouwenaar was de eerste boschbaas van Berkenheuvel.
De naam van Marten Wouwenaar staat ook op het Monument.
Mastenveldje
De naam van een veentje aan de Bosweg bij de Studentenkamp.
Dit veentje staat vaak afgebeeld op ansichtkaarten van voor de Tweede Wereldoorlog.
Meeuwenplas
Grote ondiepe plas achter in de bos.
Het is een mooie plas om in het voorjaar doorheen te banjeren en eieren te zoeken.
Deze plas staat afgebeeld op enige ansichtkaarten.
Melloweg
De Melloweg loopt vlak langs de Koekoeksvijver.
Mello van Daalen was de tweede en jongste zoon van mr Albertus Christiaan van Daalen en Albertina Johanna Sichterman. Hij is geboren op 14 september 1897 in Bennekom. Civiel-ingenieur Mello van Daalen heeft in Indië gewerkt. Hij bouwde daar spoorbruggen.
Midden Dwarsweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Middenlaan
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Monument
Herdenkingsteken, geplaatst ter gelegenheid van de voltooiing van de bebossing van Berkenheuvel.
Het monument staat vaak afgebeeld op ansichtkaarten.
Nulweg
Weg in het gedeelte van de bos bij Wapse met de naam de Nul.
Ooster Schaapsdrift
Naam moet te maken hebben met de tijd dat Deever nog een kudde schapen had.
Oude Willemspark
De naam van een gedeelte van de bos in de Oude Willem.
Oude Willemsweg
Weg in het Willemspark.
Pastorieweg
Verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt.
Paulweg
Paul is de vader van Albertus (Bert) Christiaan Doorman. Paul Christiaan Louis Doorman is geboren op 6 april 1891 in Limbangan in Midden-Java. Hij is in 1943 overleden in Soekamiskien op Bandoeng. Hij trouwde op 23 oktober 1913 in Bennekom met Josephine Harmanna Johanna van Daalen.
De Paulweg loopt van de Ringweg naar de Adderveenweg.
Peterweg
Peter was ….., moet nog worden uitgezocht.
Reeënheuvel
Heuvel in de buurt van de Grensweg.
Ringweg
De langste zandweg van het landgoed Berkenheuvel.
Schaapsdrift
Looproute van de kudde schapen van Groot- en Klein Wateren.
Simonslaan
Simon was ….., moet nog worden uitgezocht.
Slangenbad
Plas in het Wapser Zand. Een verklaring voor het ontstaan van het Slangenbad is dat ter plekke leem is afgegraven. Mr. Albertus Christiaan van Daalen gaf als verklaring dat het Slangenbad is gegraven voor de afwatering van het Adderveen. Klinkt logisch.
Sluisbos
Perceel bos in de buurt van de Haarsluis.
Snoekveen
Aaltje Smit, de dochter van Wolter Smit, wist te vertellen dat bij het Snoekveen turf is gegraven.
Studentenpad
Studenten die vóór de Tweede Wereldoorlog in de zomer hun kamp hadden in de boerderij De Uilenhorst in de Olde Willem hebben mede gewerkt aan de aanleg van deze weg.
Stroetlaan
De Stroeten zijn nog in het bezit van Berkenheuvel b.v. Deze zijn gedeeltelijk verpacht.
Tilgrup (Tillegröppe)
Een verklaring voor de naam van deze stroom ontbreekt nog.
Tolweg
Een verklaring voor de naam van deze weg ontbreekt nog.
Toren
Uitkijktoren op de heuvel met de naam Kijkduin.
Deze uitkijktoren staat afgebeeld op een paar ansichtkaarten.
Torenlaan
Komende vanuit Wateren was vroeger in het verlengde van deze weg de toren van de gemiente Deever te zien.
Torenweg
Aan de Torenweg ligt een heuvel met de naam Kijkduin. Op deze heuvel heeft een houten uitkijktoren gestaan. De fundamenten van deze toren bevinden zich nog op de heuvel.  Het ontwerp van deze toren is gemaakt door civiel-ingenieur Mello van Daalen.
Tweede Veentjesweg
Deze plas staat afgebeeld op ansichtkaarten.
Van Daalenweg
Dit is de weg die mr. Albertus Christiaan van Daalen naar zichzelf vernoemde.
Van Tienhovenpark
De naam van een gedeelte van de bos.
Mr. Pieter Gerbrand van Tienhoven, was voorzitter van de Nederlandse Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten. Hij was ongetwijfeld een vrindje van de familie Van Daalen, wellicht een studievrindje van mr. Albertus Christiaan van Daalen.
Het Van Tienhovenpark staat afgebeeld op ansichtkaarten.
Van Tienhovenweg
Weg in het van Tienhovenpark.
Veldweg
Deze weg staat afgebeeld op ansichtkaarten.
V.C.J.C.-kamp
Zomerkamp van de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Centrale bij het Mastenveldje aan de Bosweg.
Wapser Schaapsdrift
Oude naam van de looproute van de Wapserse kudde schapen naar de heide.
Wapserweg
Naam behoeft geen uitleg.
Wapser Veld
Vóór de bebossing was dit een gebied van woeste zandduinen van de marke van Wapse.
Wapser Zand
Wapser Zand is een andere naam voor Wapser Veld.
Vóór de bebossing was dit een gebied van woeste zandduinen van de marke van Wapse.
Wester Schaapsdrift
Oude naam van de looproute van de Dieverse kudde schapen naar de heide.
Wolter Smitweg
Wolter Smit was de zoon van Harm Smit en Gerdardina Barelds, zie hiervoor voor gegevens.
Hij was de tweede boschbaas op Berkenheuvel. Zie ook de inscriptie op het Monument.
Zandblokken
Naam van een stuk woeste grond.
Zandlotten
Zandlotten = Zandvlokken ?
Naam van een stuk woeste grond.
Zuurlandweg
Vrouw Kappe wist te vertellen dat ten westen van de Zuurlandweg in de buurt van de Vledder A ook turf is gegraven.

Posted in Aarfgood, Albertus Christiaan van Daalen, Ansigtkoate, Bosgesigte, Landgoed Berkenheuvel, Opraekelen | Leave a comment

Grös meej’n mit de sende in de Olde Willem

Posted on 17 augustus 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft in de periode 1999-2007 meegewerkt aan de totstandkoming van 40 nummers van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. In het najaar van 1999 interviewde hij de bejaarde Gerard Goettsch weer in zijn Amsterdamse huis an de Dörpstroate op Zorgvliet. De redactie publiceerde het volgende bericht in Opaekelen 99/4 (december 1999).

Gerard Goettsch vertelt verder

De nu 96-jarige Gerard Goettsch sukkelt met een zwakke rug, maar is gelukkig geestelijk nog altijd heel scherp. Gerard had het bij mijn binnenkomst een beetje koud en draaide het gaskacheltje hoger. Al suizend bracht deze het woonkamertje in zijn Amsterdamse huis op Zorgvlied snel op een tropische temperatuur. Hij stopte een verse pruim tabak achter z’n kiezen, leunde achterover in zijn speciale stoel bij het raam en begon te vertellen onder meer over boerenwerk, zoals het gras maaien mit de sende.

Het werken op de boerderij was zwaar. Alles werd met de hand gedaan. Als jongen van zestien liep ik al aachter de sende. In de zomer als het warm was, dan gingen we ’s nachts al om twee uur naar het land in de Oude Willem om te maaien. Langs het land stonden geen bomen. Daarom gooiden we om twaalf uur een hoop gras over het hek om bij de schoft te schuilen voor de zon. Als we gegeten hadden, dan gingen we eerst anderhalf uur slapen. Na de schoft moesten we eerst de sende haèr’n (de zeis scherpen). Ik maaide in mijn beste jaren wel een halve bunder per dag.

In mijn jonge jaren heb ik anderhalf jaar verkering gehad met de knappe Trijntje Wolters. Zij was huishoudster bij Albert Benthem. Ze was de dochter van Egbert Wolters, die boer was op de Uilenhorst en ook in schapen handelde. De Uilenhorst was een apart oud huis. Dwars achter het huis stond een grote stal. Egbert Wolters had een heleboel schapen op half gewin. De helft van de opbrengst was voor de eigenaar van de schapen, de andere helft was voor hem. Het is toen niet wat tussen Trijntje en mij geworden.

Na wat andere verhalen vond Gerard het toch wat te warm geworden. Hij gaf de brander wat minder gas en stuurde voor hij verder vertelde eerst deskundig een straal sap van zijn pruim tabak naar de emmer naast zijn stoel.

Na de overdracht van de boerderij aan mijn zoon heb ik nog een paar jaar gewerkt op de zuivelfabriek in Wapse. Op mijn vijfenzestigste ben ik daar gestopt. Daarna heb ik nog allerlei lös waark gedaan. Bij Levert Haveman heb ik nog samen met jonge jongens vrachtwagens met aardappelen geladen. De oude pastoor kwam daar voorbij en vond het toch nodig om te zeggen dat de jongens wel net zo hard moesten werken als ik. Bij meneer de Jong van de Gavere heb ik nog geholpen met het bouwen van bungalows. Toen ik 78 jaar was heb ik daar nog een welput gegraven. En nu gaan ze al met 54 jaar met de V.U.T.

Ik kwam weer met Trijntje in contact toen ik 83 jaar was. Zij was het die mij opbelde. Mijn vrouw was toen al een tijdje overleden. Ik ben op de fiets naar haar toe gegaan. Mijn kinderen vonden het denk ik wel goed. Ik zeg maar zo: je moet toch leven met de levenden. Trijntje woonde in Westerbork. Ik wist eerst niet eens goed waar dat lag. Ik ben toen eerst door de ruilverkaveling van Lheebroek naar Beilen gefietst.

Onderweg moest ik een keer van de fiets af. In een groot stuk grasland zag ik mannen bezig met zo’n grote snelle cycloonmaaier. Toen ik klaar was met plassen dacht ik: Here mien tied, die machine heeft in dat ogenblikje dat ik hier sta al meer gemaaid dan ik in mijn beste tijd in een halve dag maaide.|

Ik ben op twaalfjarige leeftijd op Zorgvliet komen wonen en ik heb daar de twee wereldoorlogen meegemaakt. Ik heb daar altijd gewoond en dat kan je als je 83 jaar bent niet meer achter je laten. Ik wilde niet verhuizen naar Westerbork en zij wilde niet naar Zorgvlied komen. Zo is het gegaan. Trijntje en ik hebben toch nog drieëneenhalf jaar kennis aan elkaar gehad. Toen overleed ze. Ze was een door en door goed mens.

Na nog wat andere verhalen vond Gerard het tijd voor een verse pruim half zware midden snede tabak. Zijn merk is ‘Het wapen van Drente’ van de tabaksfabriek Fransiscus Lieftinck uit Groningen.

Ons land in de Olde Willem lag langs de Tillegröppe. Samen met andere boeren moesten we de Tillegröppe voor een goede afwatering open houden. Dat deden we gewoon als boeren onderling, maar we waren geen waterschap. Mijn vader Johan Goettsch en Jan Thijs Seinen uut Deever hadden daar het toezicht op.

Mijn kleinzoon liet daar nog niet zo lang geleden tien bunder gras maaien door een loonwerker en die deed het met zijn grote machines zelfs in één uur. Mijn lieve God in wat voor tijd leven we nu toch.

Nu heeft Staatsbosbeheer veertig bunder land bij het Friese broek onder water gezet en tweehonderd bunder bos gekapt. Staatsbosbeheer doet maar waar het zin in heeft en als wij een boom willen kappen, dan mag dat niet…..

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Gerard Goettsch is geboren op 18 september 1903 in Putten in Gelderland en is overleden op 13 juni 2000 in het Amsterdamse huis. Hij is begraven op het nieuwe kerkhof achter Obadja aan de andere kant van de weg. Zie afbeelding 3.

Afbeelding 1
Gerard Goettsch in zijn speciale leunstoel bij het raam in zijn Amsterdamse huis. (© Coen Broekema, 10 november 1999)

Afbeelding 2
Het Amsterdamse huis an de Dörpsstroate op Zorgvliet. (© Coen Broekema, 10 november 1999)

Afbeelding 3
De redactie van ut Deevers Archief heeft deze kleurenfoto gemaakt op woensdag 22 mei 2022.

Posted in Amsterdamse huus, Boer'nwaark, de Olde Willem, Gerard Goettsch | Leave a comment

De keuneginne bee de speulers van ut eup’mlogtspel

Posted on 16 augustus 2022

In het door adelijken en hoogdoorgepromoveerde academici geredigeerde en geregeerde blad ‘Drenthe, provinciaal Drents Maandblad, tevens officieel orgaan van ‘Het Drents Genootschap’, mede voorzetting van de Studiekring D.H. van der Scheer’ verscheen in het nummer van september 1953 (jaargang 24) een kort berichtje over het bezoek van koningin Juliana op 25 juli 1953 aan de laatste opvoering van het openluchtspel ‘Eind goed, al goed’ van de Engelse toneelstukkenschrijver William Shakespeare in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever en de ontmoeting van deze koningin met de spelers van ‘Eind goed, al goed’ in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever.

De tekst bij het berichtje in het genoemde blad ‘Drenthe’ luidt als volgt:
H.M. Koningin Juliana in Diever
Het was in Diever ‘Eind goed. al goed’, want de laatste voorstelling van het Shakespeare-stuk van deze naam werd vereerd met een (onverwacht) bezoek van H.M. Koningin Juliana, die niet alleen de hele voorstelling bijwoonde, maar ook tegenover regisseur en spelers haar grote waardering uitte over het spel. Een welverdiende pluim voor Drenthe’s Shakespeare-dorp en een symbolisch besluit van ‘Eind goed, al goed’.

Uiteraard was het ‘onverwachte’ bezoek van koningin Juliana, die vergezeld was van een hofdame, in het geheel niet onverwacht. Bij het berichtje is een afbeelding van een foto opgenomen. Die foto is gemaakt in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever. Op de foto is aan de linkerkant koningin Juliana te zien. Regisseur en huisdokter Ludolf Dirk Broekema is in het midden van de foto te zien. In het midden van de foto is ook de als Helena verklede toptoneelspeelster Jantina Figeland te zien. De glimlachende man aan de rechterkant van de foto is baron Reint Hendrik de Vos van Steenwijk, commissaris van de koningin in Drente in de periode 1931-1943 en 1945-1951. Moest de gepensioneerde baron soms invallen voor commissaris Jaap Cramer ? Links achter de koningin is nog net het kalende hoofd van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd) te zien.

De hier afgebeelde zwart-wit foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen toptoneelspeelster Jantina Figeland zelf. De foto is gemaakt op 25 juli 1953 in het zaaltje van het zo genoemde schultehuis an de brink van Deever. De redactie van ut Deevers Archief mocht tijdens zijn bezoek aan Jantina Figeland in haar woonplaats Lochem in 2005 haar serie afdrukken van de originele negatieven van alle foto’s van het gezellige samenzijn van de koningin met de spelers van ‘Eind goed, al goed’ scannen. De redactie is wijlen Jantina Figeland daar alsnog postuum bijzonder erkentelijk voor. De redactie weet niet wie de maker is van de hier afgebeelde foto, maar zou deze wel graag bij de afbeelding willen vermelden.

Posted in Eup’mlogtspel, Shakespearitis, Skultehuus | Leave a comment

Hengelossche bieren an de Deeverbrogge

Posted on 15 augustus 2022

Deze foto moet in het begin van de twintigste eeuw, in 1903, 1904 of 1905 zijn gemaakt. De man met de baard is een bekend figuur. Hij is ook op oude door hem uitgegeven ansichtkaarten van zijn café-logement an de Deeverbrogge te zien. Hij en zijn vrouw liggen begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg in Deever.
De mensen om hem heen moeten zijn vrouw en kinderen zijn. Het sjofel geklede jongetje op klompen, dat op enige afstand van de -wellicht speciaal voor de foto geschoeide en netjes geklede- familie, het wiel van de kiddewagen vasthoudt, hoorde uiteraard niet bij de familie. En waarom staat de vrouw van de kroegbaas achter de kidde ? Vond ze haar jurk niet mooi genoeg voor de foto ?
Was de fotograaf bezig met het maken van foto’s voor een nieuwe serie ansichtkaarten voor de caféhouder en daarom zo aardig was een gratis fotootje voor zijn klant en familie te maken ? Wellicht prepareerde de fotograaf de glasplaten met lichtgevoelige emulsie in het donker in één van de schuren en ontwikkelde hij de glasplaat daar ook direct na de opname. Hij deed het wel vakkundig, want aan de randen van de foto zijn geen rafelingen te zien. Zou het jongetje op klompen ook een afdruk van het glasplaatnegatief hebben gekregen ?
Op de kiddewagen staat aan de zijkant Hengelossche bieren. Dit moet een verschrijving zijn geweest, het ging om Hengelosche bieren, want op 1 juni 1879 werd de Hengelosche Stoom Beiersch Bierbrouwerij opgericht, in 1918 werd de naam gewijzigd in Hengelosche bierbrouwerij. Uit deze schrijffout kan wel de conclusie worden getrokken dat de caféhouder deze kiddewagen niet van de bierbrouwer had gekregen.
Was de caféhouder ook de distributeur van Hengelossche bieren in de dorpen in de buurt van de Deeverbrogge ? Het Hengelossche bier kon gemakkelijk via de Drentse Hoofdvaart worden aangevoerd. Zit de oudste zoon van de kroegbaas met zijn zweepje in de aanslag klaar op de bok van deze solide ogende niet overdekte kiddewagen zonder veren om de kidde aan te sporen, om vervolgens bier naar kroegbazen in de omgeving te brengen ? Of is alles voor de foto in scène gezet ?
Het is wel een bijzondere kiddewagen, want deze is voorzien van een houten deksel, waarop enige kisten staan. Vanwege de bok voor de voerman moet de wagen veel gebruikt zijn voor het afleggen van grotere afstanden.
Stonden de schuren bee de löswal an de Deeverbrogge ? Tussen de benen van het trekpaardje bij de achtermuur naast de baander van de stenen schuur is een merkwaardig aanbouwsel te zien.
Wat opvalt is dat de ondergrond niet verhard is, dan zou de foto dus toch niet bee de löswal zijn genomen ? Maar waar dan wel ?

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan de hier afgebeelde foto ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 224 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit zijn van dat papieren boekwerkje of dat papieren boekwerkje van iemand in kunnen zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Sjoert Benthem
Sjoert Benthem werd op 18 november 1864 geboren an de Deeverbrogge (Deever) als zoon van schipper Hendrik Benthem en Meika Roelfsema. Hij trouwde, toen van beroep marktschipper, op 5 mei 1886 op 21-jarige leeftijd met Grietje Merk, geboren in Zuidlaren; oud: 21 jaren; beroep: dienstmeid (dochter van Willem Richard Merk, beroep: rijksveldwachter, en Jantje Noorda, beroep: zonder). In 1886 was Willem Richard Merk rijksveldwachter in Uffelte. Sjoert Benthem overleed op 50-jarige leeftijd op 20 maart 1915 an de Deeverbrogge. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van de grafsteen.
In geboorte- en trouwakten van zijn kinderen geeft Sjoert Benthem achtereenvolgens als beroep op: marktschipper (1887), schipper (1889), schuitenvoerder (1891), schipper (1891), schipper (1892), tolgaarder (1894), schipper (1897), logementhouder (1910) en logementhouder (1914).
Grietje Merk
Achter het paard staat Grietje Merk. Zij is geboren op 31 oktober 1864 in Zuidlaren, zij is overleden op 30 november 1932 an de Deeverbrogge. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van de grafsteen. Waarom staat Grietje Merk áchter het paard en niet vóór het paard ? Is het omdat ze in verwachting was van dochter Grietje Klazina Alida en niet met haar dikke buik op de foto wilde ?
Hendrik Benthem
De jongen op de bok van de bierkarre is Hendrik Benthem. Hij is geboren op 27 mei 1887 an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 26 oktober 1953 op 66-jarige leeftijd in Zwolle. Hij trouwde op 31 augustus 1915 in Zwolle met Neeltje Prins.
Meika Benthem
Zij is geboren op 3 maart 1889 an de Deeverbrogge. Zij is overleden op 27 september 1951 op 62-jarige leeftijd in Assen. Zij trouwde op 2 juli 1010 met Barteld Lucas Knol. Meika Benthem staat niet op de foto. Was zij toen al het huis uit, had zij toen al ergens een dienstbetrekking ? In Assen ?
Willem Richard Benthem
Rechts naast het meisje staat Willem Richard Benthem. Hij is de tweede zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 9 maart 1892 an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 26 juni 1957 op 65-jarige leeftijd in Doorn in de provincie Utrecht.
Jan Benthem
De jongen aan de rechterkant is Jan Benthem. Hij is de jongste zoon van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Hij is geboren op 12 mei 1894 an de Deeverbrogge. Jan Benthem trouwde op 3 augustus 1923 in Avereest met Hillechina Helena Roode. Toen hij trouwde was hij chef van het tramstation van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (N.T.M.) an de Deeverbrogge. Hij is overleden op 13 mei 1963 op 69-jarige leeftijd in Heerenveen.
Jantje Benthem
Het meisje is Jantje Benthem, dochter van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Jantje Benthem is geboren op 3 juni 1897 an de Deeverbrogge. Zij trouwde op 25 november 1914 op 17-jarige leeftijd met de 27-jarige dienstknecht Klaas Oldenkamp uut Deever. Jantje Benthem zal op de foto zes, zeven of acht jaar oud zijn, zodat de foto in 1903, 1904 of 1905 moet zijn gemaakt. Jantje Benthem heeft het café tot aan de dood van haar moeder Grietje Merk in 1932 voortgezet.
Grietje Klazina Alida
Zij staat niet op deze foto, omdat de afgebeelde foto vermoedelijk vóór 1905 is gemaakt.
Zij de jongste dochter van Sjoert Benthem en Grietje Merk. Zij is geboren op 20 februari 1905 an de Deeverbrogge. Zij is overleden op 9 oktober 1967 op 62-jarige leeftijd in Dwingel. Zij trouwde op 28 oktober 1933 in Dwingel met Jannes Dolfing. Jannes Dolfing is geboren op 9 november 1894 in Beilen. Hij is overleden op 3 mei 1945 op 50-jarige leeftijd in Lubeckerbocht.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Steen op het graf van Sjoert Benthem en Grietje Merk. De redactie van ut Deevers Archief heeft de hier afgebeelde kleurenfoto gemaakt op 26 juli 2012.

Posted in Alle Deeversen, An de Deeverbrogge, Café-Logement Sjoert Benthem | Leave a comment

Alle 84 plaèties in ut bookie ‘Diever, ie bint ’t wel …’

Posted on 14 augustus 2022

Het in 1999 uitgegeven fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ bevat 86 foto’s uit de periode 1880-1940.
Bij elke foto is een korte min of meer geschiedkundig bedoelde tekst vermeld.

01 – Wittelte – Wittelter schutsluis – 1880
02 – Geeuwenbug – Haarschutsluis – 1884
03 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1891
04 – Diever – Hoofdstraat – 1891
05 – Kalteren – Huis op Berkenheuvel -1891
06 – Zorgvlied – Villa Castra Vetera – 1895
07 – Diever – Molen en boterfabriek – 28 juni 1903
08 – Wapse – Smederij Roelof Santing en Lagere School – 1903
09 – Diever – Kleine Brink -1904
10 – Wapse – Kantine in de Kaamp op de Oeren – 1905
11 – Dieverbrug – Dieverder schutsluis – 1906
12 – Diever – Café van Jan Barelds aan de Brink – Zomer 1906
13 – Diever- Gemeentehuis en Pastorie op de Brink – 1906
14 – Wapse – Soldatenkeuken in de Kaamp op de Oeren – 1907
15 – Zorgvlied – Kapel van de Evangelisatievereniging OBADJA – 1908
16 – Wapse – Winkel van Marinus Dijkstra – 1908
17 – Zorgvlied – Sigarenfabriek van Lodewijk Guillaume Verwer – 1908
18 – Dieverbrug – Draaibrug – 1909
19 – Diever – Bij Klaas Bennen in de Achterstraat – ± 1910
20 – Veldhuizen – Korenmolen – ± 1910
21 – Dieverbrug – Café-Logement van Sjoert Benthem – 1911
22 – Diever – Hoofdstraat – Gezicht op Diever – ± 1912
23 – Diever – Familie Hendrik Pook in de Kruisstraat – 1913
24 – Diever – Gemeentehuis – 1913
25 – Diever – Gemeentehuis en Pastorie – 1913
26 – Dieverbrug – Aankomst van de stoomboot – 1914
27 – Dieverbrug – Aanlegplaats van de stoomboot – 1914
28 – Dieverbrug – Vertrek van de stoomboot – 1914
29 – Diever – Op de kerkhof – ± 1914
30 – Diever – Smederij Albert Kloeze – ± 1914
31 – Diever – Vrouw aan de was – ± 1914
32 – Dieverbrug – Dieversluis en Woning van den Opzichter – 1915
33 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Sint Anthony Gasthuis – 1916
34 – Zorgvlied – Dorpsstraat met Amsterdamse Huis – 1917
35 – Diever- Schultehuis – 1918
36 – Zorgvlied – Villa Nova – ± 1919
37 – Diever – Peperstraat – 1920
38 – Diever – Brink met Hervormde Kerk – 1920
39 – Wittelte – Bakkerij Aaldert Slot – ± 1921
40 – Diever- Bij café Slagter en café Seinen – 24 oktober 1922
41 – Diever- Kruisstraat – Onder de linden – ± 1923
42 – Dieverbrug – Café Barteld Smit – ± 1924
43 – Wapse -Openbare Lagere School – Zomer 1925
44 – Wateren – Openbare Lagere School – Zomer 1925
45 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Monument – 5 september 1925
46 – Berkenheuvel – Onthulling van het monument – Rit met boerenwagens – 5 september 1925
47 – Diever – Kleine Brink – 1926
48 – Wapse- In ’t Bakkersveentie – Zomer 1926
49 – Diever – In de Achterstraat – 1927
50 – Diever – Bij de pomp van de Openbare Lagere School – 1927
51 – Zorgvlied – Katholieke Kerk en Witte Huis – 1928
52 – Diever- Hoofdstraat bij Garke Bakker’s jongen – 1929
53 – Dieverbrug – Bij de Dieversluis – ± 1929
54 – Wittelte – Bij de Berg – Voorjaar 1930
55 – Diever – In de Kleine Peperstraat  – 1930
56 – Ten Darp – Schilderachtig dorpsgezicht – ± 1930
57 – Dieverbrug – Stoomtram bij café-logement Johan Blok – 1930
58 – Diever – Zangvereniging Crescendo – 1930
59 – Diever – Hoofdstraat – 1930
60 – Diever – Hoofdstraat – 1934
61 – Diever – Brink met baorhuusie en braandkoele – ± 1930
62 – Diever – Naaicursus bij café Berend Slagter – Winter 1930-1931
63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
64 – Heezeresch – Hunebed op de Steenakkers – ± 1933
65 – Diever – Openbare Lagere School – 18 juni 1934
66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
67 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
68 – Oude Willem – Rijkswerkkampen Diever A en B – Diever A – 1935
69 – Berkenheuvel – Paviljoen Berk en Heuvel – 1935
70 – Wittelte – Bij de waterpomp op het schoolplein – 1936
71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
72 – Wittelte – Openbare Lagere School – Zomer 1936
73 – Diever – Gereformeerde Kerk – 1936
74 – Dieverbrug – Hotel Blok met de rijksweg – 1937
75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
76 – Diever – Bij de manufacturenwinkel van Flip Zaligman – 1936
77 – Diever – Christelijke School – 1938
78 – Geeuwenbrug – Draaibrug – ± 1938
79 – Diever – 40-jarig jubileum zuivelfabriek – 29 maart 1939
80 – Diever – Pastorie van de Hervormde Kerk – 1939
81 – Diever – Afscheid van burgemeester Van Os – 16 november 1939
82 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren op Berkenheuvel – 1939
83 – Berkenheuvel – Houten uitkijktorens – Toren bij de Geeuwenbrug – 1939
84 – Diever – Dorsen bij Gerrit Jan Wesseling in de Achterstraat – 1940

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Publicatie | Leave a comment

De skoele mit de Biebel an de Heufdstroate

Posted on 13 augustus 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 77 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van de gereformeerde lagere school aan de Hoofdstraat in Diever uit 1938. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is onder meer enige aandacht besteed aan deze geschiedenis van deze school. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

77 – Diever – Christelijke school – 1938
Onder leiding van dominee Harmen Ages Dijkstra, predikant van de Gereformeerde kerk, werd op 26 december 1902 door een groep van 27 personen besloten tot de oprichting van een Vereniging tot stichting en instandhouding ener school met den Bijbel.
Op 1 mei 1904 kon het eerste lokaal van de school in gebruik worden genomen, zodat bovenmeester Geert de Boer kon beginnen met het geven van christelijk onderwijs aan 53 kinderen. Op 9 september 1904 werd de school officieel in gebruik genomen. De kerkeraad was toen van oordeel dat de zondagschool kon worden opgeheven.
Per 1 januari 1908 werd Geert de Boer als hoofd van de school opgevolgd door Broer Roosjen. Hij bleef hier tot zijn overlijden op 2 januari 1939. Het schoolbestuur benoemde toen per 1 april 1939 Sierd Okke Roosjen, een zoon van Broer Roosjen, als hoofdonderwijzer.
In zijn toespraak ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de school memoreerde dominee Jan Anthony van Arkel dat met het overlijden van Broer Roosjen de school een punctueel mens in de kracht van zijn leven was ontvallen en dat het schoolbestuur met de benoeming van Sierd Okke Roosjen de nagedachtenis van het overleden schoolhoofd niet beter had kunnen eren.
Sierd Okke Roosjen overleed op 5 februari 1973. Het schoolbestuur besloot toen de school te noemen naar vader en zoon Roosjen. Op 25 juni 1973 werd de naam Roosjenschool officieel onthuld.
Het rechter huis hoorde bij de school en werd toen bewoond door Jan Houwer en Jantje Boelens. Hij staat rechts bij het hek.
Links naast de school is te zien een deel van de zijgevel van het huis waar de hoofdonderwijzer met zijn gezin woonde. Achter de meesterswoning en achter de bomen staat de boerderij van de familie Jaopie Krol en Aoltie Odie. In de verte is nog net de dokterswoning te zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Deze school werd in de volksmond altijd de griffemeerde skoele (gereformeerde school) of de afgescheiden school (offeskeid’n skoele) genoemd. In Deever hadden de fervente voorstanders van openbaar lager onderwijs het ook wel over de grifvurkiède skoele. Tegenwoordig staat op het betreffende terrein an de Heufdstroate de christelijke basisschool met de naam Roosjenschool (christelijke school voor primair onderwijs). Ook kinderen uit gezinnen van onder meer hervormde en katholieke gezindte kunnen vanwege de krimpende aantallen kinderen blijkbaar nu wel terecht op deze school.
De verwachting van de redactie van ut Deevers Archief is dat -nadat het sluimerende streven is gelukt de openbare basisschool in Wapse over enige jaren op te heffen – de openbare en de christelijke basisschool in Deever om voor de hand liggende redenen (krimpgebied, geldgebrek, ontkerkelijking, de steeds meer seculariserende samenleving, enzovoort) zullen worden samengeknepen en gesaneerd tot één zo genoemde ‘brede basisschool’. Want hoe christelijk moet het vak rekenen, het vaak taal of het vak aardrijkskunde zijn? Na de sanering zal met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de naam ‘Roosjenschool’ verdwijnen. Dat zal voor de christenen in de gemiente Deever wellicht aanleiding kunnen zijn tot de wederoprichting van een christelijke zondagschool, want actie roept altijd reactie op.
Broer Roosjen is geboren op 20 januari 1884 in IJlst. Hij is op 2 januari 1939 overleden in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Jacoba Tiemersma. Zij is geboren op 30 mei 1888 in Hennaarderadeel en is op 1 mei 1955 overleden in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnigerweg bee Deever.
Domeneer Harmen Ages Dijkstra is geboren op 8 april 1854 in Oosterend. Hij is op 27 februari 1941 overleden in de stichting Dennenoord te Zuidlaren. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Aaltje Kok. Zij is op 8 april 1856 geboren in Dwingel. Zij is overleden op 23 mei 1960 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Sierd Okke Roosjen is geboren op 7 oktober 1908 in Deever. Hij is overleden op 5 februari 1973 in Amsterdam. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Grietje Fokkinga. Zij is geboren op 22 september 1907 en is overleden op 19 augustus 1998 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
Broodventer Jan Houwer is geboren op 23 november 1911 op Kalteren en is op 10 april 1945 door de Duitse bezetter vermoord op het marktterrein an de Bosweg in Deever. Hij is een zoon van Nicolaas Houwer en Lammigje Westerhof. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Jantje Boelens is geboren op 9 augustus 1909 in Deever an de Brink. Zij was een dochter van schoenmaker Mans Boelens en Geesje de Leeuw. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever,
Het schoolgebouw op de afgebeelde ansichtkaart bestaat niet meer.

Abracadabra-1219

Posted in Ansigtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Griffemiède skoele, Verdwenen object | Leave a comment

De gristelukke somerkaamp’m an de Bosweg

Posted on 12 augustus 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 75 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van het studentenkamp aan de Bosweg bij het Mastenveldje tussen Deever en de Olde Willem opgenomen. De foto voor de afgebeelde ansichtkaart is gemaakt in 1937. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan het ontstaan van de christelijke studentenkampen aan de Bosweg. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

75 – Berkenheuvel – Studentenkamp aan de Bosweg – 1937
In de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Centrale (V.C.J.C.) waren verenigd de Centrale Raad, de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond, de Vrijzinnig Christelijke Jeugd Bond en de Rijzende Kerk. De V.C.J.C. stelde zich tot doel vanuit een vrijzinnig christelijke overtuiging de jeugd te helpen bij de groei naar volwassenheid, opdat zij bereid is in gezin, kerk en maatschappij verantwoordelijkheid te aanvaarden.
De V.C.J.C. trachtte haar doel onder meer te bereiken door het organiseren van kampen. De vereniging had dan ook als insigne
twee evenwijdige schuin oplopende rode strepen, waartussen zich een kampvuurvlam bevond. Het hoofdbestuur van de Vrijzinnig Christelijke Studenten Bond (V.C.S.B.) huurde al vanaf 1917 een flink bosterrein bij het Mastenveldje van mr. Albertus Christiaan van Daalen. De studentenbond mocht op het terrein bouwen. Zo stond er een professorenhuis en een kampgebouw.
Het secretariaat van het in de universiteitsstad Leiden gevestigde hoofdbestuur van de V.C.S.B. schreef op 29 juli 1922 in een brief aan burgemeester Hendrik Gerard Van Os dat het terrein aan de Bosweg in het vervolg niet meer zou worden gebruikt voor conferenties, maar voor meisjes en jongenskampen. Dezelfde dag nog schreef de commissie voor het zomerwerk van deze studentenbond aan de burgemeester dat daar die zomer twee meisjeskampen en één jongenskamp zouden worden gehouden.
De kampbewoners hadden vrij toegang tot de eigendommen van Berkenheuvel, voor zover die met kaarten toegankelijk waren. De bosbaas en de beheerder hadden het recht de toegang in te trekken bij misbruik, baldadigheid, vernieling en het ontstaan van brandgevaar. Voor het houden van kampvuren moest, ongeacht eventueel benodigde vergunningen, toestemming zijn verkregen van de bosbaas of de beheerder van het landgoed Berkenheuvel.

Posted in Ansigtkoate, Bosweg, Student’nkaamp | Leave a comment

Wat op 22 november 1944 en ur noa gebeude

Posted on 11 augustus 2022

De redactie van ut Deevers Archief onderhield -in de tijd dat hij lid van de redactie van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever was- goede contacten met wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen uut Stienwiek. Hij stuurde de redactie in 2002-2003 per post een heel pak papier (dus niet digitaal) met kopieën van documenten over de gebeurtenissen rond 22 november 1944 in Deever en de nasleep daarvan. Bijgaand bericht, dat in het genoemde pak papier zat, heeft de redactie opgenomen in het oorlogsnummer Opraekelen 03/1 (maart 2003). Wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen baseerde bijgaand bericht op zorgvuldig onderzoek van dossiers in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging van het Ministerie van Justitie in Den Haag. Zie de geraadpleegde bronnen. Deze dossiers worden thans bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag.

Diever: 22 november 1944 en de gevolgen

Inleiding
Gedurende het jaar 1944 bleek dat de positie van Duitsland steeds zwakker ging worden. Sovjettroepen rukten op in Oost-Europa en in juni 1944 had de geslaagde invasie in Normandië plaatsgevonden. In korte tijd rukten de geallieerden op door Noord-Frankrijk en België. Brussel was al bevrijd op 3 september 1944 en toen er vanuit Londen voorbarig melding werd gemaakt van het feit, dat de invasielegers al in Breda waren, brak ‘Dolle Dinsdag’ uit. Niet alleen raakten daardoor vele N.S.B.’ers, maar vooral ook de Duitsers in paniek.
Hoewel het Zuiden van Nederland vrij vlot bevrijd was, kwam de geallieerde opmars tot stilstand aan de Rijn bij Arnhem. De Slag bij Arnhem, eind september 1944, werd verloren en dat zou voor Nederland boven de rivieren en ook voor Diever en de directe omgeving verstrekkende gevolgen hebben.
Met de opmars van de geallieerden door Frankrijk waren namelijk speciale Duitse terreureenheden, de latere Einsatzkommandos voor hen uit gevlucht. Via een grote omweg door België en Duitsland kwamen deze Einsatzkommandos met name in Noord- en Oost-Nederland terecht, waar ze vooral de opdracht hadden de door de Duitsers aan te leggen IJssellinie te bewaken tegen sabotage en spionnage. Een van deze Einsatskommandos streek neer in Heerenveen, twee andere, welke onder het commando stonden van dat in Heerenveen, vestigden zich in Steenwijk en Meppel. Dat betekende dat de commandant van Heerenveen, de Oostenrijkse SS-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, tevens de hoogste leiding bezat over de vestigingen Steenwijk en Meppel.
Het was een vreemd allegaartje, dat bestond uit Oostenrijkers, Duitsers, Hongaren, Roemenen, Belgen en een paar Nederlanders. De groep, ongeveer 30 personen groot, was afkomstig uit La-Madeleine-les-Lille in Noord-Frankrijk en had daar tot september 1944 al danig huisgehouden tijdens het bestrijden van het Franse verzet. Via Mechelen, Düsseldorf, Velp, Almelo en Rotterdam kwamen Erich Karl Kronberger en zijn trawanten halt oktober 1944 in Heerenveen aan.
Voordien waren al enkele van deze heren, onder andere Erich Karl Kronberger zelf, actief geweest tijdens de Duitse veldtocht tegen Polen in 1939 en tegen de Sovjet-Unie in 1941. Hier hadden zij de opdracht meegekregen om alle joden, partizanen, geesteszieken, lijders aan besmettelijke ziekten, kortom iedereen, die de Duitse Lebensraum in de weg stond, te elimineren. Het resultaat van dit optreden was dat omstreeks 900.000 mensen door dergelijke eenheden in koele bloede werden vermoord.
Het optreden van deze groep(en) in Heerenveen, Steenwijk, Noordwolde, Meppel en Diever had alles te maken met het Führerbefehl van Adolf Hitler van 30 juli 1944. Het hield in dat de tot dan toe toegepaste Duitse berechting was komen te vervallen. Hanns Albin Rauter, Oostenrijker van geboorte en Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland, was degene die, vermoedelijk na overleg in augustus 1944 met Ernst Kaltenbrunner, de chef van het Reichssicherheitshauptamt in Berlijn, daar een persoonlijke draai aan gaf. Het kwam erop neer, dat gearresteerde illegale werkers onmiddellijk, zonder enige vorm van proces, gefusilleerd moesten worden en dat hun woningen in brand gestoken moesten worden. Na 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) werd deze maatregel verscherpt toegepast. Op 11 september 1944 gaf dr. Karl Georg Eberhard Schöngarth, Befehlshaber der Sicherheitspolizei (Sipo) en van de Sicherheitsdienst (SD) sinds 1 juni 1944, met Rauters toestemming het zogeheten ‘Niedermachungsbefehl’ of ‘Afmaakbevel’ uit. Om op de hoogte te komen van allerlei verzetsactiviteiten werd gebruik gemaakt van zogenaamde V-männer of vertrouwensmannen, die door middel van infiltratie in het verzet informatie moesten inwinnen, waar zich onderduikers, illegale werkers enzovoorts bevonden. Uiteraard moest deze informatie worden doorgespeeld aan de Duitsers. Dit systeem van werken zou met name ook in Diever en omgeving grote en tragische gevolgen hebben.

Arbeidsinzet
Reeds vóór de Tweede Wereldoorlog waren er al door de toenmalige regering Nederlandse arbeidskrachten naar Duitsland gestuurd om er te gaan werken. Dit lot had vooral de werklozen getroffen die bij weigering hun uitkering dreigden te verspelen. Achteraf gezien een dwaze maatregel, aangezien elke Nederlandse arbeidskracht in Duitsland de weg vrij maakte voor Duitse mannen om dienst te gaan nemen in het eigen Duitse leger of te gaan werken in de oorlogsindustrie. Meteen al na het begin van de Duitse bezetting probeerden de Duitsers Nederlandse arbeidskrachten in te schakelen voor hun eigen doelstellingen. Ging tot maart 1942 hun aandacht vooral uit naar werklozen, na maart 1942 trachtten ze ook de Nederlandse arbeidskrachten los te weken uit het Nederlandse bedrijfsleven. Aanvankelijk meldden zich velen vrijwillig om te gaan werken in Nederland of Duitsland, maar ook wel in België en Frankrijk. Vaak was hun bereidheid daartoe door armoede ingegeven. Later, toen de toeloop van vrijwilligers steeds minder werd, gingen de Duitsers over tot gedwongen tewerkstelling. De term arbeidsinzet slaat dus vooral op de groep welke in feite dwangarbeid moest verrichten. Dat begon in de zomer van 1942 toen jonge mannen van achttien jaar verplicht een half jaar lang moesten gaan werken voor de Nederlandse Arbeidsdienst (N.A.D.) Aangezien Adolf Hitler het niet passend vond voor Duitse vrouwen om de opengevallen plaatsen in de fabrieken in te nemen, werd het gebrek aan arbeidskrachten voor de Duitsers steeds nijpender. Vandaar dat er intensiever jacht werd gemaakt op arbeidskrachten om in de bezette de oorlogsproductie op peil te houden, vooral na de Duitse nederlagen bij Stalingrad en in Noord-Afrika. Vanwege de daarmee gepaard gaande verliezen moesten de Duitsers steeds meer Duitse arbeidskrachten inzetten in het leger en moest de oorlogsproductie opgevoerd worden.
Toen op 29 april 1943 de Duitsers bekend maakten dat Nederlandse ex-militairen zich moesten melden voor terugvoering in krijgsgevangenschap , reageerde de Nederlandse bevolking direct. Het antwoord op deze maatregel was de April-Meistaking, die overigens keihard door de Duitse bezetter werd neergeslagen. Zo voerde zij onder andere het politiestandrecht in, hetgeen betekende dat overtreders van verordeningen standrechtelijk, dat wil zeggen zonder enige vorm van berechting, ter plekke konden worden terechtgesteld. Op die manier vonden enkele honderden Nederlanders de door en werden vele honderden gearresteerd.

Onderduiken
Naarmate de oorlog vorderde probeerden steeds meer Nederlandse mannen zich aan gedwongen tewerkstelling in Duitsland te onttrekken. Dat gebeurde vooral door onder te duiken. In het begin was dat niet altijd even gemakkelijk wegens een tekort aan onderduikadressen. Bovendien was het risico voor zowel de onderduiker als voor degene die de mensen onderdak bood levensgroot aanwezig. Pas door een betere organisatie van de in het geheim opgerichte Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en de oprichting van het Nationaal Steunfonds kwamen er vooral in het laatste oorlogsjaar meer onderduikadressen beschikbaar.
Eind 1944 was de arbeidsinzet geldend voor alle mannen tussen de zestien en de veertig jaar. Aangezien de arbeidsinzet voor de Duitsers een groot fiasco was, moesten zij steeds meer razzia’s houden om hun tekort aan arbeidskrachten aan te vullen.
Uiteraard was het voor de Nederlandse illegaliteit niet altijd even gemakkelijk om geschikte en veilige onderduikadressen te vinden. Veelal moest er ook de nodige inventiviteit aan de dag worden gelegd om de Nederlandse onderduikers en later ook de geallieerde vliegtuigbemanningen onvindbaar te maken. Zo werden er schuilplaatsen gerealiseerd in bijvoorbeeld kruipruimtes onder de vloeren, in kasten, op zolders en in in het diepste geheim aangelegde holen in de Nederlandse bossen. Eén van dergelijke holen in het bos was de naderhand zo genoemde Wigwam op het landgoed Berkenheuvel van mr. Albertus Christiaan van Daalen bij Diever. Aanvankelijk ging het hier voor de daarin ondergebrachte onderduikers goed, totdat zich op 24 oktober 1944 een situatie voordeed met een uiterst noodlottige afloop.

Arrestaties in Oosterwolde
Op 24 oktober 1944 om ongeveer 00.30 uur arresteerde de Grenz- en Schutspolizei bij de burgemeesterswoning villa Balhof op het Oosteinde in Oosterwolde (Fr.) twee leden van de Knokploeg uit Smilde, namelijk T.S.W. en Hendrik de Jong. Beide bevonden zich in spertijd op straat en bleken in het bezit te zijn van een stengun. De ernst van hun situatie beseffende smeten ze die wapens snel van zich af. De Duitsers zetten evenwel hun speurhonden in en binnen enkele tellen kwamen die met de wapens in de bek terug. Beiden werden daarop de villa, waarin destijds de Feldgendarmerie onder het commando van de S.S.-Sturmführer Diehle was gezeteld, binnengebracht, gefouilleerd en zeer ernstig mishandeld. Enige tijd later arriveerde een deel van de Sicherheitsdienst (S.D.) uit Heerenveen en weer werden de twee geslagen en mishandeld. T.S.W. noemde geen namen, waarna hij werd overgebracht naar de S.D. in Assen. Daar vroeg men hem of hij een zekere boer Hermannus Vos uit het Grolloërveld kende. Nadat hij dat eerst ontkende, sloeg hij bij confrontatie met Vos door. Meteen daarop werd hij meegenomen naar Heerenveen. Het vervelende nu was echter dat een onbekende K.P.’er uit Smilde een goede relatie onderhield met een dochter van de postkantoorhouder Lambertus Schoemaker in Diever. Deze laatste zat ook in het verzet en was door zijn contacten met Geert Koster, de leider van het verzet in Diever, op de hoogte van de aanwezigheid van het onderduikershol. Hij beging de onvoorzichtigheid om dit aan die K.P.’er uit Smilde te vertellen. Deze was al eerder bij het hol geweest met de bedoeling om de inmiddels vertrokken Amerikanen mee te nemen naar zijn verzetsgroep. Het kan daarbij de bedoeling zijn geweest deze Amerikanen te ‘gebruiken’ voor het geven van wapeninstructies aan de K.P.-leden. Geert Koster en de zijnen hadden hem echter onverrichterzake weggestuurd. Men vroeg zich daarbij overigens wel af hoe deze K.P.’er op de hoogte was van het bestaan van het hol. Daarvan wisten alleen enkele K.P.’ers in Diever, Meppel en Dwingeloo. Het is niet uitgesloten dat T.S.W. via deze onbekende K.P.’er wist van het bestaan van het hol en in zijn angst voor mishandelingen enzovoort de S.D. te Heerenveen vertelde dat Geert Koster uit Diever illegaal werkzaam was.
Hoewel T.S.W. wel daartoe werd gedreigd, werd hij niet geslagen. Voortkomende uit de nodige angst noemde hij eveneens de naam van Sierd Okke Roosjen. Hij meende zeker van zijn zaak te zijn, omdat de genoemde twee waren ondergedoken. Vervolgens sprak hij over een hol in het bos, waarin volgens hem Geert Koster, Sierd Okke Roosjen en twee Amerikanen verscholen waren. Later noemde hij ook de namen van de huisarts Sebastiaan van Nooten en wachtmeester Gerrit Temmingh, die tot over zijn oren in het verzet zat in Diever, evenals die van onderluitenant Auke Feenstra te Dwingeloo. Tijdens de verhoren, die duurden van 24 oktober tot 22 november 1944 werd hij volgens eigen zeggen niet noemenswaardig geslagen, maar raakte hij wel zodanig geestelijk kapot dat hij alles vertelde wat de S.D. van hem wilde weten [1]. Daarmee sloeg het noodlot toe.
Op 22 november 1944 om ongeveer 07.00 uur vervoegden zich vier S.D.’ers uit Heereveen aan het adres Hoofdstraat 26 te Diever. Daar werd, terwijl hij zich nog in zijn onderkleding bevond, Gerrit Temmingh gearresteerd door de commandant van de S.D. te Heerenveen, de S.S.-Hauptsturmführer Erich Karl Kronberger, de S.S.-Sturmscharführer en Kriminalsekretär P. Nauheim en twee Vlaamse S.D.-Wachmänner in Duitse dienst. Terwijl de mannen zich nog in de woning van Gerrit Temmingh woning bevonden, werd deze meteen een kort verhoor afgenomen en werd hem door Erich Karl Kronberger te verstaan gegeven dat hij alles moest vertellen wat hij van het hol in het bos en de ondergrondse beweging afwist. Wanneer hij dat deed, zo zei Erich Karl Kronberger, dan zou hij bij zijn vrouw thuis kunnen blijven, zo niet, dan werd hij gearresteerd en meegenomen naar Heerenveen. Toen Gerrit Temmingh alles ontkende werd hij -nog steeds in zijn onderkleding- mee naar buiten genomen en voor zijn woning geplaatst. Maar daar stond eveneens de N.S.B.-burgemeester Pier Obe Posthumus van Diever, die Erich Karl Kronberger na confrontatie met Gerrit Temmingh zei dat dat de man was die zij moesten hebben. Tevens werd hij geconfronteerd met een persoon die in een Opel zat. Gerrit Temmingh herkende hem als te zijn T.S.W., die in illegaal verband had gewerkt in de omgeving van Diever. Toen Erich Karl Kronberger vroeg of Gerrit Temmingh deze persoon kende, antwoordde deze ontkennend. T.S.W. op zijn beurt, wees daarop Gerrit Temmingh aan als degene die de S.D. moest hebben. Gerrit Temmingh werd daarop terug in zijn woning gebracht, waarbij Erich Karl Kronberger hem vier vragen stelde: ‘Waar is ome Joop ?’, ‘Waar zijn de wapens ?’, ‘Waar is het hol ?’ en ‘Waar zijn de Amerikanen ?’. Gerrit Temmingh verklaarde daarop van niets te weten. Nadat zijn vrouw hem de kleren had gebracht en hij zich stond aan te kleden, zag hij Erich Karl Kronberger in de richting van de keuken gaan en van de daar aanwezige schoorsteenmantel zijn nieuwe glacé-handschoenen wegnemen, die hij meteen aantrok. Bovendien pikte hij en passant ook nog zijn vulpen en vulpotlood in. Verder nam men Gerrit Temmingh zijn dienstpistool af, evenals zijn motor en zijn rijwiel. Aan de verdergaande huiszoeking nam ook P. Nauheim deel. Nadat Gerrit Temmingh zich had aangekleed werd hij mee naar buiten genomen naar een gereedstaande truck met oplegger. De eerste die hij in de trailer zag zitten was de ‘beul van Crackstate’, de Vlaming Emile Steylaerts. Even nadat Temmingh in de trailer had plaatsgenomen stopte er een personenwagen bij de trailer, waar de eveneens gearresteerde onder-luitenant Auke Feenstra uit Dwingeloo uit kwam. Vervolgens reed men naar het begin van de Doldersumseweg. Daar aangekomen moest Gerrit Temmingh uitstappen. Vrijwel op hetzelfde moment stopte er nog een auto en stapte de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten uit. Ook hij bleek gearresteerd te zijn en ook hij moest in de trailer plaatsnemen. Na nogmaals met T.S.W. geconfronteerd te zijn, die nogmaals toegaf Gerrit Temmingh te kennen, vertrok deze in het ‘gezelschap’ van een aantal leden van de Sicherheitspolizei in de richting van het hol in het bos. Het hol dat hier bedoeld werd was een schuilplaats voor leden van de illegaliteit, waaruit een week tevoren twee Amerikanen, Harry Dolph en Jim Moulton, waren weggebracht naar Noord-Friesland. Gerrit Temmingh moest toen onder bewaking van Erich Karl Kronberger en de S.S.-Hauptscharfüher en Kriminalsekretär Hermann Rosendahl achter T.S.W., die ook bekend was met het hol, aan lopen.
De Doldersumseweg was helemaal afgezet door leden van de Feldgendarmerie, de Wehrmacht, de S.D. en de Sipo uit Heerenveen en Meppel tot aan de directe nabijheid van het hol. Er stonden zelfs twee mitrailleurs opgesteld. Toen het ‘gezelschap’ bij het hol kwam stond T.S.W. daar al onder bewaking van enkele leden van de Sipo. Vrijwel op datzelfde moment schoot Hermann Rosendahl met een stengun dwars door het raam, dat in het hol aanwezig was. Daarna liep hij naar de ingang van het hol, waar zich ook al de S.S.-Sturmscharfüher en Kriminalsecretär Gerhard Johannes Frank bevond. Deze stond alom bekend als ‘de man met de gouden tand’ of als ‘de man met de hond’. Het was deze Gerhard Johannes Frank die zijn ongemeen felle herdershond ophitste en hem vervolgens het hol injoeg [2].
Het gevolg was dat vier personen het hol uitkwamen: Hermannus Vos, Geert Gerhardus Koster, Hilbert Gunnink en Roelof Eggink. Toen de vier het hol uitkwamen stond Hermann Rosendahl daar, die deze vier stuk voor stuk zwaar mishandelde met de achterzijde van zijn Amerikaanse stengun, die hij had aangetroffen in Huize Lidwina te Zenderen en waarbij een belangrijk deel van het Twentse verzet werd uitgeschakeld. Ook de S.S.-Kriminalsekretär Walter Paarmann liet zich hierbij niet onbetuigd. Dit alles gebeurde in het bijzijn van de commandant Erich Karl Kronberger. Dat dit slaan zeer hard aankwam bleek wel uit het feit dat het bloed bij Hilbert Gunnink uit de mond liep. Tijdens dit alles deed Erich Karl Kronberger geen pogingen deze mishandelingen te stoppen.
In het hol werden ook de rijwielen van de vier aangetroffen. Gerrit Temmingh, Hilbert Gunnink, Hermannus Vos en Roelof Eggink werden toen verplicht elk een rijwiel op hun schouders te nemen en deze naar de plaats te zeulen waar de trailer stond. Geert Gerhardus Koster moest met zijn handen in de lucht naar de trailer lopen. De afstand was ongeveer twee kilometer. Bij de trailer aangekomen werden Hermannus Vos, Roelof Eggink, Hilbert Gunnink en Geert Gerhardus Koster in de trailer geplaatst bij Sebastiaan van Nooten en Auke Feenstra, die al die tijd daar gebleven waren, terwijl Gerrit Temmingh naast Hermann Rosendahl en de S.D.-Wachmann Eugen Polianski in de Opel moest plaatsnemen. Om ongeveer 12.00 uur arriveerde men in Crackstate te Heerenveen, alwaar ze allen in de cel werden gezet [3].
Toen Thijs en Jan, de broers van Roelof Eggink, hoorden van arrestaties in Diever realiseerden zij zich meteen dat hun broer Roelof, ’s morgens in alle vroegte met drie anderen naar het hol was gegaan. Daarop trachtte Thijs Eggink meteen de jongens in en bij het hol te waarschuwen. Niets vermoedend liep hij regelrecht in de fuik van een tachtigtal Duitsers, die zich in de bossen rondom het hol verspreid hadden. Ook hij werd meteen ingerekend. Nadat de gevangen genomen personen waren afgevoerd, bleven twee S.D.’ers in het hol achter, wachtend op wellicht nog meer bezoekers. Toen na een week niemand was komen opdagen, vernielden zij het hol met behulp van een handgranaat en vertrokken.
Een paar dagen later, 27 november 1944, kwam een aantal S.D.’ers uit Heerenveen weer naar Diever. Dit werd spoedig opgemerkt door Jan Eggink uit Wapse, de broer van Roelof en Thijs. Deze familie stond midden in het verzet en had onder andere de bewoners van het hol voorzien van de nodige proviand, kleding, enzovoort. Jan Eggink had bijvoorbeeld ook deelgenomen aan overvallen op distributiekantoren en was actief geweest bij wapendroppings. Toen Jan Eggink op pad ging andere onderduikers, die ook door hen verzorgd werden, te waarschuwen, werd hij gearresteerd, hoewel hij nog probeerde weg te komen, nadat op hem was geschoten. Toen Aaltje Timmerman, de vrouw van Jan Eggink, aan een van de S.D.’ers, de Belg Emile Steylaerts, de vraag stelde waarom haar man was gearresteerd, antwoordde deze dat zij daar niets mee te maken had en dat zij nog blij mocht zijn dat ze hem niet hadden doodgeschoten. Hierna begaven de S.D.’ers zich naar de boerderij van de al eerder gearresteerde Thijs Eggink. Daar werden verschillende goederen en ook vee uit de boerderij gehaald en in een auto geladen.
Enkele dagen later meldden zich wederom enkele leden van de S.D. en de Sipo zich bij dezelfde boerderij. Zonder iets te zeggen begonnen zij de aanwezige voorraad levensmiddelen, zoals tarwe, rogge enzovoort in hun auto te laden. Maar dat was nog lang niet alles. Alles met enige waarde werd meegenomen, zodat de gehele boerderij werd leeggeroofd. Daarna was de boerderij van Thijs Eggink aan de beurt. Niet alleen werden hier de spullen, zoals een complete babyuitzet en het vee van Thijs Eggink gestolen, maar ook die van de inwonende zuster van Aaltje Fledderus, de vrouw van Thijs Eggink. De auto was zo volgeladen dat zelfs de in beslag genomen kippen aan de buitenzijde van de auto waren gehangen. Bovendien werd Aaltje Eggink-Fledderus uit de woning gezet. De Duitsers hadden intussen Klaas Marcus Balsma, de boerenleider van de N.S.B., gehaald, aan wiens zorgen de boerderij werd toevertrouwd [4].
Diezelfde dag, 27 november 1944, vervoegde zich de Kriminalsecretär P. Nauheim, zich wederom bij de woning van de Dieverse huisarts Sebastiaan van Nooten. Hij eiste daarbij de auto op van de huisarts. Nadat een hem vergezellende monteur de auto rijklaar had gemaakt, reden de twee er mee weg.
Een paar keer hebben de dames Eggink en Constance van Nooten-Goedbloed, de echtgenote van Sebastiaan van Nooten, getracht inlichtingen te krijgen over hun gevangen genomen mannen. Maar zodra zij zich in Heerenveen bij huize Zevenwouden, de Dienststelle van de S.D., of bij de S.D.-gevangenis Crackstate vervoegden, werden zij vaak op een zeer onheuse manier bejegend of werden zij weggejaagd door de alom gevreesde en vaak opgehitste herdershond van de Kriminalsekretär Gerhard Johannes Frank [5].

De afloop
Uit de na de Tweede Wereldoorlog gedane verklaringen van Gerrit Temmingh blijkt dat niet alleen hij zelf, maar ook Geert Gerhardus Koster door de S.D.’ers Emile Steylaerts, H.J.L. de Wachtere en Hermann Rosendahl zwaar zijn mishandeld.
Op 5 januari 1945 werden Hilbert Gunnink, Geert Gerhardus Koster, Hermannus Vos, Roelof Eggink, Thijs Eggink, Jan Eggink, de inmiddels ook gearresteerde onderwijzer M.J. Koopmans uit Dwingeloo en een groot aantal andere gevangenen overgebracht naar het Polizeiliche Durchgangslager Amersfoort. Van daar zijn zij op transport gezet naar verschillende concentratiekampen in Duitsland. Geen van de hiervoor genoemde personen is daaruit teruggekeerd. Op 15 maart 1945 werden Auke Feenstra, Sebastiaan van Nooten, Gerrit Temmingh en de eveneens gearresteerde opperwachtmeester Jannes Willem Dolfing uit Dwingeloo met nog 23 andere gevangenen uit Heerenveen via het kamp Amersfoort overgebracht naar diverse concentratiekampen in Duitsland, waaronder het beruchte Neuengamme bij Hamburg. Van de hier genoemde gevangenen heeft alleen Gerrit Temmingh de verschrikkingen in de concentratiekampen overleefd. Hij keerde op 31 mei 1945 in Nederland terug. Vermoedelijk hebben zij allen de zogeheten Torsperre gekregen, dat wil zeggen dat zij als gevangenen een dergelijk kamp niet levend zouden mogen verlaten.

Nasleep
Veel van de hiervoor beschreven gebeurtenissen, die destijds in Diever hebben plaatsgevonen, zijn gebaseerd op deuitvoerige verklaringen, die Gerrit Temmingh, de weduwe Aaltje Eggink-Timmerman, de weduwe Aaltje Eggink-Fledderus, de weduwe Constance van Nooten-Goedbloed en T.S.W. na de Tweede Wereldoorlog aflegden. Zoals bij velen bekend zal zijn, hadden de gevangenen te lijden onder de onvoorstelbaar zware omstandigheden in Crackstate in Heerenveen. Velen zijn daar ongelooflijk zwaar mishandeld. Dat is ook Gerrit Temmingh overkomen. Volgens zijn eigen verklaringen hadden de beulen in Heerenveen er ‘wel slag van om datgene uit de gevangenen te slaan wat zij wilden weten’ [6]. Zo confronteerde Hermann Rosendahl hem al in de eerste week van zijn gevangenschap met vier verklaringen, die getekend waren door de vier personen die in het onderduikershol waren aangetroffen. Hij kreeg de indruk dat deze verklaringen niet vrijwillig waren afgelegd, aangezien enkele van deze verklaringen bloedsporen vertoonden. Door deze verklaringen en door hem ondergane mishandelingen gaf Gerrit Temmingh toe Amerikanen vervoerd te hebben.
Het hiervoor beschreven drama lijkt een op zich zelf staande gebeurtenis te zijn, is dat niet het geval. Ook de na de Tweede Wereldoorlog heeft een aantal gevangen genomen leden van de S.D. en de Sipo een verklaring afgelegd. Volgens de verklaringen van Erich Karl Kronberger, de commandant van Heereveen, de S.S.-Untersturmführer Robert Paul Thümmel, de commandant van het S.D.-commando in Meppel en van de S.S.-Oberscharführer en Kriminalsecretär Hugo Heinrich Geigolath in Meppel, zou Gerrit Temmingh de naam hebben genoemd van de Meppeler K.P.’er Peter van den Hurk, evenals het adres van de weduwe J.A. de Groot in Meppel. Dit was het adres van waaruit Peter van den Hurk en andere Meppeler K.P.’ers neergekomen geallieerde vliegtuigbemanningen doorsluisden naar het inmiddels bevrijde Zuiden. Gerrit Temmingh had overigens zelf twee Amerikanen in het hol in Diever achter op zijn motor uit Meppel gehaald.
Deze kennis aan Duitse kant had grote gevolgen voor de verzetsbeweging in Meppel. Het was de commandant van Heerenveen, Erich Karl Kronberger, die persoonlijk zijn collega in Meppel, Robert Paul Thümmel, op de hoogte stelde van de verklaringen welke Gerrit Temmingh had afgelegd [7]. Erich Karl Kronberger gaf als commandant van Robert Paul Thümmel hem opdracht over te gaan tot actie. Dat betekende dat op de avond van 18 december 1944 de S.D. van Meppel een inval deed in de woning van de weduwe J.A. de Groot aan de Weerdstraat in Meppel. Daarbij werden onder andere Peter van den Hurk, zijn verloofde M.A. de Jong en twee Amerikanen opgepakt [8].
De twee Amerikanen, Howard de Mally en Loel Bishop, werden overgebracht naar het Duitse vliegveld bij Havelte.
De gevangen genomen leden van de K.P. van Meppel, Peter van den Hurk en zijn verloofde M.A. de Jong, werden eerst meegenomen naar een villa in het Wilhelminapark in Meppel en daar op een verschrikkelijke manier mishandeld. Daarna werden zij opgesloten in het toenmalige politiebureau in de Hagenstraat in Meppel.
De Meppeler K.P. besloot zijn leden te bevrijden, vanwege de ernst van de situatie. Dat gebeurde in de avond van 24 december 1944. Deze leden werden op spectaculaire wijze bevrijd, maar het kostte wel het leven van de Meppeler K.P.’er Gerrit de Boer.

Geraadpleegde bronnen
[1]
Centraal Archief voor de Bijzondere Rechtspleging, ’s Gravenhage. Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces-Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232 Alg. S.D., 40e getuige T. S.W.
[2]
G. J. Frank was onder andere commandant geweest in de Dossin-kazerne te Mechelen in België. Vanuit deze kazerne werden de Belgische Joden gedeporteerd naar de vernietigingskampen. In België heeft hij een beruchte reputatie achter gelaten.
[3]
Dossier E.K. Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, Proces Verbaal, d.d. 01-06-1946, no. 232, Alg. S.D., 43e getuige G. Temmingh.
[4]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman.
[5]
Dossier E. K. Kronberger, stuk 23, Terechtzitting Bijzondere Strafkamer van de Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, d.d. 07-02-1950, rol nummer 22, 3e getuige Aaltje Eggink-Timmerman;
Idem, 4e getuige Aaltje Doggen-Fledderus (weduwe van Thijs Eggink);
Idem, 5e getuige Constance van Nooten-Goedbloed.
[6]
Dossier Erich Karl Kronberger, zie [3].
[7]
Dossier Erich Karl Kronberger, Politieke Recherche Afdeling Drachten, nr. 232, Proces-Verbaal van verhoor van voormalige S.D.-leden, d.d. 28-03-1946. Verklaringen van Erich Karl Kronberger en Hermann Rosendahl.
Dossier R.P. Thümmel, verklaring 2e verdachte, R.P. Thümmel en verklaring 3e verdachte Hugo Heinicht Geigolath.
[8]
Bureau Opsporing Oorlogsmisdadigers, Gemeentepolitie Assen. Proces-Verbaal, nr. 435, dossier nr. 80, 12e getuige P. van den Hurk.
Idem, dossier nr. 79, 3e getuige M.A. de Jong

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Drs. Hendrik (Henk) Spreen heeft in de tijd (2000-2002) dat hij het hiervoor opgenomen bericht schreef in overleg met en op aandringen van ambtenaren van het Ministerie van Justitie, de volledige naam van de K.P.’ er op de Smilde niet gebruikt en heeft volstaan met het gebruiken van zijn initialen T.S.W. De redactie heeft dat hier zo gelaten. Echter het is tegenwoordig na enig slim surfen op de golven van het wereld wijde web niet moeilijk meer achter de twee voornamen en de achternaam van T.S.W. te komen.
De historicus wijlen drs. Hendrik (Henk) Spreen is de schrijver van het boek ‘Steenwijk in 40-45. Een historisch document’.
De redactie heet wat betreft de paragraaf  ‘Nasleep’ onverkort en ongecensureerd de tekst van drs. Hendrik (Henk) Spreen overgenomen, dit in afwijking van de tekst in Opraekelen 03/1.

Afbeelding 1
De Oostenrijker Erich Karl Kronberger was S.S.-Hauptsturmführer bij de Sicherheitspolizei en de Sicherheitsdienst. Hij was oorspronkelijk goudsmid in Wenen. Hij werd in 1935 beroepssoldaat bij de S.S.-Standarte Deutschland. In 1939 nam hij deel aan de veldtocht tegen Polen en in 1941 tegen Rusland. Hij werd in 1943 overgeplaatst naar Denemarken en was daar het hoofd van een S.D.-eenheid. In mei 1944 ging hij naar Lille in Frankrijk, waar hij tot september 1944 bleef. Vanwege de opmars van de geallieerden trok hij met zijn eenheid via Mechelen en Duitsland naar Nederland, waar hij via Almelo, Velp en Rotterdam in Heerenveen terechtkwam. Tijdens zijn proces na de oorlog ‘beroemde’ hij zich erop dat hij veel ‘extra’s’ voor de gevangenen in Crackstate te Heerenveen had gedaan. Hij kreeg tot veertien jaar gevangenisstraf (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn).

Afbeelding 2
De Duitser Hermann Rosendahl was S.S.-Hauptscharführer en Kriminalsekretär in Heerenveen. Hij was de centrale figuur bij de S.D. in de strijd tegen het verzet. Hij was reeds bij het begin van de oorlog met Frankrijk in Lille. Hij was een fel voorstander van het zogenaamde ‘verscherpte verhoor’, wat betekende dat er tijdens verhoren ongelimiteerd op los moest worden geslagen. Dat deed hij dus ook ! Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en aldaar veroordeeld tot levenslange dwangarbeid. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 3
De Duitser Robert Paul Thümmel was S.S.-Untersturmführer. Hij was vanaf begin juni 1940 Befehlshaber van de Sicherheitspolizei en de S.D. in Parijs. Vervolgens was hij vanaf september 1941 Befehlshaber van de Nebenstelle van de Sicherheits Polizei en de S.D in Douai in Noord-Frankrijk en in België. Hij werd in september 1944 commandant van een S.D.-Kommando te Meppel. Hij gedroeg zich als een bruut en werd alom gevreesd. In Meppel executeerde hij vijf gevangenen. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij veroordeeld tot 11 jaar gevangenistraf, doch kreeg in 1950 één jaar gratie. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 4
De Duitser Walter Paarmann was S.S.-Kriminalsekretär bij de S.D. Hij verbleef enige jaren in Noord-Frankrijk. In september 1944 werd hij ingedeeld bij het Kommando Kronberger in Heerenveen. Hij was belast met ‘terroristische aangelegenheden’ en nam vaak deel aan razzia’s. Hij is na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan Frankrijk en is daar ter dood veroordeeld. Hij is gelijktijdig gefusilleerd met de gevreesde, in Steenwijk gestationeerde, Fritz Habener, die op 10 april 1945 in Diever een bloedbad aanrichtte. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 5
De Belg Emile Steylaerts was S.D.-Wachmann. Hij was de zoon van een klompenfabrikant uit Herenthals. Hij verbleef van half oktober 1944 tot 15 april 1945 in Heerenveen. Hij deed onder meer dienst als tolk bij de verhoren. Hij was bij de gevangenen bekend als ‘de Beul’ of ‘de Bokser’ en werd alom gevreesd vanwege zijn brute optreden. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan België en aldaar berecht. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Afbeelding 6
De Roemeen Eugen Polianski was S.D.-Wachmann. Hij was slager van beroep. Hij werd in 1943 verplicht tewerkgesteld in Berlijn. Hij deserteerde, werd gearresteerd en mocht vervolgens kiezen uit gevangenisstraf of dienst nemen in het Duitse leger. Hij koos voor het laatste. Hij kreeg een militaire opleiding en werd in oktober 1944 in Heerenveen geplaatst. Hij trad tijdens razzia’s hardhandig op, hij sloeg veelvuldig met de kolf van zijn geweer. (foto uit de collectie van het Bundesarchif in Berlijn)

Posted in 22 november 1944, Onderduikershol, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Ut anplakbiljet van de oam’d van de dree keunings

Posted on 10 augustus 2022

De toneelvereniging in Deever voerde in 1951 het toneelspel Driekoningenavond van William Shakspeare op in het openluchttheatertje an de Heezeresch bee Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaand afgebeelde tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel. De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet.
Maar wie kon in Deever en elders ontkomen aan die grote aanplakbiljetten ? Het aanplakbiljet hing zelfs bij de plaatselijke slager. Het aanplakbiljet hing ook bij de voorverkoopadressen in Assen, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Steenwijk. Bij de voorverkoopadressen was ook een folder met gegevens over de voorstellingen te verkrijgen. Zie afbeelding 2.
Allemaal eendere aanplakbiljetten van het soort, dat het vaker van het aantal moest hebben dan van de kwaliteit. In ferme letters en stoere regels werd kond gedaan van het feit dat in openluchttheatertje in de prachtige bossen van Deever opvoeringen zouden plaats vinden van Shakespeare’s Driekoningenavond en wel op 22, 26 en 40 juni en 7, 11 en 14 juli 1951.
Maar de tekening op het aanplakbiljet met reclame voor de Driekoningenavond was bepaald wel van goede kwaliteit ! Zie de bijgevoegde afbeelding.
Desalniettemin nochtans evenwel is de bijgaand afgebeelde tekening (afbeelding 1) toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening (afbeelding 1) toch echt wel een beetje als een soort van kunst.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Eup’mlogtspel, Kuunst, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Kiender bee de Witteler skoele an ut Pot’s Weggie

Posted on 9 augustus 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 72 een afbeelding van een zwart-wit foto van leerlingen van de Witteler skoele in de zomer van 1936. In de tekst bij de afgebeelde foto is aandacht besteed aan de kinderen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

72 – Wittelte- Openbare Lagere School – 1936
Deze foto komt uit het bewaard gebleven Wittelter album van juffrouw Christina Augusta Johanna Ter Horst. Zij gaf dit mooie document in 1996, op 87-jarige leeftijd, aan de Wittelter gemeenschap. De lijst met namen kon zelfs na meer dan zestig jaar nog met succes worden opgesteld.
Vooraan zitten van links naar rechts:
Pieter Barelds (1929), Hendrik Jonker (1929), Hendrik Siemens (1926), Albert Winters (1924), Jan Kok (1930), Albert Jan Winters (1929) en Arent Noorman (1929).
Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:
Willem Gelmers (1930), Roelof Lensen (1930), Geert Kok, (1928), Egbert Gelmers (1928), Koop Steenbergen (1927), Lukas Pruntel (1927), Albert Berends (1927), Arend Vrieling (1925) en Albert Lensen (1926).
Op de derde rij staan van links naar rechts:
Trijn Gelmers (1926), Maria Jacoba Boer (1924), Arentje Pouwels (1927), Roelfina Smak (1926), Janna Hilligje Boerhof (1925), Frederika Jantina Odie (1930), Grietje Berends (1924), Jentje Gelmers (1927), Aaltje Jongebloed (1928), Hilligje Barelds (1927), Margje Jonker (1927) en Zwaantje Boer (1929).
Op de vierde rij staan van links naar rechts:
juffrouw Christina Augusta Johanna ter Horst (1909), Hendrik Jan Tabak (1926), Sent Jonker (1924), Albertus Berends (1928), Albert Noorman (1928), Hendrik Slot (1928), Hendrik Jan Zegeren (1928), Lenze Cornelis Boer (1927) en hoofdmeester Hendrik van Leenders (1905).
Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:
Lambertus Jonkers (1926), Lambertus Koning (1928), Martinus Harm Lensen (1923), Lubertus Boer (1922), Hendrik Berends (1923), Jacobus (Koos) Smak (1924) en Klaas Tabak (1924).

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De zandweg voor de Witteler skoele werd Slot’s Weggie of Pot’s Weggie genoemd. Pas na de sloop van de Witteler skoele heeft dit weggetje de naam Meester Broerweg gekregen. De redactie geeft echter de voorkeur aan de naam Pot’s Weggie.
De redactie wil bijzonder graag van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief, hopelijk ook kinderen van de kinderen die op de hier afgebeelde schoolfoto staan, ontbrekende gegevens ontvangen.
Het schoolgebouw achter de kinderen bestaat niet meer. 



Op de bovenste rij zijn van links naar rechts te zien:

01.  Lambertus (Lambert) Jonker
Hij is geboren in 1926. Hij trouwde met Lammigje (Lammie) Westerhof. Hij woonde an de Heufdstroate in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

02.  Lambertus (Bertus) Koning
Hij is geboren in 1928. Hij woonde in Gramsbergen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

03.  Martinus (Tinus) Harm Lensen
Hij is geboren op 24 maart 1923. Hij is overleden op xx oktober 2001.
Hij trouwde met Grietje Tebbenhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

04.  Lubertus (Bertus) Boer
Hij is geboren op 18 augustus 1922 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 14 september 1984. Hij trouwde met A.. Nijland. Hij woonde in Oll’ndeever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

05.  Hendrik Berends
Hij is geboren op 2 juli 1922 in Wittelte. Hij is overleden op 27 april 2004. Hij woonde lang in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

06.  Jacobus (Koos) Smak (1924)
Hij is geboren op 17 maart 1924 op ’t Moer. Hij is overleden op …..
Hij trouwde met Anna Francina Goettsch. Hij woonde op de Smilde.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

07.  Klaas Tabak
Hij is geboren in 1924.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de vierde rij staan van links naar rechts:

08.  Christina Augusta Johanna ter Horst 
Zij was de juffrouw.
Zij is geboren in 1909.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

09.  Hendrik Jan Tabak
Hij is geboren op 6 september 1926. Hij is overleden op 19 juni 1990. Hij trouwde met Trijntje Greveling. Hij was boer an de Wapserveenseweg in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

10.  Sent Jonker
Hij is geboren in 1924 in Wittelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

11.  Albertus Berends
Hij is geboren op 16 juni 1928 in Wittelte. Hij is overleden op 26 april 2011 in Dwingel. Hij heeft in Wittelte en Meppel gewoond. Hij woonde de laatste jaren van zijn leven in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

12.  Albert Noorman
Hij is geboren 7 juli 1928 in Wittelte. Hij is overleden op 13 november 2000.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

13.  Hendrik (Henk) Slot
Hij is in 1928 geboren in Wittelte.
Hij is een zoon van bakker Aaltert Slot.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

14.  Hendrik Jan Zegeren
Hij is geboren in 10 augustus 1927 in Dwingel.
Hij is overleden op 10 november 2020 in Assen.
Hij was getrouwd met Femmie Hoevenberg.
Zie het overlijdensbericht.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

15.  Lenze (Leinse) Cornelis Boer
Hij is geboren op 24 februari 1927 in Oll’ndeever.
Hij is een zoon van Hendrik Jacob Boer en Lammigje Nieuwenhuis.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van Leinse Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

16.  Hendrik van Leenders
Hij was de hoofdmeester van de Witteler skoele.
Hij is geboren op 21 mei 1909 in Meppel. Hij is overleden op 3 februari 1999 in Zandvoort.
Hij trouwde met Fennegien Speek. Zij was onderwijzeres.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de derde rij staan van links naar rechts:

17.  Trijn (Trientie) Gelmers
Zij is in 1926 geboren in Havelte. Zij trouwde met P…. Winters.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

18.  Maria (Marie) Jacoba Boer
Zij is geboren in 1924.
Zij is een dochter van Hendrik Jacob Boer en Lammigje Nieuwenhuis.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

19.  Arentje Pouwels
Zij is geboren in 1927.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

20.  Roelfina (Roelie of Fina) Titiena Annechina Smak
Zij is geboren op 15 april 1926 op ’t Moer. Zij is overleden op 15 oktober 2004. Zij trouwde met Johan Frederik Goettsch. Zij woonden in Wapse (?).
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

21.  Janna Hilligje Boerhof
Zij is geboren op 6 april 1925 in Wittelte. Zij is overleden op 20 augustus 2003 op Wapservene. Zij trouwde met Hilbert Hessels. Zij is begraven op de kaarkhof op Wapservene.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

22.  Frederika (Rikie) Jantina Odie
Zij is geboren op 17 februari 1930 op ’t Moer.
Zij is een dochter van Lambert Odie en Trijntje Kamer.
Zij is op 7 november 1952 in Deever getrouwd met Albert Veen.
Zij woonden in Joure.
Albert Veen is geboren op 17 januari 1925 in Doldersum als zoon van Wiebe Veen en Jentje Boers. Hij is overleden op 23 oktober 1983 in Sint Johannesga

Mevrouw Frederika van Baar-Veen schreef op 4 juni 2025 de volgende bijzonder gewaardeerde reactie:
Ik ben een kleindochter van Frederika Veen-Odie.
Mijn oma is inmiddels 95 jaar en woont in een verzorgingstehuis in Heerenveen.
Haar man Albert Veen overleed op 58-jarige leeftijd, toen was ik zo oud als mijn oma op de foto. Ik was zes jaar oud toen mijn opa overleed.
Samen kregen ze drie zonen. Mijn vader, de oudste van de drie, is ook op ’t Moer geboren.

23.  Grietje Berends
Zij is geboren in 1924. Zij trouwde met Pouwel Broekman. Zij woonde in Uffelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

24.  Jentje (Jentie) Gelmers
Zij is geboren in 1927 in Havelte. Zij trouwde op 21-jarige leeftijd op 29 juni 1946 met Hendrik Westerhuis.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

25.  Aaltje Jongebloed
Zij is geboren in 1928. Zij trouwde met ….. Kiers. Zij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

26.  Hilligje (Hillie) Barelds
Zij is geboren op 6 maart 1927 in Wittelte. Zij is overleden op 28 juli 2016 in Emmeloord. Zij trouwde met Geert Nijhof.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

27.  Margje Jonker
Zij is geboren in 1927. Zij trouwde met Jan Mones.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

28.  Zwaantje Boer
Zij is geboren in 1929 in Oll’ndeever. Zij woonde in Ossenzijl.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van haar.

Op de tweede rij zijn van links naar rechts te zien:

29.  Willem Gelmers
Hij is geboren op 14 februari 1930 in Havelte. Hij trouwde in Meppel met Minke Dijkstra. Hij woonde in Meppel.
Hij is een zoon van Jan Gelmers. Hij woonde op ’t Moer in de eerste boerderij aan de Wapserveense kant. Hij is in 1978 overleden. Willem was invalide. Hij had manke benen. Hij had een apart ding om te kunnen lopen. De familie Jan Gelmers heeft ook nog een paar jaar gewoond in de eerste boerderij voorbij de Steenbaarger bochte in de gemiente Oavelte. De familie Jan Gelmers is in november 1939 verhuist naar Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

30.  Roelof Lensen
Hij is geboren in 1930.
Hij is geboren op 4 januari 1930 op ’t Moer. Hij is overleden op zondag 11 april 1943 in Meppel.
Hij is een zoon van Roelof Lensen en Grietje Jonkers.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

31.  Geert Kok
Hij is geboren in 1928 op ’t Noord. Hij is overleden op ….. Hij trouwde met Janna Keizer. Hij was boer op ’t Noord.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

32.  Egbert Gelmers
Hij is geboren op 18 augustus 1928 in Havelte. Hij is overleden op 7 november 1994 in Meppel. Hij trouwde met Geesje Zwolle. Hij woonde in Meppel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

33.  Koop Steenbergen
Hij is geboren op 27 juli 1927 in Wittelte. Hij is overleden op 17 oktober 2007. Hij is begraven op de kaarkhof in Uffelte. Hij trouwde met Maria Lutina Timus. Hij woonde in Uffelte.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

34.  Lukas Pruntel
Hij is geboren in 1927. Hij trouwde met Jantje Schreuder.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem8

35.  Albert Berends
Hij is geboren in 1927. Hij woonde in Dwingel.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

36.  Arend Vrieling
Hij is geboren in 1925.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

37.  Albert Lensen
Hij is geboren op 1 januari 1928. Hij is overleden op 4 september 2005. Hij trouwde met Vrougje Snijder. Hij woonde in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:

38.  Pieter Barelds
Hij is geboren op 30 augustus 1929 an de Wittelerweg in Wittelte. Hij is een zoon van Hendrik Lefferts Barelds en Aaltje Pieper. Hij trouwde in 1957 met Trientje Hingstman. Hij was boer an de Wittelterweg 18 in Wittelte. De laatste jaren van zijn leven woonde hij in Dwingel. Hij is overleden op 16 april 2008 op 78-jarige leeftijd in Dwingel. Hij is begraven op de kaarkhof van Dwingel. De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.

39.  Hendrik Jonker
Hij is geboren op 23 juni 1929 an de Wittelerbrogge in Wittelte. Hij is overleden. Hij trouwde met Petronella (Nella) Godwaldt uut Wapse. Hij woonde de laatste jaren van zijn leven in Vledder. Hij is een zoon van Roelof Jonker en Albertje Pouwels.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

40.  Hendrik Siemens
Hij is geboren op 30 september 1926 in Wittelte. Hij is overleden op …. Hij trouwde met Roelofje Boverhof. Hij woonde na zijn pensionering in Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

41.  Albert Winters
Hij is geboren op 22 april 1924 in Wittelte. Hij is overleden op 18 december 1978 in Wittelte. Hij trouwde met Geesje Doorten. Hij woonde in Wittelte. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

42.  Jan Kok
Hij is geboren op 4 maart 1930 aachter op ’t Noord. Hij is in 1996 overleden. Hij is niet getrouwd geweest. Hij is een zoon van Lambert Kok en Aaltje Harms. Hij was een beetje boer. Hij was ongetrouwd en woonde met zijn twee zusters Jantje en Jantina in een boerderij aachter op ut Noord, die nu als adres Noordswegje 10 heeft.
De redactie verwijst de geïnteresseerde bezoekers van ut Deevers Archief voor meer gegevens graag naar het boek ‘Wittelte. Geschiedenis van de boerderijen vanaf 1770 tot heden’, geschreven door de Witteler Klaas de Boer.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

43.  Albert Jan Winters
Hij is geboren op 24 juli 1929 in Wittelte. Hij trouwde met Margje Smit. Hij woonde in Hengelo.
Hij was machinist bij de Nederlandse Spoorwegen.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

44.  Arend Noorman
Hij is geboren op …….. 1929 in Wittelte. Hij is overleden op ……. Hij was getrouwd met Bertha Bügel. Hij woonde in Oll’ndeever.
De redactie is nog op zoek naar meer gegevens van hem.

Posted in Alle Wittelers, Verdwenen object, Witteler skoele | Leave a comment

De storm bee ut eilaand van Prospero

Posted on 8 augustus 2022

De toneelvereniging in Deever voerde in 1948 het toneelspel de Storm van William Shakspeare op in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever. De redactie van ut Deevers Archief is een groot liefhebber van het tonen van mooie afbeeldingen uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Bijgaande tekening is onderdeel geweest van een degelijk ouderwets groot papieren aanplakbiljet, waarmee en waarop reclame werd gemaakt voor dit eup’mlogtspel.

In het toneelspel De Storm is Prospero door zijn meineedige broer Antonio verbannen naar een eiland. Door stom toeval zeilt Antonio voorbij dit eiland. Prospero gebruikt zijn magische gave om elementen en geesten aan te roepen en zo een storm te veroorzaken, die het schip met daarop Antonio doet zinken. Op het aanplakbiljet is het zinkende zeilschip te zien.

De redactie heeft helaas niet de beschikking over dat volledige aanplakbiljet. Desalniettemin nochtans evenwel is de tekening op bijgaande afbeelding toch maar weer een fraai fragmentje uit de vroege geschiedenis van de toneelvereniging in Deever. De redactie beschouwt deze tekening toch ook echt wel een beetje als een soort van kunst.

Posted in Eup’mlogtspel, Kuunst, Shakespeare prullaria, Shakespearitis, Tiekening | Leave a comment

Hielke Siebrand Schrale wödde in Wapse vumooid

Posted on 7 augustus 2022

De redactie van ut Deevers Archief besteedt graag aandacht aan het gebeurde in de Tweede Wereldoorlog in de gemiente Deever. Zo besteedt de redactie ook aandacht aan omgekomen personen, die niet in de gemiente Deever zijn geboren, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog niet in de gemiente Deever woonden, maar wel door toedoen van de Duitse bezetter zijn omgekomen in de gemiente Deever.  

In de webstee van de Oorlogsgravenstichting zijn enige gegevens over het oorlogsslachtoffer Hielke Siebrand Schrale te vinden.
Hij is geboren op 13 augustus 1904 in Otterlo in Gelderland. Hij was in de Tweede Wereldoorlog tandarts in Steenwijk, adres Stationsstraat 14.
Hielke Siebrand Schrale zat in Steenwijk in het verzet tegen de Duitse bezetter. Hij werd op 15 september 1944 gearresteerd door de Duitsers. De Duitsers vermoordden hem diezelfde dag in de gemiente Deever. Hij is op 18 september 1944 begraven op de Algemene Begraafplaats in Steenwijk.
Pas op 19 september 1944 deed wachtmeester der staatspolitie Gerrit Temmingh aangifte van het overlijden in de gemiente Deever van Hielke Siebrand Schrale. Gerrit Temmingh verklaart dat hij de vermoorde Hielke Siebrand Schrale op 15 september 1944 dood heeft gezien. Zie afbeelding 1.
Wijlen drs. Henk Spreen beschrijft in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ op de bladzijden 245, 246, 247 en 248 het treurige einde van Hielke Siebrand Schrale.
Vlak over de gemeentegrens tussen Vledder en Deever, ter hoogte van het oude tolhuis bij Wapse lag links van de weg nog een klein heideveld. Daar stapten de ook later in Deever beruchte S.S. Hauptscharfüher Fritz Habener, de Sturmmann Verwee (een Vlaming) en Hielke Siebrand Schrale uit de auto. In het heideveld, zo’n twintig meter van de weg (zie de pijl in afbeelding 2), schoten Habener en Verwee omstreeks 17.00 uur elk een kogel door het hoofd van Schrale. Echter Schrale overleed niet direct, hij was buiten bewustzijn. Hij overleed pas na 19.00 uur aan de schotwonden in zijn hoofd.
De redactie verwijst voor een samenvatting van de tekst van drs. Henk Spreen in zijn boek ‘Steenwijk in 40-45’ naar de webstee Traces of War.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Oorlogsslachtoffers, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Kiender op ut plein veur de offeskeid’n skoele

Posted on 6 augustus 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’  is als afbeelding 66 een afbeelding van een schoolfoto met kinderen van de gereformeerde school an de Heufdstroate in Deever opgenomen. De afgebeelde foto is gemaakt in 1934. In de tekst bij de afgebeelde foto is de naam van alle op de foto aanwezige kinderen vermeld. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

66 – Diever – Gereformeerde School – 1934
De kinderen op deze foto zijn een deel van de leerlingen die dat jaar op de christelijke lagere school aan de Hoofdstraat zaten. Een flink aantal kinderen kwam uit Oldendiever, Wittelte, Wapse en Wateren. De kinderen uit deze buitendorpen kwamen bijna allemaal uit boerenfamilies.
De bovenste rij wordt van links naar rechts gevormd door:
Jantje Haanstra, Grietje Hessels, Jantien (Jantje) Hessels, Neel de Graaf, Adrie de Graaf, Klaas de Graaf, Jan Timmerman, Jaap Moes, Jan Zantinge en Roelof Schuring.
Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:
hoofdmeester Broer Roosjen, zijn vrouw Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien), juffrouw Grietje Schipper, Hendrik Kerssies, Jaap Kerssies, Jacobus (Kobus) Hessels, Arendina Zantinge, Keimpe Roosjen, Lucas Noord, Engbert Oosterga, Dirk Moes, Jans Bult en uiteraard met hoed meester Martinus Strating.
Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:
Freek Zantinge, Margje Haanstra, Arend Zantinge, Klaas Vording, Albert Jan Vording, Corrie de Graaf, Aaltinus Noord, Hendrik Noord, Jan Hilberts, Hendrik Hilberts, Gerrit Jan Pook en Onbekend.
Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:
Wubbina Kruid, Jaap Kruid, Geert Gerhardus Koster, Grietje Haanstra, Klazien Oosterga, Hendrik Pook, Jans Hessels en Lambertus Hessels.
De op 24 mei 1925 geboren Geert Gerhardus Koster werd op 22 november 1944, samen met Hilbert Gunning, Hermannus Vos en Roelof Eggink, door de Duitse Sicherheitsdienst bij het onderduikershol gearresteerd. Hij stierf op 24 maart 1945 in het concentratiekamp Paigerhorst.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De hier afgebeelde foto is afkomstig uit de verzameling van wijlen Klaas Vording.

1.  Jantje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

2.  Grietje Hessels
Zij is geboren op 20 maart 1923 in Wittelte. Zij is overleden op 16 augustus 2020 op 93-jarige leeftijd in Deever. Zij trouwde op 31-jarige leeftijd op 5 mei 1954 in Deever met Albert de Weerd. Hij is geboren op 26 augustus 1922. Hij is overleden op 26 augustus 2011. Het echtpaar had een boerderij an ut Pot’sweggie. Na hun pensionering als boer en boerin gingen ze wonen an de Vlasstroate in Deever.

3.  Jantien (Jantje) Hessels
Jantien (Jantje) Hessels is geboren op 11 april 1921 in Wittelte. Zij is overleden op 9 april 2008 op de Smilde. Zij trouwde met Jan Albert Feijen. Hij is geboren op 11 november 1918 op de Smilde. Hij is overleden op 21 juni 2001 op de Smilde. Het echtpaar had een boerderij op de Smilde. Beiden zijn begraven op de begraafplaats Kyllot op de Smilde.

4.  Neel de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

5.  Adrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

6.  Klaas de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

7.  Jan Timmerman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

8.  Jaap Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

9.  Jan Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

10.  Roelof Schuring
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van boven zijn van links naar rechts te zien:

11.  Broer Roosjen
Hij is de hoofdmeester
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

12.  Jacoba Tiemersma (alleen een deel van het hoofd is te zien)
Zij is de echtgenote van Broer Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

13.  juffrouw Grietje Schipper
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

14.  Hendrik Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

15.  Jaap Kerssies
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

16.  Jacobus (Kobus) Hessels
Jacobus (Kobus) Hessels is geboren op 8 februari 1925 in Wittelte. Hij is overleden op 4 juli 1988 op 63-jarige leeftijd in Eemster. Hij trouwde op 29-jarige leeftijd op 5 mei 1954 in Deever met Henderika Mos. Zij is geboren op 6 februari 1930 in Dwingel. Zij is overleden op 20 juni 1992 op 62-jarige leeftijd in Eemster. Beiden zijn begraven op de kaarkhof in Dwingel. Zij hadden een boerderij in Eemster.

17.  Arendina Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

18.  Keimpe Roosjen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

19.  Lucas Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

20.  Engbert Oosterga
Hij is geboren op 5 december 1921 op Wateren. Hij is overleden op 14 september 2011 in Haulerwijk.
Hij trouwde met Martje Trul. Zie de grafsteen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

21.  Dirk Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

22.  Jans Bult
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

23.  Martinus Strating
De meester droeg altijd een hoed.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Op de tweede rij van onderen zitten van links naar rechts:

24.  Freek Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

25.  Margje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

26.  Arend Zantinge
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

27.  Klaas Vording
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

28.  Albert Jan Vording
Hij is geboren op 8 september 1926 in Wapse. Hij is overleden op 12 oktober 2006 in De Blesse.
Hij trouwde met Meintje Oldegarm. Zie de grafsteen.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

29.  Corrie de Graaf
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

30.  Aaltinus Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

31.  Hendrik Noord
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

32.  Jan Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

33.  Hendrik Hilberts
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

34.  Gerrit Jan Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

35.  Onbekende leerling
De redactie wil bijzonder graag weten wie deze leerling is.

Op de onderste rij zijn van links naar rechts te zien:

36.  Wubbina Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

37.  Jaap Kruid
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

38.  Geert Gerhardus Koster
Hij is geboren op 24 mei 1925 in Deever. Hij is overleden op 22 november 1944 op 19-jarige leeftijd in het concentratiekamp Paigerhorst.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

39.  Grietje Haanstra
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

40.  Klazien Oosterga
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

41.  Hendrik Pook
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

42.  Jans Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

43.  Lambertus Hessels
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar zijn gegevens.

Posted in Alle Deeversen, Griffemiède skoele | Leave a comment

Wim Stuver vutelt over radioos in de oorlog

Posted on 5 augustus 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond op de bladzijden 5 en 6 van de op 12 april 1995 -veertig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Deever- door de gemeente Diever uitgegeven speciale Oorlogskrant het bericht ‘Radio in de periode 1940-1945’. Deze krant is niet betaald met belastinggeld, maar met een vette subsidie van de Stichting Cultuurfonds Diever.

Radio in de periode 1940-1945
Radio: Een belangrijk communicatie-middel

De radio heeft in deze periode een heel belangrijke rol gespeeld. Het was oorlog in Nederland en via het radio-toestel (televisie was er nog niet) konden de mensen afstemmen op de Hilversumse zenders om het nieuws te beluisteren. Nieuwsberichten zijn in tijden van oorlog heel belangrijk voor de mensen. De berichten die de huiskamer binnenkwamen via de radio waren na de Duitse inval noet zo betrouwbaar. Het Duitse leger viel op 10 mei 1940 Nederland binnen en de Duitse soldaten bezetten spoedig de radio-zenders in Hilversum. De Nederlandse omroepverenigingen kregen vanaf die tijd een verbod voor bepaalde uitzendingen (censuur). Het uitgezonden nieuws was door de Duitsers samengesteld en was vaak onwaar en onbetrouwbaar, dus Duitse propaganda. Zogenaamde Goebbels propaganda. Goebbels was onder het bewind van Hitler minister van propaganda.

Radio Oranje
Vlak na de Duitse inval week de Nederlandse regering, het Koninklijk Huis en een aantal bekende Nederlanders, waaronder dr. L. de Jong, schrijver A. den Doolaard en een zekere H.J. van de Broek, uit naar Engeland. In de BBC-studio’s (BBC = British Broadcasting Corporation) te Londen kregen ze een ruimte en begonnen radio-uitzendingen in de Nederlandse taal, bestemd voor het bezette Nederland. Vooral nieuwsuitzendingen en berichten in code, bestemd voor het actieve verzet. De zender kreeg als naam Radio Oranje en het doel was de verzetswil en het vertrouwen in de uiteindelijke bevrijding hoog te houden. Ook werd er later muziek en cabaret uitgezonden. De meeste Nederlanders stemden een paar keer per dag op vaste tijden af op Radio Oranje. Het gevolg was dat er praktisch niet meer naar Hilversum geluisterd werd. De Duitse bezetter kwam hier achter en het werd verboden naar de Engelse zender te luisteren. De Duitsers richtten stoorzenders op om de radiogolven vanuit Engeland onhoorbaar te maken. We bleven luisteren met zelfgebouwde raamantennes, die richting gevoelig waren en de storing uitfilterden.

Inleveren van het radio-toestel
Om het luisteren naar de Engelse zenders onmogelijk te maken, maakte de bezetter via raambiljetten door heel Nederland bekend, dat alle radio’s ingeleverd moesten worden (me/juni 1943). Veel mensen deden dit met tranen in hun ogen, omdat ze vaak voor dit kostbare bezit jarenlang hadden gespaard. Nu moest je gewoonweg de radio wegbrengen en zag je het waarschijnlijk nooit weer terug. Sommige mensen hadden nog een oud kapot toestel op de zolder staan. Dit toestel werd dan ingeleverd en hun eigen goede toestel werd verstopt in een kast of onder de vloer. Als de kust veilig was, dan werd het ondergedoken radio-toestel tevoorschijn gehaald en werd er toch naar Radio Oranje geluisterd. Pientere vaders en zoons bouwden vaak een simpele radio, die in een trommel, sigarendoos, schemerlamp of achter een schilderij opgeborgen werd. Soms werd de radio in een dikke bijbel gebouwd. Een mens in nood is zeer vindingrijk. Via vlugschriften werden werden berichten doorgeseind naar mensen die geen radio-toestel hadden.
Wat gebeurde er nu met die ingeleverde radio-toestellen ? Heel veel zijn, met wagonladingen vol, per trein en per volle boten naar Duitsland vervoerd. Sommige toestellen zijn gewoon op de zolder van het gemeentehuis blijven staan. Een mijnheer uit Heerenveen vertelde ons: ‘Mijn toestel stond nog mooi ingepakt en na de oorlog kon ik het zo weer meenemen.’ Gelukkig maar, want hij staat nu in het museum.

Herrijzend Nederland
In september 1944 werd Eindhoven al bevrijd. Bij Philips hadden ze tijdens de oorlog in het geheim, onder leiding van de verzetsman Gehrels, een radio-zender gebouwd met de bedoeling direct met uitzendingen vanuit bevrijd gebied te beginnen. Op 3 oktober 1944 begint men met de uitzendingen vanuit Eindhoven. De zender begint met de woorden: ‘Hier is herrijzend Nederland, de zender op vrije Nederlandse bodem, …..’ De omroeper is Van de Broek, voormalig Radio Oranje medewerker, gevlucht naar Engeland, en via België naar Eindhoven gekomen. De taak van Herrijzend Nederland is de mensen in het bevrijde zuiden van nieuws te voorzien en de mensen boven de grote rivieren, in het nog bezette Nederland, voor hen kwam de bevrijding pas in mei 1945, moed in te spreken en hopen op een spoedige bevrijding. Voor het westen van Nederland kwam toen nog die vreselijke ‘hongerwinter’. Herrijzend Nederland is gebleven tot januari 1946, daarna zijn de uitzendingen weer verzorgd vanuit Hilversum. In het museum vinden we op de schaal van kleine bakelieten radio-toestellen, gemaakt in die periode, xde naam Herrijzend Nederland. Deze toestellen zijn zeer geliefd bij de verzamelaars.

Expositie in Museum Radio-Wereld
Vanaf 1 mei tot 1 november is er een speciale expositie ter herinnering aan het feit, dat het vijftig jaar geleden is dat de bevrijding kwam, genaamd: ‘Radio en elektriciteit in de Tweede Wereldoorlog’. Tijdens de rondleidingen in deze periode, ook voor scholen die het museum bezoeken, wordt extra aandacht aan deze periode besteed.

W.H.G. Stuiver, conservator
S. Stuiver-Van der Heide, educatief medewerkster

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft aan dit bericht een afbeelding van de voor- en achterkant van het reclame-strooibiljet van Museum Radio-Wereld uit 1997 toegevoegd.
Museum Radio-Wereld (voorheen Museum d’Olde Radio) is gevestigd geweest in de boerderij met adres Aachterstroate 9 in Deever.
Wim Stuiver en Sjoukje van der Heide kochten in 1965 deze boerderij en openden hun radio-museum in mei 1987. Daarvoor was de boerderij eigendom van Sime Smidt.

Posted in Museum, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Dörk Kist vumooidde Jan van der Helm

Posted on 4 augustus 2022

In de Hoogeveensche Courant van 4 februari 2022 verscheen van de amateurhistoricus Albert Metselaar het bijzonder goed geschreven en solide bericht ‘Dodelijke samenloop van omstandigheden’ over de op 7 en 8 februari 1945 gepleegde moord op de in Wittelte geboren Jan van der Helm en de jood Szaya Reiner. 

Moscou, 7 en 8 februari 1945
Dodelijke samenloop van omstandigheden
Nieuw-Moscou – Wie een steen in de vijver gooit, krijgt kringen die zich van klein naar groot uitspreiden. Ligt er iets wat ze kan keren, kun ja rimpels op onverwachte manier terugkrijgen of iets op gang brengen waar je ook niet op had gerekend. In de zomer van 1943 was met name de KP-Nieuwlande actief met de brandstichtingen in en rond de gemeente Hoogeveen.
Geruchtmakend was de brand bij Jan Kist, boerenleider van de Landstand, een organisatie waarvan iedere landbouwer en veehouder verplicht lid moest worden. Brand was gemakkelijk te stichten en de effecten onder de bevolking groot. De bezetter heeft gedurende deze Tweede Wereldoorlog ingespeeld op de angst en ervaren terreur, waardoor het leven van de N.S.B.’ers en andere pro-Duitse Nederlanders onzeker werd. De N.S.B.’ers werden bewapend, voor wie dat wilde, en ingedeeld bij een afdeling van de Landwacht. Dat was een vorm van hulppolitie. Ze werden ingezet bij straatcontroles en huiszoekingen, in ieder geval tegen de Nederlandse bevolking die vasthield aan een vrij Nederland.
Eén van hen was Derk Kist, een gekwetste zoon van Jan Kist. Bang en kwaad tegelijk. Dát is geen excuus voor wat er gebeurde, maar wel een verklaring voor wat er kon gebeuren, toen Derk in een onverwachte situatie terechtkwam. Het ontsloeg Derk niet van zijn verantwoordelijkheid voor zijn daad ….
Jan van der Helm en Jo Moes hadden onderduikers in hun woning. We kennen het pand nog steeds. Zuideropgaande 154. Het was de joodse familie Reiner, later Rinat genoemd, met een pleegzoon, en er waren enige tijd twee zussen, de dames Hoepelmans. De zussen gingen door naar de buurman, meester Pennings.
Op 7 februari 1945 was Jo boodschappen aan het doen. Derk Kist kwam aan de deur van de boerderij, samen met zijn directe leidinggevende Landwachter, Jan Scholing. De deur zat op slot. Er klonk wel wat gestommel op de deel. Ze liepen om het pand. Jan van der Helm werkte achter zijn boerderij op het land, met zijn paard en had zijn oudste zoontje bij zich. Een kleine jongen, die voor zijn leeftijd veel te veel te zien en te horen kreeg. Derk Kist en Jan Scholing liepen naar het land bij de Riegshoogtendijk. Ze zeiden dat ze het paardentuig in beslag zouden nemen. Jan van der Helm weigerde dat niet, wat zou hem dat opleveren, hij had onderduikers te beschermen. Toen kwam de vraag hoe het kon dat er toch mensen in huis werden gehoord, terwijl de deur op slot zat.
Jan van der Helm wist dat er huiszoeking zou komen. Hij zette het op een lopen, westwaarts, naar de familie aan de nabijgelegen Wijdewijk. Aan die wijk haalde een kogel hem in. Derk Kist had hem doodgeschoten. Onder leiding van de S.S.’er Karl Robbertsen zorgde een flinke groep Landwachters voor doorzoeking van de boerderij. De familie Reiner werd gevonden, evenals de pleegzoon. Het ging er hard aan toe bij de verhoren. Er werd een radio gevonden. Het ging er nog harder aan toe. Vader Szaya Reiner werd in elkaar geslagen naast de achterdeur van de boerderij, op het ‘stroatie’ tussen de boerderij en het stookhok. Daar werd hij uiteindelijk doodgeschoten, toen de S.S. niet meer verwachtte dat er wat informatie uit hem zou komen. De moordenaar had bekend, tegenover Offeringa van de Marechaussee en de Politieke Opsporings Dienst van Hoogeveen/Hollandscheveld.
We lezen in een Zeeuwse Courant (daar is hij veroordeeld in 1949):
‘In burger gekleed en strak, bijna verbeten kijkend, verscheen woensdagmorgen de 45-jarige Karl Wilhelm Frans Klünner, verdacht van handelingen, in strijd met de wetten en gebruiken van de oorlog en de menselijkheid, voor het Bijzonder Gerechtshof te Middelburg. (….) De gedragingen van Klünner in Hoogeveen waren onderzocht door de opperwachtmeester der Koninklijke Mareschaussee, Offeringa. Verdachte had tegenover hem erkend, dat, toen op een boerderij in Hollandscheveld, een Joodse familie was ontdekt, hij -tezamen met zijn confrater Karl Lamm- de man (zekere Szaya Reiner) tegen de muur had gezet en hem van dichtbij met een pistool had doodgeschoten.’
De naam van de eigenaar van de radio stond erop geschreven. Zo kwam er op 8 februari 1945 een inval bij meester Pennings. Man en vrouw gingen mee voor verhoor, de onderduiksters werden niet gevonden, en een vrouw uit de buurt werd gevraagd om op de kinderen te passen. Ze vond de dames Hoepelman, toen ze een slaapkamer binnen ging. De vrouwen kregen geen bescherming van de oppas, een kraamverzorgster. Nee, deze meldde het bij de S.S.’er Karl Robbertsen, en dat leidde tot hun arrestatie.

Oorlog overleefd
De familie Reiner, de pleegzoon en de dames Hoepelman hebben de oorlog overleefd in kamp Westerborg. Er gingen geen treinen meer naar de vernietigingskampen. Het late tijdstip in oorlogstijd was hun overlevingskans. Voor Jo Moes en de onderduikers hield de pijn van de oorlog eigenlijk nooit op, al wisten ze wel weer een draai te geven aan hun leven. Jo hertrouwde met Reinder van der Helm, de broer van haar eerste man. De daders werden veroordeeld. Bij de verhoren was uiteindelijk ook de S.S.’er Auke Pattist nog betrokken geweest. Hij ontsnapte en zat zijn levenstijd uit in Spanje, waar hij een talenbureau had.
Al vrij snel na de oorlog kreeg Jo Moes, de weduwe van Jan van der Helm, het eerste huldebetoon onder ogen, voor haar rol van vrouw in het verzet. In april 1946 zond het Joods Nationaal Fonds een briefje rond, waarin werd aangekondigd dat in het voormalige Palestina een boomplanting ’te Uwer ere’ zou plaatsvinden. ‘Het verheugd ons u te kunnen mede delen dat uw Joodse kennissen gemeend hebben, ook uw naam aan een deel van het woud te moeten verbinden, in herinnering aan de gezamenlijk doorstane moeilijkheden tijdens de bezetting van Nederland.’ Lea Reiner-Goldsberg plantte een boom voor Johanna van der Helm, zo toonde een bijbehorend diploma. Ze plantte ook een boom voor Jan van der Helm.
In 1967 is Jo op uitnodiging van de beide zonen van de familie Reiner op bezoek geweest in Israël. Het werd een onvergetelijke reis. Tijdens deze reis plantte ze ook zelf een boom voor Jan.

Hoogste eer
Op 27 mei 1969 viel Jo de hoogste eer ten dele die de staat Israël voor hulp aan onderduikers kan betonen. Ze kreeg met nog tien andere Nederlanders de Yad Vashem onderscheiding. De onderscheiding bestaat uit een oorkonde en een speciaal voor dat doel geslagen medaille, waarop symbolisch tot uitdrukking wordt gebracht de woorden uit de Talmoed: ‘Wie een enkel leven redt, redt de gehele wereld’. De plaats van redding is nog steeds in Moscou, nu Nieuw-Moscou, aanwezig. Hopelijk tot in lengte van dagen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het gebeurde vaak dat ‘fouten in de oorlog’ werden wegeknooid door het verzet, dus de dwingende raad kregen de streek waar ze hun wandaden pleegden, te verlaten. Jan Kist is geboren op 30 juli 1887 in Avereest. Hij is overleden op 2 januari 1954 in Kerkrade in Limburg. Derk Kist is geboren op 10 maart 1914 in Thorne in Engeland. Hij is in 1977 op 62-jarige leeftijd overleden in Westerhaar in Overijssel.
Johanna (Jo) Moes is geboren op 12 februari 1918 in Zuidwolde. Zij is overleden op 14 april 2008 in Deever. Zij hertrouwde op 11 mei 1949 in Hoogeveen met Reinder van der Helm, broer van Jan van der Helm. Reinder van der Helm is geboren op 5 augustus 1924 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 29 augustus 2012 op 88-jarige leeftijd in Ruinen. De redactie weet niet of zij zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever of elders of dat zij zijn gecremeerd.
Reinder van der Helm en Johanna (Jo) Moes hebben na de Tweede Wereldoorlog een boerderij gehad in Oll’ndeever. Na hun pensionering als boer en boerin hebben ze vele jaren an de Brinkstroate in Deever gewoond.

Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Die fatale seu’mde febewoari in Kaark’nveld

Posted on 3 augustus 2022

In het Nieuwblad van Friesland (Hepkema’s Courant) verscheen op 8 december 1948 een verslag van de behandeling door het bijzondere gerechtshof in Leeuwarden inzake het drama van Kerkenveld, waarbij de in Oll’ndeever geboren Jan van der Helm en de joodse onderduiker Szaya Reiner werden vermoord.

Bijzonder Gerechtshof Leeuwarden
Een landwachterstrijd in Drente
De behandeling van drie landwachterszaken uit Drente uit de gehele dag in beslag, waarvan de eerste, tegen Derk Kist, 33 jaar landbouwer te Hollandscheveld, voor onbepaalde tijd werd geschorst, daar een aantal getuigen niet was verschenen. Doch hetgeen kwam vast te staan, was al erg genoeg.
Het drama te Kerkenveld
Zo vertelden de heer en mevrouw Jonkman te Kerkenveld (Zuidwolde) van een dram, dat zich onder hun ogen had afgespeeld. Beiden waren op de Riegshoogtendijk, op weg naar hun zoon, toen zij een paar landwachters zagen. De vrouw besloot terug te gaan om de onderduikers thuis te waarschuwen. Doch zover kwam het niet. Nu wijlen de heer Jan van der Helm werd genoodzaakt het tuig van zijn paard, waarmee hij op ’t land werkzaamheden verrichtte, in te leveren. Hij wierp het de landwachters voor de voeten. Toen hij in de gaten kreeg, dat ze hem wilden arresteren, nam hij de vlucht, achtervolgd door verdachte met de karabijn in de aanslag, waaruit hij een viertal schoten loste, ten gevolge waarvan Jan van der Helm in de borst werd getroffen en onmiddellijk overleed. Een slagader was geraakt. Mevrouw Jonkman had nog gehoord: ‘Sta stil, of ik schiet.’
‘Daar ligt hij; hij is dood’, had verdachte zeer opgewonden uitgeroepen.
Naar het oordeel van de heer A. Bijl, los arbeider te Hollandscheveld, was het laatste schot op ongeveer 50 meter van het slachtoffer gelost.
Dokter Reynierse te Hollandscheveld, die toegang kreeg tot de woning van Jan van der Helm, om op verzoek van de politie de doodschouw te verrichten, ontdekte in het huis ook nog een persoon van Joodschen bloede, die was overleden. Ook lag er nog een pleegzoon van dit slachtoffer zwaar gewond op de vloer. De dokter adviseerde het jongmens naar een ziekenhuis te vervoeren.
Verdachte was vóór het misdrijf bij de woning van Jan van der Helm geweest om paardentuigen te vorderen.
De President verweet verdachte, dat hij de Duitsers had gewaarschuwd om op de boerderij te komen, terwijl hij wist, dat er onderduikers waren. De S.D. had gelast de Jood dood te schieten. Later hadden zij de boerderij geplunderd en de goederen onderling verdeeld. Kist had nog meer op zijn kerfstok. ……
De volgende zaak betrof die van Jan Scholing, 37 jaar, landarbeider te Hollandscheveld, de commandant van de plaatselijke landwacht. Deze was ook bij de bovengenoemde acties betrokken.
President: ‘U bent de oorzaak, dat de Jood ten huize van Jan van der Helm om het leven kwam. Al waart ge landwachter, toch had ge bij de burgemeester moeten verzwijgen, dat er een Jood in huis was.
Verdachte zou zich na de moord uit de landwacht hebben teruggetrokken.
De procureur-fiscaal vorderde 12 jaar. De oorzaak van het hele drama was het optreden van de verdachte. Bovendien heeft verdachte nog in burger dienst gedaan bij de begrafenis van Jan van der Helm om te kunnen optreden tegen terroristen.
De derde landwachter was Jacobus Oostindiën, 34 jaar, landarbeider te Hoogeveen, die beroepslandwachter was en werd bevorderd tot onderschaarleider en sectiecommandant. Deze was ook bij enkele van bovengenoemde misdrijven betrokken, ook bij de plundering van de woning van Jan van der Helm. …..
Bovendien had hij ten huize van Jan van der Helm de man van Joodschen bloede nog gevraagd of hij een Jood was. Na een tweede vraag erkende de man zulks. Daarna had men hem gedood.
De procureur-fiscaal vorderde 8 jaar.
Nadat er twee doden waren gevallen, nam hij deel aan de rooftocht, zo merkte de spreker op.
Uitspraak 21 december aanstaande.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan van der Helm is geboren op 15 augustus 1911 in Wittelte. Hij is vermoord op 7 februari 1945 in Hollandscheveld.
De redactie heeft in enige berichten aandacht besteed aan Jan van der Hem.
Zie bijvoorbeeld het bericht Wie was toch die Jan van der Helm ?.

Posted in Alle Deeversen, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Retro-koate van de stoombooties an de brogge

Posted on 2 augustus 2022

De verwoede verzamelaars van ansichtkaarten uut de gemiente Deever meenden tot voor kort niet beter te weten dan dat van de stoombootjes van de Drentsche Stoomboot Maatschappij (D.S.M.) bee de Deeverbrogge, veur de löswal bee logement-café Sjoert Benthem en in de Deeversesluus drie ansichtkaarten, waarop het stoombootje Assen I of het stoombootje Assen II is te zien, zijn uitgegeven.
Deze ansichtkaarten hebben als titel:
– Aankomst der boot, Dieverbrug (Assen II) (poststempel 1909);
– Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug, (Assen II) (poststempel 1907);
– Vertrek der boot, Dieversluis (Assen II) (poststempel 1909).
De uitgever van deze drie ansichtkaarten is J. Koops, Fotograaf, Hoogeveen.
De redactie van ut Deevers Archief was flabbergasted en toeroeroeroe, toen na meer dan 25 jaren verzamelen zo maar opeens een vierde stoomboot-ansichtkaart te koop werd aangeboden in een webstee op het internet. Een echte ‘must have’ ansichtkaart. Een echte ‘nu-en-nooit-meer’ ansichtkaart. Een echte ‘die-laat-ik-mij-niet-ontglippen’ ansichtkaart. Een echte ‘missing link’ ansichtkaart.
Deze ansichtkaart heeft als titel:
– Veerkade Dieverbrug (poststempel 1918).
De uitgever van deze kaart is Riezebos in Ede.
Nu is het niet zo dat het bestaan van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ onbekend was. De afbeelding is ook te zien op een zogenaamde vijfluiks ansichtkaart met de titel ‘Groeten uit Dieverbrug’ (poststempel 1919). De vijf kleine afbeeldingen op deze ansichtkaart zijn ook op een aparte ansichtkaart uitgegeven.
De redactie weet niet of op de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ het stoombootje met de naam Assen I of Assen II is te zien. De redactie wenst (de wens is de vader van de gedachte) ten zeerste dat op een dag ook een ansichtkaart met de titel ‘Vertrek der boot, Dieverbrug’ (in de richting van de Gowe, met geopende brug) en een ansichtkaart met de titel ‘Aankomst der boot, Deeversesluus‘ (waarbij een stoombootje vanuit het benedenpand de Deeversesluus binnenvaart) zal opduiken.
De redactie van ut Deevers Archief was zelfs zo flabbergasted en zo toeroeroeroe van de recent opgedoken ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ dat hij het niet kon laten van een scan van de vier ansichtkaarten een echte retro-ansichtkaart samen te stellen. Zie de bijgevoegde afbeelding.
Deevebroggers opgelet. Download gratis het jpg-bestand van bijgaande afbeelding, ga naar een fotoprintautomaat, maak het gewenste aantal afdrukken en verstuur deze afdrukken als ansichtkaart naar familie, vrienden, kennissen, buren, bekenden en onbekenden.

Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Aankomst der boot, Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 20 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een afbeelding van de ansichtkaart ‘Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 75 van het onvolprezen papieren boekwerkje met de titel An de Brogge, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2014 heeft uitgegeven.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ”Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 311 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die een verstokte liefhebber van afbeeldingen van op papier is, kan een bijgeknipte afbeelding van de ansichtkaart met de titel ‘Veerkade Dieverbrug’ ook ten zeerste bewonderen op de bladzijde 199 en 217 van het in 2014 uitgegeven onvolprezen papieren boekwerkje An de Brogge – Geschiedenis van Dieverbrug in woord en beeld, dat is samengesteld door vrijwilligers van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever.
Een helaas bijgesneden afbeelding van de ansichtkaart ‘Veerkade Dieverbrug’ is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 312 van het onvolprezen papieren magnum opus Fragmenten uit het verleden van de vroegere gemeente Diever, dat de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2021 heeft uitgegeven. Maar van welk fanatiek verzamelaartje van ansichtkaartjes uut de gemiente Deever mocht de redactie van dat onvolprezen papieren Magnum Opus zijn exemplaar scannen ?

Afbeelding 1
Retro-ansichtkaart van de D.S.M.-stoombootjes Assen I en Assen II an de Deeverbrogge (uitgave 2022) (vrij te kopiëren)

Afbeelding 2
Aankomst der boot, Dieverbrug

Afbeelding 3
Café S. Benthem – Aanlegplaats en kantoor der D.S.M. te Dieverbrug

Afbeelding 4
Vertrek der boot, Dieversluis

Afbeelding 5
Veerkade Dieverbrug

Posted in An de Deeverbrogge, Ansigtkoate, D.S.M. | Leave a comment

Un neeje braandspuite veur de gemiente Deever

Posted on 1 augustus 2022

In het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente zijn foto’s opgenomen uit de periode 1930-1980. Een werkgroep van vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever heeft dit onvolprezen papieren fotoboekje samengesteld. De eerste druk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is in 2008 uitgegeven. De redactie van ut Deevers Archief weet niet of daarna een herdruk van dit onvolprezen papieren fotoboekje is uitgegeven.
Op bladzijde 55 van dit onvolprezen papieren fotoboekje is bijgaande afbeelding 1 te zien.
Afbeelding 1 is samen met afbeelding 2 en afbeelding 3 op 22 maart 1940 gepubliceerd op bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentse illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2; zie bijgaande afbeelding 4.
De tekst bij de afbeelding op bladzijde 55 van het onvolprezen papieren fotoboekje Diever, zoals het was in de voormalige gemeente is voor het gemak klakkeloos overgenomen uit het bijschrift bij afbeelding 1.
De vraag is of de motorbrandspuit een nieuwe of een tweedehands motorbrandspuit is, want het zichtbare kenteken A-11249 aan het voertuig is niet te vinden in de kenteken-database van het Drents Archief. Echter kenteken A-11249 komt gelukkig wel voor in de webstee www.groningerkentekens.nl. Het Groninger kenteken is op 24 december 1925 op naam geschreven van Jan Jurrien van Bergen, fabrikant van torenklokken, torenuurwerken en hand- en motorbrandspuiten in Heiligerlee, gemeente Scheemda.
Het Groninger kenteken A-11249 was op 11 maart 1940 voor het rit van Heiligerlee naar Deever tijdelijk bevestigd aan de nieuwe motorbrandspuit van brandspuitenfabriek Van Bergen voor de gemiente Deever. De nieuwe motorbrandspuit voor de gemiente Deever kreeg kenteken D-4600. Dit Drentse kenteken werd op 26 maart 1940 op naam geschreven van de gemiente Deever.
Op afbeelding 1 is de nieuwe motorbrandspuit op de brink van Deever voor het oude gemeentehuis en de oude pastorie te zien. Het voor de demonstratie benodigde bluswater werd blijkbaar niet uit de braandkoele op de brink gepompt, maar uit een braandputte (?). Wie heeft kennis van deze braandputte ?
Wie van de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief weet de locatie van wat op afbeelding 2 is te zien ?
De redactie vond bij het digitaliseren van honderden papieren nummers van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor in ut blattie van 22 april 1999 in de rubriek ‘Wat weet u nog van vroeger ? van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever bijgaand bericht, zie afbeelding 5. In het bericht wil deze vereniging weten wie van de personen op de afbeeldingen (zie afbeelding 5) lid zijn van de vrijwillige brandweer in Deever. Deze vereniging doelt op de afbeelding van de nieuwe motorbrandspuit, maar daar zijn geen mensen te zien. De vereniging denkt een andere foto van de nieuwe brandweerspuit voor ogen te hebben, want op die foto staan wel leden van de vrijwillige brandweer van Deever, namelijk Lambert Rolden en zijn zoon Hendrik Jan Rolden.

Afbeelding 1
Het bijschrift bij afbeelding 1 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Maandag 11 Maart werd te Diever (Dr.) aan de gemeente een nieuwe motorbrandspuit afgeleverd en geprobeerd. Dat was een belangrijke gebeurtenis voor het dorp, want het blusschen van branden is in dergelijke plaatsen steeds een moeilijk probleem geweest. Dit uiterst moderne materiaal biedt een maximum van kracht en snelheid door een capaciteit van 4000 liter water per minuut bij 18 atmosfeer druk, door een dubbele schakelpomp, luide sirene en sterk zoeklicht. Verschillende deskundigen uit Meppel en Assen woonden de demonstratie bij.
Afbeelding 2
Het bijschrift bij afbeelding 2 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
De nieuwe spuit stond op 900 meter afstand van deze zogenaamde brand en leverde toch uitstekend werk met de drie stralen, waarin de slang verdeeld kon worden. Ook bij den toren was het succes te bewonderen.

Afbeelding 3
Het bijschrift bij afbeelding 3 (zie afbeelding 4) luidt als volgt.
Ook het oudje, eigenlijk een museumstuk, deed nog eens wat het kon… “Uit den tijd”; zal dat vonnis ook nog eens door een volgend geslacht worden uitgesproken over het thans zoo schitterende, moderne blusch-apparaat ?

Afbeelding 4
Dit is een afbeelding van bladzijde 24 van de provinciale Groninger en Drentsche illustratie Het Noorden in woord en beeld, jaargang 16, 1940-1941, nummer 2, 22 maart 1940.
Afbeelding 5

Posted in 10 april 1945, Automobiel, Braandkoele, Braandwièr, Brink, Olde auto, Verdwenen object | Leave a comment

De kiender van de skoele op Woater’n in 1948 (?)

Posted on 31 juli 2022

Vijfenzestig leerlingen en twee onderwijzers (moest deze school het doen met twee onderwijzers ?) van de openbare lagere school op Woater’n (an de aandere kaante van de Deeverse bos) zijn in de periode 1946-1948 op het schoolplein bij de school op de foto gezet.
Deze mooie scherpe foto moet -gelet op de kale boom- laat in het najaar, in de winter of vroeg in het voorjaar zijn gemaakt. Maar de grote vraag en de grote puzzel is in welk jaar deze foto is gemaakt ? Om dat uit te kunnen zoeken moet van elke leerling de geboortedatum bekend zijn.

Op de bovenste rij zijn links naar rechts te zien:

01.  Piet Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

02.  Albert (Appie) Groen
Hij is geboren op 20 juni 1937 op Zorgvliet. Hij is overleden op 26 april 2021 in Smithers, British Columbia, Canada. Hij is een zoon van Hendrikus Groen en Aaltje Donker.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

03.  Egbert Marinus Urff
Hij is geboren op 6 september 1934. Hij is overleden op 12 september 1986. Hij is begraven op de kaarkhof op Zorgvliet. Hij was getrouwd met Aaltje Vieroven. Zij is geboren op 20 januari 1902. Zij is overleden op 7 juli 1996. Zij is begraven op de kaarkhof op Zorgvliet.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van hem.

04.  Sieger de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

05.  Evert Hof
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

06.  Hendrik (Henk) Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

07.  Edy (Eddie) Jongstra
Hij is geboren in 1934. Hij was een goede amateur-wielrenner. Hij was ondermeer kampioen van de vier noordelijke provincies. Hij is een zoon van Eesge Jongstra en Trijntje Hoekstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

08.  Rink Betten
Hij is geboren in juni 1936 op Zorgvlied. Hij is een zoon van Andries Betten en Tjitske Pijpstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

09.  Martinus Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

10.  Ko Stuiver
Zijn vader werkte op de zuivelfabriek van Elsloo.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

11.  Harm Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.

Op de tweede rij (van boven af gezien) staan van links naar rechts:

12.  Hinderkien (Hennie) van Loenen
Zij is geboren op 17 maart 1932. Zij is op 76-jarige leeftijd overleden op 27 juli 2008.
Zij was getrouwd met Reint Veenstra.
Aanvullende gegevens moeten nog worden uitgezocht.

13.  Rennie Mailly
Haar vader werkte op de zuivelfabriek in Elsloo.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

14.  Eefje Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

15.  Onherkenbare leerling in de achtergrond
Wie zou het toch kunnen zijn ? Is het een onderwijzer ?
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

16.  Juffrouw Naleke Bos-Evers (?)
Zij is geboren op 9 juli 1893. Zij is overleden op 27 december 1978.
Zij was getrouwd met Jan Geert Bos, die is geboren 17 augustus 1889 en is overleden op 3 oktober 1958.

17.  Sietske Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

18.  Henk (Henkie) Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

19.  Hendrikje (Hennie) Hof (?)
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

20.  Annie van Opzeeland
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

21.  Brechtje de Boer
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

22.  Sijke de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

23.  Lientje Kievit
Haar vader was tractorchauffeur.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

24.  Klazina Geertje Groen
Zij is geboren op 15 augustus 1938 op Zorgvliet. Zij is overleden op 7 januari 2023 in Emmen.
Zij was getrouwd met Beene Bolding. Zij woonde in Emmen.
Zij is een dochter van Hendrikus Groen en Aaltje Donker.
Zij staat ook op de schoolfoto uit 1946.
Zie het overlijdensbericht van haar.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

25.  Roelie Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

26.  Janna Hunneman
Zij was een zuster van Wijnand Hunneman en Hilligje (Hillie) Hunneman.
Zij was getrouwd met Harm van Nijen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

27.  Aaltje de Vries
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

28.  Hillie Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

29.  Margje Tjassing
Zij is een dochter van Franke Tjassing en Tinie Boerhof.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

30.  Alberdina Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

31.  Hendrica Adriana van Loenen (of Berendina ?)
Hedrica Adriana is geboren op 11 januari 1936, Berendina is geboren op 6 mei 1937.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

32.  Geertje Dijkstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

33.  Meester Hendrik (Henk) Onstee (met hoed)
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Op de tweede rij (van onder af gezien) staan van links naar rechts:

34.  Grietje Mailly
Zij is geboren op 2 mei 1943 op Zorgvlied.
Zij is getrouwd met Jan de Vecht, die is geboren op 28 april 1941.
Zij is verkoopster in Steenwijk geweest.
Gegevens moeten nog verder worden uitgezocht.

35.  Willie Jongsma
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

36.  Geertje Hofman
Zij is overleden op ……. Zij was getrouwd met Mans Nijsingh uut Deever.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

37.  Hillie Terpstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

38.  Aaltje Sikkema
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

39.  Sietske Visser
Zij is een dochter van winkelier Hidde Visser en Trijntje Dijkstra.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

40.  Geesje Hummel
Zij is een dochter van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

41.  Baukje Donker
Zij is geboren op ..-..-1938. Zij is overleden op ..-..-2014.
Zij is een dochter van Jan Donker en Ida Schipper.

42.  Lena Meijerink
Zij is geboren op 15 mei 1937.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

43.  Margje Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

44.  Annie Benthem
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

45.  Leentje (Lenie) Oostra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

46.  Jacoba (Cobie) Hummel
Zij is een dochter van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

47.  Geesje Vrieling
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

48.  Akke Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

49.  Hennie Tjassing
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

50.  Marietje Mulder
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Op de onderste rij liggen op de knieën van links naar rechts:

51.  Hendrik (Henk) Meijerink
Hij is geboren op 2 april 1940. Hij is overleden op 24 september 1972.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

52.  Jelke de Boer
Hij woonde in de boerderij waar eerder Fokke Dieuwko Lindeboom woonde.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

53.  Georgius (Jurrie) Hendrikus Meijerink
Hij is geboren op 19 oktober 1938.
Hij is vernoemd naar zijn grootvader Georgius (Jurrie) Hendrikus Bos.
Hij woont op Zorgvlied.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

54.  Dirk Landman
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

55.  Piet Meijerink
Hij is geboren op 5 december 1939.

56.  Jacob Oostra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

57.  Albert (Appie) Ekkels
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

58.  Molle Hummel
Hij is een zoon van het zeer kinderrijke echtpaar Molle Hummel en Geesje Kloesen.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

59.  Cornelis (Cor) Goettsch
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

60.  Egbert Vrieling
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

61.  ….. Landman
Wat is zijn voornaam  ?
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

62.  Menno Wieringa
Hij woonde aan de weg naar Appelscha.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

63.  Dries Wieldraaier
Zijn vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

64.  Klaasje Hunneman
Zij is geen zuster van Janna Hunneman.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

65.  Tjitske Wieldraaier
Haar vader was boer.
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

66.  Roelof Krans
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

67.  Foeke Dijkstra
Gegevens moeten nog worden uitgezocht.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Dievers Archief kan de redactie bijzonder behulpzaam zijn met het controleren en het aanvullen van de gegevens van de leerlingen en de onderwijzers van de Openbare Lagere School op Woater’n, die te zien zijn op bijgaande schoolfoto, die omstreeks 1948 is gemaakt.
Als Edy (Eddie) Jongstra (geboren in 1934) op de foto 12 jaar is, dan zal de foto omstreeks 1946 zijn gemaakt. Als Edy Jongstra op de foto 14 jaar (gingen de kinderen toen nog tot hun veertiende naar de lagere school ?) is, dan zal de foto omstreeks 1948 zijn gemaakt.
Heel veel gegevens van de leerlingen en de onderwijzers ontbreken helaas nog.
De redactie zoekt daarom alle gegevens van de genoemde leerlingen en heeft bijvoorbeeld de volgende vragen:
– waren dit alle leerlingen van het betreffende schooljaar;
– staat de juiste naam bij de juiste leerling;
– geboortedatum van de leerling;
– of de leerling nog in leven is;
– voornamen en roepnaam van de leerling;
– naam van de ouders van de leerling;
– waar woonde de leerling;
– waar woont de leerling nu;
– mogelijk andere interessante gegevens.

Posted in Alle Deeversen, De aandere kaante van de Deeverse bos, Woaterse skoele | Leave a comment

Un tiekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg

Posted on 30 juli 2022

De kunstenaar Jaap Berk heeft bijgaand afgebeelde mooie pentekening van ut Aar’mhuus an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt in december 2010. Dat is in het pad rechts naast de boom op de voorgrond te herkennen. Die pentekening is toch maar weer een mooi fragmentje uit het kunstverleden in de gemiente Deever.
De redactie van ut Deevers Archief is naarstig op zoek geweest naar gegevens van de hem tot nu toe onbekende kunstenaar Jaap Berk, maar heeft deze helaas nog niet kunnen vinden. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft wel gegevens van de kunstenaar Jaap Berk ? De redactie verneemt deze graag, teneinde deze met geschwinde spoed en in gestrekts draf aan dit bericht te kunnen toevoegen. De redactie zou ook graag willen weten of de kunstenaar deze tekening ter plekke heeft gemaakt of dat hij als voorbeeld gebruikt heeft gemaakt van een foto.
En hangt deze tekening ergens in het in het Armenwerkhuis gevestigde Landhotel Diever ?

Posted in Aar'mhuus, Grönnegerweg, Kuunst | Leave a comment

Ut lee’mswaark van mr. A.C. van Daalen

Posted on 28 juli 2022

Het artikel ‘Een levenwerk’ van de onbenoemde journalist D …… is gepubliceerd op 19 september 1925 in nummer 38, jaargang 51 van het blad Eigen Haard. Het artikel is zonder bronvermelding ook al een keer in helaas bewerkte vorm in 2008 als een flinke bladvulling opgenomen in het papieren blad Opraekelen, deels in nummer 08/2 en deels in nummer 08/3 van de heemkundige vereniging uut Deever.

Wij waren in Dieverbrug. Als ge geen lid bent van de Vrijzinnige Christelijke Studenten Bond of de Nederlandse Tenten Kampeer Vereniging zult ge, vrees ik, het wijze voorhoofd rimpelen en trachten, den geest te scherpen, om u te herinneren, waar een plaats van dien naam in ons land wel ligt.
’t Is waar, ’t ligt afgelegen, dat zult ge moeten toestemmen, tenzij ge een plaatsje, dat een uur stoomtramhobbelen buiten het Drentsche stadje Meppel ligt tot de gemakkelijk te bereiken plaatsen rekent.
Een paar maal per dag brengt het trammetje een enkelen reiziger, wat postzaken, een pakje, en door het kanaal varen de schepen af en aan. Dat is zoo de communicatie met de buitenwereld, waaronder in de eerste plaats te verstaan zijn het reeds genoemde Meppel en het nog verder af liggende Assen. Tusschen die twee, aan de Drentsche Hoofd- of Smildervaart ligt Dieverbrug.
De naam doet veronderstellen, dat er ook wel een plaatsje Diever zal zijn en dat is zoo. Twintig minuten verder de rimboe in ligt het dorp. Men bereikt het langs een landweg met praehistorische rariteiten als een tol en als tegenhanger electrische verlichting. Wat kinderen kijken de wandelaar verbaasd aan, die door hun dorp stapt en ’t vrouwtje in ’t winkeltje, dat prentbriefkaarten verkoopt, kan niet nalaten eens te informeren: vanwaar en waarheen ?
Och heere, zult ge zeggen. Wacht wat! We moeten het dorp nog door en links zien we al dra de oneindigheid van ’t Drentsche landschap.
Rechts liggen de villa’s van den dokter en den burgemeester. Dan begint ook aan dezen kant de wijde natuur….. maar nu leidt een zandpad naar rechts. ‘Berkenheuvel’ staat op het bordje, en nu naderen we het doel der reis. Daar ligt reeds de boschwachterswoning in de schaduw van wat boomen, aan den ingang van het landgoed, dat niemand zal aarzelen, een levenswerk te noemen.
Bosch en nog eens bosch is wat ge hier ziet en als ge vraagt, waar dat levenswerk dan wel in zit, behoef ik u slechts te wijzen juist op dat bosch. Want wie hier een halve eeuw geleden doolde – och, ’t zal niet veel anders geweest zijn dan een schaapherder, een strooper, een landlooper – nog zand, zand en nog eens zand, ter afwisseling misschien een beetje hei of een heideplas, maar voor ’t overige zandverstuivingen, binnenduinen, opgewaaide en zich verplaatsende heuvels, een oord van dorre verlatenheid.
Hier, op deze geblakerde dan wel grimmig ijzige omgeving – naarmate het zomer of winter was – was de aandacht gevallen van een paar mannen met pioniersbloed in de aderen. Voor ’t bekende bange gezicht kochten ze zeventig, vijf en zeventig jaar gelden een 700 H.A. grond.
Doel was, deze gronden te bebosschen. Er werden door deze heeren of hun opvolgers nieuwe complexen aangekocht, zoodat ten slotte een kleine 1400 H.A. in bezit van eenige particulieren kwam. Bebosschen dus. Maar het leek nog niet erg op wat men daaronder heden ten dage verstaat, nu boschbouwkundigen zich beijveren, uit ieder stukje grond te halen, wat er in zit, en geleerd hebben, met zooveel rekening te houden, wat de aandacht van den eenvoudigen arbeider ontsnapt.
Want boschbouw is – het hoeft in deze tijd, nu we alles wel weten, wat Staatsboschbeheer en de Heidemaatschappijen presteeren, bijna niet gezegd, – een zeer apart, zeer lastig en dikwijls weinig rendabel bedrijf, dat buitengewone toewijding en zeer veel vakkennis vraagt, en tot die overtuiging, beter gezegd tot die door ondervinding gesteunde wetenschap was men driekwart eeuw geleden nog niet gekomen. De boschbaas en zijn arbeiders plantten waar een plek hun geschikt leek en de uitkomst bewees dat wat dikwijls een gunstige plaats had geschenen, maar gansch niet beantwoordde aan de verwachtingen…… Wat er meer van te zeggen ? Met vallen en opstaan leert men loopen en dat in een particulier bedrijf in het midden van de vorige eeuw in de binnenlanden van Drente nu niet altijd de methoden werden gevolgd, die thans, vijf en zeventig jaar later zouden worden uitgevoerd, ligt voor de hand.
Ja, ook de meer moderne opvattingen, die het richtsnoer waren voor het bedrijf gedurende de laatste jaren konden de gevolgen niet geheel ongedaan maken. En dat moge voor den eigenaar minder voordeelig zijn,voor het landschap heeft het wel degelijk zijn profijten opgeleverd. We bedoelen dit: Een boschbedrijf zonder meer is tot in alle onderdeelen ingericht op de rente, die het bosch moet opleveren. Hier een perceel éénjarig hout, daar twééjarig, daar driejarig, een eind verder dertig-, veertigjarig, liefst zoo economisch aangelegd, dus niet al te grillig, niet al te natuurlijk zou men haast zeggen. Kijk, dat is Berkenheuvel nu juist helemaal niet: Het is een plek natuur geworden met al dat zorgelooze in den aanleg, met dien krachtigen groei, die weelderige vegetatie, die ten eenenmale doet vergeten, dat dit dan toch maar aangeplant is, door menschenhand aangebracht, door menschen onderhouden. Neen, daar lijkt het inderdaad niet veel op: Het is àl natuur, àl ongebreidelde groei. Het is een landschap geworden, overweldigend schoon, dit golvend terrein, overal, overal begroeid met dennen in diverse variëteiten met berken en ander geboomte. Neen, toch niet overal, want daar zijn ook complexen grond, die thans geschikt geworden zijn voor landbouw en veeteelt. Maar ’t allergrootste gedeelte van de 1350 H.A. is toch bosch geworden en wordt als zoodanig geëxploiteerd.
Wat voor 75 jaar nog woest en verlaten hier lag, is dus een vriendelijk landschap geworden. Waar ’t schrale zand zich op de vleugels van den wind telkenmale verplaatste, brengen bosschen, weiden en bouwland hun rente op. Uit de dorre aarde is een lachend stuk natuur opgebloeid. En hiermede komen we op het opschrift boven dit artikel. Een levenswerk ! Ja, dat is het toch wel geweest en het past hier, den naam te noemen van den man, die dertig jaar geleden den grond hier vond, slecht toebereid, ter nauwernood hier en daar van een armelijk boschje voorzien en voor ’t overige niets dan zand en heide. Een domein voor schapen en konijnen !
De nieuwe eigenaar, mr. A.C. van Daalen, was geen man van half werk. Hij wist van aanpakken en overtuigd, dat er hier aangepakt moest worden spaarde hij zichzelf niet en wist zijn helpers te bewegen tot een krachtsinspanning, die al spoedig het geel van het zand en het grauw en paars van de heide deed verkeeren in het frissche groen der eerste aanplantingen. Wat al belofte zat er in die gronden, die stilaan bedekt werden met opgroeiend geboomte, wat al vooruitgang kon ieder jaar worden geconstateerd, gestadige – schoon langzame – vooruitgang.
Zie, dat is nu gemakkelijk neergeschreven, maar wanneer men denkt aan alle moeite die overwonnen, alle bezwaren, die op zij gezet, alle tegenwerking, die geneutraliseerd moest worden, voordat ‘Berkenheuvel’ zijn naam met ere droeg, dan rijst toch wel een grote bewondering voor deze landgenoot, die met een ijzeren doorzettingsvermogen deze 1350 hectare zand in cultuur wist te brengen.
Er was een heel gezelschap zaterdag 5 september in Diever bijeen. Hier mogen genoemd worden de heren mr. J.T. Linthorst Homan, commissaris der Koningin in Drenthe, E.D. van Dissel, inspecteur van het Staatbosbeheer, J.P. van Lonkhuyzen, directeur van de Nederlandse Heidemaatschappij, mr. P. van Tienhoven, voorzitter van de Nederlandse Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, L.C. Steffelaar, secretaris-penningmeester van de A.N.W.B., leden van Gedeputeerde Staten en het Gemeentebestuur van de gemeente Diever en een deputatie uit het bestuur van de V.C.S.B., die hier zijn zomerkampen heeft.
Toen dit gezelschap verzameld was begaf men zich naar de plaats waar het monument zou onthuld worden en sprak de heer Van Daalen, na een woord ter begroeting te hebben gezegd, het volgende:
Hoe geheel anders zag het er hier

Aantekeningen van de redactie ut Deevers Archief
Dit artikel is nog niet helemaal overgetikt.
In het artikel zijn ook vier foto’s opgenomen. Deze moet hier ook nog worden geplaatst.

Posted in Deever, Landgoed Berkenheuvel | Leave a comment

Bee Bièrend Pik an de Kruusstroate in Deever

Posted on 27 juli 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 71 een afbeelding van een zwart-wit foto van Deeversen bij het café-biljart van Berend Slagter opgenomen. Deze foto is in 1936 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde foto is enige aandacht besteed aan de motor van Jan Slagter, het bedrijf van Berend Slagter en de personen op de afgebeelde foto. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

71 – Diever – Bij Berend Slagter in de Kruisstraat – 1936
Trots zit Jan Slagter op zijn 495 cc Super Sports Matchless Model V met het op 1 juli 1927 afgegeven kenteken D-5389. Het merk Matchless is voor mensen met scherpe ogen te lezen op het vlaggetje aan het stuur van de motor en is te herkennen aan het teken op de benzinetank. Het Engelse woord matchless betekent weergaloos, maar deze heel betaalbare en ongetwijfeld weergaloos goede motor werd hier gewoon de Mets genoemd. De mannen maken gebruik van een fiets met een handrem, die bij het aantrekken een rubberen blokje op de voorband duwde.
Rechts is het café-biljart van Berend Slagter (Berend Pik) te zien. Na een grote verbouwing verleenden Burgemeester en Wethouders op 2 april 1931 een vergunning voor de verkoop van sterke drank in de gelagkamer en de aangrenzende zaal. Aan de in palen bevestigde buizen voor het café werd tijdens marktdagen het vee vastgebonden. In het voorste deel van de uitbouw van het café bevond zich het winkeltje van de rijwielhandel van Berend Slagter. Voor de ramen lagen onder meer lampen en fietstassen. Het achterste deel van de uitbouw was de opkamer boven de kelder. In het met fraaie geëmailleerde reclameborden versierde gebouwtje op de achtergrond was de werkplaats voor het herstellen van rijwielen gevestigd. Op de foto is bovendien de met de hand te bedienen benzinepomp te zien. De benzine was van het merk Standard van de oliemaatschappij Standard Oil, afgekort SO, later Esso.
Links op de foto is Johannes Mulder Tzn. te zien. Bij Jan Slagter achter op de motor zit zijn zuster Alberdina, met klompen en alpinopet. Naast haar staat Annigje Gritter, dochter van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Naast Annigje staat haar oom, de pijprokende Jan van de Berg. De kinderen zijn Gerard en Lammigje van klompenmaker Harm Pook en zijn vrouw Jannetje Dul.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jannes Gritter is geboren op 23 januari 1890 in Uffelte. Hij is overleden op 20 mei 1955 in Dwingel. Hij trouwde op 15 september 1916 met Immigje van den Berg. Zij is geboren op 30 maart 1898 in Uffelte.
Annigje Gritter is het oudste van de zes kinderen van Jannes Gritter en Immigje van den Berg. Zij is geboren op 13 december 1916 in Uffelte. Zij is overleden op 6 april 2002 in Beilen.
De redactie moet nog op zoek naar gegevens van de andere personen, die te zien zijn op de hier afgebeelde foto.
De afgebeelde foto -voorwaar een echt topstuk- was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit voorkomen had kunnen worden.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Diever op bladzijde 497 een afbeelding van de hier afgebeelde foto opgenomen.
De redactie heeft bijgaande kleurenfoto gemaakt op vrijdag 28 november 2020.
De redactie zal te gelegener tijd een aantal andere zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Posted in Alle Deeversen, D-nummer, Diever, ie bint 't wel ..., Olde moter, Topstuk | Leave a comment

See hept wat van ut fundement van Deever B evönn’n

Posted on 26 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
De redactie vond in ut Deevers Blattie van 1 maart 2000 op bladzijde 12 bijgaand afgebeelde advertentie (afbeelding 1). Na enig zoekwerk in de mappen met knipsels uit de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond de redactie in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 25 februari 2000 een bericht (afbeelding 2) met precies dezelfde tekst, maar gelukkig wel met een foto.

Fundamenten blootgelegd van oud rijkswerkkamp
Oude Willem – Bij werkzaamheden aan het fietspad Diever naar Zorgvlied is een fundament blootgelegd van het rijkswerkkamp B in Oude Willem. Het ministerie van sociale zaken huisvestte in de kampen Diever A en Diever B in de dertiger jaren werklozen, die onder meer heide moesten omspitten.
De kampen stonden bij ‘Hoeve aan den Weg’ Beiden boden plaats aan 96 personen. In december 1941 besloot de Duitse bezetter joodse Amsterdammers naar de Drentse werkkampen in Diever te sturen. Op zaterdag 10 januari 1942 kwamen de eerste joden in Diever aan. Daarna kwamen ook mannen uit andere delen van het land. In de nacht van zwarte vrijdag 2 oktober 1942 werden de kampen A en B door de Duitse bezetter ontruimd. De joodse bewoners kwamen terecht in het kamp Westerbork. Vandaar werden ze gedeporteerd naar Duitse concentratiekampen.
Voor de Historische Vereniging Diever is het blootleggen van het fundament een mooie gelegenheid om het stukje geschiedenis van de werkkampen ter plaatse vast te leggen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Op 2 oktober 2002 – 60 jaar na die fatale 2 oktober 1942 – vond naast het fietspad, niet ver van de plaats van het gevonden stukje betonnen fundament van rijkswerkkamp Diever B an de Woaterseweg in de Olde Willem de onthulling plaats van een teken van herinnering aan de periode dat de Duitse bezetter de twee werkkampen heeft gebruikt als voorportaal van de Duitse vernietigingskampen.
De redactie van ut Deevers Archief heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan de geschiedenis van de rijkswerkkampen Diever A en Diever B.
De Rijksgebouwendienst bracht eind 1946 de rijkswerkkampen Diever A en Diever B over naar de Bosweg in Montfort in Limburg. Daar zijn ze in de loop der jaren gebruikt als werkkamp in het kader van de wederopbouw van de Roerstreek, als douaneschool en na 1951 als huisvesting voor Ambonezen. In 1966 zijn de kampen gesloopt.
Na het uit elkaar halen van de houten werkkampen in de Olde Willem zijn de betonnen fundamenten van deze werkkampen niet verwijderd. Eén barak van rijkswerkkamp Diever B stond tamelijk dicht langs de Woaterseweg, vandaar dat in 2000 bij de aanleg van het betonnen fietspad langs de Woaterseweg het betonnen fundament van deze barak is gevonden.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in de Olde Willem, Werkkampen Diever A en B | Leave a comment

Bee ut café van Swatte Hendukkie an de Gowe

Posted on 25 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag oude beelden van de Deeverse kaante van de Gowe. De bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in maart 1960 uitgegeven door drukkerij JosPé in Arnhem.
De redactie weet niet of de hier afgebeelde ansichtkaart te koop was in het café van Willem Jonkers (ut café van Swatte Hendukkie), adres Geeuwenbrug 10 -het pand links naast de brugwachterswoning- of dat de ansichtkaart te koop was in het kruidenierswinkeltje annex bakkerij van Meinhardinand Egbert  Kloezen -het pand rechts naast de brugwachterswoning-.
De redactie weet niet wie in 1960 de bewoners van de brugwachterswoning waren. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet dat wel ?
Let vooral ook op de vier melkbussen in de smalle berm naast de rijksweg. Waren deze melkbussen van een boer aan de Pastoorszandweg ?  Welke boer was dat ?
Let vooral ook op het bord met de tramhaltenaam Geeuwenbrug boven de ingang van het café. Dat bord is blijkbaar na de opheffing van de tramlijn Meppel-Smilde langs de Drentse Hoofdvaart in 1933 niet weggehaald.
In de vijftiger en het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw bestond het jongensinternaat ‘de Eikenhorst’ nog. Hoeveel jongens uit dat kamp zullen deze kaart naar hun familie hebben gestuurd ?
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven ‘must have’ Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Geeuwenbrug op bladzijde 279 een afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen.
De redactie zal te gelegener tijd een zelfgemaakte kleurenfoto van de huidige situatie ter plekke aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2019 google)

Posted in Ansigtkoate, de Gowe | Leave a comment

Un knap lillukke ansichtkoate uut Deever

Posted on 24 juli 2022

De club van neringdoenden in Deever, die zichzelf een ondernemersvereniging noemt, heeft het nodig gevonden zelf een eigen kleuren ansichtkaart in elkaar te flansen en uit te geven. Zie de bijgaande afbeelding. De redactie van ut Deevers Archief merkt op dat de gebruikte kleurenfoto’s van slechte kwaliteit zijn.
De redactie weet niet of dit een strooikaart is of is geweest of dat deze ansichtkaart te koop is of is geweest bij neringdoenden, bijvoorbeeld bij Drogist Etos in de Heufdstroate in Deever ?
Wellicht is deze zesluiks ansichtkaart als voorbeeld en ter parametrisering van andere nieuw uit te geven ansichtkaarten gemaakt. Maar wie verstuurt in deze tijd van ‘slimme telefoons’ en ‘social media’ nog vanuit Deever een ansichtkaart ?
Die parametrisering is met name terug te vinden in het zesde luik rechts onder op de kaart. De club van neringdoenden vindt dat Deever toch wel een soort van dorp van Sjakie uut Spier is. Wellicht leeft de club van neringdoenden in de veronderstelling dat het plakken van dat rare gortdroge dode logo van Deever en de tekst ‘Diever. Village of Shakespeare’ – een zorgelijke variant van het Sjakie-uut-Spier virus – op alles wat los en vast zit nogal omzetverhogend en rijkmakend zal werken.
Maar niets is minder waar. Mensen komen vooral naar Deever om te wandelen en te fietsen in de Deeverse bos. Het zal die mensen un vette dröge Dreinse wost wees’n of Al Die Ambtenaartjes In Het Gemeentehuis Aan De Raadhuislaan In Deever en al die neringdoenden in Deever denken en wensen en hopen en duwen en trekken en parametriseren dat er een verband bestaat tussen ut dörp Deever en het jaarlijkse openluchtspel in het openluchttheater an de Heezeresch.
Maar niets is minder waar. Als de toneelvereniging in het najaar klaar is met zijn jaarlijkse Sjakie-uut-Spier opvoering in het openluchttheater, dan keert die gelukkige rust weder in ut dörp Deever en omgeving. Dan is Deever en de Deeverse bos op zijn mooist. Ga Dan Liever Naar Diever. En de Deeverse bos heeft iets nieuws te bieden: aan een stuk door schapen verscheurende wilde genadeloze exotische wolven ! Vallen die wilde genadeloze exotische wolven ook wandelende of fietsende grote mensen of kinderen aan ? Mogen die wilde genadeloze exotische wolven in de Deeverse bos ook doodgeschoten of gestrikt worden ? Jagen die wilde genadeloze exotische wolven alle inheemse dieren de Deeverse bos uit ?

Posted in Ansigtkoate, Shakespeare prullaria, Shakespearitis | Leave a comment

De iéste cantine van Ellert en Brammert

Posted on 23 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief toont bijzonder graag afbeeldingen van oude ansichtkaarten van kampeercentrum Ellert en Brammert, met de ingang bij het huis De Wildschut halverwege de weg tussen de Deeverbrogge en de Gowe, langs de Drentse Hoofdvaart.
Bijgaand afgebeelde ansichtkaart is in augustus 1956 uitgegeven, drie jaar na de opening van het kampeercentrum. Deze kaart was alleen te koop bij kampeercentrum Ellert en Brammert, Diever, telefoon 207, kengetal 5219
In het houten gebouwtje was niet alleen de cantine gevestigd, maar was op de eerste verdieping ook slaapgelegenheid, zoals is te zien op de bijgaand afgebeelde ansichtkaart. Of woonde de beheerder van het kampeercentrum boven het kamphuis ?
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft herinneringen aan vakanties in dit kampeercentrum in de vijftiger jaren van de vorige eeuw ?

Posted in Ansigtkoate, Ellert en Brammert, Toeristenindustrie, Verdwenen object | Leave a comment

Wièr un horecabra mit turras ur bee in Deever ?

Posted on 22 juli 2022

In de webstee Puur in Diever is te lezen dat de initiatiefnemers van deze webstee in 2023 (was eerder 2022) in het bij nader inzien overbodige gebouw op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever een horecabra (hotel-restaurant-café-brasserie) gelegenheid in Diever gaan beginnen, preciezer gezegd ze gaan een brasserie beginnen.
Het is te hopen dat de beoogde aanstaande eigenaren vooral ook eigen gebrouwen bier gaan tappen. Want een brasserie is toch van oorsprong een bierbrouwerij ?
Gemeenten hebben de taak om werkgevers te stimuleren arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Bijvoorbeeld met een vergoeding voor aanpassing van de werkplek of loonkostensubsidie. In deze brasserie zullen ook mensen met een verstandelijke beperking komen te werken. Het hele jaar door ?
Brasserie ‘Puur in Diever’ zal in combinatie met een schijnbaar of blijkbaar onrendabeler gekrompen toeristisch informatie centrumpje (voorheen V.V.V.-kantoor) annex souvenirwinkeltje gaan. Dat heb je als alle bezoekers -vooral de ouden van dagen- op een snelle elektrische fiets langs het paardemarktterrein de Deeverse bos in racen. Dat heb je als alle bezoekers -zelfs de ouden van dagen- alle informatie over de gemiente Deever gewoon op hun slimme telefoon kunnen vinden. Dan sla je een bezoekje aan het V.V.V.-kantoor over. De vraag bestaat al lange tijd: had en heeft Deever dat toeristische informatie punt eigenlijk nog wel nodig ?
En dat terwijl de twee initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ al op 3 februari 2021 in een zogenaamd premiumbericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) aankondigden Brasserie ‘Puur in Diever’ begin 2022 te openen. En dat terwijl ze toen nog niet eens eigenaar of pachter van het gebouw op het paardemarktterrein waren. En nu willen de initiatiefnemers hun onderneming op het marktterrein in 2023 starten. Maar zijn ze dan (juli 2022) al eigenaar of pachter geworden van het betreffende pand ? Ja, wellicht wel, want kantoormedewerkster mevrouw Marijke van vastgoedtussenhandel Alderik Vos an de Kruusstroate in Deever meldde op 21 juli 2022: Klopt dit pand is verkocht.
Het ‘maatschappelijk vastgoed’ op het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever is pas begin maart 2022 te koop aangeboden. De betreffende verkoopadvertentie van de Stichting Toeristische Promotie Westenveld is wel opvallend heel erg benauwend nauw passend op de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ toegeschreven. Zelfs zo benauwend nauw passend dat de redactie van ut Deevers Archief het brasseriebierbruine vermoeden heeft dat de initiatiefnemers van Brasserie ‘Puur in Diever’ de enige bieders moesten worden en zijn geweest en dat zij precies € 195.000,00 (k.k.) voor het ‘maatschappelijke vastgoed’ hebben geboden. Was het een doorgestoken kaart of anders geformuleerd: was het een doorgestoken advertentie ? Was een onderhandse verkoping niet handiger en sneller en goedkoper (bijvoorbeeld geen vastgoedtussenhandelkosten) en onopvallender geweest ? En wat was de precieze rol van het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld bij de verkoop van dit ‘maatschappelijk vastgoed’ ?
Al in 2021 -al vrij direct na de oplevering van de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting van het paardemarktterrein an de Bosweg in Deever– waren in de webstee van Brasserie ‘Puur in Diever’ de volgende afbeeldingen van de inrichting van het terras van die brasserie ten zeerste te bewonderen en te verwonderen. Op de afbeeldingen is meer dan duidelijk te zien dat de peperdure Diever-op-Dreef-inrichting bij Brasserie ‘Puur in Diever’ zal verdwijnen. Dus wat vindt het ambtenarenapparaat van de gemeente Westenveld en wat vinden de leden van Raad Van De Gemeente Westenveld van die gedurfde inrichting rond Brasserie Puur in Diever, uiteraard mede gezien in het licht van de verdere vertoeristisering en vernieling van het paardemarktterrein en uiteraard mede gezien in het licht van de aanstaande kapitaalvernietiging en uiteraard mede gezien in het licht van die zware onverteerbare overschrijding van de bouwkosten van het totaal overbodige herbestratingsproject met de twijfelachtige naam Diever op Dreef (Deever op Drift) ?

Posted in Bosweg, Maarktturrein, Neringdoende | Leave a comment

Klaas Kleine’s kleinste kleine krabbel

Posted on 21 juli 2022

Op bladzijde 3 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 8 maart 2000 verscheen de kleinste krabbel van alleskunner Klaas Kleine uut de Peperstroate in Deever.

Kleine Krabbel
Ik bin lillijk in de hoed
en daorumme muk
dizze weke verstek gaon laoten

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Ook na het verschijnen van zijn bundel ’99 krabbels, de laatste van het millennium’ in 1999 bleef alleskunner Klaas Kleine, ondanks zijn steeds maar verslechterende gezondheid zijn krabbels in ut Deeverse Blattie schrijven. Begin maart 2000 moet hij zich zo beroerd hebben gevoeld, dat het hem niet lukte een gewone krabbel te schrijven. 
De Nederlandse vertaling van zijn zin in het Kolderveense dialect luidt: Ik heb lelijk pijn in mijn lichaam en daarom moet ik deze week verstek laten gaan.

Posted in Klaas Kleine | Leave a comment

Ut broes’nde hart van de gemiente Westenveld

Posted on 20 juli 2022

Op bladzijde 9 van ut Deeverse Blattie van Japie van Goor van 18 juli 1996 stond bijgaande opvallend onopvallende advertentie. Wat opvallend onopvallend opvalt is het gebruik van de slogan ‘Diever, het bruisende hart van de gemeente Westerveld’. De gemeente Westenveld bestond toen nog niet, de naam van de gedwongen fusiegemeente moest nog worden vastgesteld, maar de adverteerder (de vereniging van neringdoenden in Deever, ook wel handelsvereniging Deever genoemd ?) wist al te melden dat het gemeente Westerveld zou gaan heten en dat Deever het hart van deze fusiegemeente zou worden.
Dus gemeente Westerveld en niet gemeente Westenveld. De naam van de nieuwe gemeente heet ontleend te zijn aan de westelijke kant van de oude drie-eenheid Westenveld-Noordenveld-Zuidenveld, doch in tegenstelling tot Noordenveld werd het hier genoemd Westerveld en niet Westenveld, wat correct zou zijn, wat nog steeds correct is, wat voor altijd correct zal zijn.
Over de plaats van het nieuwe gemeentehuis van de gemeente Westenveld is nogal wat te doen geweest. Much ado about nothing. Aanvankelijk koos een meerderheid van de gemeenteraad voor een gemeentehuis an de Deeverbrogge. Vervolgens zou het bestaande gemeentehuis in Havelte worden uitgebreid. Maar uiteindelijk werd Deever als locatie bepaald. Maar dat was wellicht bij de adverteerder al in 1996 bekend. Het gemeentehuis van de gemeente Westenveld moest logischerwijs komen te staan in Deever, want dat was het bruisende hart van deze gedwongen fusiegemeente. Dat was in 1996 al direct duidelijk; en met de klompen aan, en met de ogen dicht, en met politiek gevoel, en met geopolitiek gevoel, en met gevoel voor de nimmer te onderschatten invloed van de vijfde kolonne.

Posted in Gemeente Westenveld | Leave a comment

Un ongebruukte anveloppe van de gemiente Deever

Posted on 19 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan iets waarvan de redactie het de moeite waard vindt dat te tonen aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie in een van de de dozen met Deeverse paperassen tot zijn verbazing en verrassing een gaaf ongebruikt exemplaar van de naoorlogse dienstenvelop van de gemiente Deever. Zie de bijgevoegde afbeelding van deze envelop.
Zo’n bewaard gebleven gave ongebruikte envelop is toch maar weer een ontroerend mooi fragmentje uit het verleden van de gemiente Deever.
Uiteraard heeft de redactie deze envelop na het scannen niet in de oud-papier-bak gegooid, maar weer bewaard, maar nu in de doos met Deeverse prullaria. De redactie zou wel graag een afbeelding van een verzonden exemplaar van deze envelop willen tonen.

Posted in Deeverse prullaria, Gemiente Deever | Leave a comment

De vlagge van de gemiente Deever

Posted on 18 juli 2022

Dat de gemiente Deever vlak na de Tweede Wereldoorlog door de Hoge Heren Van De Voorkant Van Het Gelijk werd opgescheept met een bij elkaar gefantaseerd gemeentewapen, dat was bij de redactie van ut Deevers Archief uiteraard al heel lang bekend.
Van een aantal bewaard gebleven naoorlogse grensstenen (hulde aan de particulieren die deze grensstenen na het ontstaan van de gemeente Westenveld redden van de slopershamer), die versierd zijn met het gemeentewapen heeft de redactie een foto gemaakt. Klik aan de rechterkant op de categorie ‘wapen van de gemeente Diever’ en zie wat deze particulieren aan cultureel erfgoed voor het nageslacht hebben gered uit de sloopgrage handen van de Hoge Heren Van De Voorkant Van Het Gelijk.
De redactie ontdekte pas onlangs dat de Hoge Heren Van De Voorkant Van Het Gelijk de bevolking van de gemiente Deever vlak na de Tweede Wereldoorlog ook opscheepte met een gemeentevlag, die hier is afgebeeld. Ook deze fantasievlag is nota bene geregistreerd bij de hoge raad van adel,
Het kan zijn dat onder het bewind van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de volksmond altijd ome Kees werd genoemd) en de zijnen het gebruik van deze vlag was onderworpen aan gemeentelijke regeltjes en gemeentelijke wetjes en dat daardoor niemand deze vlag ooit ergens aan een vlaggemast heeft gehangen.
De redactie vond de afbeelding van deze vlag natuurlijk niet in de webstee van de gemeente Westenveld, maar bij toeval in de webstee www.flagchart.net. Toch zou de vlag van de deelgemeenten Deever, Dwingel, Oavelte en Vledder te vinden moeten zijn in de publieksruimte in het raadhuis aan de Gemeentehuislaan in Deever en in de webstee van de gemeente Westenveld.
De redactie breekt zich al dagen het hoofd over de betekenis van de symbolen op de vlag van de gemiente Deever.
Kan het zijn dat de rood omrande witte stroken twee elkaar kruizende wegen zijn ? Is van beneden naar boven de met bomen omzoomde weg van de Deeverbrogge hen Vledder bedoeld en is van links naar rechts de met bomen omzoomde weg van Wittelte via de kom van Deever hen de greinse mit Freeslaand op Zorgvlied bedoeld?  Alle wegen leiden wel naar Diever. Wie het weet, die mag het natuurlijk zeggen.
De urn moet gelet op de plaats van het symbool blijkbaar wijzen op de vondst van het urnenveld in de Tweeënbaarg op de Oeren bee’j Wapse. En het esdoornblad (maple leaf) zal in de vlag zijn verwerkt ter herinnering aan en als dank voor de bereidheid van het Canadese leger de Deeverse bevolking te bevrijden van de Duitse bezetter, Wie het weet, die mag het natuurlijk zeggen.
De redactie weet niet waarom in de vlag gekozen is voor de kleur rood. Zou dat te maken hebben met de politieke kleur van de Deeverse bevolking van vlak na de Tweede Wereldoorlog ?  Wie het weet, die mag het natuurlijk zeggen.

abracadabra-541

Posted in Gemiente Deever, Woap'm van Deever | Leave a comment

Ut huus veur de dokter is op de Noorderesch ebaut

Posted on 17 juli 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 63 een afbeelding van een sepiakleurige ansichtkaart van de gemeentelijke dokterswoning an de Heufdstroate in Deever. De foto voor deze ansichtkaart is rond 1932 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de bouw van deze woning en aan zijn bewoners. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

63 – Diever – Dokterswoning aan de Hoofdstraat – ± 1932
Op 28 december 1918 werden op het gemeentehuis de inschrijvingsbiljetten geopend voor de aanbesteding van de bouw van de gemeentelijke dokterswoning. Burgemeester en Wethouders, daartoe door de gemeenteraad in zijn vergadering van 3 januari 1919 gemachtigd, gunden het werk, en wel volgens het plan met de ongeglazuurde dakpannen, op laatstgenoemde dag voor 35790 gulden aan Hendrik Bakker en Harm Willem Doosjen, timmerlieden en aannemers te Meppel. De woning werd gebouwd op de Noordesch op een perceel bouwland van ruim 24 are dat de gemeente al op 9 september 1916 voor 428 gulden van boer en aannemer-timmerman Jan Bennen had gekocht.
De eerste bewoners van deze grote gemeentewoning waren dokter Alexander Leonardus van Eldik en zijn gezin. Van Eldik is hier van 1917 tot in 1931 geneesheer geweest. Van 1931 tot in 1946 woonde de familie van Nooten in het huis. Dokter Sebastiaan van Nooten werd op 22 november 1944 door de Duitsers gearresteerd. Hij overleed op 24 mei 1945 in het General British Hospital in het Duitse Rothenburg ob der Tauber. Van 1946 tot in 1968 werd het huis bewoond door dokter Ludolf Dirk Broekema en zijn gezin. De gemeente heeft het huis daarna verkocht aan Gerard Seinen.
In die tijd had men vanuit de dokterswoning nog vrij uitzicht op de Westeresch en de Kalterbroeken. Een reisverslag uit 1926 geeft daar een aardige indruk van: We moeten het dorp nog door en links zien we al dra de oneindigheid van het Drentsche landschap. Rechts liggen de villa’s van de dokter en de burgemeester ……
Tussen de gemeentelijke burgemeesterswoning, die op deze foto niet goed te zien is, en de gemeentelijke dokterswoning is de woning van meester Martinus Strating te zien. Hij was onderwijzer aan de Christelijke School.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan dokter Sebastiaan van Nooten. De redactie weet echter nog steeds niet in welk concentratiekamp dokter Sebastiaan van Nooten gevangen heeft gezeten.
De Hoofdstraat in Deever aan de kant van Kalteren is de oude scheiding tussen de Noorderesch en de Westeresch. De gemeentelijke woning voor de dokter staat op de Noorderesch.
Gerard Seinen en zijn vrouw lieten er geen gras over groeien. Hun pension De Beukenhof opende de deuren al vanaf de kerstdagen in 1968. Zie de bijgaande advertentie (afbeelding 4)
De sepiakleurige ansichtkaart was rond 1932 te koop in de manufacturenwinkel van Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos an de Heufdstroate in Deever.
De redactie heeft de kleurenfoto gemaakt op 16 februari 2005, zie afbeelding 3.
De redactie zal te gelegener tijd enige kleurenfoto’s van de huidige situatie in de buurt van de vroegere dokterwoning aan dit bericht toevoegen.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Afbeelding 3

Figuur 4
Advertentie in het Algemeen Dagblad van 14 december 1968.

Posted in Ansigtkoate, Dokterswoning, Heufdstroate | Leave a comment

Un tiekening van de Sint Andreas kaarke op Zorgvliet

Posted on 16 juli 2022

In 1984 is de publicatie ‘Heilige Andreasparochie 1884 – 1984’ uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarige bestaan van deze parochie op Zorgvliet. Mevrouw Marijke Westerveld en pastoor Koos Tolboom zijn de schrijvers van dit prettig te lezen boekje. De voorkant van het boekje is geïllustreerd met een tekening van de Sint Andreaskerk en de panden naast de kerk. Zie afbeelding 1
De redactie kwam de tekening bekend voor. Na enig zoeken vond de redactie de ansichtkaart die als voorbeeld voor de tekenaar kan hebben gediend. Zie afbeelding 2. De redactie weet helaas nog niet wie de maker is van deze tekening. Deze kleurenansichtkaart is in 1982 uitgegeven door uitgeverij Van der Meulen, Sneek b.v. De redactie weet niet bij welke neringdoenden op Zorgvliet deze ansichtkaart te koop was.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Ansigtkoate, Kattelieke Kaarke, Sint Andreasparochie, Tiekening, Zorgvliet | Leave a comment

Alle kiender op de skoelfoto uut 1920 bint bekent

Posted on 15 juli 2022

De redactie publiceerde de inhoud van dit bericht in een enigszins andere volgorde in nummer 02/4 (december 2002) van het papieren blad Opraekelen. Dit is het blad van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, dat is de heemkunduge vurening uut Deever. De tekst van het artikel is geredigeerd en aangepast aan gevonden feiten.

Wijlen de heer Albertus Andree (Andreae ? of Andrea ?) (die in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd) schreef in 1978 in het fotoboekje Diever in oude ansichten bij de hier afgebeelde foto uit 1920 de tekst:
“Hier nogmaals een foto van een schoolklas van de openbare lagere school (van Deever, redactie). We plaatsen deze niet alleen om de kinderen die hier op staan, maar ook om de man die geheel rechts staat. Dit was meester C. Klijn, hoofd van de school. Hij was de opvolger van meester Kuiper. Uiteraard was deze nieuwe meester nog jong en vol idealen. Hij gaf op moderne wijze onderwijs aan zijn leerlingen. Voordien was er van “doorleren” op het dorp weinig of geen sprake. Vaak was er op de boerderij of anderszins thuis wel werk. Doch deze nieuwe meester wees de leerlingen op, voor zover mogelijk, doorstuderen en hoewel hij natuurlijk wel eens weerstand bij de ouders ontmoette, heeft hij toch bij enkelen wel succes gehad. En zo was meester Klijn toch wel een pionier.” (verzameling Alberdina Doorten-Slagter, Deever)

Bij de afgebeelde foto, die buiten voor de school aan de kant van de Hoofdstraat is gemaakt, schreef wijlen de heer Albertus Andree (Andreae ? of Andree ?) (geboren 18 maart 1908 in Deever, overleden 27 maart 1988 in Deever) (hij had ook op de foto moeten staan) (die in de volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd) in 1978 mooie zalvende lovende woorden over meester Klijn. Je zou zeggen een goed voorbeeld doet goed volgen, maar dat gaat niet altijd op. Dat ging zeker niet op bij hem.
Helaas nam hij niet de kleine moeite bij de foto de namen van de kinderen te vermelden. Wellicht baalde hij dat hij zelf niet op de foto stond en had hij daardoor geen zin de namen van de kinderen op de foto uit te zoeken. Wellicht hoefde hij niets uit te zoeken en zaten alle namen van deze kinderen in zijn geheugen. Wellicht was hij eenvoudig weg niet geschikt de amateur-historicus uit te hangen.
Het origineel van deze foto leende hij in 1978 van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter (geboren 27 januari 1914 in Deever, overleden 7 januari 2008 in Dwingel). Wij hoefden weinig moeite te doen om achter de namen te komen van de leerlingen op de foto, want dezelfde mevrouw Alberdina Doorten-Slagter noemde ze zelfs in 2002 achter elkaar aan wijlen Jans Roelof Tabak, de alles-van-Deever-weter, de kampioen van de oral history van Deever. De redactie is Alberdina Doorten-Slagter daarvoor postuum zeer dankbaar en is zich bewust dat zij ons veel wist te verhalen. De redactie is ook wijlen Jans Roelof Tabak erkentelijk voor de grote volhardendheid waarmee hij de namen van kinderen op oude schoolfoto’s trachtte te achterhalen. Het is bij de redactie niet bekend of er oudere schoolfoto’s dan deze uut de gemiente Deever zijn, waarvan de namen van alle kinderen ook bekend zijn.


De bovenste rij bestaat van links naar rechts uit:

1.  Jantina (Tine) Doorten
Zij is  geboren op 25 november 1908. Zij is overleden op …….
Zij is een dochter van brievengaarder Koop Doorten en Grietje Tissingh. Zij woonde toen an de Deeverbrogge.
Zij trouwde met Jan Dekker. Hij is geboren op 16 december 1915 in Kloosterveen bij Assen. Hij is overleden op 24 juli 1950 in Assen. Jan Dekker was de leider van de Distributiedienst.
Zij woonde tijdens haar huwelijk aan de Rollestraat in Wapse.  Daarna heeft zij altijd an de Veentiesweg in Deever gewoond.

2.  Dina Klasen
Zij is een dochter van snikkevaarder Gerard Klasen
Van haar zijn nog geen gegevens bekend.

3.  Jansje Daleman
Zij is  geboren op 25 oktober 1907 in Wittelte. Zij is overleden op 8 januari 1976. Zij is begraven in Smilde-Kerkenveld.
Zij is een dochter van Hendrik Daleman en Jantje Oldenkamp.
Zij trouwde met Aafko Voorma. Hij is geboren op 25 mei 1899 in Kloosterveen. Hij is overleden op 18 september 1989

4.  Jantje Wesseling Gdr.
Zij is een dochter van Geert Wesseling uut de Aachterstroate in Deever.
Zij is geboren op 2 augustus 1911 in Deever. Zij is overleden op 26 december 2004 in Deever.
Zij trouwde met Hendrik Mulder.

5.  Reina Mulder Wdr.
Zij is geboren op 5 november 1910. Zij is overleden op 4 januari 1970.
Zij trouwde met Roelof Remmelts.

6.  Roelofje Kloosterman
Zij trouwde met politieman Gerrit Noorman
Van haar zijn nog geen gegevens bekend.

7.  Jantje Oost Adr.
Zij is geboren op 27 maart 1908. Zij is overleden op 9 november 1996.
Zij trouwde met Jans Daalman.

8.  Albertje ter Mast
Zij is geboren op 26 december 1909 bee de Dikke Stien’n an de Grönnegerweg bee Deever. Zij is overleden op 29 juli 1998.
Zij trouwde met Barteld Oost (eerste huwelijk). Zij trouwde met Jan Wicher Bosman (tweede huwelijk).

9.  Annigje Boelens
Zij is geboren op 2 december 1908. Zij is overleden op 10 maart 1999.
Zij trouwde met Aaldert Barelds.

10.  Lammigje Seinen
Zij is geboren op 29 april 1909. Zij is overleden op 9 augustus 1998.
Zij is een dochter van Jan Seinen en Hilligje Hessels. Zij woonde in de boerderij noast ut olde gemientehuus an de brink van Deever.
Zij trouwde met Teunis Wesseling. Hij is geboren op 4 oktober 1910. Hij is overleden op 25 september 1994.

11. Meester Cornelis Klijn
Hij was hoofd van de lagere school an de Heufdstroate van Deever van 18 oktober 1920 tot 28 april 1924.
Hij is geboren op 24 maart 1884 in Vinkeveen. Hij is overleden op 8 april 1964 in Amsterdam ?
Hij is op 14 oktober 1920 getrouwd met Eva Maria van der Knoop.
De redactie is op zoek naar aanvullende gegevens van hem. Wie reageert ?

De vier zittende jongens op de tweede rij zijn van links naar rechts:

12.  Roelof Willem van Wester
Hij is geboren op 6 augustus 1908. Hij is overleden op 28 juli 1987.
Hij trouwde met Lammigje Zegeren. Hij is een tweelingbroer van Hendrik van Wester.

13.  Hendrik Seinen
Hij is geboren op 14 juli 1907 in Deever. Hij is overleden op 15 augustus 1992 op Rünerwold.
Hij is een zoon van Jan Seinen en Hilligje Hessels. Hij woonde in de boerderij noast ut olde gemientehuus an de brink van Deever. Hij trouwde op 1 mei 1937 met Annigje Prins uut Rünerwold.

14.  Albert Koning Hzn.
Hij is geboren op 19 mei 1909. Hij is overleden op 27 september 1929.
Hij is jong overleden.

15.   Hendrik van Wester
Hij is geboren op 6 augustus 1908. Hij is overleden op 6 maart 1986.
Hij is niet getrouwd geweest. Hij is een tweelingbroer van Roelof Willem van Wester.

De zeven op het schoolplein zittende jongens zijn van links naar rechts:

16.  Arend Bennen Ezn.
Hij is geboren op 29 september 1909. Hij is overleden op 26 november 1998.
Hij was een zoon van Eppe (Egbert) Bennen en Jentie (Jantje) Zoer, die tegenover de botterfabriek aan het Moleneinde woonden. Hij trouwde met Zwaantje Santing. Zij is een dochter van smid Santing uut Wapse. Zij is geboren op 3 januari 1909. Zij is overleden op 25 juli 1964. Hij heeft later een boerderij gehad in Wapse.

17.  Harm Buiter
Hij is geboren op 3 november 1908. Hij is overleden op 7 september 1977.
Hij woonde toen aachter in de Bolderhook.
Hij trouwde met Rensje Donker.

18.  Klaas Daleman
Hij is geboren op 22 mei 1906. Hij is overleden op 10 april 1945.
Hij werd op 10 april 1945 vermoord op ut maarktturrein an de Bosweg in Deever.
Hij trouwde met Jacoba Fledderus.

19.  Pieter Folkerts
Hij is geboren op 22 maart 1907. Hij is overleden op 17 november 1995.
Hij trouwde met Albertje Vos.

20.  Geert Kok Gzn.
Hij is geboren op 7 november 1909. Hij is overleden op 5 mei 1987.
Hij woonde zijn hele leven in de boerderij an de Dwarsdrift in Oll’ndeever.
Hij is niet getrouwd geweest.

21.  Jan Slagter Bzn.
Hij is geboren op 23 juni 1908. Hij is overleden in oktober 1986.
Hij trouwde met Beertje Mennink.

22.  Tjibbe Krol
Hij is geboren op 9 september 1907. Hij is overleden op 11 maart 1994.
Hij trouwde met Jantje Kok.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Een aantal kinderen blijkt relatie met het Schultehuis te hebben. De moeder van Klaas en Jansje Daleman was Jantje Oldenkamp. Haar vader Engbert Oldenkamp woonde in het Schultehuis en was daar boer en postkantoorhouder aan het begin van de vorige eeuw. In die tijd was het Schultehuis nog het voorhuis van de er tegenaan gebouwde boerderij (en soort van zo hoort het ook). In 1918 werd het Schultehuis bewoond door het echtpaar Jan Krol en Romkje van der Burg en hun kinderen Saakje, Geesje, Koendert en de rechts vooraan op de foto zittende Tjibbe.
Bij de razzia op 10 april 1945 pakten de Duitsers ook Klaas Daleman op. Hij woonde met zijn gezin tegenover de Offeskeid’n Skoele an de Heufdstroate in Deever. Klaas Daleman werd samen met negen andere mannen op het marktterrein vermoord. Zie de betreffende berichten in ut Deevers Archief.

Posted in Alle Deeversen, Legere skoele in Deever, Opraekelen | Leave a comment

Un skiere kleur’nfoto van Haarm Hessels

Posted on 14 juli 2022

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm Hessels hebben geschiedkundige waarde.
Dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels maakte vooral veel heel veel zwart-wit foto’s, maar heeft in zijn latere jaren toch ook wel kleurenfoto’s gemaakt. Zie als voorbeeld bijgaand afgebeelde kleurenfoto.
Het dateren van deze kleurenfoto is niet gemakkelijk. De redactie schat in dat deze foto aan het einde van de tachtiger jaren of het begin van de negentiger jaren van de vorige eeuw is gemaakt. Wie heeft een betere schatting ?
Deze foto van Harm (Haarm) Hessels is toch maar weer een heel mooi kleurenfragmentje uit het verleden in de gemiente Deever. De foto was zonder meer ansichtkaartwaardig.
Rechts en op de achtergrond is het nog onbebouwde en onvernielde maarkturrein te zien. Links achter de hekken ligt onder de bomen de eendenvijver. In het midden van de foto is de drukke provinciale asfaltweg N855 te zien, die in Deever even voor het gemak en eufemistisch Moleneinde, Hoofdstraat, Kruisstraat of ten Darperweg wordt genoemd. Het verkeer op de provinciale asfaltweg N855 had in die jaren nog voorrang op het verkeer uit ut Kastiel en de Aachterstroate. Tegenwoordig (2022) moeten langsdenderende zwaar beladen vrachtwagens in de richting van Wapse op de gelijkwaardige kruising bij de eendenvijver voorrang verlenen aan vanuit ut Kastiel overstekende fietsers. Dat is bij dit kruispunt aan het begin van de Deeverse bos vol met bejaarde en hoogbejaarde onoplettende en langzaam reagerende fietsers wel erg lastig.
De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met turbospoed en ook niet in turbodraf een paar kleurenfoto’s van de huidige situatie ter plekke toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1

Afbeelding 2
Deze afbeelding is overgenomen uit google.com/maps (© maart 2022 google)

Posted in Haarm Hessels, Kruusstroate, ut Kastiel, Verkeer en vervoer | Leave a comment

De süvelfubriek bestön viètug joar in 1939

Posted on 13 juli 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 79 een afbeelding van een zwart-wit foto van de raad van commissarissen, het bestuur en het personeel van de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek en Graanmaalderij aan het Moleneinde opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is op 29 maart 1939 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de samenstelling van de raad van commissarissen, het bestuur en het personeel van deze borenonderneming. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen

79 – Diever – 40-jarig jubileum zuivelfabriek – 29 maart 1939
De Coöperatieve Stoomzuivelfabriek en Graanmaalderij bestond op woensdag 29 maart 1939 veertig jaar. De raad van commissarissen en het bestuur van deze onderneming van boeren uit Diever, Oldendiever, Wittelte en Dieverbrug zijn ter gelegenheid daarvan met hun werknemers buiten bij de fabriek op de foto gezet. De jubilerende boeren hebben hun mooie zondagse pak aan. De arbeiders hebben zo te zien voor de gelegenheid schone werkkleding aangetrokken.
Achteraan staan van links naar rechts: chauffeur Frederik (Frièrik) Ofrein, Hermannus (Mans) Hessels, Roelof (Roef) Rozeboom, melkcontroleur Jan Moes, melkontvanger en melkventer Willem Bakker, machinist Roelof (Roef) Ofrein en chauffeur Wolter Smit.
In het midden staan van links naar rechts: commissaris Tjeerd Ofrein, kaasmaker Klaas Tissingh, commissaris Bertus Wemmenhove, secretaris van de raad van commissarissen Roelf (Roef) van Wester, kaasmaker Arend (Aorend) Harm Buiter, bestuurslid Jan Boerhof, kaasmaker Jan Das, mulder Hendrik Figeland, assistent Jan Driesen en kaasmaker Albert Geerts (op klompen).
Vooraan zitten van links naar rechts: bestuurslid Jan Berends van de Berg, voorzitter van de raad van commissarissen Jans Bult, bestuursvoorzitter Jan Seinen, botermaker Johannes (Hans) Nijboer (op klompen), secretaris van het bestuur Jacob (Jaap) Hessels, bestuurslid Durk (Dörk) Moes en directeur Jan Andree (de enige met hoed).
Hans Nijboer toont de gedenkplaat die door het personeel aan het bestuur en de commissarissen werd aangeboden.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Voor de foto bij de tekst mocht gebruik worden gemaakt van een foto uit de verzameling van Roelof Jannes Smit, een zoon van Wolter Smit. De redactie is hem voor de geboden mogelijkheid postuum bijzonder erkentelijk.
De redactie is al lang op zoek naar een goede scan van een foto van de stenen gedenkplaat. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie aan een dergelijke scan helpen ? De grote vraag is natuurlijk: Waar is deze gedenkplaat gebleven ?
De redactie heeft in verschillende berichten in ut Deevers Archief allerlei kanten van het reilen en zeilen van de zuivelfabriek aan het Moleneinde in Diever aan de orde gesteld.
De redactie moet in de openbare bronnen nog enige gegevens van de personen op de foto uitzoeken:
voorzitter van de raad van commissarissen Jans Bult
secretaris van de raad van commissarissen Roelf (Roef) van Wester
commissaris Tjeerd Ofrein
commissaris Bertus Wemmenhove
voorzitter van het bestuur Jan Seinen
secretaris van het bestuur Jacob (Jaap) Hessels
bestuurslid Jan Boerhof
bestuurslid Jan Berends van de Berg
bestuurslid Durk (Dörk) Moes
kaasmaker Klaas Tissingh
kaasmaker Arend (Oarend) Harm Buiter
kaasmaker Jan Das
mulder Hendrik Figeland
assistent Jan Driesen
kaasmaker Albert Geerts (op klompen)
botermaker Johannes (Hans) Nijboer (op klompen)
directeur Jan Andree (de enige met hoed)
chauffeur Wolter Smit
melkcontroleur Jan Moes
Hermannus (Mans) Hessels
Roelof (Roef) Rozeboom
melkontvanger en melkventer Willem Bakker
machinist Roelof (Roef) Ofrein


De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds een verstokte liefhebber van afbeeldingen op papier is, kan de hiervoor afgebeelde zwart-wit foto ook ten zeerste bewonderen op bladzijde 29 van het papieren blaadje Opraekelen nr. 23/3 (september 2023) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever. Maar ja, dan moet je wel in het bezit van dat papieren blaadje zijn of dat papieren blaadje bij iemand in kunnen zien.

Posted in Diever, ie bint 't wel ..., Süvelfubriek Deever | Leave a comment

Wie was toch die Jan van der Helm ?

Posted on 12 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief vond bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief (al het papier moet zoveel mogelijk de prullebak in) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever in één van de dossiers inzake Deeversen in de Tweede Wereldoorlog bijgaand berichtje over de in Oll’ndeever geboren verzetsman Jan van der Helm. Dit berichtje is op 30 april 1997 gepubliceerd in de Hoogeveensche Courant. De redactie wil dit berichtje uiteraard niet onthouden aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief.

Wie was Jan van der Helm ?
In Hoogeveen zijn ruim twintig straten vernoemd naar mensen die een belangrijke rol speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog en in het Hoogeveense verzet. Deze straten kregen onlangs nieuwe naamborden. Op de nieuwe bordjes staan voor-en achternaam met daaronder ‘1940-1945′.
In ’t Torentje besteden we elke week aandacht aan een Hoogeveense verzetsstrijder naar wie een straat is vernoemd. Vandaag Jan van der Helm.
Jan van der Helm werd in 1911 geboren te Diever. In 1939 vestigde hij zich aan het Zuideropgaande in Hollandscheveld, waar hij trouwde met Johanna Moes.
Daar verleende hij onderdak aan het joodse echtpaar Szaya en Lea Reiner-Goldberg. Ook andere onderduikers vonden op zijn boerderij een gastvrij onderdak.
Op 7 februari 1945 (redactie: in het krantenbericht stond 3 februari 1945), terwijl hij op zijn land aan het werk was, werd hij neergeschoten door een landwachter. Hij stierf ter plaatse.
Onder leiding van de S.S.-officier Robertson werd daarna zijn woning doorzocht, waarbij het joodse echtpaar werd ontdekt.
Szaya Reiner werd na zwaar te zijn mishandeld door een S.S.’er bij de boerderij gedood. Zijn vrouw overleefde het kamp Westerbork.
De familie Van der Helm is na de oorlog door de Israëlische regering onderscheiden.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Jan van der Helm is op 15 augustus 1911 geboren in Wittelte. Hij is een broer van Albertje, Reinder en Margje van der Helm.
Hij staat op een schoolfoto uit 1922, zie het bericht Kiender van de legere skoele in Deever in 1922.
Zijn ouders waren Arend van der Helm (hij is geboren op 13 augustus 1880 in Oldendeever, hij is overleden op 22 februari 1949 in Möppel) en Lummigje Hofman (zij is geboren op 23 augustus 1886 in Dwingel, zij is overleden op 12 mei 1950 in Möppel).
Arend van der Helm en Lummigje Hofman trouwden op 20 maart 1909. Arend van der Helm was toen 28 jaar oud. Hij was een zoon van Jan van der Helm en Albertje Winters. Lummigje Hofman was wat jonger. Ze was 22 jaar oud toen ze trouwde. Zij was een dochter van Arend Hofman en Margje Kerssies.
Zij gingen na hun huwelijk wonen op een huurplaatsje in Wittelte.
Jan van der Helm trouwde op 5 mei 1939 met Johanna (Jo) Moes. Hij is overleden in de streek Nieuw Moscou ten zuiden van Hollandscheveld. De Jan van der Helmweg is te vinden in Hollandscheveld bij Hoogeveen. Zie ook de bijgaand afgebeelde kleurenfoto (afbeelding 2).
De familie Van der Helm kreeg in 1967 de Yad Vashem-onderscheiding.

Op 17 juli 2018 stuurde mevrouw Klazien van der Helm-Bouw de volgende -zeer door de redactie gewaardeerde- reactie naar ut Deevers Archief:
Ik wil even een correctie met betrekking tot de overlijdensdatum van Jan van der Helm doorgeven. Oom Jan, de oudste broer van mijn schoonvader Arend van der Helm, is niet op 3 februari 1945 overleden, maar op 7 februari 1945.

Afbeelding 1
Bericht in de Hoogeveensche Courant van 30 april 1997

Afbeelding 2
Kleurenfoto van het straatnaambord ‘Jan van der Helmweg – 1049-1945’ in Hollandscheveld.
Deze kleurenfoto is aanwezig in de verzameling van mevrouw Klazien van der Helm-Bouw.

Posted in Alle Deeversen, Oll'ndeever, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

In ut Deevers besteet ut woord kopstubber agin neet

Posted on 11 juli 2022

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 15 december 2021 stond het volgende korte berichtje over de verkiezing van het mooiste Drentse woord voor het jaar 2021.

Recordaantal inzendingen voor mooiste Drentse woord
Streektaalorganisatie Huus van de Taol zoekt het Mooiste Drentse Woord voor 2021. Er kwamen ruim 500 inzendingen binnen. Niet eerder waren dat er zoveel.
In Beilen is een top 5 samengesteld, waaruit het publiek nu een keuze kan maken. Dit zijn de woorden: gaorenklopper, (sufferd), vernuvern (vermaken), boezig (winderig), gloepends (zeer, buitengewoon) en kopstubber (ragebol).
Directeur Renate Snoeijing is blij met de vele inzendingen: ‘Deze verkiezing geeft ons natuurlijk de rijkdom van onze taal te laten zien. Maar het is voor ons ook belangrijk om te zien hoeveel mensen een woord insturen. Wij hebben nog nooit zoveel inzendingen gehad als dit jaar, dus het Drents leeft in elk geval nog goed.’
Stemmen kan tot 20 december.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie merkt allereerst op dat in ut Deevers de woorden goar’nklöpper, vurnüvern, boeselug en gloepens bestaan.
Het woord kopstubber bestaat niet in ut Deevers, dit woord schijnt in Noord-Drente te worden gebruikt, dus het is sowieso geen algemeen gebruikt Drents woord. Het Drents bestaat helemaal niet. Ut Dreins besteet agin neet. De redactie begrijpt niet waarom de hoogdeskundige Deeverse ambassadrice bij ut Huus van de Drentse Taol de keuze van het woord kopstubber niet heeft kunnen beletten.
Een ander en veel mooier Deevers woord voor goarn’klöpper is goesebrook.
De redactie zet grote vraagtekens bij het nut van het zoeken naar het Mooiste Drentse Woord. Als een groep van vijfentwintig of meer mensen besluit dat ieder voor zich het woord goar’nklöpper zal inzenden, omdat oepoe dat woord zo vaak gebruikte, dan is bij een magere 500 inzendingen de kans groot dat dit woord in de top 5 terecht komt. Als vervolgens diezelfde vijfentwintig of meer mensen op het woord goar’nklöpper gaan stemmen, dan vergroot dat zeker de kans dat het woord goar’nklöpper het woord van het jaar 2021 van het Huus van de Drentse Taol wordt.
Dat in Drente in het geheel geen sprake kan zijn van één Drentse taal, zoals de hoogdeskundige directrice van het Huus van de Drentse Taol het in het bericht wil doen voorkomen, maar van een grote indrukwekkende verzameling Drentse dialecten, zeg maar van een indrukwekkende dialectendiversiteit, dat mag blijken uit het gebruik van ut Deeverse woord agin in andere streken van Drente: agin, agien, agil, gil, agool, gillig, gilst, angil, angile, ageel, agillijk, agillig, algil, agè, aginne, aginnig, in ’t ginne, agils, agiel, angees, agullig, agul, egil, egiel, agenne, agelle, guls, gels.
De woorden hebben de betekenis van ‘helemaal’ en worden -Drentenierders let nu vooral even op- alleen in combinatie met het woord ‘niet’ gebruikt, dus in ut Deevers: agin neet. Ut Dreins besteet agin neet. Het Drents bestaat helemaal niet.
Is het de bedoeling van het Huus van de Drentse Taol de indrukwekkende Drentse dialectendiversiteit in rap tempo te verschralen en te verarmen en te mangelen tot één Algemeen Platgeslagen Uitgemergeld Beschaafd Drents ? Het ware beter de naam het Huus van de Drentse Taol met erg geschwinde spoed en in erg gestrekte draf te veranderen in Huus van de Drentse Dialecten. En het voortaan vooral niet meer te hebben over ‘het mooiste Drentse woord’. Dus vooral ook geen popie-jopie en voor de bühne verkiezingen van ‘het mooiste Drentse woord’ houden.

Posted in Deevers | Leave a comment

De olde mestkrooie van Geert van Ankör’m

Posted on 10 juli 2022

In de collectie Deevers Archief zijn de vier bijgaand afgebeelde kleurenfoto’s aanwezig.
De vier kleurenfoto’s zijn gemaakt op ut Kastiel in Deever op de plek waar vroeger de familie Geert van Ankör’m (Ankorven) woonde.
Geert van Ankör’m stierf op 14 september 1956. Zijn echtgenote Lammigje Oost stierf op 28 juni 1967. Hun ongetrouwde dochter Janna (Jannoa) van Ankör’m stierf op 10 juni 1990. Hun ongetrouwde dochter Roelofje (Roefie) van Ankör’m stierf op 23 juni 1996.
De redactie van ut Deevers Archief heeft afbeeldingen 1 en 2 gemaakt op 2 januari 2017. Het had die ochtend een beetje gesneeuwd. Een mooi moment voor het nemen van een paar foto’s met enige symboliek. Op afbeelding 1 is het boerderijtje van de familie van Ankör’m in de laatste dagen van zijn leven te zien. Op afbeelding 1 is in het midden achter het hek nog net de olde mestkrooie van Geert van Ankör’m te zien. Die moet daar wel heel lang hebben gestaan, wel meer dan 22 jaren.
Op afbeelding 2 is van dichtbij de ogenschijnlijk niet meer op te kalefateren olde mestkrooie van Geert van Ankör’m in de winter van zijn leven te zien.
De redactie vraagt zich af of bij het volledig vervallen baanderloze boerderijtje (keuterijtje) van de familie van Ankör’m
een pothokke heeft gestaan. De vele pothokkologen van de heemkunduge vurening uut Deever weten vast wel of bij dit keuterijtje ooit een pothokke heeft gestaan. De redactie verneemt het graag.
De redactie heeft afbeeldingen 3 en 4 gemaakt op de zonnige ochtend van 3 mei 2018. Een mooi moment voor het nemen van een paar foto’s met enige symboliek. Op afbeelding 3 is een bijna afgebouwd keuterij-achtig huisje in de lente van zijn leven te zien. Op afbeelding 4 liggen de onderdelen van de olde mestkrooie van Geert van Ankör’m te wachten op een nieuw leven als gerestaureerd old boer’ngerak. Dat gaat de bewoners van de Fledderushoeve zeker lukken. Ech wè.
De architect van het keuterij-achtige huisje heeft zich zonder twijfel laten inspireren en opporren door de vorm van het boerderijtje van de familie van Ankör’m. Of hebben de ijverige ambtsdragertjes van schoonheid en vergunningen van de voorkant van het gelijk, gezeten achter de zeer vele uitkijkramen van hun kantoortuinen en kantoorparken in het Raadhuis aan de Gemeentehuislaan in Deever, hun voorwaarden voor herbouw – zelfs met een schoorsteentje – bedacht en opgelegd (gij zult ons gehoorzamen) aan de eigenaren van het nieuwe pand ? Er zit geen voordeur meer in het nieuwe huisje. Gelukkig mochten de eigenaren van het keuterij-achtige huisje het schuine dak aan de zuidkant van het pand wel helemaal vol leggen met zonnepanelen. Dat dan weer wel.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Afbeelding 4

Posted in Alle Deeversen, Keutereegie, Old gerak, Sunnepaneel, ut Kastiel, Verdwenen object, Winter | Leave a comment

See breekt de olde offescheid’n skoele of

Posted on 9 juli 2022

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 11 januari 1982 verscheen bijgaand berichtje over de sloop van de offescheid’n skoele an de Heufdstroate in Deever.

Onder slopershamer
Diever. De sloop van de ‘Meester Roosjenschool’ in Diever is in volle gang. De nieuwe school is enige weken geleden al in gebruik genomen, maar de officiële opening zal pas de komende zomer plaats vinden. De school die nu wordt afgebroken is bijna tachtig jaar oud. Vanaf 1 juni 1904 was de school in gebruik, die nu moet wijken voor de moderne tijd.
De school heeft de naam Meester Roosjenschool gekregen, daar meer dan 65 jaar het hoofd van de school de naam Roosjen droeg en wel Broer en Sierd Okke Roosjen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Bij het bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) is een foto van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels afgebeeld. Deever mag zich gelukkig prijzen dat Harm (Haarm) Hessels gedurende een lange periode dorpsbeelden in de gemiente Deever op de foto heeft gezet en dat veel van die dorpsbeelden in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) zijn gepubliceerd.
De tweelokalige school is op 31 mei 1904 geopend. Op 1 oktober 1929 is het derde lokaal -het lokaal met de twee grote ramen links van de twee ramen aan de rechterkant van de foto- in gebruik genomen. De redactie weet niet wanneer het vierde lokaal aan de rechterkant is bijgebouwd en in gebruik is genomen.

Abracadabra-1221

Posted in Deever, Griffemiède skoele, Haarm Hessels, Heufdstroate, Verdwenen object | Leave a comment

It troch Jaring Walta skildere portret fan Abe Brouwer

Posted on 8 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft in een aantal berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan de Friese schrijver en straatmaker Abe Brouwer, die van 1 maart 1957 tot 1 oktober 1966 gemeente-straatmaker was in de gemiente Deever.
De redactie vond in de fotocollectie van Tresoar een kleurenfoto van een geschilderd portret van Abe Brouwer. De Friese schilder Jaring Walta heeft het portret in 1952 geschilderd, dus een aantal jaren vóór de Deeverse periode van Abe Brouwer
De redactie wil de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief deze kleurenfoto uiteraard niet onthouden.
Nu is het even opletten voor de leergierige in Deever drentenierende Westerlingen, die bereid zijn zich ernstig ut Deevers eigen te maken. Want de redactie heeft het bericht geen Deeverse titel gegeven, maar een Friese. It troch Jaring Walta skildere portret fan Abe Brouwer. Het door Jaring Walta geschilderde portret van Abe Brouwer.

Posted in Abe Brouwer, Skildereeje | Leave a comment

Is dat Sierd Okke Roosjen doar op de fietse ?

Posted on 7 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief kon onlangs bijgaand afgebeelde zwart-wit foto van het schultehuis en het huis met de naam Zonnehoekje aan de brink van Deever toevoegen aan ut Deevers Archief. Die zwart-wit foto is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
Het dateren van deze foto is best wel een hele uitdaging. De redactie meent in de man op de fiets – met name door zijn houding en door zijn haar en door zijn bril – Sierd Okke Roosjen te herkennen. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan dat bevestigen ? Sierd Okke Roosen was de hoofdmeester van de griffemiède skoele an de Heufdstroate in Deever. Wellicht heeft hij een bezoek gebracht aan zijn moeder Jacoba Tiemersma, de weduwe van Broer Roosjen. Zij woonde enige tijd an de Kloosterstroate. De hier afgebeelde foto zal omstreeks 1955 zijn gemaakt.
Sierd Okke Roosjen is geboren op 7 oktober 1908 in Deever. Hij is overleden op 5 februari 1973 in Amsterdam. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever  Hij was getrouwd met Grietje Fokkinga. Grietje Fokkinga is geboren op 22 september 1907. Zij is overleden op 19 augustus 1998 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Sierd Okke Roosjen was een zoon van Broer Roosjen en Jacoba Tiemersma.
Broer Roosjen is geboren op 20 januari 1884 in IJlst in Fryslân. Hij is overleden op 2 januari 1939 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Jacoba Tiemersma is geboren op 30 mei 1888 in Hennaarderadeel in Fryslân. Zij is overleden op 1 mei 1955 in Deever. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg in Deever.
De witte blokken straatstenen tussen de Brink/Brinkstraat en de Kloosterstraat wekken ten onrechte de indruk dat het verkeer komende vanuit de Brinkstraat voorrang had op het verkeer in de Kloosterstraat.
De redactie heeft bijgaande kleurenfoto van de brink van Deever gemaakt op woensdag 6 november 2018. Aan de rechterkant is nog net het begin van de Kloosterstraat te zien.

De heer Hendrik (Henk) Nijboer reageerde op 13 juli 2022 als volgt: 
Even over die foto. Je denkt dat de man op de fiets misschien meester Roosjen is. Mijn eerste ingeving is dat dit Anne Mulder (Anne Bas) is. Die woonde in de Kloosterstraat waar later Miesie Bel woonde. Maar misschien heb ik het wel helemaal mis.



Posted in Brink, Kloosterstroate | Leave a comment

Ut loon wödde mit 10, 7,5 of 5 % vurminderd

Posted on 7 juli 2022

De redactie van ut Deevers Archief houdt er een merkwaardige hobby op na en dat is onder meer het verzamelen van jaarverslagen en andere documenten van de Coöperatieve Zuivelfabriek en Korenmalerij ‘Diever’, die was gevestigd aan het Katteneinde (Moleneinde) in Deever. Elk jaarverslag bevat een schat aan gegevens over de melkveehoudende boerenstand in Deever, an de Deeverbrogge, in Oldendeever, op Kalter’n en in Wittelte.
De redactie vond het ‘Jaarverslag over het boekjaar 4 mei 1931 – 30 april 1932’ bij toeval in een achtergelaten doos in het kaaspakhuis in het toen nog bestaande oude pand van de zuivelfabriek aan het Katteneinde (Moleneinde) in Deever.

De jaren 1931 en 1932 waren jaren in de grote vooroorlogse crisis. In het ‘Verslag over het boekjaar 4 mei 1931 – 30 april 1932’ zijn slechts twee zinnetjes in het verslag van de bestuursvergaderingen besteedt aan de beloning van zijn arbeiders:
Verder werd besloten tot loonsverlaging van het personeel over te gaan en wel met percentages van respectievelijk 10, 7½ en 5. Voor de hierna geldende salarissen zie men de tusschen haakjes geplaatste bedragen bij de loonlijst personeel.
Het bestuur was in het boekjaar 4 mei 1931 – 30 april 1932 als volgt samengesteld:
– Jan Seinen, Diever, voorzitter;
– Gerard Meijering, Diever, secretaris;
– Dirk Moes, Diever, vice-voorzitter;
– Hendrik Lefferts Barelds, Wittelte, vice-secretaris;
– Jan Berends van der Berg, Wittelte, lid.
De raad van commissarissen was in het boekjaar 4 mei 1931 – 30 april 1932 als volgt samengesteld:
– Jans Bult, Oldendiever, voorzitter;
– Roelof van Wester, Oldendiever, secretaris;
– Hendrik Jonkers, Dieverbrug;
– Klaas Geerts, Oldendiever;
– Bertus Wemmenhove, Dieverbrug.

De genoemde loonlijst is te zien op de hier afgebeelde bladzijde 4 van het genoemde jaarverslag.
De Heer Directeur J.H. Benthem en de Heer Assistent J. Andree (die zichzelf altijd maar Andreae wilde
noemen) bleven -ook in die zware crisis- gespaard van deze groffe gedwongen loonsverlaging. Zij hadden bovendien het grote voorrecht van ‘vrij wonen’. Ook de eerste kaasmaker had ‘vrij wonen’.
Op de hier afgebeelde bladzijde 5 van het genoemde jaarverslag is te lezen hoe ook de melkrijders het er van langs kregen. Merkwaardig genoeg namen de melkrijders het voorstel aan voortaan op de zondag gratis te rijden.

Het schrille contrast met de groffe gedwongen loonsverlaging van de fabrieksarbeiders van de toch wel mededogenloze boerenonderneming ‘Coöperatieve Zuivelfabriek en Korenmalerij Diever’ is te lezen in het hier afgebeelde kort-door-de-bocht bericht, dat verscheen op 29 juni 1932 in het Nieuwsblad van het Noorden:
Diever, 28 juni. Van gemeentewege vond dezer dagen de uitkeering plaats van gelden ingevolge de Crisis-Zuivelwet. Bijna 400 veehouders ontvingen kleinere en grootere bedragen, tot een totaal van f. 4369,50. Het gaf een heele drukte.

Om voorlopig in ‘de ergste nood’ van de melkveehouders te voorzien, kon in 1932 elke melkveehouder krachtens de Crisis-Zuivelwet steun ontvangen. Per melkgevende koe, die aanwezig was op 15 juni 1932, kon elke melkveehoudende boer, die zich voor steun aanmeldde f, 2,25 ontvangen. In de gemeente Diever ging het om 376 boeren, die tezamen 1959 koeien hadden, dus het steunbedrag was f. 4407,75. De boerenorganisaties moeten ook in die jaren al krachtige lobbyisten in het Haagsche hebben gehad.
Van hoeveel koeien in 1932 de melk naar de ‘Coöperatieve Zuivelfabriek en Korenmalerij Diever’ werd gebracht, is niet bekend, dus is het ook niet bekend hoeveel steun naar de boeren in Deever, an de Deeverbrogge, in Oldendeever, op Kalter’n en in Wittelte is gegaan.
Na de gedwongen groffe loonsverlaging van de arbeiders van de melkfabriek een maand eerder gaf het met die 203 boeren in Deever, an de Deeverbrogge, in Oldendeever, op Kalter’n en in Wittelte wel een hiele drokte daar bij het gemeentehuis an de Brink in Deever (een gemeentehuis hoort aan de Brink staan). Bestuursleden, commissarissen en leden van de coöperatie, allemaal in de rij staan voor een beetje steun. Hand ophouden. Niet klagen, maar dragen. Geld van de arbeider en geld van de belastingbetaler. Alle beetjes helpen om de crisis door te komen.
De redactie kan belangstellenden een pdf-bestand van het belangwekkende ‘Jaarverslag over het boekjaar 4 mei 1931 – 30 april 1932′ toesturen. Stuur een berichtje.

Abracadabra-1224Abracadabra-1225Abracadabra-1223

Posted in An de Deeverbrogge, Deever, Kalter’n, Landbouw, Oll'ndeever, Süvelfubriek Deever, Wittelte | Leave a comment

Koate van ut laandgood Baark’nheuvel – 1936

Posted on 6 juli 2022

Van het landgoed Berkenheuvel bestaat een kaart, met daarop aangegeven de situatie in 1936. Mr. Albertus Christiaan van Daalen exploiteerde zijn landgoed voor de verkoop van hout. Om dit hout uit de bossen te kunnen vervoeren, liet hij heel veel zandwegen aanleggen. En hij gaf aan al die wegen zelf een naam, zoals Melloweg, Wouwenaarsweg, Van Tienhovenweg, Gerardinaweg, Jodenzand.
Die namen zijn terug te vinden op deze kaart, die namen zijn veelal niet meer ter plekke terug te vinden op die aandoenlijke kleine witte bordjes met zwarte letters aan de bomen. Zelfs veel wegen zijn onder het gure klantonvriendelijke bewind van de Vereniging Tot Behoud Van Natuurmonumenten niet meer terug te vinden. De Vereniging Tot Behoud Van Natuurmonumenten in het verre ‘s Graveland is in dit geval bepaald zeer zeker geen Vereniging Tot Behoud Van Cultuurmonumenten.
Op de kaart is ook aangegeven waar ooit een brandpaal heeft gestaan, te weten aan de Middenlaan, tegenover de Kelderweg. De stampbetonnen fundering van deze brandpaal is heden ten dage nog ter plekke aanwezig. Op de kaart is ook de uitkijktoren aan de Torenweg terug te vinden.
Vanuit geschiedkundig oogpunt is het nog aardiger dat naast een overgebleven zeldzaam exemplaar van de kaart van het landgoed Berkenheuvel ook de originele drukplaat van deze kaart nog bestaat, zoals te zien is op bijgaande foto, die de redactie van het Deevers Archief op 26 april 2000 heeft gemaakt.
Als de voorraad kaarten (kosten 10 cent per exemplaar, Van Daalen lette vooral ook op de kleintjes) op was, dan stuurde mr. Albertus Cristiaan Van Daalen die plaat gewoon naar een drukker (wellicht Roelof van Goor in Deever ?) voor het maken van een nieuwe voorraad. Zou deze drukplaat nu nog kunnen worden gebruikt ?

Posted in Albertus Christiaan van Daalen, Deever, Landgoed Berkenheuvel | Leave a comment

De plakplaèties van ut eup’mlogtspul

Posted on 5 juli 2022

In het openluchttheater an de Shakespearebrink (vrogger Bolderbrink) in het Grünedal an de Heezeresch bee Deever wordt al vanaf 1946 elk jaar op een aantal avonden in de zomer als eup’mlochtspul een toneelstuk van Sjakie uut Spier opgevoerd.

Moar hoe meuk’n see in de begöntied van ut eup’mlogttheater an de Shakespearebrink (vrogger de Bolderbrink) in het Grünedal an de Heezeresch bee Deever reclame veur ut nog neet so bekende eup’mlochtspul ? De tonielvurening uut Deever swömde toe nog ee’m neet in ut geld en kön nog gien düre reclame maèk’n. Ur was in die tied gelokkug ok nog gien internet.
Woar see wel wat reclame mit meùk’n, dat was mit kleine plakplaèties. Ie könn’n an de aachterkaante ut plaètie nat likk’n, net as bee un postsegel, en dan ut plaètie an un lantièrnpoal, op un deure, op een roete, op ut aachterspatbröt van de fietse of in un plakbook plakk’n. Ut plakplaètie was ien van de eerste uutbroak’n van de beruchte besmettelukke Deeverse seekte Shakespearitis.

Let op bee de plakplaèties: An de toeter van de kièrl op ut pièrd op ut plaètie hangt un vlaggie mit ut woap’m van de gemiente Deever. Let op bee de tekst op de plakplaèties: Ut huus mit adres Heufdstroate 4 was van de gemiente Deever, woar de burgemeister gratis mög woon’n. Ie könn’n doar anbell’n en dan gaaf Jan Cornelis Meiboom (die in Deever altied ome Kees wödde enuumt) of sien frau Nell Veldmann (die in Deever altied tante Nel wödde enuumt) uutleg an de deure. See haad’n toch aans niks te doon.

De redactie van ut Deevers Archief ziet van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief graag de Nederlandse vertaling van het hiervoor weergegeven stukje tekst tegemoet.
De redactie is in zijn geheel niet bevattelijk voor het Shakespearitis-virus, maar is vanwege het zoveel mogelijk vastleggen van het vrogger in de gemiente Deever wel voortdurend op zoek naar in de galerij ontbrekende exemplaren van alle ooit voor het eup’mlochtspel gemaakte plakplaèties.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een exemplaar van de ontbrekende plakplaèties ? De redactie zou graag een goede scan van die plakplaèties toegezonden willen hebben. De redactie is die bezoeker bij voorbaat bijzonder erkentelijk en zal de betreffende afbeelding van dat plakplaètie met geschwinde spoed en in gestrekte draf opnemen in de galerij van afbeeldingen in dit bericht.
De redactie weet niet of voor enige jaren vóór 1954 ook speciaal voor het openluchtspel splakplaètie zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? De redactie weet niet of na 1979 of 1980 ook nog speciaal voor het openluchtspel plakplaèties zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? Vooralsnog veronderstelt de redactie dat dit niet het geval is, dus dat plakplaètie-mutatie van het Shakespearitus-virus na 1980 is uitgedoofd.
De redactie is ook op zoek naar de originele tekening van de afbeelding op de plakplaèties ! Wie kan gegevens hierover aan de redactie verstrekken ? Let bij de tekening op een plakplaètie vooral op de vlag met het wapen van de gemiente Deever, die aan de toeter van de heraut hangt.

De redactie wil graag een afbeelding van ut plakplaètie van de volgende openluchtspelen tonen:

– 1954 – King Lear (Koning van de vlakte), geschreven in 1606, tragedie.
– 1955 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1956 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.

1954                                                     1955                                                    1956

– 1957 – Much ado about nothing (Veel drukte om niets), geschreven in 1598-1599, komedie
– 1958 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1959 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.

1957                                                     1958                                                    1959

– 1960 – The merchant of Venice (De koopman van Venetië), geschreven in 1596 of 1597, komedie.
– 1961 – Measure for measure (Leer om leer), geschreven in 1603 of 1604, komedie.
– 1962 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.

1960                                                     1961                                                    1962

– 1963 – The tragedy of Julius Ceasar (Julius Ceasar), geschreven in 1599, tragedie.
– 1964 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.
– 1965 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.

1963                                                    1964                                                    1965

– 1966 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.
– 1967 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1968 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.

1966                                                    1967                                                   1968

– 1969 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1970 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1971 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.

1969                                                    1970                                                     1971

– 1972 – The merchant of Venice (De koopman van Venetië), geschreven in 1596 of 1597, komedie.
– 1973 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1974 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.

1972                                                     1973                                                   1974

– 1975 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1976 – Measure for measure (Leer om leer), geschreven in 1603 of 1604, komedie.
– 1977 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.

1975                                                    1976                                                    1977

– 1978 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.
– 1979 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1980 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.

1978                                                     1979                                                    1980

Posted in Deevers, Eup’mlogtspel, Shakespeare prullaria, Shakespearitis | Leave a comment

Ien kièr in de weke wödde de bièr eslaagt

Posted on 4 juli 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is als afbeelding 80 een afbeelding van een zwart-wit ansichtkaart van de pastorie van de hervormde kerkgemeente aan de brink van Deever opgenomen. De foto voor deze ansichtkaart is in 1939 gemaakt. In de tekst bij de afgebeelde ansichtkaart zijn herinneringen van dominee Dirk Theodorus (Theo) Rutgers aan deze pastorie uit zijn eerste periode 1948-1951 verwerkt. De pastorie aan de brink van Deever is in de vijftiger jaren van de vorige eeuw afgebroken. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

60 – Diever – Pastorie van de Hervormde Kerk – 1939
Hier volgen mooie herinneringen aan dit huis van dominee Theo Rutgers.
In vergelijking met de pastorie van Dwingeloo was deze pastorie eenvoudig en niet zo opvallend. Het was wel een echte pastorie, want aan weerszijden van de voordeur bevonden zich twee grote en hoge voorkamers. De roodstenen gang achter de voordeur liep tot aan de tuindeur aan de achterkant. In de gang bevonden zich de deuren van de voorkamers en de twee achterkamers. In het midden van de gang bevond zich aan de ene kant een trap naar boven en aan de andere kant een dwarsgang die via een afstapje in de keuken naast het huis uitkwam. Onder de rechter achterkamer lag de kelder die bereikbaar was vanuit de keuken. Achter de rechter achterkamer bevond zich ’t huusie. De ton van ’t huusie werd één keer per week geleegd. De kamers werden verwarmd met kachels. De keuken en de bijkeuken hadden geen verwarming. In de keuken stond een geelkoperen waterpomp. Het koken gebeurde op het petroleumstel.
Het mooiste was de grote tuin. Deze was niet volgens een plan aangelegd, maar was wild en natuurlijk. De tuin stond vol met alles wat maar groeien wilde. Zo konden appels, peren, pruimen, morellen en frambozen worden geoogst. Vogels waren er in overvloed. Het was een paradijs. Zo hoorde de tuin van een pastorie te zijn. Deze tuin paste bij het ambt van predikant. Ik kon daar ronddwalen om inspiratie op te doen. De tuin riep herinneringen op aan het veelkleurige en het ingewikkelde van ons menselijk bestaan. Je kwam daar de hele wereld tegen. Vanuit de pastorie had men uitzicht op de Brink, op de wereld en de mensen. Alles was nog in vaste patronen gevat.
Kerk en pastorie waren het middelpunt van een gemeenschap. Wel wat op afstand, want de pastorie had een stoep. Daar moest een doopvader op om z’n kind aan te geven, daarop verscheen een naober om te vertellen dat een buur was overleden. Van het huis ging gezag en wijsheid uit.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie heeft in verschillende berichten aandacht besteed aan dominee Dirk Theodorus (Theo) Rutgers. De redactie verwijst voor meer gegevens van hem naar de betreffende pagina in Het geheugen van Drente.
Hij schrijft: De ton in ’t huusie (het toilet) werd één keer in de week geleegd. De tönne in ut hüsie wödde ien kièr in de weke eleegt.
De redactie herinnert zich uit zijn jeugd dat boer Klaas Fledderus op ut Kastiel voor het legen van de tönne in ut hüsie op de dele een uitdrukking in ut Deevers had: wee goat ee’m de bièr slaagt’n. In het Nederlands: we gaan even de beer slachten. Een beer is een mannelijk varken. De geur van een geslachtsrijpe niet-gecastreerde beer is erg onaangenaam. De geur van een leeglopende tönne uut ut hüsie in de strontkarre van Klaas Fledderus was ook niet te harden.
Zie de oude pastorie ook op een andere afbeelding van de oude pastorie en het oude gemeentehuis.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto gemaakt op maandag 3 september 2018.

Posted in Ansigtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Verdwenen object | Leave a comment

De Sint Andreasparochie bestiet honderd joar

Posted on 3 juli 2022

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 24 september 1984 verscheen het bericht dat op 30 september 1984 de Andreasparochie op Zorgvliet haar 100-jarige bestaan ging vieren.

Zorgvlied viert jubileum:
Honderd jaar Andreasparochie
Zorgvlied. De Andreasparochie te Zorgvlied viert eind deze maand het 100-jarig bestaan. Twee mensen in Zorgvlied hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Zorgvlied en in het ontstaan van de parochie. Het zijn Lodewijk Guillaume Verwer en zijn echtgenote Johanna Cornelia Ludovica van Wensen. Lodewijk Guillaume Verwer werd geïnspireerd door de Maatschappij van Weldadigheid, die vooral in de omgeving van Frederiksoord en Vledder in het verleden veel liefdadigheid heeft verricht. Hij kocht een groot stuk bos en hei en stichtte hierop kleine bedrijfjes, waardoor hij onder andere Brabantse boeren aantrok. De familie liet ‘Huize Zorgvlied’ of ‘Castra Vetera’ bouwen, waarin één der kamers was ingericht als huiskapel. In 1880 krijgen enkele gelovigen toestemming van de paus, hun zondagsplicht in de huiskapel te vervullen met uitzondering van de grote feestdagen. Dan moest men naar de eigen parochiekerk te Steenwijkerwold.
De familie Verwer beschikte over een herenhuis met bijgebouwen los van het huis. In 1880 werden die bijgebouwen verbouwd en een gedeelte direct naast het herenhuis werd kerkje met afmetingen 5,5 bij 9,5 meter.
In september 1884 wordt de eerste pastoor geïnstalleerd. Het is Petrus Johannes Conradus van Haagen. De parochie omvat de volgende dorpen en gehuchten: Zorgvlied, Doldersum, Vledder, Veldhuizen, Appelscha, Nieuw-Appelscha, Fochteloo, Haule, Oosterwolde, Donkerbroek, Makkinga, Langedijk, Beuil, Noordwolde, Older- en Nieuwerberkoop.
In 1887 wordt een stuk grond gekocht van de familie Verwer, met als voorwaarde dat op deze grond een kerk, pastorie en kerkhof worden gesticht. In 1919 schonk de familie Verwer ‘Het Witte Huis’ aan de parochie. Tot 1966 heeft in deze woning steeds de pastoor gewoond.
Op 7 oktober 1923 werden de eerste stappen ondernomen tot de bouw van een nieuwe kerk. De bouw heeft negen maanden in beslag genomen. Hendrik Bos haalde met paard en wagen 180.000 stenen uit Dieverbrug, die daar per schip werden aangevoerd en bovendien haalde hij 150 kubieke meter zand uit Appelscha.
De kerk werd op 15 juli 1924 ingewijd door deken Vaas uit Wolvega. Deze was van 1881 tot 1897 pastoor te Zorgvlied.
Auto
In 1936 komt er een grote verandering, want Zorgvlied heeft geen eigen pastoor meer en dat was toch wel hard voor de parochianen. De pastoor en de kapelaan van Veenhuizen wisselen elkaar af in de zielezorg over Zorgvlied. De pastoor kreeg toestemming van de aartsbisschop om een tweedehands auto aan te schaffen. Zo kon één van beiden iedere dag naar Zorgvlied.
Op 12 oktober 1947 ging de benoeming in van pater Isaïas Onings als kapelaan van Veenhuizen belast met de zielezorg van Zorgvlied en Wateren. Hij nam zijn intrek in de pastorie, waar ook al reeds twee gezinnen woonachtig waren. In 1949 werd pater Onings benoemd tot pastoor van Bolsward.
Van 1949 tot de benoeming van pater J. Meertens hebben pater Jeroen Doedens en pater Groen hun herderlijke zorgen aan de parochianen in Wateren en Zorgvlied gegeven. Pater Meertens ging wonen in Oosterwolde. Hij is momenteel pastor van drie parochies, te weten Gorredijk, Oosterwolde en  Zorgvlied. Door de instelling van een nieuw parochiebestuur is er een verdeling van parochiële taken gekomen, waardoor de pastor enigszins ontlast kon worden.
Feest
Op 30 september aanstaande wordt dan het 100-jarig bestaan gevierd. De eeuwfeestcommissie onder leiding van Johan Wesselink heeft veel werk verzet. Men heeft dan ook een feestprogramma opgesteld. ’s Morgens na de kerkdienst, die om 10.00 uur wordt gehouden, is er een receptie in huize ‘Villa Nova’. Hierna is ’s middags een feestprogramma speciaal afgestemd voor de kinderen.
’s Avonds is er een ouderwetse kerksamenzanglof en daarna wordt er door alle commissies een zogenaamde revue opgevoerd. Als dit programma is afgewerkt, dan is er nog gelegenheid om een dansje te maken.
De datum van 30 september is bewust gekozen, want twee dagen eerder bestaat de openbare basisschool in Wateren 100 jaar. Vele oud-inwoners komen dat weekend ongetwijfeld naar Wateren-Zorgvlied om beide jubilea bij te wonen. Ter gelegenheid van dit eeuwfeest is er een herdenkingsboekje over de Andreasparochie te Zorgvlied verschenen. Het is geschreven door Marijke Westerveld en Koos Tolboom. Het biedt een goed historisch beeld van het katholieke leven in dit gedeelte van Zuidwest-Drente en Zuidoost-Friesland.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie merkt op dat in het bericht toch wel enige feitelijke onjuistheden staan. Het bericht lijkt een soort van in de gauwigheid opgeschreven van horen zeggen verhaal te zijn. De redactie vermeldt slechts de volgende feitelijke onjuistheid: ‘De familie Verwer liet ‘Huize Zorgvlied’ of ‘Castra Vetera’ bouwen …..’. Echter Jacobus Fransiscus de Ruiter de Wildt liet het landhuis bouwen en gaf het enkel de naam ‘Huize Zorgvlied’.
De redactie is niet achter de betekenis van de term ‘kerksamenzanglof’ gekomen. Wie het wel weet, die mag het uiteraard uitleggen.
De afgebeelde foto bij het bericht is gemaakt door de Deeverse dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels. Harm maakte daarvoor een foto van een oude ansichtkaart, waarop zijn te zien de pastorie, de rooms-katholieke kerk en de bejaardenwoningen van het Sint Anthonij Gasthuis. Hij heeft voor publicatie bij het bericht nog een foto gemaakt van een oude ansichtkaart, waarop zijn te zien de pastorie en de rooms-katholieke kerk. Maar die is niet bij het bericht opgenomen.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto gemaakt op woensdag 19 september 2018.

Posted in Kattelieke Kaarke, Sint Andreasparochie, Verdwenen object, Zorgvliet | Leave a comment

Is Frièrik Trompetter dood ekoo’m in de Oekraïne ?

Posted on 2 juli 2022

In de Burgerlijke Stand van de gemiente Deever is op 3 juli 1952 de speciale akte van overlijden van Frederik (Frièrik) Trompetter ingeschreven.

Nr. 18
Heden, drie Juli negentienhonderd twee en vijftig is door mij, ambtenaar van de burgerlijke stand der gemeente Diever ingeschreven een vanwege de Minister van Justitie, door de commissie tot het doen van aangifte van overlijden van vermisten gedane schriftelijke aangifte van zeven en twintig maart negentienhonderd twee en vijftig, waaruit blijkt dat op twaalf Juli negentien honderd een en veertig in Oost-Europa is overleden: Trompetter, Frederik, geboren te Dwingeloo op tien Februari negentien honderd negentien, wonende te Diever, zoon van: Trompetter, Harm en: Hoogeveen, Woltertje.
Waarvan akte, Jan Boesjes (ambtenaar van de burgerlijke stand, secretaris van de gemiente Deever). 

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De commissie tot het doen van aangifte van vermisten heeft bestaan in de periode 1949-1962. In het Nationaal Archief in Den Haag is het archief van deze commissie aanwezig.
De redactie heeft het vermoeden dat Harm Trompetter, de vader van Frederik (Frièrik) Trompetter in de Tweede Wereldoorlog brugwachter an de Gowe was. Zie de huwelijksakte van zoon Jan Trompetter. Het brugwachtershuis staat aan de Deeverse kant van de vaart, vandaar dat de overlijdensakte van Frederik (Frièrik) Trompetter in de gemiente Deever is ingeschreven.
Is de jonge Frederik (Frièrik) Trompetter naar Oost-Europa (naar de Oekraïne ?) vertrokken om daar te werken als boerenknecht (melkknecht ?) bij een Oostlandboer, om daar uiteindelijk ook Oostlandboer te worden ?
Was Frederik (Frièrik) Trompetter een bekende van Fokke Dieuwko Lindeboom ?
Was Frederik (Frièrik) Trompetter een bekende van de beruchte Deeverse N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma ?
Is Frederik (Frièrik) Trompetter omgebracht door partizanen ?
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief bijzonder graag naar de studententhesis ‘Fout werk in het Oosten’ van 26 juni 2011.

Posted in Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Fokke Dieuwko Lindeboom komp umme in Oekraïne

Posted on 1 juli 2022

In Volk en Vaderland: weekblad der Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland verscheen op 16 juli 1943 het volgende berichtje over het overlijden van N.S.B.’er en Oostlandboer Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n. 

In den strijd voor Leider, Volk en Vaderland, tegen het Bolsjewisme, is gevallen de Oostlandboer
Fokke D. Lindeboom
Stbno. 52165,
Landwirtschaftsführer,
oud 45 jaar.
Zijn nagedachtenis leeft in onze rijen voort.
Namens de Groep Diever
K.M. Balsma,
Groepsleider.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie probeert zoveel als mogelijk is aandacht te besteden aan al het gebeurde in de gemiente Deever in de Tweede Wereldoorlog.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief voor meer begrip over dit bericht bijzonder graag naar de studententhesis ‘Fout werk in het Oosten’ van 26 juni 2011.
De redactie wist van horen zeggen van zijn moeder dat de op Woater’n bij haar in de buurt wonende boer Fokke Lindeboom een N.S.B.’er was en dood was gekomen in Oost-Europa. Het bijgaande overlijdensbericht getuigt daarvan.
Het overlijdensregister van de gemiente Deever vermeldt in aktenummer 19 van nota bene 3 juli 1952 het volgende:
Overleden: Fokke Dieuwko Lindeboom; geboren op 14 mei 1898 te Smallingerland, overleden op 7 juni 1943 te Oost-Europa,  zoon van Sipke Lindeboom en Trijntje Pool. Gehuwd geweest met: Engeltje Jager (in leven; echtgenote). Zie ook de afbeelding van de overlijdensakte (afbeelding 3)
Tijdens de Tweede Wereldoorlog emigreerden Nederlandse boeren, waaronder een aantal boeren uit Drenthe, waaronder Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n, naar door de Duitsers bezette landen, zoals Estland, Letland, Litouwen en met name Oekraïne. Het waren voor een deel N.S.B.’ers en voor een deel boeren die zich hadden laten overhalen door de Nederlandse Heidemaatschappij. Is Fokke Dieuwko Lindeboom gerecruteerd door de N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma ?
Fokke Dieuwko Lindeboom is overleden op 8 juni 1943 in Sitkowski in Oekraïne en is in die plaats ook begraven. De redactie kon nergens in de Oekraïne de plaats Sitkowski vinden.
De redactie weet niet wat de oorzaak van zijn dood is geweest. De Oostlandboeren werden vaak het slachtoffer van de strijdende partijen. Hebben partizanen Fokke Dieuwko Lindeboom om het leven gebracht ? De redactie weet ook niet of zijn vrouw Engeltje Jager met hem naar Oekraïne is vertrokken en waar zij na het einde van de Tweede Wereldoorlog terecht is gekomen. Engeltje Annes Jager is op 25 februari 1987 in Drachten overleden, zij was toen 88 jaar oud.
Denk nu niet dat N.S.B.-groepsleider Klaas Marcus Balsma, uitbater van café Brinkzicht an de Brink in Deever, zelf dit gehele bericht heeft bedacht. Nee. hij maakte gebruik van een soort van door de N.S.B. voorgekauwd overlijdensbericht waarbij de zin ‘In den strijd voor Leider, Volk en Vaderland tegen het Bolsjewisme, is gevallen …..’ en de zin ‘Zijn nagedachtenis leeft in onze rijen voort.’ vaste teksten waren. Wat zou het N.S.B.-stamboeknummer van Klaas Marcus Balsma zijn geweest ?
Fokke Dieuwko Lindeboom had als N.S.B.-stamboeknummer 52165. Hij was een landbouwleider in Oekraïne, wellicht gaf hij leiding aan een groepje geëmigreerde boeren.

Op 26 november 2017 reageerde de in Londen wonende Theo Veenstra als volgt:
De website genealogieonline.nl geeft aan dat Fokke Lindeboom in de Oekraïne is vermoord.
Ik doe via het internet genealogisch onderzoek naar mijn voorouders. Een van mijn overgrootmoeders is Geertje Lindeboom (1849-1922), die was gehuwd met Jurjen Veenstra (1841-1916).
Interessant is te weten dat Fokke Lindeboom’s broer Eize Jan en zuster Janna met hun partners en kinderen in het begin van de twintigste eeuw naar de U.S.A. zijn geëmigreerd en dat Eize Jan Lindeboom’s zoon George Sam (oorspronkelijk Gjalt Sipke), dus een volle neef van Fokke Lindeboom, in de Tweede Wereldoorlog als vrijwilliger in het Amerikaanse leger in de Stille Oceaan tegen de Japanners heeft gevochten.

Op 30 december 2017 reageerde de heer J. Stitselaar als volgt:
Fokke Dieuwko Lindeboom is volgens het Standesamt Berlin op 7 juni 1943 te Shitomir (UKR) overleden.
Volgens opgave is de doodsoorzaak ‘von partizanen ermordet’. Bijgaand de Duitse overlijdensakte van Fokke Dieuwko Lindeboom (zie afbeelding 2). De plaatsnaam Shitomir is volgens de Duitse spelling.

Op 28 juli 2018 reageerde de in Denemarken wonende heer Michel Dalstra als volgt:
Het volgende wil ik toevoegen aan de reactie van Theo Veenstra.
Eize Jan Lindeboom emigreerde naar Californië in de jaren 1920/1930.
Op zijn land bij Los Angeles werd het latere thema park Knott’s Berry Farm gevestigd.
Zijn dochter Trijntje (Tine) kwam al vóór de oorlog terug naar Nederland en was actief in het verzet in Drachten en omstreken. Zij werd gevangen genomen en heeft tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in gevangenschap doorgebracht.
Eize Jan’s zuster Janna emigreerde met haar echtgenoot Brand Dalstra pas rond 1950 naar Californië.

Afbeelding 1
In Volk en Vaderland: weekblad der Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland verscheen op 16 juli 1943 het volgende berichtje over het overlijden van N.S.B.’er en Oostlandboer Fokke Dieuwko Lindeboom uut Woater’n.

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in Klaas Marcus Balsma, N.S.B., N.S.B.'er, Overlijdensbericht, Tweede Wereldoorlog, Woater’n | Leave a comment

De kanariegele plestik püte van de V.V.V. uut Deever

Posted on 30 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan iets waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief. Zo vond de redactie in een van de de dozen met Deeverse paperassen tot zijn verbazing en verrassing twee kanariegele plastic püt’n van de V.V.V. Diever, de Vereniging Voor Verrassend Veel Verterend Vreemdelingen Verkeer Diever, met daarop de onverwoestbare spreuk ‘Ga liever naar … Diever’. Zie de bijgevoegde afbeelding. Zat de V.V.V. Diever in het ‘kanariegele-plastic-püt’n-tijdperk’ in het pand van de vroegere Coöperatie an de Heufdstroate bee café Brinkzicht of in het schultehuis an de brink ?
Uiteraard heeft de redactie de twee kanariegele plastic zakken niet in de plastic-afval-bak gegooid, maar weer bewaard, maar nu in de doos met Deeverse prullaria. De redactie is wel bereid één van de twee zakken te ruilen tegen een ander Deevers prul. Wie heeft belangstelling en heeft wat te ruilen ?
Voor de liefhebber van ut Deevers (en wie is dat niet in de gemiente Deever ?) (zelfs drentenierende verstokte Amsterdammers hebben belangstelling voor ut Deevers) volgt hier de Deeverse vertaling van het woord zak: püte. De Deeverse vertaling van een tipse zak is klarre. Un klarre is un tipse püte. Bijvoorbeeld in de zin: Ik goa un klarregie snüpies koop’m bee Batta Bolling.

Posted in Deeverse prullaria | Leave a comment

Wat deud betonarbeider Marinus Pankow in Deever ?

Posted on 29 juni 2022

In de webstee www.alledrenten.nl is de hier afgebeelde akte van overlijden van het kindje Marina Dina Pankow te vinden. De redactie van ut Deevers Archief kwam deze akte bij toeval tegen. Het twee jaar oude kindje Marina Dina Pankow is op 13 maart 1944 overleden in de gemiente Deever. Van het overlijden van het kindje is aangifte gedaan door de beruchte N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma. Hij was de houder van café Brinkzicht in Deever. De redactie weet niet of het kindje Marina Dina Pankow is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De ouders van het kindje waren Marinus Pankow en Hiltje van Schouwen. Beiden woonden in Zierikzee.
Marinus Pankow was betonarbeider. Wat deud betonarbeider Marinus Pankow in Deever ? Wat deed betonarbeider Marinus Pankow in Deever ? De redactie heeft het vermoeden dat Marinus Pankow werkzaam was bij een aannemer, die betonnen verdedigingswerken voor de Frieslandriegel bouwde langs de Drentse Hoofdvaart voor de Duitse bezetter. De grote vraag is natuurlijk welke aannemer dat is geweest ? Was Marinus Pankow an de Deeverbrogge ingezet bij het fabrieksmatig maken van betonnen verdedigingselementen ? Was hij ervaren in het vlechten van wapeningsijzer ? Zie bijvoorbeeld de verdedigingselementen langs de Drentse Hoofdvaart bij Wittelte op bijgaande afgebeelde kleurenfoto, die de redactie op 9 april 2013 heeft gemaakt.
Waar waren hij en zijn vrouw ingekwartierd ? Wanneer zijn zij vertrokken naar Zierikzee ? Was was zijn relatie met Klaas Marcus Balsma ?
Marinus Pankow is geboren op 28 oktober 1902 in Zierikzee. Hij trouwde op 10 juni 1925 in Zierikzee met Hiltje van Schouwen. Zij is geboren op 18 november 1902 in Steenbergen. Zij is overleden op 25 februari 1997 in Hilversum.
Marinus Pankow komt voor in de databank Oorlogsslachtoffers Zeeland. Hij is overleden op 7 januari 1945 in Zierikzee. Hij werd tijdens een geallieerde artilleriebeschieting getroffen door granaatvuur.

Posted in Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

Domeneer Theo Rutgers prat teeg’n un doodskop

Posted on 28 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief mocht van het bestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever in 2005 de zogenaamde ‘historische kalender’ voor het jaar 2006 maken. De redactie heeft deze ‘historische kalender’ met heel veel plezier gemaakt en beschouwt deze ‘historische kalender’ als de beste, die hij voor de kalenderjaren 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 en 2009 heeft gemaakt. Uiteraard niet gemaakt voor het bestuur, maar voor de toen nog vele contente leden van de hiervoor genoemde vereniging. De redactie toont in dit bericht het kalenderblad voor de maand mei van het jaar 2006 (afbeelding 4). De tekst bij de afgebeelde foto (afbeelding 3) op het kalenderblad voor de maand mei van het jaar 2006 luidt als volgt. 

De jonge dominee Theo Rutgers was een zeer talentvol hoofdrolspeler. Hij was het die het stuk schraagde met zijn sterke uitbeelding van Hamlet en stak met kop en schouders boven de medespelers uit.
Op de foto is links Otte Frederik van Elselo (filosofische doodgraver), in het midden Theo Rutgers (Hamlet, prins van Denemarken) en rechts Pieter Boelens (Horatio, vriend van Hamlet) te zien in de eerste scène van het vijfde bedrijf:
Hamlet en Horatio komen langs twee doodgravers die het graf van Ophelia aan het delven zijn. Hamlet hoort ze uit over de dood. Een van de opgegraven schedels blijkt van Yorick te zijn, de nar waarmee hij als kind zoveel plezier heeft beleefd. In die scène spreekt Hamlet zijn beroemde monoloog uit: Zijn of niet zijn, dat is de vraag. Is het edeler voor de geest, de slingerstenen en pijlen van het kwaadaardig lot te dulden. Of het zwaard te heffen tegen een zee van plagen. En door verzet ze te eindigen? Sterven. Slapen. Niets meer! En weten dat die slaap het einde is van het zieleleed en de ingeboren angsten ……
William Shakespeare was de filosoof Jean Paul Sartre en de schrijver Ernesto Hemingway eeuwen voor met Hamlet’s existentialistische uitspraak. Zijn of niet zijn, dat is de vraag.

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980 verscheen het volgende korte bericht (afbeelding 2) over een tentoonstelling op de cultuurzolder van het gemeentehuis aan de brink over het vijfendertigjarige bestaan van het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever.

Expositie
Met ‘Een midzomernachtsdroom’, wellicht het stuk dat de meeste bekendheid heeft gegeven aan de naam van de toneelspeler, schrijver en dichter, die werd geboren in Stratford-upon-Avon, wordt dit jaar de vijfendertigste verjaardag gevierd van het Shakespeare-theater in Diever.
In het kader van deze viering is er tot en met 16 augustus een tentoonstelling op de cultuurzolder van het gemeentehuis. Op deze expositie, die is ingericht onder leiding van mevrouw Wijnholds, kan men heel wat costuums, foto’s, kranteknipsels en dergelijke van vorige opvoeringen bewonderen.
De expositie moet ook gezien worden als een eerbetoon aan wijlen dokter L.D. Broekema, die tweeëndertig jaar lang de regie van die opvoeringen heeft gehad.
Het is een heel karwei geweest om een selectie te maken uit de grote hoeveelheid attributen, die nog aanwezig is. Het moet gezegd, de initiatiefnemers zijn daarin uitstekend geslaagd.

Bij het berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980 was te zien een door wijlen Harm (Haarm) Hessels gemaakte foto (afbeelding 1) van het topstuk van de tentoonstelling op de cultuurzolder, te weten de schedel van Yorick. De tekst bij de schedel in de uitstalkast luidt als volgt.

Dominee Rutgers verscheen in zijn rol als Hamlet met een schedel op het toneel. Dit veroorzaakte ongerustheid onder de leden van de kerkeraad. Men dacht dat de schedel afkomstig was van de plaatselijke begraafplaats en men kon dit idee moeilijk verwerken. Dit bleek toch niet het geval te zijn: het was een studie-object van dokter Broekema.
Professor Prakke maakte naar aanleiding van dit voorval een paar limericks:
Over de Dieverse dominee
Zijn diverse Dieversen niet tevree.
Met een doodskop te praten
Dat moest ie toch laten !
Die duvelse Dieverse dominee !
en
De dominee van Diever
Die verspeelde hoe langer hoe liever
Z’n goeie tijd en z’n zaligheid
In de openluchtkerk van Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Professor Hendricus Johannes Prakke, die zichzelf als de Drent aller Drenten beschouwde, was met zijn twee kwalitatief kreupele limericks blijkbaar echt niet te beroerd om wat kolen op het oplaaiende vuur in de behoudende hervormde kerkgemeente van Deever te gooien. Waar bemoeide die man zich mee.
De redactie zal nog een kranterecensie van een uitvoering van ‘Een midzomernachtsdroom’ in het openluchttheater an de Heezeresch bee Deever in 1950 toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1
Deze foto van wijlen Harm (Haarm) Hessels is gepubliceerd bij het berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980.

Afbeelding 2
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 20 juni 1980

Afbeelding 3
Deze foto is opgenomen op het kalenderblad voor de maand mei van de ‘historische kalender voor het jaar 2006’  van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Dominee Theodoor Rutgers is de man die de schedel vasthoudt. De foto is aanwezig in de verzameling van wijlen mevrouw Jantina Veeze-Figeland. 

Afbeelding 4
Kalenderblad voor de maand mei van de ‘historische kalender’ voor het jaar 2006.

Posted in Eup’mlogtspel | Leave a comment

Haarm Hessels hef Abe Brouwer ok op de foto eset

Posted on 27 juni 2022

Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol met foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). En misschien ook wel in andere kranten. Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel foto’s van Harm Hessels hebben geschiedkundige waarde.
De redactie van ut Deevers Archief heeft in een aantal berichten in ut Deevers Archief aandacht besteed aan de Friese schrijver en straatmaker Abe Brouwer, die van 1 maart 1957 tot 1 oktober 1966 gemeente-straatmaker was in de gemiente Deever.
Bij het doorlopen van de mappen met de digitale bestanden van de foto’s van Harm (Haarm) Hessels kwam de redactie ook een foto van Abe Brouwer tegen. Harm (Haarm) Hessels heeft Abe Brouwer ook op de foto gezet. De redactie weet niet bij welke gelegenheid dit is gebeurd. De redactie weet ook niet of de foto is afgebeeld bij een artikel in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). De redactie weet helaas ook niet wanneer Harm (Haarm) Hessels deze foto heeft gemaakt. In elk geval tussen 1 maart 1957 en 1 oktober 1966.


Posted in Abe Brouwer | Leave a comment

Ièpels op de Smitskaamp’m bee ut hunnebedde

Posted on 26 juni 2022

De redactie kon onlangs bijgaand afgebeelde zwart-wit foto van ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever toevoegen aan ut Deevers Archief. Die zwart-wit foto is toch maar weer een mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever. Het dateren van deze foto is best wel een hele uitdaging. De fotograaf heeft in elk geval de foto na de beëindiging van het afknapwerk van professor doctor Albert Egges van Giffen van ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt, zeg maar dat de foto ná 1956 is gemaakt.
Achter de deksteen aan de linkerkant is nog net die alleenstaande dikke stien waar te nemen. Die is helaas niet meer aanwezig. Die is misschien wel gestolen ? Die staat misschien wel bij het oertijdmuseum aan de brink van Deever ?
De fotograaf moest voor het op de foto zetten van ut hunnebedde in zijn volle lengte tussen de aardappels in de akker, die deel uitmaakt van de Smitskaamp’m, gaan staan. De foto moet in het begin van de zestiger jaren van de vorige eeuw zijn gemaakt, want toen waren de Smitskaamp’m nog in gebruik als bouwland.
In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 18 mei 2022 stond bijgaand afgebeeld berichtje over een door het oertijdmuseum aan de brink van Deever georganiseerde commerciële oertijdwandeling naar ut hunnebedde an de Grönnegerweg bee Deever. Deze commerciële oertijdwandeling kost € 5,00 per persoon. De gids zal dan bij ut hunnebedde de argeloze, ongeletterde, onnozele, internetloze wandeltoerist ‘het verhaal van ut hunnebedde‘ vertellen, onthullen, opdissen, uit de doeken doen. Als die gids dan ook maar vooral vertelt waarom die dikke stien aachter de dekstien aan de linkerkant van de foto is verdwenen of moest verdwijnen en wat de verblijfplaats van deze dikke stien is.

Posted in Hunnebedde D52, Veldnème | Leave a comment

See breekt de olde offescheid’n kaarke of

Posted on 25 juni 2022

In de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979 verscheen het volgende korte bericht over de sloop van de meer dan honderdveertig jaar oude gereformeerde kerk an de Kruussstroate in Deever.

Afbraak van de gereformeerde kerk
Diever. Zaterdag is weer met man en macht gewerkt aan het afbreken van de gereformeerde kerk in Diever. Het puin is nu in het geheel afgevoerd en men is al met het betonstorten begonnen. Er is nu twee weken met vrijwilligers gewerkt en de opkomst is zo groot, dat men momenteel al drie weken op het schema voorligt. De fundering zal ook door vrijwilligers worden gelegd, voordat aannemer Moes uit Dwingelo met de bouw kan beginnen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Zo rond het jaar 2000 mocht de redactie van ut Deevers Archief van de veel te jong gestorven Jan Hessels bij hem thuis in zijn boerderij an de Kruusstroate in Deever heel veel foto’s van zijn veel te jong gestorven broer Harm (Haarm) Hessels scannen. Het waren dozen vol foto’s. De redactie is wijlen Jan Hessels daar postuum nog steeds bijzonder dankbaar voor.
Heel veel foto’s van dorpsfiguur en dorpsfotograaf Harm (Haarm) Hessels zijn geplaatst bij Deeverse berichten in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante). Deever mag zich daarmee zeer gelukkig prijzen, want veel HH-foto’s hebben geschiedkundige waarde.
Bij het hier afgebeelde berichtje in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979 is van Harm Hessels een foto geplaatst van de afbraak van de meer dan 140 jaren oude gereformeerde kerk an de Kruusstroate in Deever.
Je zou verwachten dat bij het berichtje -gelet op de inhoud van het berichtje- een foto van Harm (Haarm) Hessels van een kaal, bouwrijp gemaakt terrein of van het storten van het beton voor de fundering zou zijn geplaatst, maar dat is niet het geval. Het immer overijverige, immer amechtig dicht op het plaatselijke nieuws zittende Deeverse correspondentje van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond het blijkbaar wel kunnen bij zijn tekstje drie HH-foto’s van de puinhopen van de olde offescheid’n kaarke mee te sturen. De redactie op de burelen van de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) vond het plaatsen van drie HH-foto’s bij dit berichtje blijkbaar toch wel een beetje te gortig en koos voor het plaatsen van afbeelding 2, nota bene de foto waarop het meeste puin is te zien.
De redactie heeft de in dit bericht afgebeelde kleurenfoto van de gereformeerde kerk 2.0 an de Kruusstroate in Deever gemaakt op woensdag 6 november 2019.

Afbeelding 1
Bericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 7 mei 1979.
Afbeelding 2
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.

Afbeelding 3
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.

Afbeelding 4
Foto gemaakt door wijlen Harm (Haarm) Hessels.

Afbeelding 5

Posted in Griffemiède kaarke, Haarm Hessels, Kruusstroate, Verdwenen object | Leave a comment

De kiender van de Witteler skoele in 1955

Posted on 24 juni 2022

Bijgaand afgebeelde foto van de kinderen in het schooljaar 1954-1955 van de Witteler skoele is gemaakt in de zomer van 1955 tijdens het jaarlijkse schoolreisje. De redactie verzoekt de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die zichzelf herkent op deze afgebeelde foto, te reageren. Wat was de bestemming van het schoolreisje in 1955 ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan en wil ontbrekende gegevens van de kinderen aanvullen ?
Bijgaand afgebeelde foto is aanwezig in de verzameling van Margaretha (Margreet) Oost. Zij staat ook op de afgebeelde foto.

De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief, die nog steeds graag kijkt naar afbeeldingen uut de gemiente Deever, op papier, kan de hier afgebeelde schoolfoto ten zeerste bewonderen op bladzijde 37 van het papieren blad Opraekelen (nummer 22/1, maart 2022) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Onder aan die bladzijde 37 is vermeld dat een digitale copy van deze schoolfoto is aan te vragen bij de heer secretaris van Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. Maar ja, hoe eenvoudig wil je het hebben. Je kan natuurlijk ook gewoon bijgaande afbeeldingen en de tekst van dit bericht kopiëren. Be my guest.

1.  Willem Nijboer
Hij is geboren op 2 augustus 1945 in Oll’ndeever. Hij is overleden op 18 december 1967.

2.  Egbert Vrieling
De redactie moet zijn gegevens nog zoeken in de openbare bronnen.

3.  Wolter Jonkers
Hij is geboren op 17 februari 1943 in Wittelte. Hij is getrouwd met Ivonne Meier.

4.  Arend van Zomeren
Hij is geboren op 1 mei 1945. Hij is overleden op 16 oktober 2014 in Enschede.
Hij was getrouwd met Hannie Annevelink.
Hij woonde in Westerbork.

5.  Aaldert Soer
Hij is geboren op 16 juni 1941 in Wittelte. Hij is overleden op …
Hij was getrouwd met Roelie Stoker uut de Olde Willem.

6.  Reinder van Leeuwen
Hij is geboren op 13 juni 1941. Hij is getrouwd met Dinie Jansen. Hij woont in Vledder.

7.  Jan Willem Echten
Hij is geboren op 24 augustus 1940 in Dwingel. Hij is overleden op 22 januari 2004 in Zwolle.
Hij trouwde met Roelie Noorman. Hij woonde in Havelte.

8. Willemina (Mina, Wilmie) Oost
Zij is geboren op 14 februari 1941. Zij is niet getrouwd.

9.  Roelofje (Roelie) Rozeboom
Zij is geboren op 5 februari 1942.
De redactie moet nog aanvullende gegevens zoeken in de openbare bronnen.

10.  Trijntje Vrieling
Zij is geboren op 1 december 1942 in de gemiente Deever. Zij is overleden op 9 december 2022 in Deever.
Zij trouwde met Hendrik Eshuis.
Zie het overlijdensbericht in de Westervelder – Wolder Courant
De redactie houdt zich aanbevolen voor meer gegevens van haar.

11.  Jantje ten Buur
Zij is geboren op 20 april 1943 in Wittelte.
Zij is getrouwd met Willem Elting.
Zij woont in Wittelte

12.  Geesje Vrieling
Zij is geboren op 30 november 1941 in Deever. Zij is overleden op vrijdag 12 augustus 2022 in Zwolle
Zij was getrouwd met Geert Soer. Zij woonden in Steenwijk.
Zie het overlijdensbericht in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante, Meppeler Courant) van 15 augustus 2022.
De redactie moet van meer gegevens van haar nog zoeken in de openbare bronnen.

13.  Grietje Wesseling
Zij is geboren op 12 april 1945 an de Wittelerbrogge.
Zij is getrouwd met Jacob Doze.
Zij woont in Deever.

14.  Jannes Vrieling
Hij is geboren op ….. Hij is overleden op …… Hij trouwde met Grietje de Weerd. Hij woonde in Emmen.
De redactie moet van hem nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

15.  Jan Soer
Hij is geboren op 10 december 1943 in Wittelte. Hij is overleden op 19 juni 2021 in Hardenberg.
Hij trouwde met Gertie Inia.
Hij woonde lang in Arriërveld aan het Ommerkanaal, de laatste jaren in Ommen.

16.  Arend (Arie) Oosterhof
Hij is geboren op 4 september 1941.
Hij is getrouwd met Everdina (Dinie) de Vrieze.
Hij woont in Möppel.

17.  Jacob (Japie) Snoeken
Hij is geboren op 4 maart 1944 in Wapse.
Hij is overleden op 16 mei 2018 in Deever. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. De redactie heeft de bijgaand afgebeelde kleurenfoto van zijn graf gemaakt op woensdag 17 mei 2023.
Hij trouwde met Mina Zwiers
Hij woonde bijna zijn hele leven in Wittelte. Na zijn pensionering als boer woonde hij an de Kloosterstroate in Deever.

18.  Egbert (Eppie) Oostra
De redactie moet van hem nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

19.  Jan Klok
Hij is geboren op 3 april 1942 in Wittelte. Hij is overleden op 12 november 1992 in Wittelte.
Hij was getrouwd met Hennie Meulenbelt.
Hij woonde in Wittelte.

20.  Juffrouw Engeltje (Engel) Broer-van Delden
Zij is de schooljuffrouw.
Zij is geboren op 12 mei 1923. Zij is overleden op 10 april 2014.
Zij was getrouwd met Luite (Lu) Wolter Broer.
Zij woonde an de Kloosterstroate in Deever.
Het echtpaar is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zie de grafsteen.

21.  Trijntje Oostra
Zij is geboren op 30 juni 1944 in Oll’ndeever.
Zij is getrouwd met Willem Jansen.
Zij woont in Westerbork

22.  Alie Pril
Zij is geboren op 12 juni 1943.
Zij trouwde met Rob Pino.
Zij woont in Baarn.

23.  Jennie Gritter (Oostra)
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

24.  Tina Westerveen
Zij is geboren op 22 februari 1946.
Zij is getrouwd met Pieter Gunst.
Zij woont in Deever.

25.  Geertje van Zomeren
Zij is geboren op 3 maart 1947. Zij is getrouwd met Henk Been. Zij woont in Genemuiden
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

26.  Margaretha (Margreet) Oost
De redactie moet van haar nog gegevens zoeken in de openbare bronnen.

27.  Jan Gritter (Oostra)
Hij is geboren op 20 januari 1947.
Hij is getrouwd met Wytske Landstra.
Hij woont in Möppel.

28.  Immigje (Immie) Siemens
Zij is geboren op 15 juli 1944.
Zij is getrouwd met Lammert Klok.
Zij woont op de Bovensmilde.

29.  Geertinus (Geert) van Zomeren
Hij is geboren op 25 september 1943.
Hij is getrouwd met Cobie Weurding.
Hij woont in Westerbork.

30.  Meester Hendrik (Henk) Broer
Hij is geboren op 26 augustus 1914. Hij is overleden op .. februari 1996. Hij is begraven op de kaarkhof van Geeter’n. Hij was getrouwd met Geertje Wuite.
Geertje Wuite is geboren op 28 januari 1922 in Geeter’n. Zij is overleden op 25 maart 2020 in de stad Groningen. Ze was toen 98 jaar oud. Zij is begraven op de kaarkhof van Geeter’n.
Hendrik (Henk) Broer was de laatste hoofdmeester van de Witteler skoele. In Wittelte is de weg langs de plaats waar de school stond naar hem vernoemd: Meester Broerweg.
Hij woonde in de schoolmeesterswoning aan de nep-brink van Wittelte en hij woonde na zijn pensionering in Deever.
De redactie is in de openbare bronnen nog zoekende naar meer gegevens van hem.

31.  Hendrik (Henk) Klok
Hij is geboren op 18 januari 1948 in Wittelte.
Hij is getrouwd met Maria Schipper.
Hij woont in Dwingel.

32.  Jennie Soer
Zij is geboren op 21 november 1946.
Zij trouwde met Henk Daleman.
Zij woont in Wittelte.

33.  Aaltje Slagter
Zij is geboren op 26 januari 1947.
Zij is getrouwd met Jan Wiechers.
Zij woont in Leggel.

34.  Lutina Oost
Zij is geboren op 26 april 1945.
Zij is getrouwd met Albert Zantingh.
Zij woont op Staphorst.

35.  Jacob Westerveen
Hij is geboren op 21 maart 1948.
Hij is getrouwd met Geesje Otten.
Hij woont in Möppel.

36.  Hendrik (Henk) Jacobus Oosterhof
Hij is geboren op 19 april 1947.
Hij is getrouwd met Femmy Schipper.
Hij woont in Steenwijk.

37.  Hendrik (Henk) Nijboer
Hij is geboren op … in Oll’ndeever.
Hij woont in Beilen.
De redactie moet nog gegevens van hem zoeken in de openbare bronnen.

38.  Grietje Berends
Zij is geboren op 20 maart 1948.
Zij is getrouwd met Gabriël (Gabie) Verboom.
Zij woont in Frederiksoord.

39.  Lammichje (Lammie) Echten
Zij is geboren op 10 juni 1945.
Zij is getrouwd met Jan Maat.
Zij woont in Giethoorn.

40.  Geertje (Gé) Broer-Wuite
Zij is geboren op 28 januari 1922 in Geeter’n. Zij is overleden op 25 maart 2020 in de stad Groningen. Ze was toen 98 jaar oud. Zij is begraven op de kaarkhof van Geeter’n. Zij was getrouwd met meester Hendrik (Henk) Broer.
De redactie is in de openbare bronnen nog zoekende naar meer gegevens van haar.

41.  Jan Boerhof
Hij is geboren op 7 augustus 1948.
Hij is getrouwd met Lies Gerdes.
Hij woont in Deever.

42.  Klazina (Klazien) Houwer
Zij is geboren op 5 maart 1945.
Zij is getrouwd met Henk Echten.
De redactie moet nog gegevens van haar zoeken in de openbare bronnen.

43.  Frens (Freinsie) Winters
Hij is geboren op 11 juli 1947 in Wittelte. Hij is overleden op …..
Hij trouwde met Hillie Millekamp.
Hij woonde in Wittelte.

Posted in Alle Wittelers, Witteler skoele | Leave a comment

Zorgvlied – Gegevens in de webstee dbnl.org

Posted on 23 juni 2022

In de webstee dbnl.org van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren zijn in de rubriek Monumenten in Drenthe enige wetenswaardige gegevens over Zorgvlied te vinden. In de gegevens wordt nergens verwezen naar bronnen. In de webstee is ook niet te vinden wie de schrijver/toevoeger/bedenker van deze gegevens is. Wel zijn in de webstee een aardige foto te vinden van de Openbare Lagere School en de Rooms Katholieke kerk met het rijtje woonhuizen naast de kerk.

Posted in Kattelieke Kaarke, Woaterse skoele, Zorgvliet | Leave a comment

Vaè en seune Rolden bee de vreewilluge braandwièr

Posted on 22 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie in de ordners met paperassen, die hij voortdurend verzamelde voor het samenstellen het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Voormalige Gemeente Diever (40 nummer in de jaren 1999-2007), een door wijlen Lambert Brugging op basis van gegevens van wijlen Hendrik Jan (Henneman) Rolden opgesteld stukje tekst over de vrijwillige brandweer in de gemiente Deever. De redactie geeft dat stukje tekst weer in de volgende nogal door hem bewerkte versie, met postume excuses aan Lambert Brugging.

Lambert en Hendrik Jan Rolden waren bij de vrijwillige brandweer
Vader Lambert Rolden en zoon Hendrik Jan (Henneman) Rolden zijn beiden lid geweest van de vrijwillige brandweer in de gemiente Deever. Lambert Rolden is een aantal jaren en Hendrik Jan Rolden is ruim twintig jaren lid geweest. Vanaf 1940, het jaar waarin de eerste motorbrandspuit is aangeschaft, waren ze bee de braandwièr. De werkzaamheden bee de braandwièr hielden een beetje verband met hun technische beroep. Ze voldeden aan de basiseisen om brandweerman te worden. Ze waren in het dorp woonachtig en veelal ook in het dorp werkzaam. Ze waren technisch onderlegd en ze waren bekend met auto’s. Daarom werden beiden chauffeur-monteur.
In die jaren (oorlogsjaren) bestond hun brandweerploeg uit onder meer Jan Driesen (opperbrandmeester en administrateur op de zuivelfabriek), Roelof Klasen (schoenmaker), Hendrik Nijzingh (aannemer), Albert Strik (vrachtwagenrijder), Harm Mos (wagenmaker), Jan Mulder (schoenmaker), Jan van de Berg (arbeider) en Hendrik Zoer (straatmaker). De gemeente-architect was de commandant.
Tegenwoordig krijgt een vrijwillige brandweerman eerst een uitgebreide opleiding, maar dat was in de tijd van Lambert en Hendrik Jan (Henneman) Rolden niet het geval. Een werknemer van de fabrikant van de brandweerauto kwam een keer langs om uitleg te geven over de werking van de pomp. De brandweerploeg oefende regelmatig. De eigenlijke werkzaamheden werden in de praktijk geleerd. De taken van de brandweer waren beperkt. Hij trad uitsluitend op bij brand en niet bij andere calamiteiten, zoals nu het geval is (hulpverlening, verkeersongelukken, enzovoort).
Het bluswater werd uit een braandkoele gepompt, omdat in de gemiente Deever aanvankelijk geen waterleidingnet aanwezig was. Deze waren op verschillende plaatsen in de gemiente Deever aanwezig. Het nadeel was, dat de kuilen praktisch niet werden onderhouden en bij een langere tijd van droogte en vooral bij grotere branden vaak spoedig leeg waren gepompt. Een belangrijke verbetering was het slaan van 4 nortonputten. Ze bevonden zich voor het gemeentehuis in Deever, nabij de boerderij van Albertus van Zomeren in Wapse, voor de onderwijzerswoning in Wittelte en tegenover Villa Nova op Zorgvlied. In Geeuwenbrug, Dieverbrug en Wittelterbrug waren geen nortonputten aanwezig. Dit werd niet nodig gevonden, omdat het bluswater uit de vaart kon worden gepompt. De nortonputten bestonden uit gegalvaniseerde ijzeren buizen met een vrije grote diameter. Het bluswater kon toto 40 meter diep worden gehaald. Het water werd eerst met een vacuümpomp opgepompt. Als voldoende water naar boven kwam, dan nam de brandweerauto het pompen over. De voorraad water in de put was vrijwel onuitputtelijk.
Om het water bij de brand te brengen moesten vaak over een lange afstand veel slangen worden uitgelegd. Dit vergde uiteraard nogal wat tijd. Soms was het beschikbare aantal slangen niet toereikend om bij het bluswater te komen, zoals bijvoorbeeld in Wateren, waar geen nortonput aanwezig was. In zodanig geval werd naar een oplossing gezocht, zoals het gebruiken van een nog aanwezige brandkuil, water uit een sloot of plas, enzovoort.
De meest spectaculaire brand, die Hendrik Jan (Henneman) Rolden heeft meegemaakt was een veenbrand in de Giethoornse polder. Het verraderlijke van deze branden is, dat het vuur zich ondergronds verspreidt en telkens weer de kop kan opsteken. Om de brand te blussen waren verschillende korpsen uit de omgeving, waaronder die uut Deever, opgetrommeld. De brandweerlieden zijn dagen met deze brand bezig geweest. Ze losten elkaar bij toerbeurt af.
Branden, die tegenwoordig niet meer, maar vroeger wel veel voorkwamen waren die, veroorzaakt door hooibroei. In het algemeen was het moeilijk bij de brandhaard te komen. Soms moest het gehele vak met hooi overhoop worden gehaald en verwijderd. Dit was op de eerste plaats het werk van de boeren zelf, met medewerking van omwonenden en anderen. De taak van de brandweer was het hooi goed nat te houden. Afhankelijk van de omstandigheden ging in de bestrijding van deze branden een hoop tijd zitten.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Hendrik Jan (Henneman) Rolden is geboren op 10 maart 1921 in Deever. De redactie is nog niet bekend met zijn datum van overlijden. Hij is een zoon van Lambert Rolden. Hendrik Jan (Henneman) Rolden was getrouwd met Zijntje (Sina) Bel uut de Peperstroate in Deever. Zij is geboren op 14 september 1922 in Deever. Zij is overleden op 8 februari 2014 in Deever.
Lambert Rolden is geboren op 15 maart 1891 in Weerwille in de gemeente Ruinerwold. Hij is overleden op 2 februari 1958 op 66-jarige leeftijd in Deever. Hij was getrouwd met Elisabeth (Lize) Johanna Schoemaker. Zij is geboren op 14 oktober 1895 in Deever. Zij is overleden op 13 januari 1989 in Deever.
Hendrik Jan Rolden had een rijwiel-, garage- en installatiebedrijf an de Heufdstroate in Deever, op de plek waar nu de enige zelfbedieningswinkel van Deever is gevestigd.
In het Nieuwsblad van het Noorden verschenen op 12 maart 1940, kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog, twee foto’s (A en B) met onderschrift over de aanschaf van een nieuwe brandspuit voor de gemiente Deever. De redactie verwijst voor de volledigheid naar het bericht Old en nee bee de vreewilluge braandwièr in Deever.
De redactie toont in dit bericht van die twee foto’s (A en B) een uitvergroting van de onderste foto (foto B). Op foto B is de nieuwe brandspuit op de brink van Deever te zien. De redactie van ut Deevers Archief herkent op foto B rechts voor de brandspuit Lambertus Rolden. Links naast de brandspuit staat zijn zoon Hendrik Jan (Henneman) Rolden. Aan de linkerkant is te zien Keimpe Roosjen. Rechts naast hem staat Geert Schute (was die ook lid van de vrijwillige brandweer ?). Vlak achter de brandspuit is meester Martinus Strating te zien. Het meisje aan de rechterkant is een dochter van Hessel Hessels te zien, zij is een zuster van Mans Hessels.
De redactie heeft de bijgevoegde kleurenfoto van de brink van Deever gemaakt op woensdag 6 november 2019.
Bijgaande afbeelding is ook ten zeerste te bewonderen op bladzijde 1 van nummer 22/1 (maart 2022) van het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.

Posted in Braandwièr, Brink, Gemiente Deever, Olde auto | Leave a comment

Ut bluswaèter in de braandkoele is good te seen

Posted on 21 juni 2022

In het rijkelijk geïllustreerde weekblad ‘Het Noorden in woord en beeld’ (jaargang 14, 1938-1939, nummer 6) van 22 april 1938 was op bladzijde 5 de navolgend afgebeelde foto van de kaarke an de brink van Deever opgenomen. De redactie van ut Deevers Archief heeft deze afbeelding niet zo zeer opgenomen om de vervallen kaarke an de brink van Deever te laten zien, als wel zo zeer om de braandkoele in de brink van Deever te laten zien en dan met name zo zeer, omdat op deze afbeelding, als enig bij de redactie bekende afbeelding, het bluswater in de braandkoele goed is te zien. En staan bij de brandkoele twee rodododendron struiken ?
Ut was un echte braandkoele !! Maar die is onder het rücksichtslose sloopbewind van burgemeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd eerbiedig en met gebogen hoofd en met de pet in de hand ome Kees werd genoemd) in 1956/1957 tijdens de vernieling van de niet-origineel-Saksische brink van Deever helaas gedempt.
Tijdens de uitvoering van het meer dan peperdure project ‘Diever op dreef’ in de jaren 2019 en 2020 is de niet-origineel-Saksische brink van Deever verder vernield met onder meer rare overbodige wandelpaden, zeg maar nepslijtpaden. Zie de afgebeelde kleurenfoto, die de redactie van ut Deevers Archief op maandag 8 juni 2020 heeft gemaakt.
De delegatie van inwoners van Deever, die een beetje mee mocht babbelen tijdens de voorbereiding van het project ‘Diever op dreef’, zal vast wel een keer hebben gemompeld dat het een goed idee zou zijn de braandkoele in de brink te herstellen. Maar daar deden de ingehuurde mannetjes van het dure en chique en betweterige ingenieursbureau en de ingehuurde mannetjes van de dure en chique en betweterige gemeente Westenveld natuurlijk niets mee. Dat was niet de bedoeling. De leden van de delegatie mochten wel meebabbelen en meemompelen en meekoffiedrinken en meegevuldekoeketen, maar niet meebeslissen. Ech neet.

Posted in Braandkoele, Kaarke an de brink | Leave a comment

De doodgraèver mag gien vee weid’n op de kaarkhof

Posted on 20 juni 2022

De gemeenteraad van Diever stelde op 24 december 1869 in zijn openbare vergadering een instructie voor het handelen van de gemeentelijke doodgraver-opzichter in perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever vast. Zie het navolgende bericht.

De Raad der gemeente Diever heeft besloten vast te stellen de navolgende instructie voor den doodgraver-opzichter der begraafplaats te Diever:

Artikel 1
Voor de burgerlijke begraafplaats te Diever wordt een doodgraver aangesteld, die met het delven en het digt maken der graven is belast.
Artikel 2
Hij geniet een bezoldiging als bij de aanvaarding zijner bediening is of wordt vastgesteld.
Artikel 3
Het is hem verboden boven zijn bezoldiging onder welke benoeming ook te vorderen of aan te nemen.
Artikel 4
Hij zal zijn betrekking met bescheidenheid waarnemen voor het bedrag der helpers die hij mocht nodig hebben en die door hem zullen worden aangenomen en betaald is hij steeds verantwoordelijk.
Artikel 5
Hij zorgt voor het effen en gelijk houden der begraafplaats, het afmaaien van het gras ten zijne behoeve en het schoonhouden van het middenpad.
Artikel 6
Hij zorgt voor de inregeling en indeling der begraafplaats volgens bestaande of nog te maken voorschriften behoorlijk worden in stand gehouden en opgevolgd.
Artikel 7
Het is hem verboden enig vee op de begraafplaats te laten weiden en daarop of op de omheining linten of andere voorwerpen neder te leggen of op te hangen.
Artikel 8
Hij zal den hoofd ingang der begraafplaats één uur voor ééne plaats hebbende begraving openen en een kwartier uur na afloop daarvan sluiten, overigens zal hij dien ingang niet anders openen dan met vergunning van den burgemeester of één der wethouders.
Artikel 9
Hij geeft nauwkeurig acht dat er geen ongeregeldheden op de begraafplaats worden gepleegd en geeft van de plaatshebbende overtredingen dadelijk kennis aan den burgemeester.
Artikel 10
Het is hem op straffe van dadelijke afzetting en onder mindere verdere straffen door de wet bepaald verboden iets hoegenaamd, het zij overblijfselen van lijken het zij van kisten uit éénig graf mee te nemen of aarde buiten de befraafplaats te vervoeren.
Artikel 11
Hij zal zorgen dat de graven intijds worden geopend en op de behoorlijke diepte gebragt. Hij zal echter geen graf mogen delven noch toestaan dat er een lijk op de begraafplaats worde gebragt voor en al eer hem is ter hand gesteld het permissie biljet bedoeld bij artikel 4 der wet van 10 april 1869 (Staatsblad nummer 56).
Artikel 12
Hij registreert deze biljetten en zend ze, na afloop van ieder jaar voor den 1 februarij aan burgemeester en wethouders.
Artikel 13
Onverminderd het bepaalde bij artikel 10 kan de doodgraver-opzichter wegens het niet behoorlijk na komen van de voorschriften dezer instructie en de overige reeds gemaakte of nog te maken toepasselijke wetten of reglementen uit zijne betrekking worden geschorst of daar uit ontslagen.

Gedaan ter openbare vergadering te Diever den 24 december 1869
De voorzitter, Van Roijen
De wethouder, L.S. S. Smidt

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De redactie verwijst voor gegevens over burgemeester Stephanus van Roijen naar een Wikipedia-bladzijde. Was Sime de voornaam van de wethouder Smidt ? 
Op een gegeven moment zijn geen doden meer begraven in de beperkte ruimte van de kaarkhof bee de hervormde kaarke an de brink van Deever. Anders uitgedrukt: wanneer is perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever in gebruik genomen ? De redactie moet in het archief van de gemiente Deever zo mogelijk nog uitzoeken in welk jaar dat het geval is geweest.
Op een gegeven moment was de kaarkhof bee de kaarke an de brink van Deever vol. De afgescheiden (gereformeerde) kerk is in 1836 ontstaan. Wilden de afgescheidenen (gereformeerden) vanaf dat jaar hun doden niet meer bij de hervormden in de kaarkhof bee de hervormde kaarke an de brink van Deever ter aarde bestellen ?
De instructie voor de doodgraver-opzichter was ongetwijfeld bedoeld voor zijn werkzaamheden in perk A van de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Immers artikel 5 verplicht hem tot het schoonhouden van het middenpad. Artikel 7 verbiedt de doodgraver vee te weiden op de kaarkhof, maar dat is wel jammer, want het zou voor hem toch wel handig zijn geweest als een schaap of een paar schapen het gras in perk A kort hadden kunnen houden.
De redactie heeft de hier afgebeelde kleurenfoto van het nog steeds bestaande perk A op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever gemaakt op zaterdag 16 juni 2018.

Posted in Gemiente Deever, Kaarkhof an de Grönnegerweg | Leave a comment

Wie hef disse tiekening van de Oll’ndeeverse meule ?

Posted on 19 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief.
Zo vond de redactie een A4-tje met daarop een afbeelding van een tekening van de meule van Oll’ndeever. De redactie herinnert zich dat hij dat A4-tje met daarop een afbeelding van een tekening van de meule van Oll’ndeever omstreeks 2002, dat is alweer zo’n twintig jaar geleden, kreeg van wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen, mede-oprichter en eerste voorzitter van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever. De redactie is wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen hiervoor postuum alsnog dank verschuldigd. De redactie weet niet of wijlen de heer Koene Sietse Gerritsen in het bezit was van het origineel van deze tekening.
De redactie zou bijzonder graag in het bezit willen komen van een digitaal bestaand van een scherpe foto van de originele tekening of wellicht een digitaal bestand van een scan van de originele tekening, teneinde bijgaande afbeelding door een beter exemplaar te kunnen vervangen.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet waar deze tekening aan de muur hangt ? De redactie weet helaas niet wie de amateur-kunstenaar is van deze tekening en in welk jaar deze tekening is gemaakt. En heeft de amateur-kunstenaar de tekening ter plekke gemaakt of heeft hij een foto als voorbeeld gebruikt ? Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie daarover informeren ?

Posted in Kuunst, Meule van Oll’ndeever, Oll'ndeever, Tiekening | Leave a comment

De streek Wittelte is veule older dan 21 mei 1040

Posted on 18 juni 2022

Boer en amateur-kunstenaar wijlen Jacob (Japie) Snoeken (de Snuuke) is de uitvinder en de bevlogen inrichter van het uiteraard niet-origineel-Saksische boerenbrinkje bij de door hem bewoonde boerderij an de Wittelerweg in Wittelte. Het is zijn grootste kunstwerk geworden. Alle grote ijstijdstenen, die waren gevonden op de Witteler essen, sleepte hij naar die vrije ruimte tegenover het huis waar de schoolmeesters van de Witteler skoele hebben gewoond. Het werd uiteindelijk een nogal vol namaakbrinkje: veel zwerfkeien, een vlaggestok, picknickbankjes, overkapte informatiepanelen, fietswielklemmen en wellicht nog wel meer dingen. Het belangrijkste voorwerp op deze goedbedoelde kunstbrink is een metalen gedenkplaat, die is vastgeschroefd aan de grootste zwerfkei, die staat in een oude betonnen regenputring op een terpje van zwerfkeitjes, wellicht afkomstig uit het bouwland van Japie de Snuuke op de Witteler es. Op de gedenkplaat staat de volgende tekst.

21 mei 1990 – Wittelte, 950 jaar
In een oorkonde van 21 mei 1040 werd Wittelte door de Duitse koning Hendrik III aan de bisschop Bernold van Utrecht geschonken. De koning had dit gebied teruggenomen van Uffo en zijn broeders, die veroordeeld waren wegens een gepleegde misdaad. Aangeboden door het gemeentebestuur van Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De Duitse koning Hendrik III gaf zijn leengebiedje Wittelte op 21 mei 1040 (om (geo)politieke redenen ?) cadeau aan de bisschop van Utrecht. Het wingebiedje Wittelte moet dan al veel langer hebben bestaan. De redactie schat in dat dit ten minste wel honderd en vijftig jaren is geweest. Derhalve bestond op 21 mei 1990 de streek Wittelte ten minste al 1100 jaren ! En op 21 mei 2022 bestond Wittelte ten minste al 1132 jaren ! Tempus fugit ! Bedaankt Japie, moar ut is tied veur un skier nee bröt.

Afbeelding 1 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl
Afbeelding 2 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 3 – Witteler brink – Foto © Gert Hardeman, 27 april 2020, webstee ghardeman.nl

Posted in Wittelte | Leave a comment

De evangelist Henduk Bett’n lig aachter Obadja

Posted on 17 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder de bijgaand afgebeelde, naar haar gestuurde, rouwbrief van Hendrik Betten, de eerste evangelist van Obadja op Zorgvlied. Zij kende Hendrik Betten en zijn gezin goed, omdat ze jarenlang zondagschooljuffrouw in Obadja was geweest. 

Heden overleed plotseling, tot onze diepe droefheid, onze lieve Man en Vader, de Eerwaarde Heer
Hendrik Betten
in leven Evangelist te Zorgvlied, in de ouderdom van 57 jaar.
Geloofd zij Jezus Christus !
Uit aller naam
T. Betten-Louw
Janna
Adriaan
Zorgvlied, 2 februari 1947.
De begrafenis, waarbij U beleefd wordt uitgenodig, zal plaats vinden te Zorgvlied op Vrijdag 7 Februari. Tevoren zal in de Nederlands Hervormde Kerk een rouwdienst worden gehouden, aanvangende 1 uur.


Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De evangelisatievereniging Obadja kocht in 1928 het Amsterdamse Huis, met adres Zorgvlied 53, aan de Dorpsstraat op Zorgvlied. Vanaf 28 mei 1929 hebben de evangelist en godsdienstonderwijzer Hendrik Betten, zijn vrouw Trijntje Louw en hun kinderen Janna en Adriaan in het huis gewoond. In elk geval tot 2 februari 1947.
Hendrik Betten is geboren op 4 november 1889 in Oosterwolde (gemeente Weststellingwerf). Hij trouwde op 26 mei 1921 in Monnickendam met Trijntje Louw. Hij is overleden op 2 februari 1947 op Zorgvlied. Hij is begraven op de monumentale olde kaarkhof aachter Obadja op Zorgvlied.
Trijntje Louw is geboren op 18 oktober 1892 in Monnickendam. Zij is op 16 december 1960, op 68-jarige overleden, in ’s Gravenhage. Zij is op 20 december 1960 begraven bij haar echtgenoot Hendrik Betten op de monumentale olde kaarkhof aachter Obadja op Zorgvlied.
Janna Henderika Betten is geboren op 18 maart 1922 in Bellingwolde (Groningen). Zij emigreerde in 1954 op 32-jarige leeftijd naar Canada. Zij is overleden op 20 november 2011 na een korte ziekte in het Royal Jubilee Hospital in Victoria, British Columbia, Canada. De redactie verwijst naar haar overlijdensbericht in het engels op het internet.
Adriaan Betten is geboren op 25 juli 1926 in Bellingwolde (Groningen). Hij is overleden op 13 september 1981 in Leidschendam.

Afbeelding 1 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 31 mei 2009, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 2 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 11 juni 2011, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 3 – Kapel van Obadja – Foto © Gert Hardeman, 25 augustus 2019, webstee ghardeman.nl

Posted in Emigrant, Kaarkhof aachter Obadja, Obadja, Zorgvliet | Leave a comment

In Deever agin neet un staandbeeld veur ut spittertie

Posted on 16 juni 2022

In de rubriek Dagweek Regio van het Nieuwsblad van het Noorden verscheen op zaterdag 10 maart 1984 het volgende artikel ter gelegenheid van de honderste geboortedag van professor dr. Albert Egges van Giffen. Hij werd op 14 maart 1884 geboren in Noordhorn in Groningen.

Drenthe: archeologisch de best onderzochte provincie
Honderd jaar geleden werd de vermaarde professor Van Giffen geboren. Een man die een groot deel van zijn leven zou doorbrengen in de Drentse gronden. Van hem wordt dan ook gezegd dat de mensen óp de grond hem minder interesseerden dan die er al duizenden jaren ónder lagen.

Woensdag 14 maart is het honderd jaar geleden dat Albert Egges van Giffen in het Groningse Noordhorn werd geboren. In Drente werd hij later geëerd als Drentes Grote Archeoloog. Een bescheiden titel voor zo’n wereldberoemd man, die in mei 1973 te Diever overleed. Een groot deel van zijn leven heeft hij gewroet in de grond van De Olde Landschap, op zoek naar sporen van onze voorvaderen. Honderden grafheuvels, urnenvelden en tientallen hunnebedden werden door hem minutieus onderzocht, waarbij hij een ongekende schat aan gegevens en voorwerpen boven de grond haalde en internationale erkenning verwierf. Wat bezielde deze man, die zelf als laatste Drent in een grafheuvel begraven wilde worden ?
Dat Albert Egges van Giffen bijna 90 jaar oud werd, mag een wonder heten. Mensen die met hem samen gewerkt hebben weten te vertellen dat hij een ‘ongeluk’ op de openbare weg was. De nu 87-jarige J. Lanting uit Vries, die 52 jaar zijn voorgraver is geweest zegt: ‘Ooh…, hij was zo’n drukke man. Hij vloog altijd met de auto, en voor de oorlog ook al op de motor. Toen trokken wij er samen met de motor op uit. Hij voorop en ik achterop. Bij mij bond hij een zware fotocamera van één bij een halve meter op de rug en daarnaast nog de landmeterstokken. Iedereen keek ons aan als wij zo door Drente stoven ! Altijd was Van Giffen bezig met wat nog gebeuren moest. Links en rechts zat hij om zich heen te kijken of hij niet nog een grafheuvel ontdekte. En als hij ééntje gezien meende te hebben zei hij: ‘Jan, daar moeten we binnenkort ook nog eens naar toe.’ Ik zei dan maar gauw van ‘Ja.’ en ‘Kijk maar voor je.’ De oud-burgemeester van Sleen, mr. G.A. Bontekoe, zegt over de rijkunst van Van Giffen: ‘Ik zat graag bij hem in de auto, want hij kon boeiend vertellen. Maar ik zat het liefst wel zelf achter het stuur.’
Het ietwat roekeloze en snelle autorijden van Van Giffen en zijn onophoudelijk zoeken naar en veiligstellen van oudheidkundige gegevens in grafheuvels en hunnebedden lijken logisch in elkaars verlengde te liggen. In de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1918 waarschuwde hij er al voor dat veel oudheidkundig materiaal verloren dreigde te gaan, vanwege de afgravingen en ontginningen van het Drentse platteland.
‘Waarlijk, wanneer men jaar op jaar het oude Drentse land zijn oorspronkelijke karakter in steeds sneller tempo ziet verliezen, ja waarlijk, dan moet de oudheidvorscher wel zeggen: ‘Periculum est in mora; carpe diem.’ Hetgeen zoveel betekent als: ‘Uitstel is gevaarlijk; terstond aan de slag.’
Zijn noodkreet werd gehoord. Want omstreeks die tijd krijgt hij een regeringsopdracht tot het beschrijven van de toestand van de hunnebedden. Deze opdracht groeide uit tot het monumentale boekwerk ‘De hunnebeden in Nederland’, dat in de jaren 1925-1927 verscheen. Niet alleen geeft Van Giffen, die dan al directeur van het Biologisch Archeologisch Instituut (BAI) te Groningen en conservator van het Provinciaal Drents Museum te Assen is, hierin uitvoerige beschrijvingen van de ruim 50 hunnebedden, ook geeft hij een overzicht van de resultaten van een reeks opgravingen in deze monumenten.
Schatgraver
Volgens Lanting was Van Giffen begiftigd met een soort schatgravers-mentaliteit. ‘Het was altijd weer een verrassing wat er boven het zand kwam, hè. Je wist nooit wat er in lag. De nieuwsgierigheid, dat dreef hem om steeds maar door te gaan.’
Ook O.A. Harsema van het BAI maakt in de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1983 gewag van het schatgraversidee. ‘Het grafheuvelonderzoek sprak Van Giffen bijzonder aan. Dat was zeker niet alleen, omdat daar nog het sterkst iets van het schatgraversaspect meespeelt. Dat is in zijn nuchtere vorm ook het moment waarop de vondsten uit het graf een eerste contrôle vormen op wat men zich in de loop van het onderzoek omtrent de datering en de culturele plaats van het monument is gaan voorstellen.’
Mevrouw N. Meiboom-Veltman, de vrouw van wijlen burgemeester Meiboom van Diever (hij was daar van 1939 tot 1975 burgemeester) zegt dat Van Giffen ‘verschrikkelijk geobsedeerd’ was door zijn vak. ‘In Diever zelf was hij niet zo erg populair onder de plaatselijke bevolking. Ze beschouwden hem als een vakidioot. De mensen óp de grond in Diever interesseerden hem ook veel minder, dan de mensen die duizenden jaren ónder de grond lagen.’
In de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1974 schrijft BAI-medewerker J.D. van der Waals, dat het werk van Van Giffen in Drente globaal gezien in drie perioden is in te delen. Vanaf 1917 tot aan de jaren ’30 vond oriënterend, maar ook baanbrekend onderzoek plaats op velerlei gebied. ‘Deze fase wordt afgesloten door twee van Van Giffens meest oorspronkelijke en ook omvangrijke werken: ‘De hunnebedden in Nederland’ en ‘Die Bauart der Einzelgräber’ (1930).’ In dat laatste boek geeft Van Giffen een uiteenzetting van zijn nieuwe wijze van grafheuvelonderzoek; de zogenaamde kwadrant-methode. Dat wil zeggen dat hij een grafheuvel als een taart in vier gelijke stukken snijdt en elk kwart-deel na elkaar uitgraaft en onderzoekt volgens een vaste methode. Deze wijze van onderzoeken heeft nadien brede internationale erkenning gekregen.
Vanaf de crisisjaren ’30 tot vlak na de Tweede Wereldoorlog lopen de onderzoeken van Van Giffen parallel met de ontginning van Drente. De wijde, welhaast onoverzienbare, boomloze heidevlaktes waarop  de hunnebedden en vele grafheuvels lagen, moesten plaats maken voor akkers. ‘De boeren ploegden het land soms tot vlak aan de stenen van de hunnebedden om. Daardoor dreigden de hunnebedden, die toen al in vervallen toestand verkeerden, volledig uit elkaar te vallen,’ weet Lanting. Van der Waals schrijft in de Nieuwe Drentse Volksalmanak: ‘Aan de lopende band vindt noodgedwongen onderzoek plaats. Hierdoor is Drente, archeologisch gezien, de best onderzochte provincie, niet alleen van ons land, maar waarschijnlijk van heel Europa.’
Na de oorlog verplaatst het werk van Van Giffen zich aanvankelijk naar enkele Romeinse nederzettingen in het Westen van het land. Maar na zijn pensionering in 1954 krijgt hij een nieuwe en belangrijke functie. Hij wordt dan ‘Rijksadviseur voor de bescherming en de instandhouding van de hunnebedden en van de gerestaureerde archeologische monumenten’. Als Rijksadviseur nam hij het behoud en de restauratie van de hunebedden en de hunebedterreinen met kracht ter hand. Vrijwel tot aan zijn dood heeft hij deze functie met grote overgave verricht. De laatste en haast logische wens van Van Giffen is nooit in vervulling gegaan. Tegenover zijn voorgraver Lanting had hij zich meermalen laten ontvallen, dat hij in een grafheuvel te Diever begraven wilde worden. Hoewel Van Giffen officieel in Haren, en later in Paterwolde, woonde, bracht hij sinds 1932 het grootste deel van zijn leven in Diever door. Hij had daar aan de rand van het dorp op de Heezeberg, vlak bij een grafheuvel en het hunnebed van Diever, een zomerhuisje laten bouwen. ‘Hij heeft het er vaak met mij over gehad om zich in die grafheuvel te laten begraven,’ zegt Lanting. ‘Daar wil ik begraven worden Jan’, zei hij dan, terwijl hij naar de grafheuvel wees. ‘Dat was het idee van hem, hè. Maar het is er nooit van gekomen. Ik geloof niet dat hij ooit bij de gemeente Diever daartoe een officieel verzoek heeft ingediend. Want hij wist natuurlijk wel, dat het verzoek tóch afgewezen zou worden.’
Maar toch speelde de grafheuvel een belangrijke rol bij de begrafenis van Van Giffen. Mr. G.A. Bontekoe weet het zich nog uitstekend te herinneren: ‘Vanuit de kerk in het dorp Diever ging de stoet door het bos en kwam bij de grafheuvel terecht. Op die heuvel stond de kist van Van Giffen, omringd door vele bossen bloemen. Het was een zéér plechtig moment en het heeft een bijzondere indruk op mij gemaakt. Het was niet bizar, het paste precies bij de man.’
Volgende week vinden twee herdenkingsbijeenkomsten plaats naar aanleiding van het 100ste geboortejaar van Van Giffen. In het dorp Ezinge, waar hij 50 jaar geleden uitgebreide opgravingen in de terp voltooide, wordt woensdag 14 maart een bijeenkomst gehouden. Professor dr. H.T. Waterbolk houdt om vier uur in de NH-kerk van Ezinge een lezing over de terpenonderzoeken van Van Giffen. Tevens wordt die middag het boek ‘Herinneringen aan het graven in de terp van Ezinge’ gepresenteerd. Dit boek is geschreven door de heer J.J. Delvigne uit Ezinge, het eerste exemplaar wordt aan de commissaris der koningin H.J.L. Vonhoff aangeboden.
Zaterdag 17 maart vindt er in De Kolk in Assen een studiedag plaats met als thema ‘De hunnebedden en hun bouwers’. Deze studiedag wordt georganiseerd door de Drentse Preahistorische Vereniging. In zes voordrachten zullen die dag onderzoekresultaten gepresenteerd worden van diverse aspecten van het leven en werken van de hunebedbouwers, de eerste boeren in Noord-Nederland, 5000 jaar geleden.
Rinus Bouwmeester

In het zwarte kader rechtsboven staat de volgende tekst:
Professor Van Giffen was een man die zich in Drenthe van grafheuvel naar grafheuvel en van urnenveld naar urnenveld spoedde. Hij had steeds haast. Hij vond uitstel van onderziek gevaarlijk. Afgravingen en ontginningen maakten dat hij die haast had.

Het bijschrift bij de foto van professor dr. Albert Egges van Giffen luidt als volgt:
Professor dr. Albert van Giffen. Hij droeg bijna altijd een zwarte hoed.

Het bijschrift bij de foto van het hunebed van Sleen luidt als volgt:
Zo trof Van Giffen in het begin van deze eeuw de meeste hunnebedden in Drente aan. Uit elkaar gevallen stapels keien in een wijde, welhaast onoverzienbare, boomloze heide. Dit is het hunebed iets ten noorden van Sleen. In 1959 reconstrueerde hij het als het instructieve hunnebed de ‘Papeloze Kerk’. 

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Wat betreft de zin: Wat bezielde deze man, die zelf als laatste Drent in een grafheuvel begraven wilde worden ?
Redactie: Albert Egges van Giffen was Groninger van geboorte.
Wat betreft het tekstdeel: Hoewel Van Giffen officieel in Haren, en later in Paterwolde, woonde, bracht hij sinds 1932 het grootste deel van zijn leven in Diever door. Hij had daar aan de rand van het dorp op de Heezeberg, vlak bij een grafheuvel en het hunnebed van Diever, een zomerhuisje laten bouwen.
Redactie: Van Giffen liet geen zomerhuisje bouwen. Hij liet zijn directiekeet, die hij gebruikte tijdens het gespit en gewoel in de terp van Ezinge -die keet had hij nadien blijkbaar gekocht- verplaatsen naar de Heezerberg. Het kan best zo zijn dat Van Giffen heel erg vaak in ‘de Keet’ op de Heezerberg vertoefde, maar niet in 1948, 1949 en 1950, want in die periode is ‘de Keet’ wettelijk gevorderd geweest door de gemiente Deever, in casu burgmeester Jan Cornelis Meiboom (die in de Deeverse volksmond altijd ome Kees werd genoemd), vanwege de grote naoorlogse woningnood en werd het huisje tijdelijk bewoond door een gezin uit Diever. Uit woede over deze wettelijke noodmaatregel -hij vond het zelfs nodig hiervoor naar de rechter te stappen- heeft de professor in die drie jaren zijn gezicht niet laten zien op de Heezerberg. Als hij wat had te melden aan de tijdelijke bewoners van ‘de Keet’, dan stuurde hij zijn stroman en manusje-van-alles Hendrik Jan ter Mast.
Een omhooggevallen Havelter vrijwilliger van het toeristenbezigheidscentrum met de merkwaardige nepnaam Oertijdmuseum, dat is gevestigd in het verminkte voormalige schultehuis an de brink van Deever, meent voldoende gezag en autoriteit en redenen en misschien ook wel geld te hebben om voor professor doctor Albert Egges van Giffen een standbeeld op de brink van Deever te claimen. Dat mag, moet en zal vooral niet gebeuren ! What the hell is going on ? Met de plaquette van professor doctor Albert Egges van Giffen op een steen bij zijn knutselhunnebed met de merkwaardige naam ‘de Papeloze Kerk’ is hem ruim voldoende eer bewezen. En als aan die ruim voldoende eer nog wat moet worden toegevoegd, dan zou het Hunnebedcentrum in Borger de naam ‘Professor doctor Albert Egges van Giffen Hunnebedcentrum’ gegeven kunnen worden.
Maar met de amechtige aanbidding van professor doctor Albert Egges van Giffen kunnen de vrijwilligers van het oertijdmuseum meteen beginnen. Hun commerciële oertijdwandeling onder begeleiding van een gids kan eerst langs de oertijdsteen op de brink gaan, dan in het voorbijgaan aan de kerk aan de brink even melden dat de eerste houten katholieke kerk van Deever is gebouwd op een oertijdtempel of een oertijdgrafmonument (waarschijnlijk een hunnebed) van de oertijdmensen, dan langs het graf van de oertijdkundige professor doctor Albert Egges van Giffen op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever gaan, dan naar het hunnebed van de oertijdmensen aan de Grönnegerweg gaan, dan vooral wel even op de oertijdstenen van het hunnebed klimmen, dan langs de grafheuvel van de oertijdmensen bij de Ossekoele gaan, dan over de oeroude Heezerberg (de Keet is al jaren geleden gesloopt) en de oeroude Heezeresch naar ut oerolde Kastiel lopen en dan terug lopen naar het oertijdmuseum. Oertijdachtiger kan de verwende veeleisende toerist het niet wensen. Oertijdachtiger kan de verwende veeleisende toerist het niet krijgen.

Afbeelding 1 – Artikel in het Nieuwsblad van het Noorden van zaterdag 10 maart 1984
Afbeelding 2 – Ut olde gemientehuus an de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 24 paril 2011, webstee ghardeman.nl

Posted in Albert Egges van Giffen, Hunnebedde D52, Hunnebedde D52a, Oudheidkunde | Leave a comment

De stroom op Zorgvliet was in de oorlog op rantsoen

Posted on 15 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (document scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder een toewijzing van electriciteit vanwege de rantsoeneeringsregeling voor verlichting en huishoudelijk gebruik ingaande op 25 januari 1943 voor aansluiting nummer 123 op Zorgvliet.

Rantsoeneering van electriciteit
Met ingang van 1 juli 1941 is het rantsoen voor electriciteit, ingevolge de beschikking van den secretaris-generaal van het departement van handel, nijverheid en scheepvaart van 30 juni 1941, nummer 33487 Ng, in het algemeen vastgesteld op 75% (drie vierden) van het normale gebruik.
In de volgende tabel is opgenomen het voor u als normaal te beschouwen verbruik in elk der 6 perioden van een jaar.
Wanneer u een verhooging is toegekend op grond van gegevens, die u ons hebt verstrekt en voor doeleinden, waarvoor thans nog een extra-rantsoen mag worden toegekend, is deze opgenomen in de kolom onder ‘extra’.
U zult niet meer mogen gebruiken dan 75% van de hoeveelheid, vermeld onder ‘normaal’, ‘exrtra’ of ’tezamen’.
Omdat de rantsoeneeringsregeling voor verlichting en huishoudelijk gebruik bepaalde hoeveelheden (minima) noemt, die in elk geval mogen worden afgenomen, is aan de tabel een kolom toegevoegd, waarin die minima zijn vermeld. Deze mogen per periode worden verhoogd met 150 kWh, indien u volledig electrisch kookt en u voor de bereiding der maaltijden geen extra rantsoen vaste brandstoffen ontvangt. Deze 150 kWh gelden voor een gezin van 3 personen.
Wanneer dus in eenige periode het voor u geldend minimum hooger is dan 75% (drie vierden) van den grondslag in diezelfde periode, dan moogt u dit hoogste afnemen. Voor aansluitingen uitsluitend ten behoeve van industriële doeleinden (krachtaansluitingen) zijn geen minima vastgesteld.
Dee boetebepaling luidt thans, dat bij overschrijding 50% tot 300% wordt geheven over het meerdere verbruik, afhankelijk van de grootte der overschrijding. Bovendien kan bij overschrijding van het rantsoen de stroomtoevoer worden afgesloten.
Bij eventuele correspondentie over deze toewijzing, welke zoo beknopt mogelijk moet zijn, dient u boven aan den brief duidelijk te vermelden: naam en volledig adres, transformatorgebied en aansluitingsnummer (zie meterkaart of kwitantie). Brieven, waarin deze gegevens ontbreken of welke onleesbaar zijn, worden zonder meer terzijde gelegd.
Om teleurstellingen te voorkomen zij er op gewezen dat voor ruimteverwarming door middel van electriciteit geen stroom kan worden toegewezen.
Provinciaal Electriciteitsbedrijf in Friesland, de directeur, Van Dijk.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Wat opvalt is dat de toewijzing van het rantsoen electriciteit is uitgeschreven op 20 februari 1943 en rücksichtlos met terugwerkende kracht is ingegaan op 25 januari 1943 ! Zo tegen het einde van februari 1943 zal de toewijzing in handen zijn gekomen van de weduwe R. Donker, bewoonster van één van de huisjes van het Sint Anthonij Gasthuis naast de rooms katholieke kerk op Zorgvliet. Toen was de eerste periode (januari/februari) 1943 al voorbij. Het is te hopen dat de weduwe R. Donker in die periode niet meer dan 44 kWh heeft verbruikt.
In 1943 bestond de periode januari/februari uit 59 dagen. Het rantsoen in die periode was voor haar 44 kWh, dat wil zeggen ongeveer 0,8 kWh per dag, ongeveer 800 Wh per dag. Een gloeilamp van 40 W zou dan ongeveer 20 uur per dag kunnen branden. Twee gloeilampen van 40 W zouden dan 10 uur per dag kunnen branden. Maar het tegelijkertijd laten branden van twee gloeilampen van 40 W gedurende 10 uur per dag zal in die oorlogsdagen niet zijn gebeurd. Stel dat in deze donkere winterperiode met korte dagen één lamp van 40 W ongeveer 12 uur per dag brandde, dan zou het verbruik 480 Wh zijn. Dan kon per dag 320 Wh of per week 2240 Wh worden gebruikt voor bijvoorbeeld een elektrisch strijkijzer of voor het luisteren naar de verboden radio.
De zomerperiode juli/augustus bestaat uit 62 dagen. Het rantsoen in die periode was voor haar 18 kWh, dat wil zeggen ongeveer 0,29 kWh per dag, ongeveer 290 Wh. Stel dat in deze zomerse periode met lange dagen één lamp van 40 W ongeveer 4 uur per dag brandde, dan zou het verbruik 160 Wh zijn. Dan kon per dag slechts 130 Wh of per week slechts 910 Wh worden verbruikt voor een elektrisch strijkijzer of voor het luisteren naar de verboden radio.
Wat opvalt aan het formulier is dat in plaats van het woord ‘maximum’ het woord ‘minimum’ is gebruikt.
Het Provinciaal Electriciteitsbedrijf Friesland leverde via de transformator in Elsloo de stroom aan de bewoners van Zorgvliet, Woater’n en de Olde Willem (an de aandere kaante van de Deeverse bos). De N.V. Laagspanningsnetten heeft de levering van stroom aan Zorgvliet, Wateren en Oude Willem (an de aandere kaante van de Deeverse bos) altijd onrendabel gevonden, vanwege de lange stroomkabel tussen Deever en de Olde Willem, Woater’n en Zorgvliet deur de Deeverse bos.

Afbeelding 1
Voorkant van het formulier
Afbeelding 2
Achterkant van het formulier

Posted in Tweede Wereldoorlog, Zorgvliet | Leave a comment

De pufesser hef ut hunnebed bee mekèèr eknutseld

Posted on 14 juni 2022

De weledelzeergeleerde heer professor doctor in de oudheidkunde Albert Egges van Giffes gaf in 1953/1954 leiding aan het creatieve populair wetenschappelijke herstapelen van de stenen van het al duizenden jaren geleden in elkaar gezakte hunnebed op de Stienakkers an de Grönnegerweg bee’j Deever.
Bijgaand afgebeelde ansichtkaart is de eerste kaart die na de zo genoemde ‘restauratie’ is uitgegeven. Op de afbeelding is het resultaat van het uiteraard goedbedoelde knutselwerk te zien.
Winkelier Jan Brugging (de Wiba) an de Heufdstroate in Deever gaf deze nu zeer zeldzaam geworden ansichtkaart in juli 1955 uit.
De redactie van het Deevers Archief prijst zich gelukkig wél een exemplaar van deze kaart in zijn verzameling te hebben en deze aan de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van de webstee te kunnen tonen.

Abracadabra-1274

Posted in Albert Egges van Giffen, Ansigtkoate, Deever, Grönnegerweg, Hunnebedde D52, Oudheidkunde, Rieksmonement | Leave a comment

Tjebbe uut Zorgvliet mit Maria uut Wapserau’n

Posted on 13 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard dit te tonen in ut Deevers Archief.
De redactie vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder een krantenknipsel met de aankondiging van het voorgenomen huwelijk van Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging. Zie afbeelding 1. Het bericht stond in september 1957 in ut Deeverse Blattie (Roef van Goor’s Blattie). De redactie weet de precieze datum van het betreffende nummer van ut Deevers Blattie niet.

Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging
geven, mede namens wederzijdse ouders, kennis van hun voorgenomen huwelijk, waarvan de voltrekking zal plaats hebben op vrijdag 27 september aanstaande, des namiddags om 2 uur ten gemeentehuize te Diever.
Kerkelijke inzegening om 2.30 uur in het Schultehuis te Diever, door de weleerwaarde heer Ds. C. Smit, Nederlands hervormd predikant te Diever.
Zorgvlied 4, Wapse 60, september 1957.
Gelegenheid tot feliciteren ’s avonds van 8 tot 11 uur in café Doorten te Diever.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In het tijdschrift Sa ! kijkt anders, jaargang 4, nummer 40 van woensdag 4 oktober 2017 verscheen het volgende bericht ter gelegenheid van het zestigjarige huwelijk van Tjebbe Visser en Maria Arendina Brugging. Zie afbeelding 2. De redactie heeft dit bericht niet overgetikt, want de tekst van het bericht is goed leesbaar.
De kerkelijke inzegening van het echtpaar heeft niet plaatsgevonden in de kerk aan de brink van Deever, maar in het Schultehuis aan de brink van Deever. De reden daarvan zal zijn geweest dat de grondige restauratie van de kerk aan de brink van Deever in september 1957 nog niet klaar was.
In het bericht ‘Drenten al bijna 60 jaar in Gorredijk’ (zie afbeelding 2) staat de zin ‘De rest van de week woonde Tjebbe bij zijn ouders, die een kruidenierswinkel hadden in Zorgvlied.’ De redactie heeft over deze kruidenierswinkel het bericht Ut winkeltie van Hidde Visser en Trientie Diekstroa geschreven. In het bericht is een foto van de familie Visser opgenomen, waarop de jonge Tjebbe Visser aan de linkerkant van de foto staat.
Het nog steeds bestaande huis van de familie Brugging staat pal tegenover de blauwe-bessen-kwekerij Zeldenrust van Jan Rozeboom op Wapserauwen. Het adres was eerst Wapse 42 (ingaande 30 juni 1941), toen Wapse 60 (vanaf 1 juli 1941 t/m 30 september 1976) en toen Wapserauwen 5 (vanaf 1 oktober 1976 tot heden).

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Posted in Alle Deeversen | Leave a comment

Neeje lidmoat’n van de hervormde kaarke

Posted on 12 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vindt bij het digitaliseren van zijn papieren archief (papier scannen en vervolgens selectief in de oud-papier-bak gooien) bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever zo nu en dan een document waarvan de redactie het de moeite waard vindt dit te tonen in ut Deevers Archief. De redactie vond bijgaand afgebeelde foto in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder. De redactie wil een afbeelding van deze foto natuurlijk niet onthouden aan de trouwe bezoekers van ut Deevers Archief.
Het is in de hervormde kerk gebruikelijk dat na de catechisatie, dat wil zeggen het onderwijs in de geloofsleer, openbare belijdenis wordt gedaan in de kerk. Na de belijdenis was het in de hervormde kerk van Deever gewoonte een groep Deevers’n die belijdenis had gedaan, dus lidmaat waren geworden, samen mit de domenièr, bij de hoofdingang van de kaarke an de brink van Deever op de foto te zetten.
Op de achterkant van de foto staan helaas geen namen genoteerd. De redactie meent op de achterste rij, van links af gezien, de vierde jongeman te herkennen als Hendrik Mulder. Hij is geboren op 17 juli 1916 in Deever. Hij is overleden op 31 oktober 2006 in Deever. Hendrik Mulder was al op jonge leeftijd lid van de kerkeraad. Uiteraard is de man in het midden van de voorste rij de domenièr. Maar wat is de naam van deze domenièr ? De redactie heeft nog geen andere personen op de foto herkend. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief herkent wel personen op deze foto ? De redactie verneemt het graag.
De foto is gemaakt op zondag 10 april 1938. De redactie zou van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief in de navolgende lijst bijzonder graag de naam van de onbekende personen willen weten.

Bovenste rij van links naar rechts:

1.  Jans Benthem
Hij is geboren op 25 november 1915.

2.  Paul (Pouwel) Rozeboom 
Hij is geboren op 17 januari 1914. Hij is overleden op 11 april 1970. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was getrouwd met Henderkien Lensen.

3.  Naam onbekend

4.  Hendrik Mulder Janzoon
Hij is geboren op 17 juli 1916 in Deever.

5.  Hendrik Krol Janzoon
Hij is geboren op …..

6.  Lambertus Nijland of Thijs Nijland
Lambertus Nijland is geboren op 26 mei 1916.
Thijs Nijland is geboren op 20 oktober 1919.

7.  Reint van Zomeren
Hij is geboren op 31 oktober 1910 in de gemeente Havelte

8.  Gerard Folkerts
Hij is geboren op 16 maart 1915. Hij is overleden op 14 maart 2001.
Hij is een zoon van timmerman Wolter Folkerts en Maria Smit. Hij was getrouwd met Petronella Dermois.
De redactie is op zoek naar meer gegevens van hem. Wie reageert ?

9.  Naam onbekend

Middelste rij van links naar rechts:

10.  Jan Kok
Hij is geboren op 20 september 1917. Hij is overleden op 30 juni 1993. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij was niet getrouwd. Hij was boer op ’t Noord. Hij was een broer van Jantje en Jantina Kok.

11.  Griet Ofrein
Zij is geboren op …

12.  Roelie Zoer
Zij is geboren op …

13.  Naam onbekend

14.  Jantje Smit
Zij is geboren op …

15.  Geertje Koopman
Zij is geboren op …

16.  Naam onbekend

17.  Jan Boers
Hij is geboren op 7 januari 1915 in Wapse. Hij is overleden op 15 maart 1986 in Wapse. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Hij is een broer van Kaatje Boers. Hij trouwde met Wicherdina Aaltina Kleene Gdr. Zij is geboren op 20 december 1918 in Wapse. Zij is overleden op 13 november 1953. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.

Onderste rij van links naar rechts:

18.  Jantje Kok 
Zij is geboren op 31 mei 1915. Zij is overleden op 3 augustus 1966. Zij was niet getrouwd. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was een zuster van Jan Kok en Jantina Kok.

19.  Lammigje Lensen
Zij is geboren op 10 februari 1916.

20.  Aaltje Thijen
Zij is geboren op 2 februari 1917. Zij is overleden op 14 juni 1999. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij was getrouwd met Albert Westerveen. Hij is geboren op 2 februari 1914. Hij is overleden op 3 juni 1990. Hij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij is op 10 april 1949 lidmaat geworden.

21.  Dominee Frederik Adriaan Westhoff
Hij is geboren op 1 december 1910.
Hij is overleden op 26 augustus 1976 in Kollum.

22.  Jantje Oost
Zij is geboren op 21 maart 1915 op ut Kastiel in Deever. Zij is overleden op 12 mei 2009 in Havelte. Zij was getrouwd met Albert Andreae.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief kan via de zoekterm Jantje Andreae meer gegevens over haar in ut Deevers Archief vinden.

23.  Thomina (Thomientie) Heiblom
Zij is geboren op 6 maart 1916 in Wapse. Zij is overleden op 23 oktober 1975 in Oosterwolde. Zij is een dochter van arbeider Remmelt Heiblom en Jantien Soer. Zij was getrouwd met Leffert Hofman.

23.  Kaatje (Ka) Boers
Zij is geboren op …..
Zij is een zuster van Jan Boers.

Afbeelding 1 – Kerk aan de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 26 augustus 2021, webstee ghardeman.nl

Afbeelding 2 – Kerk aan de brink van Deever – Foto © Gert Hardeman, 26 augustus 2021, webstee ghardeman.nl

Posted in Alle Deeversen, Kaarke an de brink | Leave a comment

Berigt’n in heufdstok Zorgvlied van de Magnum Opus

Posted on 11 juni 2022

Vrijdag 9 juli 2021 was een zeer heuglijke en gedenkwaardige en historische dag, want op die dag reikte de heer Homme Geertsma, toen nog steeds voorzitter van het hoofdbestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, het eerste exemplaar van de in eigen beheer uitgegeven maar vet gesponsorde fotobijbel Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever uit aan zijn vroegere collega de heer doctorandus Hendrikus (Rikus) Jager, voorzitter van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westenveld. De uitreiking vond plaats in het opgepimte krimpfiliaaltje van scholenmoloch Stad en Esch uut Möppel op de Westeresch van Deever.
De redactie van ut Deevers Archief beschouwt dit prachtige bijna 600 bladzijden tellende standaardwerk, let op, nota bene, mind you, toch echt wel als een echt soort van Magnum Opus van de veteranen onder de vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
De redactie betreurt het toch, och arm, wel enigszins dat in het paar kilo zware boek geen overzicht van de uit periodieken gekopieerde berichten, advertenties, artikelen, enzovoort met bronvermelding is opgenomen. Teneinde deze omissie in enige mate te compenseren is in dit bericht het overzicht van alle gekopieerde berichten in het hoofdstuk Zorgvlied in de Magnum Opus opgenomen.
Als een kopie van een bepaald bericht aanwezig is in ut Deevers Archief, dan is hier een link naar dat bericht aangebracht. De redactie zal uiteraard zijn uiterste best doen alle gekopieerde berichten in de Magnum Opus te tonen in ut Deevers Archief. Wat heden niet is, dat kan morgen wel zo zijn. Hodi tibie, cras mihi.

Hoofdstuk 4 – Zorgvlied

Bladzijden 174 , 175 en 176
Paul Gols, Werkgroep Zorgvlied, Wateren, Oude Willem
Zorgvlied bestaat 150 jaar !

Bladzijden 178, 179, 180, 181 en 182
Artikel van Lourens Loyenga in de Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van maandag 23 februari 2015
Jacobus Franciscus de Ruiter de Wildt, nazaat Michiel de Ruyter, naamgever van Zorgvlied

Bladzijde 182
Provinciale Drentse en Asser Courant van 5 augustus 1905
Boschbrand tusschen Kolonie Zeven en Zorgvlied

Bladzijden 182 en 183
Nieuwblad van de Dag van 12 oktober 1895
Bericht over de verbouw van tabak, hop en cichorei op Wateren

Bladzijden 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192
Paul Gols, Werkgroep Zorgvlied, Wateren, Oude Willem
De eerste landbouwschool van Drente: een geschiedenis van het gebouw

Bladzijden 195, 196 en 197
Nieuwsblad van het Noorden van 25 mei 1978
Gulden regeling – Geen huur, maar geld toe in Zorgvlied is nu voorbij.

Bladzijden 201, 203 en 203
Nieuwsblad van het Noorden van 29 april 1966
Frederik Ackermann was veel liever boer dan tolk.

Bladzijden 203 en 204
Jubileumkrant Villa Nova 1952-2012
Een stukje geschiedenis

Bladzijden 205 en 206
Algemeen Handelsblad van 24 mei 1887
Bewilliging statuten Noordelijke Hypotheekbank

Bladzijde 207
Nieuwsblad van Friesland van 6 augustus 1915
Veiling huizen en land Zorgvlied

Bladzijden 210 en 211
Nieuwsblad van het Noorden van 31 maart 1993
Nieuwe kans voor dorpswinkel

Bladzijde 211
De Westervelder van 19 april 2001
Sluiting hotel-restaurant Het Drentse Wold

Bladzijde 214 en 215
Olde Möppeler (Möppeler Kraante) van 2 juni 1995
Kunstwerk voor Zorgvlied

Posted in Magnum Opus, Zorgvliet | Leave a comment

Roubreef van de mow van Luise Ackermann-Hahne

Posted on 10 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vond in een van de dozen met de papieren nalatenschap van zijn moeder de rouwkaart van Frau Robert Hahne, Bertha geboren Ranke. Bertha Ranke was getrouwd met Robert Hahne. Bertha Ranke was de moeder van Luise Hahne. Luise Hahne was de echtgenote van Friedrich Wilhelm Ackermann.
De rouwkaart is in oktober 1933 vanuit Lüttringhausen in Duitsland verstuurd aan de familie R. Donker, Zorgvlied, Drenthe, Holland. De familie Donker en de familie Ackermann waren goede kennissen van elkaar.
Friedrich Wilhelm Ackermann woonde van 1919 tot 1938 in het landhuis met de naam Castra Vetera op Zorgvliet.
De volledige naam van Luise Hahne was Luise Henriette Frederike Hahne. Luise Henriette Frederike Hahne is geboren op 7 maart 1886 in Neuhückeswagen (kreis Lennep). Zij is op 17 december 1936 overleden op Zorgvliet (an de aandere kaante van de Deeverse bos). Luise Henriette Frederike Hahne is nog een tijdje begraven geweest bij het landhuis Castra Vetera ! Zij is daarna begraven op de kaarkhof van Zorgvliet. Zie de hier afgebeelde kleurenfoto van de grafsteen van Luise Henriette Frederike Hahne. De redactie heeft deze kleurenfoto gemaakt op woensdag 17 mei 2023.
De juiste naam van Friedrich Wilhelm Ackermann was Frederik Wilhelm Ackermann. Hij is geboren in Sloten (thans Amsterdam). Hij is op 9 december 1969 overleden in de stad Groningen.
Kraamverpleegster Berendina Berta Louise Wilhelmina Ackermann, de dochter van Frederik Wilhelm Ackermann en Luise Henriette Frederike Hahne, is overleden op 19 juni 1947 in de stad Groningen. Zij is geboren op 3 mei 1914 in Sloten (thans Amsterdam). Zij is bij haar moeder begraven op de kaarkhof van Zorgvliet.

In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven onvolprezen Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is opgenomen in het hoofdstuk Zorgvlied op de bladzijden 201, 202 en 203 de tekst van het bericht ‘Frederik Ackermann was veel liever boer dan tolk’, dat op 29 april 1966 verscheen in het Nieuwsblad van het Noorden. De redactie van ut Deevers Archief zal dit bericht zeer zeker te gelegener tijd opnemen in ut Deevers Archief.

Posted in Zorgvliet | Leave a comment

De gemiente Deever is un gemiente mit twelf starr’n

Posted on 9 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief vond bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met veel foto’s, kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal, folders, en zo voort, en zo voort, en zo voort, uut de gemiente Deever de hier afgebeelde sölfklever van Deever met twaalf sterren.

Een sölfklever is een stuk papier of plastic dat aan één zijde klevend is en meestal aan de andere niet-klevende zijde een bepaalde tekst of afbeelding heeft.

De hier afgebeelde sölfklever vermeldt de tekst Diever (dat wil zeggen de gemiente Deever) en rondom Diever zijn twaalf sterren (dat wil zeggen de dorpen, gehuchten en kluften in de gemiente Deever) te zien, te weten:
– Deever (ster 1);
– An de Deeverbrogge (Deeverbrogge) (ster 2);
– Oll’ndeever (ster 3);
– Wittelte (met inbegrip van ut Noord en ut Moer) (ster 4);
– An de Gowe (Geeuwenbrug) (ster 5);
– de Olde Willem (ster 6);
– De aandere kaante van de bos (dat wil zeggen Groot-Wateren en Zorgvlied) (ster 7);
– Ten Darp (het dorp Wapse) (ster 8);
– ’t Noave (de kluft Ten Have) (ster 9);
– Soerte (de kluft Soerte ster 10);
– Veenhuus’n (de kluft Veenhuus’n) (ster 11);
– Veldhuus’n (de kluft Veldhuus’n) (ster 12).

Posted in Gemiente Deever | Leave a comment

In de winter jurk’n neei’n bee Berend Slagter

Posted on 8 juni 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is opgenomen als afbeelding 62 een afbeelding van een foto uit 1930-1931. In de begeleidende tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan de naaicursus en de dames die deel namen aan deze naaicursus. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

62 – Diever – Naaicursus in café Berend Slagter – Winter 1930-1931
Meisjes en jonge vrouwen uit Diever en omgeving konden toen in in de wintermaanden leren hun eigen kleding te maken. Ze werden daarin onderwezen door kleermaakster Jantje Smit, de dochter van de sluismeester van ’t Haorschut. De lessen werden gegeven in de biljartzaal van het café van Berend Slagter (Berend Pik). De deuren van de grote zaal en de gelagkamer waren dan gesloten. Zo kon de kleine ruimte gemakkelijk met de kolenkachel warm worden gestookt.
De meisjes namen zelf stof mee, of konden dat van de lesdame kopen. Lappen stof liggen op het biljart, dat keurig is afgedekt met het daarvoor bestemde zeil. Op de cursus leerden ze maten opmeten, patroontekenen, knippen en naaien. De patronen werden uit modebladen gehaald, die er toen ook al waren. Ook werden jurken wel nagemaakt van voorbeelden, enkele hangen aan de muur.
De achtersten zijn van links naar rechts:
Hillie Smit, Anna Krol, Griet Seinen en Zwaantje Klok.
In het midden staan van links naar rechts:
Berendina Doorten, Hennie Oostenbrink, Alberdina Slagter, Jantje Smit, Kaatje Boers, Pieterdina Mulder, Klaassien Mulder en Jantje Moes.
Van links naar rechts zitten:
Geeltje Veenstra, Jantje Hunneman, Griet Krol, Rika Kloeze, Aaltje Moes en Pietje Kerssies.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De afgebeelde foto is weer zo’n mooi fragmentje uit het verleden in de gemiente Deever.
De redactie vraagt zich wel af of de afgebeelde foto is gemaakt in 1930-1931. De redactie heeft het vermoeden dat de afgebeelde foto zo’n vijf á acht jaar later is gemaakt. Maar dat zal blijken zodra de redactie de geboortedatum van de personen op de foto heeft uitgezocht.
De afgebeelde foto was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate (vrogger de Saandhook) in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak hoogstwaarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van wel heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit voorkomen had kunnen worden.

1.  Hilligje (Hillie) Smit
Zij was een dochter van caféhouder Barteld Smit van de Deeverbrogge.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

2.  Anna Krol
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens. 

3.  Griet Seinen
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens. 

4.  Zwaantje Klok
Zij is geboren op 11 januari 1916. Zij is overleden op 2 januari 2003.
Zij is begraven op de begraafplaats van Ruinerwold.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

5.  Berendina (Diena) Doorten
Zij is geboren op 12 mei 1916 in Deever. Zij is overleden op 14 september 2000 in Eindhoven. Zij was een dochter van brievengaarder Koop Doorten en Grietje Tissingh.
Zij was getrouwd met marechaussee Albert Vos, zoon van bode Roelof (Roef) Vossie van de Bosweg.
Berendina Doorten en Albert Vos zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

6.  Hennie Oostenbrink
Hennie was een dochter van caféhouder Pieter Oostenbrink van over de Deeverbrogge.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

7.  Alberdina Slagter
Zij is geboren op 27 januari 1914 in Deever. Zij was een dochter van schoenmaker Berend Slagter en Femmigje Mulder.
Zij is overleden op 7 januari 2008 in Dwingel. Zij was getrouwd met Klaas Doorten.
Alberdina Slagter en Klaas Doorten zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

8.  Jantje Smit
Zij was de lerares, die toen lesdame werd genoemd.
Zij trouwde met Piet Barelds, zoon van caféhouder Jan Barelds.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

9.  Kaatje Boers
Kaatje was een dochter van Jan Boers en Aaltje Slagter uit Wapse. Ze was een nicht van Alberdina Slagter.
Zij is geboren op 8 februari 1917 in Diever. Zij is overleden op 17 mei 1982 in Nijensleek. Zij is begraven op het kerkhof van Vledder. Zij trouwde met Gerrit Hoekman.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar meer gegevens van haar.

10.  Pieterdina Mulder
Pieterdina was een dochter van caféhouder Hendrik Mulder uut Dwingel.
Zij is geboren op 13 december 1915. Zij is overleden op 3 november 1994. Zij is begraven op het kerkhof van Dwingel.
Zij trouwde met Klaas van der Leij.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar meer gegevens van haar.

11.  Klaassien Mulder
Zij is geboren op 28 januari 1911 in Deever. Zij was een dochter van Jan Mulder en Roelofje Tissingh.
Zij trouwde met Roelof Fransen. Hij is geboren op 8 oktober 1904 en is overleden op 22 september 1977 in Deever.
Zij is overleden op 22 december 1969 in Deever.
Klaassien Mulder en Roelof Fransen zijn begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar meer gegevens van haar.
12.  Jantje Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

13. Geeltje Aaltje Veenstra
Zij is geboren op 13 april 1915. Zij is overleden op 2 januari 1945 op Woater’n. Zij trouwde met Hendrik Baron.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

14. Jantje Hunneman
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

15. Griet Krol
Griet Krol was een dochter van Jaopie Krol en Aoltie Odie, de muss’nsteefster van Deever.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

16. Rika Kloeze
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

17.  Aaltje Moes
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar haar gegevens.

18.  Pietertje (Pietje) Kerssies
Zij is geboren op 13 augustus 1914. Zij is overleden op 18 juni 2000. Zij is begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever. Zij trouwde in 1938 met Jan Moes.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar.

Posted in Alle Deeversen, Café Berend Slagter | Leave a comment

Broambossies an de Holteweg in Oll’ndeever

Posted on 7 juni 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft de drie hier getoonde kleurenfoto’s gemaakt op woensdag 22 april 2022.
Op de kleurenfoto’s zijn de bloeiende bremstruiken bij een weiland an de Holteweg in Oll’ndeever. Het hek van het weiland stond open. De redactie is zonder toestemming van de eigenaar het weiland met het meer dan maaiklare lange gras ingelopen. De redactie biedt daarvoor zijn excuses aan. Foto’s van dergelijke prachtige Oll’ndeeverse natuur mogen uiteraard niet in ut Deevers Archief ontbreken. Onder geen enkel beding.

Posted in Landschap, Natuur, Oll'ndeever | Leave a comment

Ut braandspuithusie was ok ut liek’nhusie

Posted on 6 juni 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is opgenomen als afbeelding 61 een afbeelding van en ansichtkaart uit 1930. In de begeleidende tekst bij de afgebeelde ansichtkaart is enige aandacht besteed aan het verschijnsel brink. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

61 – Diever – Brink met baorhuusie en braandkoele
In 1978 werd in een onderzoek naar de belevingswaarde van het dorp Diever aan 77 inwoners gevraagd wat onder een brink moest worden verstaan: een plein (5), een open plek midden in het dorp (45); rondom staat bebouwing (4); er staan huizen (17), boerderijen (3), oude gebouwen (1), belangrijke gebouwen (1), het gemeentehuis (15), de kerk (14), het schultehuis (3), een café (1) en winkels (2); er is een brandkuil (4); er groeit gras (3), er staan vooral bomen (17); een plaats voor festiviteiten (4); een ontmoetingsplaats (9); een marktplaats (4).
Brink is een oud woord en betekent onder meer rand van een akker en rand om een boerderij. Op de kadastrale minuutplans van 1 oktober 1832 is de toenmalige situatie om de brink af te leiden. De brink is ontstaan na de bouw van de kerk. De kerkbrink grensde met de zuidwestkant direct aan het bouwland de Iemenkaamp op de Westeresch. Op de plaats van het hier zichtbare café Brinkzicht stond de boerderij van Albert Kiers. Om de kerk stonden boerderijen. Op de plaats van het gedeeltelijk zichtbare gemeentehuis stond de boerderij van Albert Vos. Naast die boerderij stond de pastorij. Het schultehuis was het woonhuis bij de boerderij van Willem Mulder. Ten zuiden daarvan stonden de boerderij van Jan Wolters Hessels en die van de weduwe Jacob Booij.
Op de erfbrink bij de boerderijen stonden vaak bomen. Deze erfbrinken lagen om een gemeenschappelijke ruimte, die veelal ook beplant was met bomen. Deze centrale ruimte werd uiteindelijk ook brink genoemd.
Op deze foto is een kale verwaarloosde brink te zien. Wel zijn fraai de naar behoefte ontstane wegen en slijtpaden te zien, die worden geaccentueerd door het klinkerpad voor het hek van de pastorie. Rechts op de brink is een deel van de witte glinten om de helaas in de vijftiger jaren gedempte braandkoele te zien.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De titel van het bericht behoeft enige toelichting. Het huisje op de brink was niet ut baorhuusie, maar het brandspuithuisje dat in dringende gevallen ook gebruikt werd als lijkenhuisje. Het baorhuusie is fout geschreven. Dit moet zijn boarhusie. In het Deevers wordt dit woord meer met een o-klank dan met een a-klank uitgesproken, vandaar boarhusie.
Het mag duidelijk zijn dat een brink die meer dan duizend jaar geleden is ontstaan bij de eerste houten rooms katholieke kerken in Deever geen origineel Saksische boerenbrink mag worden genoemd. Beter is te spreken van een soort van bij de rooms katholieke kerkbrink.
De hier afgebeelde sepiakleurige ansichtkaart uit rond 1930 was verkrijgbaar bij Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos, in haar manufacturenwinkeltje (dat later is voortgezet door haar dochter Geertje Vos) an de Heufdstroate in Deever.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief voor de volledigheid en voor de goede orde ook graag naar het bericht Ut liek is hen ut braandspuithusie ebraagt

Posted in Ansigtkoate, Brink, Café Balsma, Café Brinkzicht | Leave a comment

Ansichtkoate van café-petit restaurant De Harmonie

Posted on 5 juni 2022

Bijgaand afgebeelde zwart-wit ansichtkaart, gelukkig zonder gekartelde rand, in is juni 1972 uitgegeven door JosPé in Arnhem. De kaart was te koop bij Café-Petit Restaurant De Harmonie, adres Zorgvlied 38, telefoon 05212-7254.
Let op de reclame voor Martini Vermouth, Benegas, Horna IJs, Sparks frisdrank en Oranjeboom bier aan de gevel en op het terras. En let ook op de stoelen en de ijscobak op het terras.
De redactie weet niet wanneer de naam Café-Petit Restaurant De Harmonie is veranderd in Hotel-Restaurant Het Drentse Wold. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief weet dat wel ?
Hotel-restaurant Het Drentse Wold sloot op 1 mei 2002 voorgoed haar deuren. De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief wordt geattendeerd op het bericht Café-restaurant Ut Dreinse Wold besteet neet mièr.

In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 211 een flink bijgesneden afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen. De redactie merkt wel op dat in het genoemde Magnum Opus heel veel afbeeldingen van foto’s, ansichtkaarten en zo voort nodeloos zijn bijgesneden.

Posted in Ansigtkoate, Hotel Het Drentse Wold, Zorgvliet | Leave a comment

Groet’n uut Zorgvliet bee Noordwolde in Fryslân

Posted on 4 juni 2022

Bijgaand afgebeelde zwart-wit ansichtkaart, een zo genaamde zes-luiks ansichtkaart, is op 2 juli 1908 voorzien van een adres en is op 3 juli 1908 op het postkantoor van Zorgvliet voorzien van een postzegel en een poststempel.
Fotograaf Hans Kuiper (geboren op 8 juli 1855 in Deever, overleden op 3 november 1937 in Blesdijke) is de maker van de zes foto’s, die voor deze prachtige ansichtkaart zijn gebruikt.

Afbeelding 1
Op deze ansichtkaart staan mooie fragmenten uit het rijke verleden op Zorgvliet. In ut Deevers Archief is ook een afbeelding van een ander exemplaar van deze ansichtkaart aanwezig; zie de betreffende afbeelding in het bericht Waarm eet’n bee de fumilie Verwer op ut Kastiel

Afbeelding 2
De kapel van Obadja is op 14 december 1904 in gebruik genomen. Zie het bericht De olde kapelle van Obadja op Zorgvlied.

Afbeelding 3
De redactie heeft het vermoeden dat het sigarenfabriekje in het gebouwtje aan de rechterkant naast het rijtje woonhuizen was gevestigd. Die woonhuizen bestaan nog, het gebouwtje naast de woonhuizen bestaat niet meer. Zie ook de foto in het bericht Echte sigaar’n van Lodewiek Willum uut Zorgvliet.

Afbeelding 4
Villa Villa Laanzicht staat niet meer op Zorgvlied. De villa Villa Laanzicht is in 1913-1914 afgebroken en weer opgebouwd an de Deeverbrogge. Zie het bericht Villa Villa Laanzicht steet now an de Deeverbrogge.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 207 een enigszins bijgesneden afbeelding van bijgaande afbeelding opgenomen. 

Afbeelding 5
Het oude rooms katholieke kerkje is in 1924 afgebroken. Ter plekke is de nog steeds bestaande rooms katholieke Sint Andreas kerk gebouwd.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 192 een afbeelding van bijgaande afbeelding opgenomen. Echter hier is iets meer aan de hand. De afbeelding die op bladzijde 192 van de Magnum Opus is opgenomen is breder dan de hier getoonde afbeelding. De redactie heeft het vermoeden dat de redactie van de Magnum Opus beschikt over een aparte foto, waarschijnlijk een afdruk van de originele foto, en dat op deze ansichtkaart een bijgesneden afbeelding van die foto is gebruikt. 

Afbeelding 6
De Noordelijke Hypotheekbank was gevestigd in de villa Villa Aurora. Deze villa bestaat nog steeds.
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 205 een enigszins bijgesneden afbeelding van bijgaande afbeelding opgenomen. 

Afbeelding 7
Op deze afbeelding is de winkel van Wolfs te zien. Voor de winkel staan enige mensen. De ansichtkaart was vermoedelijk in de winkel van Adrianus Wolfs te koop. Adrianus Wolfs is geboren op 1 november 1861 in Steenwijkerwold. Hij kwam op 21 november 1900 in Zorgvliet aan uit Vledder. Hij was winkelier en zijn adres was toen Wateren 36. Hij vertrok in juni 1906 naar Weststellingwerf. Dat betekent dat de op 2 juli 1908 verstuurde ansichtkaart al ongeveer in 1905 moet zijn gemaakt !
Het aan de linkerkant van de afbeelding zichtbare huis vlak naast de winkel van Wolfs bestaat niet meer; zie de volgende afbeelding.

Posted in Kattelieke Kaarke, Obadja, Sigarenfabriek, Villa Aurora, Villa Laanzicht, Zorgvliet | Leave a comment

Ut liek is hen ut braandspuithusie ebraagt

Posted on 3 juni 2022

In de krant Nieuwsblad van het Noorden verscheen op 13 augustus 1935 het navolgende bericht over een verkeersongeval met dodelijke afloop bij het huis met de naam De Wildschut aan de Drentse Hoofdvaart.

Verkeersongeval met doodelijken afloop
Vrachtauto rijdt te op stilstaande onverlichte vrachtauto
Hedenmorgen plusminus half vijf is te Diever nabij den Groninger weg op den Rijksweg Assen-Meppel een vrachtauto van Gebroeders Rus-Hartland uit Rotterdam op een stilstaande vrachtauto uit Meppel gereden.
De botsing was hevig en beiden auto werden zwaar beschadigd.
Van de drie inzittenden van de Rotterdamsche auto, een vader en twee zoons, werd een der zoons, M. Rus-Hartland, oud 28 jaar, die in een hoek zat te slapen, op slag gedood.
De stilstaande vrachtauto van de Gebroeders Van Dorssen uit Meppel had geen licht aan en heeft den geheelen nacht onverlicht op den weg gestaan.
Het Parket uit Assen was spoedig ter plaatse aanwezig evenals de marechaussee te Dwingelo en de burgemeester van Diever.
Een tragische bijzonderheid is, dat het slachtoffer eerstdaags in het huwelijk zou treden.
Het stoffelijk overschot is naar het lijkenhuisje te Diever vervoerd.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
In Deever staat nog steeds een liekwaeg’nskuurtie op ut maarkturrein an de Bosweg.
In Deever staat nog steeds een boarhusie op de kaarkhof an de Grönnegerweg. In ut boarhusie stond de baar voor het vervoeren van lijkkisten over ut kaarkhof.
In Deever stond geen echt lijkenhuisje. In veel gemeenten in Drenthe stond het lijkenhuisje op de kaarkhof, maar in Deever heeft het lijkenhuisje blijkbaar veur ut gemientehuus op de brink gestaan. In dit gebouwtje heeft ook de handbrandspuit gestaan. In uitzonderlijke gevallen werd daar een lijk opgebaard ? Zoals het lijk van het in het krantenbericht vermelde verkeersslachtoffer. Dit gebouwtje is te zien tussen de bomen op bijgaande ansichtkaart, die rond  1930 verkrijgbaar was bij Jacoba (Coba) Hessels, de weduwe van Johannes Vos, in haar manufacturenwinkeltje (dat later is voortgezet door haar dochter Geertje Vos).
Let vooral ook op de slijtpaden, die over de brink lopen..
Naast café Brinkzicht stond toen nog de schure van Balsmoa. De latere N.S.B.’er Klaas Marcus Balsma was in 1930 de uitbater van café Brinkzicht.
Aan de rechterkant van de ansichtkaart is nog net een stukje van de witte glint’n um de braandkoele op de brink te zien.
Aan de linkerkant van de ansichtkaart is de voorgevel van ut gemientehuus te zien (in Deever heut un gemientehuus an de brink te stoan).
Aan de linkerkant van de ansichtkaart is ook ut ieser’n hekke veur de pasterie te zien (in Deever heut un pasterie an de brink te stoan).

Posted in Ansigtkoate, Brink, Café Balsma, Café Brinkzicht, Topstuk | Leave a comment

Plèties in heufdstok 4 van de Magnum Opus

Posted on 2 juni 2022

Vrijdag 9 juli 2021 was een zeer heuglijke en gedenkwaardige en historische dag, want op die dag reikte de heer Homme Geertsma, toen nog steeds voorzitter van het hoofdbestuur van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, het eerste exemplaar van de in eigen beheer uitgegeven maar vet gesponsorde fotobijbel Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever uit aan zijn vroegere collega de heer doctorandus Hendrikus (Rikus) Jager, voorzitter van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westenveld. De uitreiking vond plaats in het opgepimte krimpfiliaaltje van scholenmoloch Stad en Esch uut Möppel op de Westeresch van Deever.
De redactie van ut Deevers Archief beschouwt dit prachtige bijna 600 bladzijden tellende standaardwerk, let op, nota bene, mind you, toch echt wel als een echt soort van Magnum Opus van de veteranen onder de vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
De redactie betreurt het toch, och arm, wel enigszins dat in het paar kilo zware boek geen overzicht van de opgenomen plaèties met bronvermelding is opgenomen. Teneinde deze omissie in enige mate te compenseren is in dit bericht het overzicht van de plaèties in het hoofdstuk Zorgvlied (hoofdstuk 4) opgenomen. Als een bepaald plaètie aanwezig is in ut Deevers Archief, dan is een link naar dat plaètie aangebracht. De redactie zal zijn uiterste best doen van de plaèties in de Magnum Opus, die niet aanwezig zijn in ut Deevers Archief een digitaal exemplaar op de kop te tikken en te tonen in ut Deevers Archief. Wat heden niet is, dat kan morgen wel zijn. Hodi tibie, cras mihi.

4. Zorgvlied
01 – Bladzijde 173 – Ansichtkaart van de winkeltjes aan de Dorpsstraat op Zorgvliet, omstreeks 1917
02 – Bladzijde 174 – Kaart met gebied van de marke van Deever, marke van Wapse, marke van Wateren
03 – Bladzijde 175 – Advertentie verkoop landgoed Zorgvliet in de Drentsche en Asser Courant van 18 juli 1871
04 – Bladzijde 175 – Kaart met de ligging van huize Zorgvliet en Voormalige Landbouwschool, kadaster 1880
05 – Bladzijde 176 – Ansichtkaart van de Dorpsstraat gezien vanaf de Verwersweg in 1930
06 – Bladzijde 176 – Foto van het koetshuis en de Rooms Katholieke kerk in 1935
07 – Bladzijde 176 – Foto van de Dorpsstraat met woonwagen van een scharenslijper
08 – Bladzijde 176 – Ansichtkaart van de Dorpsstraat met café de Harmonie, omstreeks 1930
09 – Bladzijde 177 – Ansichtkaart van de Dorpsstraat met panden bij café de Harmonie
10 – Bladzijde 177 – Foto van de achterzijde van de Rooms Katholieke kerk, oktober 1927
11 – Bladzijde 178 – Foto grafsteen van Jacobus Franciscus de Ruiter de Wildt
12 – Bladzijde 179 – Foto van Castra Vetera op Zorgvliet in de Leeuwarder Courant van 2 april 1938
13 – Bladzijde 180 – Foto van Lodewijk Guillaume Verwer, gemaakt door Roelof Kuiper
14 – Bladzijde 180 – Foto grafsteen van Lodewijk Guillaume Verwer op de RK-kaarkhof van Zorgvliet
15 – Bladzijde 181 – Foto van zuivelfabriek ‘De Drie Gemeenten’ aan de Verwersweg in  Elsloo
16 – Bladzijde 181 – Foto van het bestuur van de zuivelfabriek ‘De Drie Gemeenten’ omstreeks 1887
17 – Bladzijde 181 – Luchtfoto van de zuivelfabriek ‘De Drie Gemeenten’ omstreeks ……
18 – Bladzijde 181 – Foto van de zuivelfabriek ‘De Drie Gemeenten’ in verval
19 – Bladzijde 182 – Afbeelding bericht uit de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 5 augustus 1905
20 – Bladzijde 182 – Foto van het graf van Jacobus Franciscus de Ruiter de Wildt op het kerkhof van Boyl
21 – Bladzijde 183 – Foto van sigarenfabriek Cuba op Zorgvliet omstreeks 1900
22 – Bladzijde 183 – Foto van voormalige tabaksfabriek aan de Verwersweg op Zorgvliet
23 – Bladzijde 183 – Afbeelding van een document van de sigarenfabriek ‘Cuba’
24 – Bladzijde 184 – Tekening van het grondbezit van de Maatschappij van Weldadigheid
25 – Bladzijde 185 – Detail van Wateren op de Franse-Kaarten 1811-1813, H.J. Versfelt, Eelde, 2010
26 – Bladzijde 186 – Plattegrond van het Landbouwkundig Instituut naar een schets van Van den Bosch uit 1923
27 – Bladzijde 186 – Tekening van het Landbouwkundig Instituut van Wateren in 1828
28 – Bladzijde 187 – Plattegrond naar kadaster 1866 van de gebouwen ter plaatse van het voormalige instituut
29 – Bladzijde 187 – Detail van een zwart-wit ansichtkaart van kerk en koetshuis aan de Dorpsstraat
30 – Bladzijde 188 – Ansichtkaart van Witte Huis, nieuwe RK-kerk en de huisjes van het Sint Anthonij Gasthuis
31 – Bladzijde 189 – Schets van gegevens uit het kadaster van 1880 aanwezig in het Drents Archief
32 – Bladzijde 189 – Ansichtkaart van de oude Rooms Katholieke kerk op Zorgvliet rond 1900
33 – Bladzijde 190 – Schets van de situatie bij de RK-kerk op basis van gegevens uit 1912 van het kadaster.
34 – Bladzijde 191 – Foto uit 1981-1982 van de situatie ter plaatse van de RK-kerk na de afbraak van de huisjes
35 – Bladzijde 192 – Foto van de Dorpsstraat met eerste RK-kerk en de woningen van het Sint Anthonij Gasthuis
36 – Bladzijde 193 – Ansichtkaart van het Witte Huis, de RK-kerk en het Sint Anthonij Gasthuis
37 – Bladzijde 193 – Ansichtkaart met luchtfoto van de RK-kerk, Sint Anthonij Gasthuis en Witte Huis
38 – Bladzijde 193 – Ansichtkaart van het Witte Huis, de RK-kerk en het Sint Anthonij Gasthuis
39 – Bladzijde 194 – Foto van het Witte Huis, dit is de pastorie van de Sint Andreas parochie, omstreeks 1930
40 – Bladzijde 194 – Foto van het Witte Huis, dit is de pastorie van de Sint Andreas parochie, omstreeks 1930
41 – Bladzijde 194 – Foto van het interieur van de rooms katholieke kerk an de Dorpsstroate op Zorgvliet
42 – Bladzijde 194 – Ansichtkaart van het interieur van de RK-kerk an de Dorpsstroate op Zorgvliet
43 – Bladzijde 196 – Ansichtkaart van de oude RK-kerk met de huisjes van het Sint Anthonij Gasthuis
44 – Bladzijde 196 – Foto uit een krantenartikel met mevrouw Schipper-Grit bij haar slaapplaats
45 – Bladzijde 196 – Foto uit een krantenartikel met de heer de Boer achter de huisjes
46 – Bladzijde 197 – Foto uit een krantenartikel meer de heer H. Bos voor het Sint Anthonij Gasthuis
47 – Bladzijde 197 – Foto van Harm Hessels van de huisjes van het Sint Anthonij Gasthuis vlak voor de afbraak
48 – Bladzijde 197 – Foto van de vier nieuwe woningen naast de Rooms Katholieke kerk in 2018
49 – Bladzijde 198 – Foto van een kleurenschilderij van de familie Benthem bij hun dorpsherberg
50 – Bladzijde 198 – Ansichtkaart van de Dorpsstraat op Zorgvliet met de kapel van Obadja
51 – Bladzijde 199 – Ansichtkaart van de oorspronkelijke kapel van Obadja met het oude kerkhof op Zorgvliet
52 – Bladzijde 199 – Ansichtkaart van de verlengde kapel van Obadja op Zorgvliet
53 – Bladzijde 199 – Advertentie van de aanbesteding van de bouw van het herenhuis van De Ruiter de Wildt
54 – Bladzijde 200 – Detail topografische kaart uit 1904 met ligging van het herenhuis van De Ruiter de Wildt
55 – Bladzijde 201 – Ansichtkaart van het herenhuis Castra Vetera
56 – Bladzijde 201 – Foto uit een krantenartikel van Frederik Wilhelm Ackermann
57 – Bladzijde 202 – Foto van Castra Vetera op Zorgvlied in de Leeuwarder Courant van 2 april 1938
58 – Bladzijde 202 – Advertentie verkoop Castra Vetera in de Steenwijker Courant van 25 maart 1938
59 – Bladzijde 203 – Foto van de villa Villa Nova met bord ‘Verboden toegang’ en gesloten hek
60 – Bladzijde 203 – Detail van een ansichtkaart van villa Villa Nova an de Dorpsstroate op Zorgvliet
61 – Bladzijde 204 – Ansichtkaart van villa Villa Nova met melkbussen van Hendrik Krans
62 – Bladzijde 204 – Foto van de gevelsteen in villa Villa Nova, de eerste steen gelegd door I.J. Verwer
63 – Bladzijde 205 – Detail van een ansichtkaart met op het detail villa Villa Aurora in het jaar 1905
64 – Bladzijde 205 – Advertentie Hypotheekbank in de Prov. Drentsche en Asser Courant van 8 maart 1909
65 – Bladzijde 205 – Foto van villa Villa Aurora uit 2020
66 – Bladzijde 206 – Foto van villa Villa Cornelia uit 2020
67 – Bladzijde 206 – Advertentie veiling van villa Villa Cornelia in Het Nieuws van den Dag van 14 april 1892
68 – Bladzijde 207 – Detail van een ansichtkaart met op het detail villa Villa Laanzicht in het jaar 1905
69 – Bladzijde 207 – Foto van villa Villa Laanzicht an de Brogge in 2020
70 – Bladzijde 208 – Ansichtkaart van het pand Dorpsstraat 15, waarin een jeugdherberg was gevestigd
71 – Bladzijde 208 – Foto van melkboer Theo van Opzeeland op zijn melkkar
72 – Bladzijde 209 – Foto van Coen Broekema van het Amsterdamsche Huis en de huizen daarnaast
73 – Bladzijde 209 – Foto van postbode Egbert Huging en Gretha Huging-Baks voor hun woning
74 – Bladzijde 210 – Foto in een krantenartikel van Hilma van Goor in Ut Winkeltie
75 – Bladzijde 211 – Foto van winkel en huis van Gerrit Hielkema en Willie Bos
76 – Bladzijde 211 – Ansichtkaart van hotel-restaurant Het Drentse Wold
77 – Bladzijde 212 – Foto van de Dorpsstraat met rechts het Amsterdamsche Huis
78 – Bladzijde 213 – Foto van de reisvereniging Zorgvliet-Wateren-Oude Willem
79 – Bladzijde 214 – Foto van een dorpsfeest op Zorgvliet
80 – Bladzijde 215 – Foto van de het kunstwerk ‘de symbiontische zuil’ op Zorgvliet
81 – Bladzijde 215 – Foto van de maker van het kunstwerk’de symbiontische zuil’
82 – Bladzijde 216 – Ansichtkaart van de Dorpsstraat met bakkerij/kruidenierswinkel en café De Harmonie
83 – Bladzijde 216 – Foto van de familie Visser voor hun kruidenierswinkel op Zorgvliet
84 – Bladzijde 216 – Ansichtkaart van café De Harmonie aan de Dorpsstraat op Zorgvliet

Posted in Magnum Opus, Zorgvliet | Leave a comment

Jean François Obbes stön op de Westeresch

Posted on 1 juni 2022

Op het blad voor de maand september 2022 van de zogenaamde ‘historische kalender’ van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is ter illustratie bijgaande afbeelding van een pentekening van Jean François Obbes opgenomen.
De pentekening heeft als titel ‘Oldendiever, zicht op Diever’. De tekenaar heeft voor deze pentekening vermoedelijk geen foto als voorbeeld gebruikt, maar heeft de tekening vermoedelijk ter plekke op de Westeresch in Oll’ndeever gepend.
Jean François Obbes is geboren op 30 november 1869 in Assen. Hij is overleden op 16 december 1963 in Voorschoten. Hij was rond 1916 een langere tijd werkzaam in de gemiente Deever. Maar waar of bij wie was Jean François Obbes in die tijd in Deever in de kost ?
De redactie van ut Deevers Archief vermoedt daarom dat de hier afgebeelde tekening rond 1916 is gemaakt. De redactie heeft ook het vermoeden dat hij toch wel een flink aantal andere tekeningen in de gemiente Deever moet hebben gemaakt.
De redactie toont bijzonder graag getekende en geschilderde objecten uut de gemiente Deever aan de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief. Hoe meer afbeeldingen van tekeningen en schilderijen zijn opgenomen in ut Deevers Archief, hoe liever het de redactie is. De redactie zou daarom graag bij hem onbekende tekeningen van objecten in de gemiente Deever van Jean François Obbes in ut Deevers Archief willen tonen. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan de redactie helpen aan goede scans van tekeningen van Jean François Obbes ?

Posted in Kuunst, Tiekening | Leave a comment

De parachute van twee Duutse pilot’n gung neet lös

Posted on 31 mei 2022

In het archief van de gemiente Deever is aanwezig een tweetalige brief, opgesteld door gemeentesecretaris Jan Boesjes, de commandant van de luchtbeschermingsdienst te Deever en Pier Obe Posthumus, de N.S.B.-burgemeester van de gemiente Deever. De brief betreft het melden van het neerstorten van twee Duitse piloten binnen de grens van de gemiente Deever aan de Duitse bezetter.

Luchtbeschermingsdienst Diever
Op Dinsdag 15 augustus 1944 te ongeveer 13 uur zijn in deze gemeente twee Duitse piloten neergestort doordat het valscherm zich niet ontplooide.
In een weiland in Wittelte (Noord) stortte neer de piloot Karl Lampen, geboren 10 augustus 1920 te Gahlen, Rheinland, wonende Hafenstrasse 25 te Dorsten, Westfalen, wiens vliegtuig waarschijnlijk in de gemeente Dwingelo gevallen is.
Te Oude Willem, bij Hoeve aan den Weg, kwam neer de oberführer Horst Starzinski, geboren 9 november 1923 te Schloppe, wonende Horst Wesselstrasse 4 te Schloppe, wiens toestel in de gemeente Vledder neerstortte.
Beide vliegeniers moeten onmiddelijk dood geweest zijn. De lijken zijn op bevel van den Ortskommandant te Assen overgebracht naar het lijkenhuisje te Diever, en zullen blijkens ontvangen mededeling naar Zwolle worden vervoerd, teneinde aldaar te worden begraven.
Hiervan wordt kennis gegeven aan:
1. De rijksinspectie voor de bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen te ’s Gravenhage (in duplo);
2. De Polizeioffizier te Assen.
Diever, 16 augustus 1944.
De commandant van de luchtbeschermingsdienst te Diever, getekend Jan Boesjes.
Gezien, 16 augustus 1944.
De burgemeester van Diever, getekend Pier Obe Posthumus.

Luftschutzdienst Diever
Am Dienstag 15 August 1944 um ungefähr 13 Uhr sind in dieser Gemeinde zwei Deutsche Pilote abgestürzt, weil ihr Parachute sich nicht entfaltete.
In einer Wiese in Wittelte (Nord) stürzte der Pilot Karl Lampen ab, geboren den 10. August 1920 in Gahlen, Rheinland, wohnhaft in Dorsten Westfalen, Hafenstrasse 25, dessen Flugzeug warscheinlich in der Gemeinde Dwingelo heruntergekommen ist.
In Oude Willem bei dem Bauernhof ‘Hoeve aan den Weg’ stürzte ab der Oberführer Horst Starzinski, geboren den 9. November 1923 in Schloppe, wohnhaft Horst Wesselstrasse 4 in Schloppe, dessen Flugzeug in der Gemeinde Vledder herunterkam.
Beide Flieger sind zweifelsohne sofort tot gewesen. Die Leichen sind auf Befehl der Ortskommandanten in Assen nach der Leichenhalle in Diever transportiert worden und werden wie es sich aus der erhaltenen Mitteilung ergibt nach Zwolle weiterbefördert werden zur dortigen Beerdiging.
Obiges wird zur Kenntnis gebracht von
1. Der Reichinspection der zivilen Luftschutzes im Haag (in zwei exemplaren);
2. Dem Polizeioffizier beim Beauftragten des Reichskommissares für die Provinz Drenthe in Assen.
Diever, den 16. August 1944.
Der Kommandant des Luftschutzdienstes in Diever, Jan Boesjes.
Beglaubigt, den 16. August 1944.
Der Bürgermeister von Diever, Pier Obe Posthumus.

In het in 1995 uitgegeven boek ‘Steenwijk in 40-45, een historisch document’ verzameld en bewerkt door drs. H. Spreen staat op bladzijde 66 de volgende tekst over het neerstorten van piloot Horst Starzinski en zijn Messerschmidt.

Locatie nr. 17 – Doldersum/Boschoord
Dit toestel, dat door Amerikaanse boordkanonnen buiten gevecht was gesteld, kwam vanuit oostelijke richting branden neer op de heide. De plek lag ten noorden van de straatweg Doldersum-Wateren, niet ver van de jachthut aldaar. De heide vatte vlam, zodat een flinke brand het gevolg was. Personeel van de Maatschappij van Weldadigheid dat daar in het bos werkte, wist de brand te blussen. Bij de komst van Duitse militairen werden zij weggehouden van het vliegtuigwrak. Daardoor ontstond de indruk dat het een geheim vliegtuigtype betrof. Later werd duidelijk dat het ging om het toestel van een van de meest succesvolle vliegers van de Luftwaffe: Offizier Horst Starzinski, 21 jaar. De man werd dood aangetroffen bij Hoeve aan den Weg aan de weg Diever-Wateren. Hij was het slachtoffer geworden van zijn parachute, die niet was opengegaan. Zijn Messerschmidt Bf-109G droeg het kenteken nummer 166043 en behoorde ook tot het onderdeel, zoals genoemd in locatie nummer 15 (redactie: zesde Staffel (squadron) van het Jagdgeschwader 5 (Eismeer).

Aantekeningen van de redactie van het Deevers Archief
De piloot Karl Lampen stortte neer in een weiland op ’t Noord bij Wittelte.
Het vliegtuig van de piloot Karl Lampen stortte neer op het landgoed Oldengaerde in de gemiente Dwingel.
De piloot Horst Starzinski stortte neer bij de boerderij ‘Hoeve aan den Weg’ in de Olde Willem.
Het vliegtuig van de piloot Horst Starzinski stortte neer bij Boschoord in de gemiente Vledder.
Zie ook het bericht Messerschmitt stort in 1944 neer bij Boschoord.
Was het de ijverige wel op zijn post gebleven gemeentesecretaris Jan Boesjes die deze brief in het Duits vertaalde of was de vertaler van de brief N.S.B.-burgemeester, voormalig reiziger in smeerolie en landbouwmachines, Pier Obe Posthumus ?
Gemeentesecretaris Jan Boesjes heeft eigenhandig de Nederlandse en de Duitse versie van de brief ondertekend, maar voor de handtekening van N.S.B.-burgemeester Pier Obe Posthumus is zijn stempel gebruikt.
Meer gegevens over Horst Starzinski zijn te vinden in de webstee Findagrave.
Meer gegevens over Karl Lampen zijn te vinden in de webstee Findagrave.

 

Posted in de Olde Willem, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

In de Heufdstroate bee ut postkantoor en de Kloeze

Posted on 30 mei 2022

In het in 1999 verschenen fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is opgenomen als afbeelding 59 een afbeelding van en ansichtkaart uit 1930 en als afbeelding 60 een ansichtkaart uit 1934. De twee afgebeelde kaarten geven samen een mooi ansicht van de Heufdstroate van Deever in de jaren vóór de Tweede Wereldoorlog. In de begeleidende tekst bij de twee afgebeelde ansichtkaarten is enige aandacht besteed aan de zichtbare huizen en de bewoners van deze huizen. Een afbeelding van de betreffende bladzijde uit het fotoboekje ‘Diever, ie bint ’t wel …’ is in dit bericht opgenomen.

59 – Diever – Hoofdstraat – 1930
60 – Diever – Hoofdstraat – 1934
Links op de linker foto staat het boerderijtje van Hendrik Gruppen (Olde Gruppen). Dit boerderijtje is op 21 juni 1945 door blikseminslag afgebrand en niet weer opgebouwd. Bij de brand kwamen een paard en drie varkens om. In het rapport van de brandweer staat het volgende: Het beschikbare aantal slangen was net voldoende. Aangezien de zuigslang te kort is voor de nortonput kon slechts uit de open brandkuil worden gepompt, zoodat na beëindiging van de brand de watervoorraad ook geheel was uitgeput. Het dak van deze boerderij bestond uit riet en stroo, zooals zoovele daken in de kom. Indien de voorafgaande regen de omliggende daken niet voldoende nat had gemaakt was een groote ramp niet te voorkomen geweest.
Het huis daarnaast is eigendom van Jan Schoemaker. In het linker deel van het voorhuis was het postkantoor gevestigd. Het rechter deel was in gebruik als voorkamer. Tussen de twee linker ramen is de brievenbus te zien.
In het huis daarnaast woonde Jantje Kiers. Dit huis is later gekocht door Bart Schoemaker, die ook een beetje makelaar was en toen als buurman eerste koop had. Hij heeft het huis afgebroken om zo ruimte te krijgen voor een tuin.
In het huis rechts op de linker foto woonden boer en aannemer-timmerman Jan Bennen en zijn vrouw Hilligje Offerein.
Op de rechter foto is links het huis bij de smederij van Albert en Hendrik Kloeze te zien.
In het huis daarnaast woonden de ongetrouwde zusters Lammigje en Aaltje Oostenbrink (de Pluumpies). Op zondag konden gereformeerde kerkgangers die van ver kwamen tussen de morgen- en middagdienst bij hen koffie drinken.
In het rechter pand op de rechter foto bevond zich de manufacturenwinkel van Coba Vos-Hessels, de weduwe van Johannes Vos. Daarnaast woonden de gebroeders Harm, Hendrik en Jacob (Jaap) Mulder (Garke Bakker’s jongen). In het laatste huis aan de rechterkant was het schildersbedrijf van Geert Koster gevestigd. Achter de leilinden op de achtergrond bevindt zich de boerderij van Jacob Hessels.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Die twee hier afgebeelde ansichtkaarten zijn toch maar weer twee mooie fragmenten van de geschiedenis in de gemiente Deever. De redactie betreurt het toch wel een beetje dat deze twee ansichtkaarten niet zijn afgebeeld in het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven papieren Magnum Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.
Het water voor het blussen van de brand in het keuterijtje van Hendrik Gruppen is waarschijnlijk gepompt uut de brandkoele an de Peperstroate, alhoewel de braaandkoele op de brink ook in de buurt was.
Hendrik Gruppen (Olde Gröpp’m) is geboren op 10 juli 1868 in Zuidwolde en is overleden op 15 augustus 1955 in Deever. De redactie weet niet waar de familie Gruppen na de brand van het keuterijtje op 21 juni 1945 is gaan wonen.
Jan Schoemaker is geboren op 1 oktober 1856 in Dwingel. Hij is overleden op 23 februari 1946 in Deever.
Jantje Kiers is geboren op 12 oktober 1879 in Wapse. Zij is overleden op 1 november 1962 in Assen.
Lambertus (Bart) Schoemaker is geboren op 17 oktober 1900 in Deever. Hij is overleden op 27 januari 1960 in Deever.
Jan Bennen is geboren op 15 juli 1865 in Deever. Hij is overleden op 3 februari 1940 in Deever. Hij trouwde op 12 december 1885 met Hilligje Offerein. Zij is geboren op 22 september 1862 in Deever. Zij is overleden op 24 augustus 1891 in Deever.
Grofsmid Albert Kloeze trouwde op 3 mei 1872 in Zuidwolde met Henderikje Seuper. Hun zoon Albert Kloeze is geboren op 18 maart 1873 in Veeningen (Zuidwolde). Hij is overleden op 15 mei 1944 in Deever. Hun zoon Jan Kloeze is geboren op 15 maart 1874 in Veeningen (Zuidwolde). Hij is overleden op 29 april 1951 in Deever.
Grofsmid Albert Kloeze (geboren op 18 maart 1873, overleden op 15 mei 1944) trouwde op 30 juni 1900 in Nijeveen met Lammigje Santing. Hun zoon Albert Kloeze is geboren op 24 april 1901 in Deever. Hun zoon Jan Kloeze is geboren op 24 mei 1906 in Deever. Hun zoon Hendrik Kloeze is geboren op 30 juli 1909 in Deever.
Smidsknecht Jan Kloeze (geboren op 15 maart 1874, overleden op 29 april 1951) trouwde op 30 april 1904 in Deever met Lammigje van der Kuijlen. Hun zoon Albert Jan Kloeze is geboren op 22 juni 1907 in Deever. Hij is geen smid geworden; hij is onderwijzer geworden. Hun zoon Jan Gerrit Kloeze is geboren op 11 juni 1916 in Deever. Hij is geen smid geworden; hij is rijksambtenaar in Den Haag geworden.
De smederij van Albert Kloeze (geboren op 18 maart 1873, overleden op 15 mei 1944) en Jan Kloeze (geboren op 15 maart 1874, overleden op 29 april 1951) an de Heufdstroate in Deever is voortgezet door de zonen Albert Kloeze (geboren op 24 juni 1901) en Hendrik Kloeze (geboren op 30 juli 1909) van Albert Kloeze. Zoon Jan Kloeze (geboren op 24 mei 1906) begon in Wittelte een smederij aangebouwd aan het voormalige tolhuis aan de Wittelterweg.
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar gegevens van de andere hier genoemde personen.
Bij de beschrijving van de panden ontbreekt de beschrijving van het laatste pand aan de linkerkant. Het betreft de winkel met woning van de familie Philippus (Flip) Zaligman.
De redactie constateert dat alle panden aan de linkerkant van de twee afgebeelde ansichtkaarten niet meer bestaan. De redactie constateert dat alle panden aan de rechterkant van de twee afgebeelde ansichtkaarten nog steeds bestaan (2022).
De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met turbospoed en in turbodraf enige kleurenfoto’s van de huidige situatie ter plekke van de twee hier afgebeelde ansichtkaarten toevoegen aan dit bericht.

Afbeelding 1
Ansichtkaart uit 1930
Afbeelding 2
Ansichtkaart uit 1934

Posted in Alle Deeversen, Ansigtkoate, Diever, ie bint 't wel ..., Heufdstroate, Verdwenen object | Leave a comment

N.A.D.’ers op un trappe in de kaamp an de Gowe

Posted on 29 mei 2022

Op 1 januari 1942 voerde de Duitse bezetter voor mannen en vrouwen van 18 jaar de ongewapende arbeidsdienstplicht in. De mannen werden hiervoor naar een ver van hun woonplaats gelegen werkkamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst (N.A.D.) gestuurd. Het werkkamp Diever van de Nederlandse Arbeidsdienst (N.A.D.) lag niet in Deever, maar in de buurt van de Gowe. Na de Tweede Wereldoorlog was daar het jongenskamp ‘de Eikenhorst’ gevestigd.
De op de afgebeelde foto aanwezige zwart geüniformeerde arbeidsmannen uit het werkkamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst (N.A.D.) an de Gowe vervulden hun arbeidsdienstplicht (ongewapende dienstplicht) in de periode van 7 juli 1943 tot en met 15 december 1943.
Ten tijde van hun verblijf in het werkkamp an de Gowe zijn deze mannen op de foto gezet bij de trap naar het sport- en excercitieterrein in de kaamp. Deze foto was aanwezig in de verzameling van Cornelis van der …, een zoon van een boer uit een polder ten noorden van Schiedam. Hij staat op de hier afgebeelde foto.. De redactie van ut Deevers Archief is niet bekend met de namen van de andere mannen op de foto. De redactie weet derhalve ook niet wie wie is op deze foto.

Posted in de Gowe, N.A.D.-kamp, Tweede Wereldoorlog | Leave a comment

De kiender van de Witteler skoele bee de Baarg

Posted on 28 mei 2022

Het is helaas maar een paar keer voorgekomen dat de leerlingen van de Wittelter skoele op de foto zijn gezet bij de Witteler baarg. Zo ook op de hier afgebeelde foto, die in 1946 is gemaakt, de eerste foto van de leerlingen ná de Tweede Wereldoorlog. Als de kinderen wat vaker bij de Witteler baarg waren gefotografeerd, dan was het verval van deze oudheidkundig waardevolle baarg beter over de jaren heen te zien zijn geweest.

Op de afgebeeld foto zijn te zien:
1. Meester Albertus Andreae; 2. Arendje Nijboer; 3. Hendrikje Tabak; 4. Albert Jan Wanningen; 5. Lambert Nijboer; 6. Arend Echten; 7. Willem Pouwels; 8. Arend Jonker; 9. Klaas Echten; 10. Jan Berends; 11. Albert Soer; 12. Berend Mos; 13. Juffrouw Engel Broer-Van Delden; 14. Trijn Houwer; 15. Hilligje (Hillie) Boerhof; 16. Aaltje Tabak; 17. Jansje Noorman; 18. Jantien (Jantje) Odie; 19. Arendina Jonker; 20. Hilligje (Hillie) Berends; 21. Jantien (Jantje) Aaltina Winters; 22. Niesje Barelds; 23. Bernarda (Bernardie) Johanna Pril; 24. Klaasje Rozeboom; 25. Klaasje Berends; 26. Jacobje (Cobie) Nijboer; 27. Dirk Thijen; 28. Berend Jonker; 29. Teunis Rozeboom; 30. Jannes Boer;  31. Lammigje (Lammie) Houwer; 32. Eltje Oost; 33. Roelina (Roelie) Willemtje Klok; 34. Stiena Klok; 35. Willemtje (Willie) Roelina Klok; 36. Roelofje (Roelie) Soer; 37. Roelofje (Roelie) Siemens; 38. Albertus (Bertus) Gerardus Pril; 39. Geert Soer; 40. Jannes Siemens; 41. Roelof Jonker.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief.
De redactie is naarstig op zoek naar gegevens van de kinderen die op deze afgebeelde foto zijn te zien. Alle kinderen zijn in of vóór 1940 geboren, sommigen zelfs in 1932, dat wil zeggen dat deze nu (anno 2022) allemaal dikke tachtigers, sommige zelfs negentigers zijn. Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief kan gegevens van deze kinderen aanleveren ?

1. Meester Albertus (Bertus) Andreae (Andree ?, Andrea ?)
Albertus (Bertus) Andreae (Andree ?, Andrea ?) is geboren op 18 maart 1908 an ’t Meul’nende in Deever. Hij is overleden op 27 maart 1988 in Deever. Hij werd in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie genoemd. Hij was eerst schoolmeester an de Witteler skoele. Daarna was schoolmeester en hoofd van de openbare lagere school an de Tusschendarp in Deever. 

2. Arendje Nijboer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

3. Hendrikje Tabak
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

4. Albert Jan Wanningen
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

5. Lambert Nijboer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

6. Arend Echten
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

7. Willem Pouwels
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

8. Arend Jonker
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

9. Klaas Echten
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

10. Jan Berends
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

11. Albert Soer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

12. Berend Mos
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

13. Juffrouw Engel Broer-Van Delden
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

14. Trijn Houwer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

15. Hilligje (Hillie) Boerhof
Zij was getrouwd met Hendrik Timmerman. Zij woonde in Uffelte. Zij is begraven op de kaarkhof van Uffelte.
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

16. Aaltje Tabak
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

17. Jansje Noorman
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

18. Jantien (Jantje) Odie
Zii is geboren op 22 maart 1933. Zij trouwde met Frans Yska. Zij kregen 1 dochter.
Zij zijn beiden overleden,
De redactie moet in de openbare bronnen nog op zoek naar meer gegevens van haar. 

19. Arendina Jonker
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

20. Hilligje (Hillie) Berends
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

21. Jantien (Jantje) Aaltina Winters
Zij is geboren op 22 februari 1933. Zij trouwde met Harm van Zegeren. Zij woont in Ruinen.
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

22. Niesje Barelds
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

23. Bernarda (Bernardie of Nardie) Johanna Pril
Zij is geboren op 7 juni 1935 in Enschede. Zij is overleden op 22 november 2018 in Hoogeveen.
Zij was getrouwd met Piet Gelmers.

24. Klaasje Rozeboom
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

25. Klaasje Berends
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

26. Jacobje (Cobie) Nijboer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

27. Dirk Thijen
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

28. Berend Jonker
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

29. Teunis Rozeboom
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

30. Jannes Boer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

31. Lammigje (Lammie) Houwer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

32. Eltje Oost
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

33. Roelina (Roelie) Willemtje Klok
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

34. Stiena Klok
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

35. Willemtje (Willie) Roelina Klok
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

36. Roelofje (Roelie) Soer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

37. Roelofje (Roelie) Siemens
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

38. Albertus (Bertus) Gerardus Pril
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

39. Geert Soer
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

40. Jannes Siemens
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

41. Roelof Jonker
De redactie moet nog in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

Posted in Alle Wittelers, de Witteler Baarg, Witteler skoele | Leave a comment

Logtfoto van de rooms kattelieke kaarke op Zorgvliet

Posted on 27 mei 2022

Het bedrijf Verkoop Onderneming Luchtfoto’s gevestigd aan de Kapteinstraat 50 in Leiden gaf in september 1952 bijgaand afgebeelde mooie luchtfoto van het linker deel van de vijf oude bejaardenwoningen in het Sint Anthonij Gasthuis, de rooms katholieke Sint Andreas kerk en de pastoorswoning met de naam Witte Huis an de Dorpsstroate op Zorgvliet (an de aandere kaante van de Deeverse bos). Bij de redactie van ut Deevers Archief zijn vooralsnog geen andere luchtfoto’s van objecten op Zorgvlied bekend. Maar wie van de zeer geachte bezoekers van ut Deevers Archief beschikt wel over andere luchtfoto’s van objecten op Zorgvliet ?
In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 193 een bijgesneden afbeelding van een exemplaar van de hier afgebeelde ansichtkaart opgenomen. De redactie merkt wel op dat in het genoemde Magnum Opus heel veel afbeeldingen van foto’s, ansichtkaarten en zo voort zijn bijgesneden.

Posted in Ansigtkoate, Kattelieke Kaarke, Sint Anthonij Gasthuis, Witte Huis, Zorgvliet | Leave a comment

Crescendo bee de Fokker F-36 PH-AJA op Schiphol

Posted on 26 mei 2022

In het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever verscheen in nummer 01/3 (september 2001) het volgende bericht over enige geschiedkundige tekortkomingen bij de beschrijving van een foto in het fotoboekje ‘Kent u ze nog… die van Diever’ van lagereschoolmeester Albertus Andreae (Andree ?, Andrea?) (die in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd).   

Aanvulling op het boekje ‘Kent u ze nog… die van Diever’
De hier afgebeelde foto van de leden van de gemengde zangvereniging Crescendo is als foto 24 gepubliceerd in het in 1987 verschenen fotoboekje ‘Kent u ze nog… die van Diever’ van wijlen de heer Albertus Andreae.
Hij schreef de volgende tekst bij deze foto.
Mensen die gefotografeerd worden, willen -getuige deze opname- als regel er vrolijk uitzien. Daar is dan in dit geval ook wel een reden voor. De gemengde zangvereniging Crescendo is namelijk een dagje uit en wel naar Amsterdam. We hoeven u uiteraard niet te vertellen waar deze foto is genomen. De reis heeft plaats gehad in de jaren dertig. Het zou te ver voeren, wanneer we u alle leden met name gingen noemen. We zullen u zo maar willekeurig wat namen geven. De anderen zullen zeker worden herkend. Hier volgen dus onder anderen Jantje Strik, Zwaantje Klok, Jantje van Kampen (staat niet op de foto, redactie), Coba Slot, Annigje Jonkers, Reina Slagter, Hendrikje Trompetter en Aaltje Vos. De dames ons excuus voor het noemen van hun meisjesnamen. Van de heren volgen hier onder anderen de namen van: Albert Geerts, Jan Oostenbrink, Jans Benthem, Jan Mulder Tzn, Klaas Doorten, Lambert Kloosterman, Goitsen van Wijk en Jan de Ruiter. De rest kunt u zeker zelf aanvullen
De historische vereniging weet uit eigen ervaring dat met het verstrijken der jaren het steeds moeilijker wordt de gegevens van personen op met name foto’s van vóór de Tweede Wereldoorlog te achterhalen. De uitspraken ‘De anderen zullen zeker worden herkend’ en ‘De rest kunt u zeker zelf aanvullen’ bij deze foto uit 1938 waren al bij het maken van het fotoboekje in 1987 sterk in twijfel te trekken. De redactie is dan ook aangenaam verrast dat mevrouw Hendrikje Buiter-Roelofs (zij staat zelf ook op de foto) toch nog een volledig namenlijst van personen op deze foto kon samenstellen
Op de achterste rij zijn van links naar rechts te zien:
Klaas Doorten, Cornelis Seinen, Jaap Kannegieter, Albertus (Bertus) Steenbergen, Goitsen van Wijk, Roelie Zoer, Klaas Tissingh (met pet), Jantje Wesseling, Aaltje Muggen, Arendina Wesseling, Obigje Eleveld, Annigje Jonkers, Jacoba Slot, Gerrit Jan Wesseling (met pet), Hennie Oostenbrink, Jantina Muggen, Aafje Klok, Lammigje Seinen, Jan Oostenbrink, Jantje Otten, Albert Geerts, Roelof Willem van Wester (met pet), Lambert Kloosterman, Jan de Ruiter, Buschauffeur, Rika Rozeboom, Reina Slagter, Buschauffeur, Hendrikje Trompetter, Aaltje de Ruiter, Hendrikje Roelofs, Jantje Oost, Jantje Rozeboom, Wicherdina Kleene, Frederik Westerhof en Jans Benthem.
Op de voorste rij zijn van links naar rechts te zien:
Jan Slagter, Jan Mulder Tzn., Alberdina Slagter, Trijntje Klok, Nicolina Beuving, Margje Westerhof, Hendrikje Benthem, Aaltje Vos, Zwaantje Klok, Jantje Zoer, Trijntje Vierhoven, Anna Krol, Jantje Strik en Kaatje Boers.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
De afgebeelde foto is weer zo’n mooi fragmentje uit het verleden van het rijke verenigingsleven in Deever.
Albertus Andreae (Andree ?, Andrea ?) (geboren op 18 maart 1908 in Deever, overleden op 27 maart 1988 in Deever) (die in de Deeverse volksmond altijd Bart Eulie werd genoemd) was lagereschoolmeester en hoofd van de openbare lagere school an de Tusschendarp in Deever. Na zijn pensionering in 1973 hing hij de amateur-historicus van Deever uit. In 1981 was hij de samensteller van het nog steeds ‘on demand’ verkrijgbare fotoboekje Diever in oude ansichten. In 1987 was hij de samensteller van het nog steeds ‘on demand’ verkrijgbare fotoboekje Kent u ze nog… die van Diever.
Hij bezigde in zijn twee door hem samengestelde boekjes bij foto’s vaak krakkemikkerige gemakzuchtige zwakke afscheepteksten, zoals: ‘Het zou te ver voeren, wanneer we u alle leden met name gingen noemen.’, ‘We zullen u zo maar willekeurig wat namen geven.’ of ‘De anderen zullen zeker worden herkend.’  Die teksten moeten gewoon worden gelezen als: ‘Ik weet niet alle namen,’, ‘Ik weet niet wie wie is.’ ‘Ik heb geen zin alle namen zelf uit te zoeken, bekijk het maar.’
De Fokker F-36 PH-AJA was in dienst bij K.L.M. van 16 maart 1935 tot 25 augustus 1939. Van dit vliegtuig is een mooie foto aanwezig in het fotoarchief van de gemeente Amsterdam.

Afbeelding 1
Het gemengde zangkoor Crescendo maakte in 1938 een uitstapje naar Schiphol. Van deskundige kennissen, te weten gepensioneerde vliegeniers, op vliegveld De Kooi op Texel vernam Coen Broekema de hierna volgende gegevens. Het toestel achter het zangkoor is een Fokker F-36 met kenteken PH-AJA . Een bijzonderheid aan dat type was dat de tweede piloot achter de eerste piloot zat. Het vliegtuig had nog een vast landingsgestel. Hij werd zowel voor korte Europese als voor binnenlandse vluchten gebruikt. Zo vloog het ook op vliegveld De Kooi’. (foto uit de verzameling van wijlen mevrouw Hendrikje Buiter-Roelofs, Deever)
Staande zijn  van links naar rechts de volgende leden te zien.

1.  Klaas Doorten
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

2.  Cornelis Seinen
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

3.  Jaap Kannegieter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

4.  Albertus (Bertus) Steenbergen
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

5.  Goitsen van Wijk
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

6.  Roelie Zoer
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

7.  Klaas Tissingh (met pet)
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

8.  Jantje Wesseling
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

9.  Aaltje Muggen
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

10.  Arendina Wesseling
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

11.  Obigje Eleveld
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

12.  Annigje Jonkers
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

13.  Jacoba Slot
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

14.  Gerrit Jan Wesseling (met pet)
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

15.  Hennie Oostenbrink
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

16.  Jantina Muggen
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

17.  Aafje Klok
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

18.  Lammigje Seinen
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

19.  Jan Oostenbrink
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

20.  Jantje Otten
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

21.  Albert Geerts
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

22.  Roelof Willem van Wester (met pet)
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

23.  Lambert Kloosterman
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

24.  Jan de Ruiter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

25.  Buschauffeur

26.  Rika Rozeboom
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

27.  Reina Slagter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

28.  Buschauffeur

29.  Hendrikje Trompetter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

30.  Aaltje de Ruiter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

31.  Hendrikje Roelofs
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

32.  Jantje Oost
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

33.  Jantje Rozeboom
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

34.  Wicherdina Kleene
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

35.  Frederik Westerhof
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

36.  Jans Benthem
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

Gehurkt zijn te zien de volgende leden.

37.  Jan Slagter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

38.  Jan Mulder Tzn.
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar zijn gegevens.

39.  Alberdina Slagter
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

40.  Trijntje Klok
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

41.  Nicolina Beuving
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

42.  Margje Westerhof
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

43.  Hendrikje Benthem
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

44.  Aaltje Vos
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

45.  Zwaantje Klok
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

46.  Jantje Zoer
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

47.  Trijntje Vierhoven
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

48.  Anna Krol
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

49.  Jantje Strik
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

50.  Kaatje Boers
De redactie moet in de openbare bronnen op zoek naar haar gegevens.

Posted in Alle Deeversen, Crescendo, Vurening | Leave a comment

Ut winkeltie van Hidde Visser en Trientie Diekstroa

Posted on 25 mei 2022

Hidde Visser is geboren op 23 februari 1905 in Schraard in Fryslân. Hij is overleden op 24 juni 1970 in Gorredijk in Fryslân. Trijntje Dijkstra is geboren op 26 januari 1900 in Schraard in Fryslân, Zij is overleden op 15 februari 1988 in Gorredijk in Fryslân. Hidde Visser en Trijntje Dijkstra zijn op 6 april 1932 getrouwd.
Het echtpaar Hidde Visser en Trijntje Dijkstra nam in april 1932 de kruidenierswinkel van Kees Bos en Trui Beun over.
Het pand had toen als adres Zorgvliet 4. Op de winkelruiten wordt reclame gemaakt voor Douwe Egberts koffie en thee, Ata, Imi, Erdal schoensmeer, Persil zeeppoeder, Henco was- en inweeksoda, Sunlight zeep en Radion zeep.
Hidde Visser en Trijntje Dijkstra hebben in 1963 hun winkel verkocht aan de familie Van der Heide. Maar naar welke plaats is het echtpaar vertrokken ? Gorredijk ?
Zo te zien aan de naam boven de deur had Klaas de Boer in het aangrenzende pand toen nog zijn manufacturenwinkeltje.
Het winkeltje in de voorkamer van Klaas de Boer was maar klein. Het was bijna helemaal gevuld met manufacturen. Er stond een toonbankje. Er was nauwelijks ruimte om te staan. In het gangetje achter de linker voordeur stonden stellages met rimmen (planken) die ook volgestouwd waren met stoffen.
De elektrische stroom werd in die jaren nog bovengronds getransporteerd, let op de twee keer twee zichtbare porseleinen potjes, de draden zijn niet te zien.

Op de hier afgebeelde zwart-wit foto (afbeelding) zijn van links naar rechts te zien: Tjebbe Visser, Hidde Visser, Sietske Visser, Trijntje Dijkstra en Wiebe Visser. Waar zijn Tjibbe, Sietske en Wiebe gebleven ? Leven zij nog ?

De redactie van ut Deevers Archief heeft de hier afgebeelde zwart-wit foto (afbeelding 1) ook gepubliceerd op het februari-blad (afbeelding 3) van de zo genoemde historische kalender voor het jaar 2004 van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever, zeg maar de heemkunduge vurening uut Deever voor de zeer gewaardeerde lezers van het blad Opraekelen.

Als tweede foto (afbeelding 2) is op het februari-blad de situatie ter plekke op 9 november 2003 geplaatst. De redactie van ut Deevers Archief heeft deze zwart-wit foto gemaakt. Voorwaar nu al weer een bijna historisch waardevolle foto.

In het op vrijdag 9 juli 2021 uitgegeven Magnus Opus Fragmenten Uit Het Verleden Van De Vroegere Gemeente Diever van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever is in het hoofdstuk Zorgvlied op bladzijde 216 een afbeelding van de hier afgebeelde zwart-wit foto opgenomen. De samenstellers/redacteuren van de Magnum Opus hebben met een bijna aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de afbeelding in dit bericht digitaal gekopieerd. De redactie beschouwt dit toch wel als een hele eer !

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in De aandere kaante van de Deeverse bos, Dorpsstroate, Historische kalender, Neringdoende, Zorgvliet | Leave a comment

As ut kolder wödt in de Dreinse laandschop

Posted on 24 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief kwam bij het digitaliseren (scannen) van zijn papieren archief – bestaande uit vooral veel dozen en veel mappen en veel ordners met kranten- en tijdschriftenknipsels, reclamemateriaal en zo voort en zo voort uut de gemiente Deever – bijgaande foto van de Kleine Brink van Deever tegen in een knipsel uit het geïllustreerde blad Het Noorden in Woord en Beeld, jaargang 11, 1935-1936, datum 20 december 1935.

In het boerderijtje met de twee gotisch vormgegeven ramen in de voorgevel woonde tot 28 november 1934 kleermaker Fredrik (Frièrik) Westerhof. Hij was op 25 oktober 1919 medeoprichter van de ‘Coöperatieve Bakkerij en Winkelvereeniging ‘Samenwerking’ te Diever’. Fredrik (Frièrik) Westerhof is op 28 november 1934 overleden in Deever.
In de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 31 december 1928 wensen kleermaker Frederik (Frièrik) Westerhof en echtgenote Christina Houwer familie, vrienden en begunstigers een gelukkig nieuwjaar.
De redactie verzoekt de zeer gewaardeerde trouwe bezoekers van ut Deevers Archief gegevens te verschaffen over de bewoners van de andere zichtbare huizen.
De redactie zal te gelegener tijd en zeker niet met geschwinde spoed en zeker ook niet in gestrekte draf enige kleurenfoto’s van dit dorpsbeeld aan dit bericht toevoegen.


Posted in Alle Deeversen, Kaarke an de brink, Kleine Brink, Neringdoende, Toor'n an de brink | Leave a comment

Allend sociale huurwonings op ut Dingspilhuusturrein

Posted on 23 mei 2022

De Hoge En Lage Dametjes En Heertjes Van De Voorkant Van Het Onuitroeibare Gelijk Van De Inrichting Van Het Dorp Diever In Het Raadhuis Aan De Gemeentehuislaan In Deever hebben een plan opgevat op het grote al jaren braakliggende terrein, waarop ut Dingspilhuus (het enig echte warme hart van Deever) en de sportzaal stonden, slechts een pover aantal van zes sociale huurwoningen, een erg ruime parkeerplaats én een ronduit beschamend over-de-top amfitheater met een soort van catwalk in het dorp te bouwen.
De nijpende sociale huurwoningnood in het dorp Deever kan echter absoluut geen ruime parkeerplaats en een ronduit beschamend over-de-top amfitheater met een soort van catwalk velen. Die Hoge En Lage Dametjes En Heertjes schrijven als lulkoek-argument voor de bouw van het ronduit beschamende over-de-top amfitheater met een soort van catwalk: ruimte voor ontspanning, recreatie en loskomen van de dagelijkse sleur. Ammehoelala. In Deever is al overdadig veel ruimte voor ontspanning, recreatie en loskomen uit de dagelijkse sleur, daar kan geen ander dorp tegenop. Daar is geen ronduit beschamend over-de-top amfitheater met een soort van catwalk meer voor nodig.
Ten minste dertig van de honderd nieuw te bouwen woningen in Deever moeten betaalbare sociale huurwoningen zijn. Die zes toegezegde sociale huurwoningen zijn, gelet op het genadeloos volplempen van de Kalterbroeken met dure huizen, ronduit veel te weinig. Ook de ruimte voor die ruime parkeerplaats en de ruimte voor dat ronduit beschamende over-de-top amfitheater met een soort van catwalk moeten helemaal worden volgebouwd met betaalbare sociale huurwoningen. Daar is geen ontkomen aan. Dat is niet meer slinks te vermijden. Deever heeft een grote achterstaand in de bouw van betaalbare sociale huurwoningen opgelopen. Deever heeft behoefte aan betaalbaar wonen. Deever heeft behoefte aan leefbare wijken. Deever wil eerlijke woonkansen.
Deever kan zich die hiervoor beschreven luxe niet veroorloven. Deever let op uw eigen zaak. Deever, laat je geen politiek oor aannaaien door die Hoge En Lage Dametjes En Heertjes. Die zes toegezegde sociale huurwoningen zijn slechts een vuil doekje voor het jarenlange bloeden.
De redactie heeft de vier hier afgebeelde foto’s gemaakt op woensdag 22 mei 2022. Voor wat ze waard zijn.

Posted in Deever, Dingspilhuus, Gemeente Westenveld | Leave a comment

Ik lope veuruut, moar ik goa aachteruut

Posted on 22 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft van Lammert Joustra uit Zuidwolde toestemming de door hem geschreven artikeltjes voor het papieren blad Opraekelen van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever op te nemen in ut Deevers Archief. Bijgaande twee korte artikeltjes -voorzien van een korte inleiding van de redactie- zijn gepubliceerd in het papieren blad Opraekelen 06/4 (december 2006) van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever.

Bee’j de scheerboas
De redactie plaatst van Lammert Joustra uit Zuidwolde regelmatig korte bijdragen in de vorm van herinneringen, voorvallen en anekdotes uit de tijd dat hij kapper was in Deever, eerst bij kapper Geert Vierhoven, later in zijn eigen zaak.

Een ’ernstig’ ongeluk
Een klant kwam de zaak binnen en zei: ”Dat is toch ook wat. Ik kom net uit Vledder en daar is een ernstig ongeluk gebeurd. De hele weg was geblokkeerd en afgezet door de politie.”
De man vertelde het op zo’n manier dat het leek alsof daar een vreselijk ongeluk was gebeurd. Iedereen in de zaak was meteen zeer geïnteresseerd en iemand vroeg: ”Wat is daar dan precies gebeurd ?” ”Net buiten Vledder is een scherpe bocht.” ”Ja.” beaamde iedereen, zo van, vertel nou gauw verder. ”Daar is een grote vrachtwagen met aanhanger uit de bocht gevlogen en gekanteld. Er waren wel twee politieauto’s aanwezig en vier agenten. Je ziet het niet vaak, maar die stonden erbij te janken (huilen).”
Toen kwam de vragen. ”Waren er slachtoffers ?” ”Wat is er dan toch gebeurd ?” ”Was het dan zo ernstig ?” Volgens de klant zat het zo: ”Er was een vrachtwagen met siepels (uien) gekanteld……”.

Ik lope veuruut, moar ik goa aachteruut
Een klant meldde in de scheersalon het volgende over Albert Keizer. Hij had aan Albert gevraagd: ”Hoe is ’t Aubut, geet ’t nog ’n beetie.” Waarop Albert, die wat met zijn gezondheid sukkelde, had geantwoord: ”Ik lope veuruut, moar ik goa aachteruut.” Albert zat vaak op het bankje voor zijn woning en had zo mooi zicht op alles wat op ut brinkie gebeurde. Op deze manier kon hij de vakantiegangers aanspreken en vermaken mit sien vertellegies. De mensen vonden het ook leuk om een foto van hem te maken.
Een keer vroeg een gast aan Albert, waar hij de foto naar toe kon sturen. Albert antwoordde: ”Stuur moar hen de Keizer, aachter de Graaf, op ’t Kasteel in Deever. Dan kompt altied good, de postbode kent mee wè.” Wat Albert zei, dat klopte precies, maar toch moet de vakantieganger het niet hebben vertrouwd, want de foto is nooit bij Albert Keizer aangekomen.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief.
Van Albert Keizer en zijn huisje voor op ut Kastiel naast transportbedrijf De Graaf is in ut Deevers Archief is mooie afbeelding van een afdruk van een kleurendia van meester Henk van den Bos aanwezig. Op de afbeelding met Albert Keizer staat aan de rechterkant Koendert Tissingh.

Posted in Alle Deeversen, Dorpsfiguur | Leave a comment

De olde Ford mit nummerbröt D-2620

Posted on 21 mei 2022

Het nummerbewijs D-2620 van het automobiel op de hier afgebeelde foto werd op 15 september 1922 afgegeven aan Berend Slagter in de Kruusstroate in Deever. De Duitse bezetter heeft deze fraaie auto van het merk Ford in de Tweede Wereldoorlog gevorderd, maar is na de oorlog teruggevonden in Den Helder en teruggekomen in Deever.
Van links naar rechts zijn op de afgebeelde foto te zien: Reina Slagter (geboren op 14 mei 1910, overleden op 23 oktober 1958), Alberdina Slagter (geboren in 27 januari 1914 in Deever, overleden op 7 januari 2008 in Dwingel) en een nicht, waarvan de naam niet achterhaald kon worden.
De zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief lette vooral op de prachtige verharding van zwerfkeien en zwerfkeitjes voor het café-biljart van Berend Slagter an de Kruusstroate in Deever.
De redactie van ut Deevers Archief kan helaas niet goed afleiden in welk jaar deze foto is gemaakt. De redactie schat in dat Alberdina Slagter ergens midden twintig is. Wellicht is de foto vlak vóór de Tweede Wereldoorlog gemaakt.
Deze foto was aanwezig in de verzameling van mevrouw Alberdina Doorten-Slagter. Na haar overlijden is haar verzameling foto’s bij allesverzamelaar Jans Roelof Tabak in de Aachterstroate in Deever terecht gekomen. Na het overlijden van Jans Roelof Tabak is de verzameling foto’s van Alberdina Doorten-Slagter bij het leeghalen van de woning van Jans Roelof Tabak waarschijnlijk samen met vele andere historisch waardevolle paperassen in de afvalcontainer onterecht gekomen. Een gevalletje van heel erg helaas. De grote vraag is natuurlijk hoe dit had voorkomen had kunnen worden.
Ter plekke an de Kruusstroate in Deever is nu ’t Nieuwscafé gevestigd.
Het verkeer op de drukke provinciale weg N355 moet zich in Deever door het Moleneinde, een stuk van de Hoofdstraat en de Kruisstraat murwen. En rijdt dus vlak langs het terras van ’t Nieuwscafé. Zo ook vrachtwagens. Zie de bijgaande kleurenfoto die de redactie van ut Deevers Archief op woensdag 22 mei 2022 op het terras van ’t Nieuwscafé heeft gemaakt. Bij het langsdenderen van zwaarbeladen vrachtwagens klotst het bier door de verkeerstrillingen in de glazen. En het kan natuurlijk ook voorkomen dat twee langsdenderende zwaarbeladen vrachtwagens elkaar bij het terras van ’t Nieuwscafé tegenkomen. Dan zal het bier waarschijnlijk door de verkeerstrillingen uit de glazen klotsen.
De redactie merkt op dat nu langs het terras afzetpaaltjes van het type Amsterdamned staan en niet van het type Deeverdamned. Zie ook het bericht Un riegel betuttelpoalties van ut type Amsterdamned.

Posted in Café Berend Slagter, Kruusstroate, Olde auto | Leave a comment

Bleuin’de broamboss’n bee de Ruterweg

Posted on 20 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft de vier hier getoonde kleurenfoto’s gemaakt op woensdag 22 april 2022.
Op de kleurenfoto’s zijn de bloeiende bremstruiken in de hoek van de Westerdrift en de Ruterweg in Oll’ndeever te zien. Foto’s van dergelijke prachtige Deeverse natuur mogen uiteraard niet in ut Deevers Archief ontbreken. Onder geen enkel beding.

Posted in Landschap, Natuur, Oll'ndeever | Leave a comment

Wie hef ut Sjakie uut Spier sukersakkie uut 1991 of 1992 ?

Posted on 19 mei 2022

In het openluchttheater an de Shakespearebrink (vrogger Bolderbrink) in het Grünedal bee Deever wordt op een aantal avonden in de zomer als eup’mlochtspel (openluchtspel) een toneelstuk van Sjakie uut Spier opgevoerd.
In de pauze van het eup’mlochtspel konden de bezoekers in de zestiger en zeventiger en tachtiger jaren van de vorige eeuw in het halfdonker en bijna op de tast buiten het theater bijvoorbeeld een kopje koffie of een kopje thee drinken.
De kristalsuiker voor de koffie en de thee zat dan in een speciaal voor dat jaar gemaakt sukersakkie. En er waren natuurlijk altijd bezoekers die dat sukersakkie of enige sukersakkies leeg of nog gevuld in de zak of in de tas stopten, mee naar huis namen en vervolgens opnamen in een verzameling sukersakkies, jaar in jaar uit.
De hier getoonde sukersakkies en de soortgelijke sukersakkies uit andere jaren zijn helaas wel als de sukersakkie-mutatie van het Shakespearitis-virus in Deever te beschouwen. Ech wè.
De redactie van ut Deevers Archief is in zijn geheel niet bevattelijk voor het Shakespearitis-virus, maar is vanwege het zoveel mogelijk vastleggen van het vrogger in de gemiente Deever wel voortdurend op zoek naar een exemplaar van alle ooit voor het eup’mlochtspel gemaakte sukersakkies.
Wie van de zeer gewaardeerde bezoekers van ut Deevers Archief heeft een exemplaar van de ontbrekende sukersakkies van ut eup’mlogtspel uut 1991 en 1992 ? De redactie zou graag een goede scan van dit sukersakkie toegezonden willen hebben. De redactie is die bezoeker bij voorbaat bijzonder erkentelijk en zal de betreffende afbeelding van dat sukersakkie met geschwinde spoed en in gestrekte draf opnemen in de galerij van afbeeldingen in dit bericht.
De redactie weet niet of voor enige jaren vóór 1963 ook speciaal voor het openluchtspel sukersakkies zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? De redactie weet niet of na 1990 ook nog speciaal voor het openluchtspel sukersakkies zijn gemaakt. Wie kan de redactie daarover informeren ? Vooralsnog gaat de redactie er van uit dat dit niet het geval is, dus dat deze mutatie van het Shakespearitus-virus na 1990 is uitgedoofd.
De sukersakkies van 1989 en 1990 zijn van een enigszins kleiner formaat dan de sukersakkies van vroegere jaren.
De redactie is vooral naarstig op zoek naar een goede scan van un sukersakkie of un plakplaetie met daarop de gegevens van het openluchtspel Peer Gynt, dat in 1949 is opgevoerd.
De redactie is ook op zoek naar de originele tekening van de afbeelding op de sukersakkies ! Wie kan gegevens hierover aan de redactie verstrekken ? Let bij de tekening op un sukersakkie vooral op de vlag met het wapen van de gemiente Deever, die aan de toeter van de heraut hangt.
Op sommige van de afgebeelde sukersakkies zaten enige koffievlekken. De redactie biedt zijn verontschuldingen aan voor enige wat verfomfaaid en niet zo strak ogende sukersakkies.
De redactie merkt op dat in de titel van ut sukersakkie uit 1983 een Freudiaanse verschrijving zit, want ‘Winteravondsprookje’ moet zijn ‘Wintersprookje’ (The winter’s tale). De ontwerper van ut sukersakkie (ome Kees of tante Nel ?) is in de war geweest met ‘Een midzomeravonddroom’ en met ‘Driekoningenavond’, immers het spel werd en wordt (nog wel) in Deever in de avond in de open lucht gespeeld, dus (nog) niet onder een dak. Deze Freudiaanse verschrijving van ‘Wintersprookje’ is ook te vinden in de webstee van de toneelvereniging Deever. En dat dak boven het theater is slechts een kwestie van tijd.

De redactie toont hierbij vooralsnog een afbeelding van ut sukersakkie van de volgende openluchtspelen:
– 1963 – The tragedy of Julius Ceasar (Julius Ceasar), geschreven in 1599, tragedie.
– 1964 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.
– 1965 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1966 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.
– 1967 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1968 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.
– 1969 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1970 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1971 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.
– 1972 – The merchant of Venice (De koopman van Venetië), geschreven in 1596 of 1597, komedie.
– 1973 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1974 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.
– 1975 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1976 – Measure for measure (Leer om leer), geschreven in 1603 of 1604, komedie.
– 1977 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.
– 1978 – The comedy of errors (Het spel der vergissingen), geschreven ± 1592-1594, komedie.
– 1979 – The merry wives of Windsor (De vrolijke vrouwtjes van Windsor), geschreven ± 1597, komedie.
– 1980 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1981 – Twelfth night, or what you will (Driekoningenavond), geschreven tussen 1599 en 1601, komedie.
– 1982 – The first part of king Henry the Fourth (Hendrik IV), geschreven in de periode 1596-1597).
– 1983 – The winter’s tale (Wintersprookje), geschreven in de periode 1610-1611), komedie.
– 1984 – As you like it (Naar het u bevalt), geschreven ± 1599, komedie.
– 1985 – Romeo and Juliet (Romeo en Julia), geschreven ± 1595, tragedie.
– 1986 – The taming of the screw (De feeks wordt getemd), geschreven tussen 1590 en 1594, komedie.
– 1987 – The tempest (De storm), geschreven ± 1611, komedie.
– 1988 – A midsummer night’s dream (Een midzomernachtdroom), geschreven in 1600, komedie.
– 1989 – The tragedy of Othello, the moor of Venice, (Othello), geschreven in 1603 of 1604, tragedie.
– 1990 – The tragedy of Hamlet, prince of Denmark (Hamlet), geschreven tussen 1600 en 1602, tragedie.

Voor personen die het Deevers echt willen gaan beheersen, zoals kiender van Deeversen die het Deevers neet meer van heur Deevers proat’nde vaè en mow hept elièrd, of Drentenierders (import) die druk en ernstig bezig zijn met een indeeveringscursus Deevers voor Drentenierders, volgt hier de vertaling van de betrekkelijk eenvoudige titel van dit bericht:
Wie heeft het Shakespeare suikerzakje uit 1979 ?

1963                                                    1964                                                   1965

1966                                                    1967                                                   1968

1969                                                    1970                                                   1971
 
1972                                                    1973                                                   1974

1975                                                    1976                                                   1977

1978                                                    1979                                                   1980

1981                                                    1982                                                   1983

1984                                                   1985                                                   1986

1987                                                    1988                                                   1989

1990                                                      ?                                                         ?

Posted in Eup’mlogtspel, Shakespearitis, Sukersakkie | Leave a comment

Dat bouseltie möt moar gau ofebreuk’n wödd’n

Posted on 18 mei 2022

In opdracht van de Stichting Dorp van Shakespeare heeft lichtkunstenmaker Jaap van den Elzen een kunstenmakerachtig lichtplan Diever ontwikkeld met de uiterst voor de hand liggende titel ‘To see… or not to see’. Dit lichtplan is onderdeel van het zogenaamde ‘Kunstenplan Diever – Dorp van Shakespeare’. Het lichtplan (voorlopig ontwerp tweede fase, november 2020) vermeldt over het onderdeel ‘het magische kader’ op het marktterrein de volgende tekst.
Het magische kader is een portaal dat refereert naar het kader van het theaterpodium. De scheidingslijn tussen realiteit en eindeloze fantasie. Voorbijgangers worden in het magische kader in de spotlight gezet en daarmee een onderdeel van het lichttheater. In de avond en nacht wordt alleen de outline van het kader zacht verlicht. Zodra er beweging is van voorbijgangers wordt de lichtintensiteit van het magische kader versterkt. De ogen ervaren het donker nog veel intenser nadat ze zijn geprikkeld door het licht in het magische kader.
Het doel is het magische kader uit te voeren in hoogglans roestvast staal, dit heeft de extra dimensie van de spiegeling. Werkelijkheid die je tot verwondering brengt. Je ziet jezelf in het bos, op die plaats, als op een podium. Vanwege de hoge kosten die een uitvoering in hoogglans roestvast staal met zich meebrengt is er gekeken naar een alternatieve materialisatie. Dit is gevonden in cortenstaal, een weervast staal en de bruine roestkleur is het meest typische uiterlijke kenmerk.

Aantekeningen van de redactie van ut Deevers Archief
Het blabla-gehalte van de tekst in het kunstenplan is nogal hoog. Is dat metalen bouwwerk het kader van het theaterpodium ? Is dat metalen bouwwerkje de scheidslijn tussen de werkelijkheid en de eindeloze fantasie ? De meeste bezoekers van het openluchtspel rijden met de luxe auto over de Bosweg naar het openluchttheater aan de Heezeresch en zullen deze overbodige metalen constructie niet eens opmerken. Die willen zo dicht mogelijk, maar dan ook zo dicht mogelijk, bij de ingang van het theater parkeren.
In het kostbare metalen bouwwerkje zitten bewegingssensoren die in het donker de led-verlichting bij beweging aansturen. Laat je niks wijsmaken. Dit heeft niets met magie te maken. In de aankomst- en vertrekhallen van Schiphol wordt deze stroombesparende techniek al jaren toegepast. En de volgende zin breekt alle bla-bla-bla records. De ogen ervaren het donker nog veel intenser nadat ze zijn geprikkeld door het licht in het magische kader. Ammehoela. Natuurlijk passen de pupillen van de mens zich voortdurend en snel aan de lichtsterkte aan. Dat doen ze al honderdduizenden jaren. Daar is niets magisch aan. Daar is niets bovennatuurlijks aan.
Het portaal is dus helaas niet van goedkoper roesterig weervast staal gemaakt, maar van hyperduur hoogglans roestvast staal. Blijkbaar speelde geld geen rol voor de financiers (belastinggeld ?) van dit overbodige over de top luxe happy few project. Het oerlelijke portaal staat aan het begin van de Bosweg het vroegere paardemarktterrein te vervuilen bij het overbodige gebouw waarin nog steeds het noodlijdende toeristische informatie punt (vroeger V.V.V.-kantoor) is gevestigd. Dit metalen bouwwerkje moet toch wel als het resultaat van een extreem ernstige aanval van Shakespearitis worden beschouwd.
De grote vraag voor het bestuur van de Stichting Dorp van Shakespeare moet natuurlijk zijn of die volstrekt overbodige anti-duurzame kunstenmakerslichtobjecten tussen het marktterrein en het openluchtspel wel omzetverhogend voor die paar neringdoenden in Deever zijn ? En dat in een tijd waarin de Deeverse bos zo donker mogelijk moet blijven voor het bedreigde nachtelijke leven in de natuur. Duisternis is erg zeldzaam. De redactie van ut Deevers Archief adviseert de lichtenplanobjecten direct te slopen of anders gewoon niet uit te voeren. Deever kan zijn inspanningen beter maar niet langer richten op het vetmesten van de kas van die paar neringdoenden, maar vooral wel veel langer op het bouwen van veel betaalbare sociale huurwoningen en daarmee de leefbaarheid van het dorp. Bijvoorbeeld en vooral op de plek waar in Deever het Dingspilhuus stond, waar in Deever het Warme Hart van Deever stond. De redactie heeft de drie kleurenfoto’s gemaakt op dinsdag 19 april 2022. 

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in Maarktturrein, Shakespearitis | Leave a comment

Broamboss’n bee de Tillegröppe in de Olde Willem

Posted on 17 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief vervangt zo nu en dan voor de verandering de kopafbeelding van ut Deevers Archief. Als jij in het bezit bent van een mooie afbeelding uut de gemiente Deever en jij acht deze echt wel geschikt als kopafbeelding van deze webstee, aarzel dan niet deze afbeelding naar de redactie te sturen. Het formaat van een kopafbeelding is 940 x 198 puntjes (300 dpi).
Als jij vind dat de hier getoonde kopafbeelding te lelijk is als kopafbeelding van ut Deevers Archief, aarzel dan niet jouw mening luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken. Als jij een reeds getoonde kopafbeelding graag nog een keer als kopafbeelding van ut Deevers Archief wilt zien, aarzel dan niet dit luid en duidelijk aan de redactie kenbaar te maken.
De redactie heeft de hier getoonde kleurenfoto’s van bleuin’de broamboss’n bee de Tillegröppe en de Tillegröppe an de Woaterseweg in de Olde Willem gemaakt op woensdag 11 mei 2022. Een uitsnede van afbeelding 1 is voor het eerst als kopafbeelding getoond op 14 mei 2022, zie afbeelding 2.

Afbeelding 1

Afbeelding 2

Afbeelding 3

Afbeelding 4

Afbeelding 5

Posted in de Deeverse bos, Kopplètie, Landschap | Leave a comment

Wie hef un neeje dekstien veur ut hunnebedde ?

Posted on 16 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief heeft het altijd uiterst merkwaardig gevonden dat de hoogbegaafde hooggeleerde hoogdoorgeleerde hoogdoorgestudeerde hoogdoorgepromoveerde professor doctor Albert Egges van Giffen (geboren op 14 maart 1884 te Noordhorn, overleden op 31 mei 1973 te Zwolle, begraven op de kaarkhof an de Grönnegerweg bee Deever) bij het opnieuw stapelen van de dikke stenen van hunnebedde D52 in de vijftiger jaren van de vorige eeuw voor die ontbrekende deksteen, zie bijgaande kleurenfoto, geen vervanger heeft geplaatst. Want als je als hoogbegaafde hooggeleerde hoogdoorgeleerde hoogdoorgestudeerde hoogdoorgepromoveerde professor doctor in de oudheidkunde als levensmotto hebt ‘hunebedden niet conserveren, maar lekker fantasierijk weer in elkaar knutselen’, dan moet hij zijn hand niet om hebben gedraaid voor zo’n kleine verwaarloosbare ‘verbetering’. Of was ten tijde van het genoemde dikke stien’n stapelen geen geschikt exemplaar beschikbaar ?
De oudheidkundige vrijwilligers van het Oermuseum en de oudheidkundige vrijwilligers van de Historische Vereniging Vroegere Gemeente Diever zijn vast en zeker wel bereid een mooi geschikt exemplaar te gaan zoeken en na het vinden te zorgen dat die dikke stien op die irritante lege plek wordt geplaatst.
De redactie heeft bijgaande drie kleurenfoto’s gemaakt op dinsdag 19 april 2022.
De redactie vindt het uiterst merkwaardig dat het door de Nederlandse staat (de Nederlandse belastingbetaler) voor het beheer en onderhoud van het terrein ingehuurde zetbaasje de begroeiing rond het hunnebedde nog steeds niet definitief heeft verwijderd. Opdat het hunnebedde weer op de kale ruimte ligt. Want de hoogbegaafde hooggeleerde hoogdoorgeleerde hoogdoorgestudeerde hoogdoorgepromoveerde professor doctor Albert Egges van Giffen had vanuit zijn woonkamertje in zijn vrijetijdswoninkje (zijn directiekeet bij de opgraving van de terp Ezinge in Groningen) op de Heezerbaarg vrij uitzicht op hunnebedde D52 in de Stienakkers.

Posted in Albert Egges van Giffen, Hunnebedde D52, Stienakkers | Leave a comment

Un lorrie mit reclame veur Ut Olde Willemsveldt

Posted on 15 mei 2022

Ten behoeve van de uiterst nuttige ontginning van ut Olde Willemsveld in de twintiger jaren van de vorige eeuw werd een kaarsrechte zogenaamde Deceauvillebaan door ut Olde Willemsveld aangelegd. Na de voltooiing van deze uiterst nuttige ontginning werden de rails van de baan verwijderd en werd ter plekke van de opgebroken baan de openbare weg door de Olde Willem aangelegd.
De redactie van ut Deevers Archief waardeert het bijzonder dat de eigenaren van Camping Ut Olde Willemsveldt de herinnering aan het trotse landbouwverleden van dit gebied levend willen houden in de vorm van een lorrietje op een railsje met drie bielsjes bij de t-splitsing van de Woaterseweg en de weg door ut Olde Willemsveld.
De redactie heeft de drie bijgevoegde kleurenfoto’s gemaakt op woensdag 11 mei 2022.
Het lorrietje, het railsje en de drie bielsjes zijn zo te zien vrij kort voor die datum geplaatst, want de grond om het object is nog niet weer begroeid met gras. De makers van het aandoenlijke object hebben het lorrietje voor de zekerheid niet mit Olde Willemsaand, maar met veldkeitjes gevuld, dan kan het lorrietje met daarop het reclamebord bij een flinke storm ook niet omwaaien. Een bijkomend voordeel is ook dat het lorrietje verrijdbaar is, dus het reclamebord mag blijven staan, dus moet worden getolereerd, dus niet kan worden verbannen door de ijverig rondspiedende handhavende regellikkende ambtenaartjes van de gemeente Westenveld.
Het (speciaal voor de gelegenheid gemaakte ?) lorrietje is nogal afwijkend van de echte Deceauville lorrie, maar dat mag de goedbedoelde en zeer te waarderen pret in ut Olde Willemsveld uiteraard niet drukken. De redactie verwijst ook naar een foto van de ontginning in ut Olde Willemsveld, waarop de echte Deceauville lorrie is te zien.

Afbeelding 1
Na het opbreken van de Deceauvillebaan is de weg door het Olde Willemsveld aangelegd. 
Afbeelding 2

Afbeelding 3

Posted in de Olde Willem, Ontginning | Leave a comment

Bleuin’de broamboss’n bee swömbad Deeversaand

Posted on 14 mei 2022

Van het zwembad Dieverzand is niets meer over. Behalve de dijk van grond, die voor de aanleg van het zwembad is uitgegraven. Deze dijk lag om het verdwenen zwembad, is nog steeds aanwezig en is op luchtfoto’s zichtbaar. Zie bijvoorbeeld een afbeelding in ut Deevers Archief.
Enige jaren geleden is het perceel dennenbos direct aan de noordkant van het verdwenen zwembad gekapt. Andere planten kregen daarna de kans in het braakliggende gebied flink te groeien, zoals de brem.
De redactie van ut Deevers Archief heeft op woensdag 11 mei 2022 bijgaande kleurenfoto van bleuin’de broamboss’n bee ut olde swömbad Deeversaand an de Woaterseweg gemaakt. Voor wat deze waard is.

Posted in Bosgesigte, Landgoed Berkenheuvel | Leave a comment

Lodewiek en Johanna kiekt oe moar mooi an

Posted on 13 mei 2022

De redactie van ut Deevers Archief loopt al tientallen jaren elk jaar wel een paar keer over Zorgvliet, an de aandere kaante van de Deeverse bos, maar kwam bij elk bezoek steeds weer voor een dichte voordeur van de rooms-katholieke Sint Andreaskerk te staan. Maar op woensdag 11 mei 2022 was het dan zo ver. De voordeur stond wagenwijd open. Dus gauw naar binnen gegaan. De redactie heeft die dag onder meer bijgaande twee kleurenfoto’s gemaakt van het interieur van deze kerk.
Boven het hoofdaltaar zijn drie gebrandschilderde ramen te zien.
In het linker raam is Maria, de moeder van Jezus, te zien.
In het rechter raam is Sint Andreas, de patroonheilige van deze kerk, te zien. Hij draagt een x-vormig kruis, het Andreaskruis. Volgens de overlevering is Andreas de marteldood gestorven aan een dergelijk kruis.
In het raam in het midden is Christus met het Heilig Hart te zien.
Onder in het linker raam is een medaillon met het portret van Lodewijk Guillaume Verwer aangebracht. Onder in het rechter raam is een medaillon met het portret van zijn vrouw Johanna Cornelia Ludovica van Wensen te zien. Het is de redactie helaas niet gelukt een foto van de twee medaillons van dichtbij te maken.
De redactie verwijst de zeer gewaardeerde bezoeker van ut Deevers Archief graag ook naar het bericht Op de knee’jn veur Lodewiek en Johanna. Van het interieur van de rooms-katholieke kerk op Zorgvlied bestaat ook een mooie zwart-wit ansichtkaart.

Posted in Kattelieke Kaarke, Lodewijk Guillaume Verwer, Zorgvliet | Leave a comment

Onderhandelen over krijgsgevangenen in Deever

Posted on 12 mei 2022

In Tresoar (Frysk Historisysk en Letterkundich Sintrum) in Leeuwarden bevinden zich in de inventaris (stukken betreffende het openbaar leven, militaire aangelegenheden, verdediging en oorlogshandelingen en algemene stukken) van het Stadhouderlijk archief: De archieven in het Koninklijk Huisarchief: Hendrik Casimir II stukken betreffende een overeenkomst, in 1672 gesloten te Diever, tussen gemachtigden van Hendrik Casimir II, de bisschop van Munster en de bisschop van Keulen betreffende de behandeling van wederzijdse krijgsgevangenen.

In het rampjaar 1672 (het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos) werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden aangevallen door Engeland, Frankrijk en de bisdommen van Münster en Keulen. Het bisdom van Münster stond onder gezag van Bernard van Galen, het bisdom van Keulen stond onder gezag van prins Maximiliaan Hendrik van Beieren.
De troepen van de twee bisdommen vielen Noord-Nederland aan. De Keulse en Munsterse bisschoppen zetten daarbij 30.000 man soldaten. Het lukte Bernard von Galen (Bommen Berend) tot vlak voor de stelling Heerenveen te komen, maar die was versterkt met een aarden wal en dubbele grachten. De bezetting bestond uit burgercompagnieën: schutters uit Leeuwarden en Franeker, en geregelde troepen, allen onder het bevel van graaf Johan Maurits van Nassau-Dietz, stadhouder Hendrik Casimir II, generaal Carl von Rabenhaupt en luitenant-admiraal baron Hans Willem van Ayala. De troepen van het bisdom Münster vielen in de nacht van 18 op 19 augustus 1672 tot driemaal toe aan, maar ze werden steeds tegengehouden. Daardoor konden ze Friesland niet verder binnendringen. Op 28 augustus, en na een beleg van amper een maand gaf de bisschop zijn troepen opdracht de belegering van Groningen op te heffen. Op 2 september 1672 werd Blokzijl bijgestaan door Friese troepen en een Hollandse vloot; de bisschop trok zich terug.
Winschoten werd op 7 september 1672 prijsgegeven; Oudeschans capituleerde op 27 oktober 1672 voor Von Galen. Coevorden werd na een verrassingsaanval eind december 1672 opgegeven. Bij dichte mist werden 600 Münsterse soldaten gevangen genomen en vielen 85 kanonnen in handen van generaal Carl von Rabenhaupt.
De troepen van de bisschop van Münster verbleven geruime tijd in Staphorst en omstreken, zodat zelfs de kerk van dat dorp bijna een jaar voor de beoefening van de roomse eredienst werd gebruikt. Vanuit Staphorst werden strooptochten in Drenthe en Friesland ondernomen.
In de strijd werden -blijkens de bewaard gebleven stukken- zowel aan de zijde van de troepen van Hendrik Casimir II als aan de zijde van de troepen van de bisschoppen van Münster en Keulen soldaten krijgsgevangen gemaakt, waarover tussen gemachtigden in Diever, wellicht in het huis van de schulte aan de Brink, werd onderhandeld over de manier van behandeling van wederzijdse krijgsgevangenen.

Posted in Brink, Deever | Leave a comment